60.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve aşkı anlamaya, Allah’ın her fiilinin, onun aşkından, muhabbetinden, rahmetinden tecelli ettiğini kendi üzerimizden anlamaya, iman etmeye, şahid olmaya çalışıyorduk.
Geçen sohbetimizde temme “tamamladı” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise feddele “faziletli kıldı” fiilini âyetlerde geçtiği şekilde öğrenmeye çalışacağız inşallah.
“Muhakkak ki Allah, insanlara karşı lütuf (ve ikram) sahibidir.”390 Fazilet sahibi olan Allah lütuf sahibidir, insanlara da faziletli olmalarını emreder ve faziletli olmaya davet eder.
Allah, kullarına Esmâu’l Husnâ’sıyla, güzelliğiyle muamele edip bir de “faziletli olun” diye emrediyorsa aslında kullarına “siz de benim isimlerimle isimlenin ve benim yaptığım gibi yapın” buyuruyor.
“Rabbinizden mağfiret dileyin sonra da ona tövbe edin ki sizi belirlenmiş bir süreye kadar güzel bir şekilde faydalandırsın ve her fazilet sahibine (kendi) fazlından versin.”391 Kul faziletli olarak davranınca Allah da ona fazilet verir.
Fazilet; üstün olmak demektir. Allah’ın faziletli kılması ise kulunu üstün kılması, üstün sayması, üstünlüğüne hükmetmesi, onu şerefli, değerli, kıymetli, övgüye layık kılması ve isimleriyle güzelleştirmesidir.
“Aranızdaki fazilet (ve lütf)u (sakın) unutmayın! Muhakkak ki Allah, yaptıklarınızı hakkıyla görendir.”392
“Sizden önceki nesillerden yeryüzünde (insanları) bozgunculuktan alıkoyacak bakıyye sahipleri (faziletli kimseler) bulunmalı değil miydi! Fakat onlardan, kurtardığımız pek az kimse müstesna (içlerinde faziletli kimseler yoktu).”393 Faziletli olanlar fesada, bozgunculuğa, yanlışa, hoş olmayan her şeye mâni olmaya çalışırlar. Bu yüzden fesada mâni olmaya çalışanlar faziletlidir. Allah da bize “siz de fesada mâni olmaya çalışın ve faziletli olun” buyuruyor.
“Sizden (Allah’ın) lütf(un)a nail olmuş ve servet sahibi kimseler; (kendilerine) yakınlığı bulunanlara, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere (mallarından) vermekten geri durmasınlar. Onları(n kusurlarını) affetsinler ve (en güzel şekilde onlara) muamele etsinler. Allah’ın sizi mağfiret etmesini sev(ip arzu et)mez misiniz? Çünkü Allah ğafûrdur, rahîmdir (her türlü günahı mağfiret eden, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).”394
Faziletli olanlar yoksullara, yakınlara, muhacirlere verir, ikram ederler. Kendilerine bir yanlış yaptıklarında bile onlara verdiklerini eksiltmez, bunun yerine onları affedip mağfiret ederler. Böylelikle Allah’ın mağfiretine, rahmetine layık olurlar. Allah bütün kullarına “Allah’ın sizi mağfiret etmesini sevmez misiniz! Şayet seviyorsanız siz de size yanlış yapanları affedin ve onlara yaptığınız yardımı dahi eksiltmeyin. Böyle yapanlar fazilet sahibidir” buyuruyor.
“Biz, kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık. Onlardan kimi nefsine zulmeder, kimi orta yoldadır, kimi de Allah’ın izniyle (öne geçmek için) hayırlarda yarışır. İşte büyük fazilet (lütuf ve ihsan) budur.”395
Faziletli olanlar; birbirine faziletli davranan, rahmet eden, ikram eden, birbirini affeden ve mağfiret edenlerdir; yani birileri kendisine yanlış yapsa bile yapılan yanlışı affeden, mağfiret eden sanki kendisine hiç yanlış yapmamış gibi karşısındakine muamele edip ikram etmeye devam eden ve hayırda öne geçmek için yarışanlardır.
Allah, kitabı bütün mü’minlere, iman edenlere vermiştir; ama herkes tercihini kendisi yapar. Kul ya kendine zulmedip Allah’ın kitabından yüz çevirir, zalimlerden olur ya da ortada olmayı tercih eder; yani kulluğunu yapmaya, doğru yapmaya, güzel yapmaya, iman etmeye çalışır, kendisi için çaba, gayret sarf eder; ama bir de hayırda öne geçmek için yarışanlar vardır ki büyük fazilete erenler, kavuşanlar da onlardır.
