close

58.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını anlamaya; yani rabbimizi tanımaya ve rabbimizin bize olan muamelesine nasıl karşılık vermemiz gerektiğini öğrenmeye çalışıyorduk.

Geçen sohbetimizde tabea “mühürledi” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise Allah’ın bease “diriltti, çıkardı, ölümünden sonra diriltti” fiilini âyetlerde geçtiği şekilde anlamaya çalışacağız inşallah.

“Size hem korku hem de ümit vermek için şimşeği göstermesi ve gökten bir su indirip ölümünden sonra yeryüzünü onunla diriltmesi de onun âyetlerinden (kudret ve delillerinden)dir. Muhakkak ki bunda aklını kullanan bir kavim için âyetler (ibret ve dersler) vardır.”335

“Hâlbuki o ölü yeryüzü (öldükten sonra tekrar dirilme hususunda) onlar için bir âyettir. Biz, ona hayat verir ve ondan daneler çıkarırız da onlardan yerler.”336 Oradan meyveler diriltip çıkarır, taneyi yeniden yarıp içinden bitkiler, meyveler, çiçekler çıkarır.

Allah bease fiilini bir de resulleri için kullanır. “Andolsun ki biz ‘Allah’a âbd ol(up kulluk ed)in ve tâğuttan (Allah’ın dışındaki herhangi bir şeye kulluk etmekten) sakının’ diye (nasihat etmeleri için) her ümmete bir resul gönderdik.”337

Allah, resullerini vahiyle gönderince “bease” kelimesini kullanır. Bu kelimeyi kullanarak aslında “onlar da sizin gibi bir beşerdir; ama insanları onlarla diriltme, onlarla vahyimi gönderip öğretmek, kendimi onlarla tanıtmak, hayatın nasıl yaşanması gerektiğini öğretmek için içinizden resulleri seçip diriltir, çıkarırız” buyurur.

Allah “bease” fiilini kullandıysa resulünün gönlüne rahmetiyle tecelli edip önce onu diriltir sonra onunla diriltir, davet ettirir, yolu gösterir. Bu, kıyamete kadar bütün insanlar için böyledir. İnsanlar Allah’ın resulüne tabi olunca, onu dinleyince, onunla beraber sırât-ı mustakîmde yürüyünce onunla beraber dirilmiş, Allah onunla insanları diriltmiş olur. Bunda anlaşılmayan bir şey yoktur. Allah anlayalım diye her şeyi olduğu gibi net anlatır, yeter ki aklımızı kullanıp, düşünüp, tefekkür edelim. Nasıl ki bir öğretici olmadan bir şey öğrenemiyorsak veya herhangi bir mesleği öğrenmek için gidip ustasından öğreniyorsak bunu da böyle anlamak gerekir.

Allah, resulleriyle öğretir.

Peki, neyi öğretir?

Vahyini, muradını öğretir, bununla beraber kendini onunla tanıtır. İmanı, aşkı, muhabbeti, hikmeti onunla öğretip verir. Elbette ki herkes çabası, gayreti kadarıyla, onu hak ettiği, resule tabi olduğu, onunla beraber yürüdüğü kadarıyla kazanır. Resulü kabul etmeyenler ölü kalmayı tercih edenlerdir. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “içlerinden resullerimizi çıkarırız, diriltiriz” buyurmuştur.

Allah her bir kula dirilsin, âbd olsun diye mutlaka bu imkânı verir; çünkü kulunu bunun için yaratmıştır; ama kuluna tercih etme hakkını da vermiştir ve dirilip dirilmeme tercihi kulun kendisinindir. Kul tercih ettiği kadarıyla yolu yürüyebilir, iman edebilir, kazanabilir, Allah yolunda cehd edip çaba, gayret sarf edebilir.

Allah nasıl ki âyetinde yağmura “rahmet” demiş, “Allah ölümünden sonra yağmur rahmetini indirip yeryüzünü onunla diriltir”338 buyurmuşsa aynı şekilde Kur’ân’a, vahyine de “rahmet”339 demiş, resulüne “âlemlere rahmet,340 rauf ve rahim341“ demiştir, dolayısıyla Allah, rahmet olan kitabını yine âlemlere rahmet olan resulüyle gönderip kullarını resulüyle diriltir.

“Ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Allah ve resulü) Size hayat verecek şeylere (âyetlerimize iman etmeye) sizi davet ettiği zaman (hemen) Allah’a ve resul(ünün davetin)e icabet edin (ve dirilin).”342 Allah böyle bir imkânı kulun önüne koyduğunda kulun hemen Allah’ın resulüne, vahyine sarılıp onunla dirilmesi gerekir.