Faziletli olmak; Allah’ın isimleriyle isimlenmek, affetmek, mağfiret etmek, rahmet etmek, ikram etmek, hayırda yarışmak, kötülükten, yanlışlardan men etmeye çalışmak demektir. Bütün bunlar Allah’ın emridir ve her biri Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sından, isimlerinden tecelli eder. Böyle yapanlar; faziletli olanlar, şerefli olanlardır; çünkü şereflerini, kıymetlerini, değerlerini Allah’tan, Allah’ın isimlerinden almıştır. Hayırda yarışanlar da onlardır.
Evet, Allah bize “fazilet sahibi olun, birbirinize faziletli davranın. Birbirinize rahmet edin, ikram edin, affedin, yanlış yapınca sanki hiç olmamış gibi muamele edin ve size yanlış yapanlara ikram etmeye devam edin” buyurdu.
Okuduğumuz ilk âyette Allah “Allah kullarına karşı fazilet sahibidir”396 buyurmuştu. Yani Allah da kullarına ikram eder, rahmet eder, kullarını affeder, mağfiret eder, onları yanlıştan, kötülüklerden sakındırır, yanlış yaptıklarında hiç yanlış yapmamışlar gibi onlara muamele eder ve nimetlerini, ikramlarını onlardan eksiltmez. İşte, kula düşen de; Allah’ın istediği gibi yapıp fazilet sahibi olmaya çalışmak, manevi olarak büyük durup insanlara öyle muamele etmektir.
Büyük olmak; Allah’ın isimleriyle şereflenmek, hayırda yarışıp Allah’ın güzelliğini çoğaltmak, artırmak, Allah’ın güzelliğiyle, isimleriyle isimlenmektir. Allah, kullarını faziletli olmaya davet eder ve Kur’ân emanetini taşımayı emreder. Bu yüzden büyük olmak demek bir de Allah’ın, kitabını emanet ettiği, Kur’ân’la şereflendirip Allah’ın seçtiği kullardan olmak, kendimize zulmetmemektir. Allah’ın kitabından yüz çevirip ona hiç yokmuş gibi muamele ettiğimizde, onu okuyup, anlayıp yaşamaya çalışmadığımızda, bununla beraber onu Allah’ın kullarına taşımadığımızda bu defa Allah’ın kitabından yüz çevirmiş, karanlıkta kalmış, kendimize zulmetmiş ve Allah’ın bize verdiği şerefi kabul etmemiş oluruz.
Evet, Allah, kullarından seçtiği kimseleri kitaba vâris kılmıştır. Onlardan kimi kendine zulmetmeyi tercih ederken kimisi de orta yolu tercih etmiştir; yani hayırda öne geçmek için mü’minlerle bir yarış hâlinde değildir. Öne geçmek; “ben Allah’a en yakın kullardan olmak, Allah’a dost olmak istiyorum. Ben rabbimi istiyorum, bunun için de Allah için yapamayacağım bir şey olmaz. Canımı, her şeyimi rabbime kurban eder, her imtihanı kazanmaya çalışırım. Nasıl bir imtihana tabi tutulursam tutulayım Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yaparım” demektir. Böyle söyleyen biri sadece önüne gelen imtihanlarda güzel yapmaz, aynı zamanda “rabbim için başka ne yapabilirim, Allah’ın vahyini kendim yaşarken insanlara da nasıl taşıyabilirim” diye bir çaba, gayret sarf eder. İşte, büyük fazilet de büyük fazilet sahibi olmak da budur.397
Allah’ın kitabını taşıyanlar en büyük fazilete, şerefe nail olmuştur. Allah’ın vahyini taşımak için yarışanlar, koşuşturanlar ahireti, rabbini tercih etmiş ve her ne olursa olsun “ben rabbimi istiyorum” demiştir. Bunun için de bir yarış, bir fedakârlık ve bir çaba, gayret hâlindedir.
İnsanın Allah katında faziletine göre derecesi vardır. İnsan faziletine göre Allah’a yakındır, faziletine göre Allah onun üstünlüğüne hükmetmiş, üstünlüğe layık görmüştür.
Faziletli olmak bir de insanlara rahmet olmak, hayır olmak, hidâyet olmak, aşk olmak, muhabbet olmaktır. Allah’ın kullarına, varlığa onun isimleriyle muamele edip Allah’a yeryüzünde halife olmak, rabbini temsil etmektir. Aynı şekilde rabbinin vahyini taşıyıp onun elçiliğini, resullüğünü yapmaktır. Allah, seçtiği kimseleri kitabına vâris kılmıştır.
Allah onları seçtiği ve onlara kitabı verdiği, emanet ettiği hâlde onlardan kimisi de Allah’ın kitabından yüz çevirir, sanki Allah’ın kitabı, vahyi kendisine gelmemiş gibi hayatı nefsine, şeytana, başkalarına ya da dünya hayatını kazanmaya göre yaşar. Hayatı Allah’ın vahyine göre değil de nefsine göre yaşamak; kendine zulmetmek, zalimlerden olmak, kendini karanlıkta bırakmak ve Allah’tan mahrum kalmaktır. İnsan, Allah’ın kitabından mahrum kalınca Allah’tan da mahrum kalır.
Allah’ın kitabına vâris olarak seçtiği kullardan kimisi de orta yolu seçer; yani kendi kulluklarını yapmaya, Allah’ın emirlerini yerine getirmeye, iman etmeye çalışırlar; ama hayırda yarışmak gibi bir hâlleri de yoktur. Böyleleri ortada durmuştur.
Elbette ki bütün insanlar bir değildir. Kendine zulmetmek de, orta yolu seçmek de, öne geçmek için yarışmak da insanın kendi tercihine göredir. Kim neyi tercih ederse Allah ona öyle muamelede bulunur. Bu yüzden öndekiler için Allah âyet-i kerimede “hayır! Ay’a, dönüp gitmekte olan geceye, ağarmakta olan sabaha andolsun ki o (Sekar), sizden (hayırda) ileri gitmek ya da geri kalmak isteyen insanları uyarmak için en büyük (ikazlardan) biridir.”398 Kim öne geçmek isterse öne geçiririz. Kim geride kalmak isterse onu da geride bırakırız, buyurmuştur. Öne geçenlerle ortada olanların Allah katında da ebedi hayatta da yerleri bir olmaz. Derece itibariyle birbirlerinden farklıdırlar. İnsan fazilet bakımından farklı olunca derece itibariyle de farklı olur. Yalnız, orta yolu seçenler samimi bir kul olup Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yaşasalar ve Allah’ın vahyine iman edip âyetleri ahlaka, amele dönüştürseler yine kazanmış olurlar.
Gördüğümüz gibi; Allah, insanları kendine zulmedenler, ortadakiler, bir de hayırda yarışanlar, diye üçe ayırıyor ve “büyük fazilet sahibi olanlar hayırda yarışanlarındır” buyuruyor.
Allah âyet-i kerimede “Allah dilediğini (hidâyeti isteyeni) kendisine (kul olarak) seçer.”399 Allah dilediğini, kendisini dileyeni zatına seçer, buyurmuştur. Allah’ın, zatına seçtikleri hayırda yarışanlardır. Allah onları zatına seçer. Bu; büyük fazilet, büyük nimet, büyük şereftir. Aynı zamanda nebîlerine, resullerine ve onlarla beraber hayırda yarışanlara verdiği şereftir. Diğer bir ifadeyle Allah, nebîlerine, resullerine yaptığı muameleyi, ikramı hayırda yarışıp öne geçenlere de yapar ve onları zatına seçer. Demek ki faziletli olanlar Allah’ın, zatına seçtikleriymiş!
Peki, Allah’ın, zatına seçtiği kullarına yaptığı ikram dünyadayken onların üzerinde nasıl görünür?
Onların üzerinde Allah’ın rahmeti, affı, mağfireti, güzelliği, kerimliği tecelli eder ve onlar kendilerine yanlış yapanların yanlışını görmezden gelir, sanki hiç olmamış gibi onlara muamele ederler. Aynı şekilde insanları yanlıştan, kötülükten, bozgunculuktan men etmeye, alıkoymaya çalışır ve insanları faziletli olmaya davet ederler.
Kendine zulmedenlerle hayırda yarışanlar birbirlerinin tam tersi durumundadır. Kendilerine zulmedenler hatayı, kusuru affetmez, kendilerine yanlış yapanlara ikram etmez, kendilerine yanlış yapanları affetmedikleri gibi onlara ikramda da bulunmazlar; ama hayırda yarışanlar, büyük fazilet sahibi olanlar kendilerine yanlış yapılsa da yanlış yapanlara ikram etmeye devam ederler.