Kul iman etmemişse ölüdür; ama iman edince Allah’ın aşkıyla, muhabbetiyle dirilir. Onun için iman edenler diri, etmeyenler ölüdür. Aşksız insan ölüdür; âşık, Allah ile diridir. Rabbine âşık olmayan, rabbini her şeyden, canından çok sevmeyen, rabbini her şeye tercih etmeyen, rabbinin sözünü, kelamını her söze tercih etmeyen ölüdür.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Allah’ın, mahlûkatına, yarattıklarına karşı üstünlüğü her neyse Allah’ın sözünün de kullarının sözüne olan üstünlüğü odur”343 buyurmuştur. Allah’ın kelamının üstünlüğü böyledir. O hâlde Allah’ın kelamını, vahyini ona göre anlayıp kıymet, değer vermek, sevmek, ciddiye almak gerekir. Bu yüzden Allah bir konuda söz söylemişse artık söz bitmiştir, o, son sözdür ve onun dışında söz olmaz. Allah’ın mülkünde yaşıyor, onunla varlıkta duruyorsak o malikse, hayy ve kayyumsa, onunla diriysek bu durumda söz hakkı da sadece ona aittir. Bizim gibi olan, bize ne fayda ne de zarar verebilecek mahlûklara güvenir, onları Allah’ın önüne koyar, onların sözünü Allah’ın sözüne tercih edersek ebediyen kaybeder ve kendimizi en aşağıya indirmiş oluruz.

Bir kul düşünün ki Allah onu kendisi için, kendisine âbd olsun diye yaratmış, kendisiyle onu diriltmiş, kendinden ona hayat vermiş, varlık vermiş olsun; ama o çıkıp kendisi gibi olan birinin peşinden gitsin, kendisi gibi birinin sözünü, kelimesini Allah’ın sözüne, kelimesine tercih etsin. Kendisini yaratan, kendisinden varlık veren, hayat veren, zatıyla, sıfatıyla tecelli edip şereflendiren rabbini bıraksın, gitsin bir insanı ilâh edinsin -biri bir insanın söylediklerini Allah’ın söylediklerine tercih ederse onu ilâh edinmiş olur- insanların rızasını, sevgisini Allah’ın rızasına, sevgisine tercih etmiş olsun; yani onu ilâh edinmiş olsun, hiç bundan daha büyük akılsızlık, kendini küçümseme, kendi kendine bundan daha büyük bir haksızlık, zulüm, hakaret olabilir mi!

Allah âyet-i kerimelerde “muhakkak ki Allah, insanlara hiçbir şekilde zulmetmez; fakat insanlar kendilerine zulmederler.”344 “(Allah’ın koyduğu sınırları çiğneyerek) kendinize zulmetmeyin.”345 Zalimlerden olmayın, kendi kendinize yazık etmeyin, buyurur. Sizi dirilten Allah’tır. Allah, ölümünden sonra rahmetini indirip yeryüzünü diriltir.346 Biri de iman etmemiş ya da imanını kaybetmişse ölüdür. Allah, rahmetini indirip onu da diriltir.

Hangi rahmetini indirir?

Vahiy rahmetini indirir, onunla dirilsinler diye resul nimetini indirir, ba’seder, aralarından bir resul çıkarıp diriltir. Bu, Allah’ın nimetidir, ikramıdır.

Eğer kulun gönlü rabbiyle beraber olursa, ona nazar ederse rabbinin ona sürekli rahmetiyle muamele ettiğini, rahmetinin onun için tecelli ettiğini görür ve buna şehadet eder; ama rabbine değil de insanlara bakıp kıyas yapar “şu niye şöyle oldu” deyip Allah’a göre değil de nefsine, insanlara göre hüküm verirse o zaman da Allah’ın kendisine nimet olarak gönderdiği resulünü kabul edemez, dolayısıyla Allah’ın resulüyle dirilemez.

Müşrikler iman etmediklerinde birçok şeyi sebep göstermiş, mesela “neden onun malı yok, mülkü yok, neden zengin değil, neden beraberinde bir melek yok”347 ya da “bize bir mucize göstersin” demiş, Allah’ın resulündeki rahmeti görememişti. Allah onunla vahyini indirmişti; ama Allah’ın vahyini göremediler. İnsanı gördüler; yani kabuğu gördüler, özü, hakikati göremediler. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “(kâfirler) dediler ki: Ona rabbinden (başkaca) mucizeler indirilmeli değil miydi? De ki: Mucizeler ancak Allah’ın katındadır. Ben ise sadece apaçık bir uyarıcıyım. Kendilerine okunmakta olan (bu) kitâbı sana indirmemiz onlara (mucize olarak) yetmedi mi? Muhakkak ki bu (Kur’ân)da iman eden (ve iman etmek isteyen) bir kavim için (sınırsız) bir rahmet ve nasihat vardır”348 buyurmuştur.