Kim hangi hâldeyse başkalarını da ona davet eder. Bu yüzden kendine zulmedenler bozgunculuğa, kargaşaya, isyana, itiraza, şükürsüzlüğe, nankörlüğe davet edip Allah’ın vayhinden bağlarını keserler. Allah, onları kendi kitabıyla muhatap etmişken onu dinlemez, ondan yüz çevirirler, âyetleri sanki hiç dinlememiş, anlamamış gibi davranır, konuşur, hayatlarını nefislerinin isteğine göre yaşarlar.
Kendine zulmedenler iman etmedikleri, rablerini tanımadıkları, rablerine olan imanı, aşkı, muhabbeti yaşamadıkları, kendileriyle rûhları arasında perde olduğu, Allah’ın, rûhundan nefhettiği hakikatlerini, bu aşklarını tatmadıkları için karanlıkta kalmıştır. Tıpkı hayvanlar gibi yerler, içerler, gezerler, yaşarlar. Allah’tan olan manevi taraflarını yok saydıkları için sadece dünyaya ait bir hayatı yaşayıp tadarlar.
Ortadakiler ise her ne kadar hayırda yarışma gibi bir hâlleri olmasa da iman etmiş, Allah ile aralarındaki perdeleri aralamış, şirkten kurtulmuşlardır, dolayısıyla Allah’a şirk koşmazlar. Allah’ın âyetlerine iman edip onu ahlaka, amele dönüştürmeye çalışırlar. Rablerini, rablerinin vahyini ciddiye alır, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hâlini, hayatını kendilerine örnek alırlar. Bununla beraber yanlış yapar, hataya da düşerler; ama hemen tövbe, istiğfar edip rablerine dönerler. Ellerinden geldiği kadarıyla Allah’ın emrettiği gibi zekâtı verir, infak etmeye, sadaka vermeye, affetmeye de çalışırlar. Elbette ki bunu da tam olarak beceremezler; yani iki kızar, bir affederler.
Bir de önde duranlar vardı. Önde durmak; dünyanın, şeytanın, nefsin önünde durup hepsini arkaya almak ve rabbine koşmak demektir. Öne geçmek için yarışanların hâlleri peygamberi bir hâldir. Her hâlleriyle peygamberlere benzerler. Allah’ın kitabını okuyup, dinleyip anlamaya çalışır “rabbim ne dediyse doğru olan odur” derler. Bunun için de sürekli rablerinin vahyini anlamaya ve rablerini tanımaya çalışırlar. Allah onlara her neyi emretmişse rablerine yakın olmak için bütün çabaları, gayretleriyle rablerinin emrini yerine getirmeye çalışırlar. Öne geçmede, hizmet etmede, Allah’ın vahyini taşımada, rahmet etmede, affedip mağfiret etmede devamlı yarış hâlindedirler. Allah onları hangi imtihana tabi tutarsa tutsun rablerinin kendilerini ciddiye aldığını ve bu imtihanın kendileri için saf rahmet olduğunu bilir, imtihanı kazanmak için çabalarını, gayretlerini sarf ederler.
Allah mukarrebunları anlatırken mukarrebunlar, Allah’a en yakın olanlar; hayırda yarışanlar, öne geçenlerdir400 buyurmuştur. Biri önde olunca nefsini, dünyayı, şeytanı arkasına atmış olur. Bunlar onu çekmeye çalışsa bile o yine de rabbine koşmaya devam eder; çünkü rabbine iman etmiştir, âşıktır. Her anda her zerresiyle rabbini sever ve ister. Önüne her ne gelirse gelsin güzel yapmaya, doğru yapmaya çalışır, biraz daha ilerlemek, rabbine biraz daha yaklaşmak, rabbinin sevgisini, rızasını, yakınlığını biraz daha kazanmak için karşısına çıkan her fırsatı değerlendirir. Bunun için “şu güzelliği de yapayım, şu hayrı da yapayım, şuraya da yardım edeyim, rabbim bana ‘güzel yaptın’ desin, rabbimin sevgisini kazanayım” deyip kendine imkânlar arar.
Öne geçenlerin hâli için Hz. Ebubekir (r.a.)’dan bir örnek vereyim.
Hz. Ebubekir (r.a.)’ın, geçimini üstlendiği bir akrabası vardı, Hz. Ebubekir (r.a.) her ay düzenli olarak ona aylık verirdi. Hz. Aişe (r.a.) annemize iftira atılınca Hz. Ebubekir (r.a.)’ın o akrabası da iftirayı atanlarla beraber ileri geri konuşmuştu. Allah, Hz. Aişe (r.a.) annemizi temize çıkarınca Hz. Ebubekir (r.a.) bu iftiradan çok incindiği için “artık bundan sonra ona hiçbir yardımda bulunmayacağım” demişti. Allah da bunun üzerine başta okuduğumuz âyet-i kerimede “sizden (Allah’ın) lütf(un)a nail olmuş ve servet sahibi kimseler; (kendilerine) yakınlığı bulunanlara, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere (mallarından) vermekten geri durmasınlar. Onları(n kusurlarını) affetsinler ve (en güzel şekilde onlara) muamele etsinler.”401 Yani onlara vermeyi kesmesinler ya da verdiklerinden eksiltme yapmasınlar, buyurmuştu.
Âyetin nüzul sebebi Hz. Ebubekir (r.a.) olduğu için Allah âyette önce Hz. Ebubekir (r.a.)’a hitap etmiş ve “faziletli” buyurmuştur. O yüzden Hz. Ebubekir (r.a.) akrabaya, yoksullara, muhacirlere yardım etmekle faziletli biridir.
Bu âyet inince Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Hz. Ebubekir (r.a.)’a “verdiğini nasıl eksiltmeyi düşünüyordun” diye sorar. Hz. Ebubekir de cevap olarak “ya resulullah! Aslında kızdığım için önce ona hiçbir şey vermeyeceğim demiştim; ama sonra vermediğim takdirde ailesiyle beraber zor durumda kalacağı için yardım ettiğim miktarın yarısını vermeyi düşündüm” der.
Allah âyetin devamında “Allah’ın sizi mağfiret etmesini sevmez misiniz”402 buyurmuştu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu âyeti okuyunca Hz. Ebubekir (r.a.) “seviyoruz ya rabbi! Seviyoruz. And olsun ki bundan sonra ona iki kat vereceğim” demişti. İşte, faziletli bir kul böyledir.
Her bir âyet ve sahabenin yaşadığı her bir hâl kıyamete kadar ümmete örnek olsun diyedir. Bu durumda bize iftira da atılsa, gereksiz yere eleştirilsek de, birileri bizi çekiştirse de, üzse de, sıksa da Allah’ın bizden istediği şey; faziletli olmaktır. Zaten birine yardım ediyor, ikram ediyorsak ona karşı faziletli davranmışız demektir; ama bize yanlış yaptığında da ona ikram etmeye devam etmemiz gerekir; çünkü Allah “onlar yanlış yaptığında faziletli olmaya devam edin, verdiklerinizde bir eksiltme yapmayın. Allah’ın size olan mağfiretini, rahmetini sevmez misiniz, o zaman yanlışlarından dolayı onları affedin” buyurmuştur.
Nasıl ki Hz. Ebubekir (r.a.) âyeti duyduğunda “mağfiretini, rahmetini seviyoruz ya rabbi! Andolsun ki bundan sonra ona iki katını vereceğim” demişti ya işte bize düşen de yakışan da Hz. Ebubekir (r.a.)’in yaptığı gibi yapmaktır.
Allah “benim affımı, mağfiretimi seviyor musun? Seviyorsan faziletli ol, affet, ikramda eksiltme yapma! Allah ğafur ve rahimdir. Sen de ğafur ol, rahim ol, kerim ol” hitabını sadece Hz. Ebubekir (r.a.)’a değil kıyamete kadar gelecek bütün kullarına söylemiştir; çünkü Allah bir şeyi bize haber verip anlatıyorsa o bizim için olmazsa olmaz olandır. Bizim de onu mutlaka anlamaya çalışmamız ve öyle yapıp yapmadığımıza bakmamız lazım.
Evet, “Allah insanlara karşı fazilet sahibidir” buyurdu Allah. İnsanlar yanlış yaptığı hâlde Allah insanlara olan ikramını kesmez, onları davet etmeye, affedip cezalarını vermemeye, onlara hidâyeti vermeye, rızıklarını ve kazanma imkânını vermeye devam eder. Allah bize “siz de faziletle davranın, birbirinize karşı faziletli olup bana yeryüzünde halife olun, insanlara benim yaptığı muamele gibi muamele edin ve güzelliğimi, faziletinizi üzerinizde taşıyın” buyuruyor. O zaman “acaba bu fazileti taşıyor muyuz, taşımıyor muyuz? İnsanlara Allah’ın muamele ettiği gibi muamele ediyor muyuz, etmiyor muyuz! Rabbim kullarını böyle olmaya davet ediyor, ben de rabbimin davetine icabet edeyim ve rabbimin sevdiği, istediği gibi yapayım, diyor muyuz, demiyor muyuz” diye kendimize bakmamız gerekir.
Feddele “faziletli kıldı” fiilinden sonra veade “vaad etti, vaadleşti” fiili gelir. Devamlı söylüyoruz; Allah’ın vahyine iman ettiğimizi söylüyorsak Allah bize her neyi vahyetmişse o konuda Allah’a söz verip “bunu mutlaka yapacağım ya rabbi” demiş ve Allah ile vaadleşmişiz demektir. Öyleyse “acaba Allah’a verdiğimiz vaadi yerine getiriyor muyuz” diye kendimize dönüp bakalım. Eğer Allah’a verdiğimiz sözü yerine getirmiyor, bir de “tamam Allah öyle buyurmuş; ama bence böylesi daha uygundur” ya da “Allah’ın söylediği büyük bir şeydir, benim onu yapmaya gücüm yetmez” diyorsak ortada kaldık ve öndekilerden, mukarebbunlardan olamadık demektir.
Eğer gerçekten iman etmişsek, imanımız kemale ermişse, rabbimize âşıksak “rabbim için yapamayacağım şey yoktur. Rabbim bana affet mi dedi, mağfiret et mi dedi! Sana yanlış yapanlara sanki hiç yanlış yapmamışlar gibi davran, bir de onlara ikram et, mi dedi! O hâlde rabbim için hepsini yaparım” dememiz gerekir. Yani yaparsak ne olur, ne kaybederiz! Hiçbir şey kaybetmediğimiz gibi yalnızca şeytan ve nefsimiz kaybeder. Biz ise rabbimizi, rabbimizin güzelliğini, yakınlığını kazanırız. Hiç bundan büyük bir kazanç olabilir mi! Madem Allah’ın âyetlerine iman etmişiz, o hâlde bir kul olarak “yapamam, edemem” demek bize yakışır mı? -Elbette ki yakışmaz.
Allah bize bunları haber verip öğretiyor, anlatıyorsa bilelim ki “yapamam, edemem” demek bir mü’mine yakışmaz; ama baktığımızda insan yine de Allah’ın bu emrini sanki duymamış, anlamamış gibi yapar ve “onlar büyük insanlardı, özel insanlardı, bizim onlar gibi olmamız mümkün değil” deyip kendini Allah’ın âyetlerinden perdeler. Şimdi Hz. Ebubekir (r.a.)’ın yaptığını bir kul yaparsa onun kazandığını kazanmış olmaz mı! Hz. Ebubekir (r.a.) öyle yaparak kazanmış olsun; ama onun gibi yapan kazanmış olmasın! Şimdi bu zulüm olmaz mı! İnsan böyle bir şeyi Allah’a nasıl yakıştırır!
Bunu anlamakta gerçekten zorlanıyoruz! Yani mü’min olan, iman eden, hayatın fani olduğunu, kendisinin, varlığının bütünüyle Allah’a ait olduğunu bilen, kendisini diri tutanın, varlıkta tutanın Allah olduğuna ve Allah’ın, kendisine her anda “kulum kazansın, faziletli olsun” diye muamele ettiğine iman eden bir kulun önüne imtihan geldiğinde; yani kazanma, faziletli olma imkânı geldiğinde nasıl olur da “ben yapamam, ben edemem” dediğini anlamak gerçekten zor bir şeydir!
İnşallah bizimle beraber olan kardeşlerimiz faziletli olma, hayır işlerinde ve Allah’ın vahyini taşıma yarışında öne geçme tercihini yapmıştır inşallah.
Allah peygamberlerini anlatırken “her birini âlemlere (her biri bir âlem olan insanlara vahyimizle) üstün kılmıştık.”403 Onları âlemler, insanlar üzerine faziletli kıldık, buyurur. Allah’ın, peygamberleri üstün kılmasının sebebi; her birinin önde olmasıdır, hayırda yarışması, iman etmesi, rabbini tercih etmesi, rabbinden başka tarafa dönmemesi, nefsine hiçbir şekilde taviz vermemesi, kötülük yapana iyilik yapması, yanlış yapana, kötülük yapana sanki hiç yanlış yapmamış gibi üstüne ikram etmesi, onu affetmesi, safhetmesidir. Aynı zamanda hayrın, rahmetin, nimetin, ikramın, hidâyetin peygamberlerin üzerinden gelmesidir. Peygamber, Allah’a yakın olduğu, Allah’ın isimleri kendisi üzerinde tecelli ettiği için Allah da manevi nimetleri onun üzerinden verir.
Affetmek farklı safhetmek farklıdır. Safhetmek; yapılan yanlışa sanki hiç olmamış gibi muamele etmektir. “Sizden (Allah’ın) lütf(un)a nail olmuş ve servet sahibi kimseler; (kendilerine) yakınlığı bulunanlara, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere (mallarından) vermekten geri durmasınlar. Onları(n kusurlarını) affetsinler ve (en güzel şekilde onlara) muamele etsinler.”404 Âyetinde Allah “en güzel şekilde muamele etsinler” derken safhetmemizi emrediyor. Allah’ın sevdiği kullar, faziletli kıldığı ve faziletini artırdığı kullar ancak böyle yapanlardır.
“Rabbinizden mağfiret dileyin sonra da ona tövbe edin ki sizi belirlenmiş bir süreye kadar güzel bir şekilde faydalandırsın ve her fazilet sahibine (kendi) fazlından versin.”405 Allah fazilet sahiplerine fazilet verir. Fazilet, Allah’ın isimlerinin tecellisidir. Allah, fazilet sahiplerine fazilet verir demek; isimlerini onların üzerlerinde kemale erdirir, büyütür demektir. Kul faziletli olunca öne geçmiş olur. Allah’ın isimleri onun üzerinde kemale erdikçe o da Allah’a yakın olur, mukarrebun olur. Allah’ın isimleriyle güzellik yaptığı için Allah da ona kendinden, isimlerinden güzellik verir.
Hâl böyleyken en yakınlarımızı bile affedemiyorsak; yani eşimiz, çocuğumuz, anamız, babamız, yakınlarımız bile bir yanlış yaptığında onları affedemiyor, safhedemiyor, onlara ikram edemiyorsak o zaman “ben rabbime nasıl yakın olurum, rabbim beni nasıl faziletli kılar” deyip düşünmemiz ve kendimizi hesaba çekmemiz gerekir.
Rabbimizin katında faziletli olmak için hayatı onun emrettiği, sevdiği gibi yaşayacağız inşallah. Yoksa “ben haklıyım” demekle kimse bir şey kazanmış olmaz. Biri kendisine bir yanlış yapıldığında küsse, darılsa bir beşer olarak haklı olur; ama Allah, kuluna “beşer olarak kal” demiyor, “Hz. İnsan ol, mukarrebun ol, bana yaklaş, benim yaptığım gibi yap. Ben insanlara karşı faziletliyim, haydi sen de faziletli ol, güzelliğimi, El Esmâu’l Husnâ’mı üzerinde taşı, kullarıma rahmet et, ikram et, onları affet, safhet, onları kötülükten, yanlıştan men et, hayra, iyiliğe, güzelliğe davet et, kullarımı inşa et, tesis et, hayırda yarış, önde olmak için, bana yakın olmak için yarış” buyuruyor.
Allah faziletlidir, kullarını da faziletli olmaya davet eder. En faziletli kullar; peygamberler, nebîler, resuller, onlarla beraber Allah’ın vahyini, hidâyetini taşıyanlar, kulluğu, imanı, Allah’a teslimiyeti üzerinde gösterip Allah’ın kullarını imana, teslimiyete, hidâyete davet edenlerdir. Nefislerine taviz vermeyenler, sıkıntı nerden ve kimden gelirse gelsin onu affedebilenler, mağfiret edebilenler, safhedip görmezden gelenler ve hiç olmamış gibi muamele edenlerdir. Kul böyle olunca Allah’ın mağfiretini, rahmetini sevmiş olur. Allah okuduğumuz âyet-i kerimede “Allah’ın sizi mağfiret etmesini sev(ip arzu et)mez misiniz?”406 Allah’ın size rahmetini, mağfiretini sevmez misiniz, buyurmuştu ya işte Allah’ın rahmetini, mağfiretini seviyorsanız böyle yapın, buyuruyor Allah.
Baktığımızda Allah’ın rahmetini, mağfiretini sevmeyen bir mü’min yoktur. Her mü’min, mutlaka rabbinin kendisini mağfiret etmesini, rahmetinin içine almasını ister. Bilmemiz lazım ki Allah bir kulu mağfiret edip rahmetinin içine aldı mı onun kazanamadığı bir şey olmaz.
Peki, bunu bildiğimiz, anladığımız hâlde neden insanları safhedemiyor, bir yanlış yaptıklarında hiç olmamış gibi muamele edemiyoruz?
Nefsimize güç yetiremiyoruz da ondan! Bu yüzden yanlışları affedemiyor, hatta sert şekilde karşılık verip sonra da “kendime hâkim olamadım” diyoruz. Kendime hâkim olamıyorum demek; nefsime güç yetiremiyorum demektir. Nefsimize güç yetiremiyorsak bunun sebebi; nefsimiz terbiye ve tezkiye olmadığı içindir. Nefsimiz terbiye olsa ona güç yetirir, Allah’ın mağfiretini, rahmetini sever ve biri bize yanlış yaptığında Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapıp onun mağfiretini, rahmetini kazanırdık.
Demek ki mağfireti, rahmeti sadece sevmek yetmiyormuş! Bir de mağfireti, rahmeti almak için nefsimize güç yetirebilmemiz gerekiyormuş! Bunun için de yapmamız gereken şey; nefsimizi terbiye etmek, tezkiye etmektir. Elbette ki bunu da bir peygamber vârisiyle beraber yapabiliriz. Eğer nefsimizin terbiye olmasını ve üzerimizde Allah’ın güzelliğinin tecelli etmesini istiyorsak peygamber vârisi bir Mürşid-i kâmille manevi olarak yola girip Allah’ın âyetleriyle nefsimizi temizlememiz, tezkiye etmemiz, nefsimizin şirkinden, küfründen, riyasından, hasedinden, bizi yermesinden, alt etmesinden kurtulmamız ve rabbimizin sevdiği gibi yapıp onun rahmetini, mağfiretini kazanmak için gerekeni yapmamız gerekir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “pehlivan, rakibini yenen değil kızdığında nefsini yenendir”407 buyurmuş; yani bize “siz de kızdığınızda nefsinizi yenin, sakın ona taviz vermeyin, gücünüz, aşkınız, muhabbetiniz, imanınız nefsinize güç yetirmeyi size kazandırsın” demiştir. Nefsimize güç yetirecek bir aşkı kazanmak için de bize lazım olan bir Mürşid-i kâmildir. Bu muhabbeti onunla beraber kazanmaktır, rabbimizi bilmektir, tanımaktır, rabbimizin âyetlerini, hikmeti, Allah’ın muradını anlayıp imanımızı artırıp nefsimize güç yetirmektir. Hayatı yaşarken Mürşid-i kâmille beraber Allah’ın ipine sarılıp birbirimize yardım etmektir, destek olmaktır, bu gücü, muhabbeti birbirimizden alıp rabbimize yürümektir, koşmaktır, hayırda yarışmaktır, yürüyemeyince, koşamayınca, yarışamayınca birbirimize destek olmaktır.
Bütün mü’min, Müslüman kardeşlerimizi, ümmet-i muhammedi, insan kardeşlerimizi; ebedi hayatlarını kazanmaya, rablerini bilmeye, tanımaya, dinlemeye, rablerine koşmaya, ebediyen kazanmaya, birbirimize karşı faziletli olmaya, Allah’ın “faziletli kıldığım, üstün kıldığım” dediği kullardan olmaya davet ediyoruz.
Evet, hep birlikte feddele “faziletli kıldı” fiilini âyetlerde geçtiği şekilde öğrenmeye, kimlerin faziletli olduğunu ve faziletli kulların hâllerinin ne olduğunu anlamaya çalıştık. İnşallah bu vesileyle hayırda öne geçmek için yarışan, rabbimizin “faziletli” dediği kullardan oluruz.
Allah bizi kendine zulmedenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi hayırda, vahyini taşıma yolunda yarışanlardan, öne geçenlerden eylesin. Allah bizi kendisine bir yanlış yapıldığında sanki hiç o yanlış yapılmamış gibi karşısındakine muamele edenlerden, kendisine yapılmış her yanlışı affedip safhedenlerden eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