Mesele; söyleyene değil onun ne söylediğine bakmaktır. Onun söyledikleri kendisi için faydalı mıdır, zararlı mıdır, hak mıdır, bâtıl mıdır, daveti hakka mıdır, bâtıla mıdır, insan onunla beraber olunca kazanıyor mu kaybediyor mu? Onunla olunca, onu dinleyince, onunla beraber yürüyünce rabbine yaklaşıyor mu uzaklaşıyor mu, rabbinin rızasını kazanıyor mu kaybediyor mu? Yani imanına, kulluğuna, ebedi olarak Allah’a göre kazanıp kazanmayacağına bakmalıdır. Yoksa beşer tarafına bakarsa yüz türlü bahane bulur ve asıl görmesi gerekeni göremez.

İblis, Âdem’e secde emrini aldığında ona secde etmemişti. Bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede buyurur. “Nihayet onu (bir insan suretinde yaratarak ona bir şekil verip) düzenlediğim ve ona rûhumdan nefhettiğim (üflediğim) zaman hemen onun için secdeye kapanın. Bunun üzerine bütün melekler (Allah’ın, rûhundan nefhettiği insana) topluca secde ettiler. Ancak (cinlerden olan) iblis hariç. O, kibirlendi ve (Allah’ın insana nefhettiği rûhu görmezden gelip secde etmediği için) kâfirlerden oldu. (Allah) Ey iblis! (Celâl ve cemâl tecellim olarak) İki elimle yarattığıma seni secde etmekten men eden nedir? Kibirlendin mi, yoksa yücelerden mi oldu(ğunu sanıyorsu)n, buyurdu. (iblis) Ben ondan daha hayırlıyım! Beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın, dedi.”349 Allah’ın söylediği başka, iblisin gördüğü başka şeydir. İblis Âdem’in manevi tarafını perdelemiş, onun yalnızca zahirine bakmıştı. Oysaki Allah, Âdem’in kalıbına, bedenine secde edin, dememiş, “ona rûhumdan nefhedince secde edin” buyurmuştu. İblis ise bedene, çamura takılıp “o, çamurdandır” demiş ve kendini üstün görmüştü.

İblisin durumuna düşmek istemiyor, hakkı, hakikati arıyorsan senin de Allah’ın resulünün zahirine değil onun sana neyi kazandırıp kaybettirdiğine bakman gerekir. Eğer onunla kazanıp kazanmadığına bakmaz, sadece zahiri şeylere bakarsan iblis gibi “ben ondan hayırlıyım, ben ondan daha iyi biliyorum. Allah bunu neden ona verdi” deyip itiraz edersin; çünkü hak olarak bakmamış, işin manevi tarafına, rûh tarafına bakmamış, sadece zahiri tarafa, bedeni tarafa, dünyevi tarafa takılmışsın. Allah bize iblisin durumuna düşmeyelim diye âyetleri öğretip beyan ediyor.

Bize düşen; bizi rabbimize yaklaştıracak ve bize rabbimizin rızasını kazandıracak bütün imkânlara sarılmaktır. Nerde bir iyilik, güzellik, hayır varsa, onu almamız şarttır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ilim Çin’de de olsa onu alın, öğrenin.”350 “Hikmet, mü’minin yitik malıdır (kaybetmiş malıdır). Onu nerde bulursa bulsun, kimden gelirse gelsin mutlaka onu alsın”351 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bize “sen kendine bak, rabbine bak, hikmeti, ilmi, rabbine yakın olmayı kazanmaya bak” diyor ve zahiri tarafa takılmamızı, rabbimizin rızasını kazanmamız için vesilelere sarılmamız gerektiğini bize öğretiyor.

Derdimiz kazanmak olursa kesinlikle kazanırız; çünkü derdimiz kazanmak olursa Allah yolunda cehd ederiz. Bir şey bize zarar verdiğinde ondan uzak duruyor, fayda verdiğinde de ona sarılıyorsak bu bizim Allah yolundaki cehdimiz, cihadımız olur. Allah da bize yolunu açar. Allah âyet-i kerimede “bizim için cihad ed(ip mücadele ed)enlere gelince, elbette biz onları (rızamıza kavuşacakları) yollarımıza hidâyet edeceğiz”352 buyurmuştur. Allah’ın vaadi vardır. Yeter ki çabamız, gayretimiz olsun, Allah en son noktaya varacak yolu; rızasının, dostluğunun, cemalinin, Allah’a en yakın olmanın yolunu bize açar. Yeter ki samimi olalım, ciddi olalım, duamız hak olsun, gerçek olsun, Allah duamızı reddetmez.

Evet, Allah diriltir. Ölümünden sonra yeryüzünü diriltir, insanlar içinden peygamberler, resuller, nebîler, veliler diriltir. Onlar bizim için rahmet olur, biz de onlarla beraber diriliriz. Allah “ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Allah ve resulü) Size hayat verecek şeylere (âyetlerimize iman etmeye) sizi davet ettiği zaman (hemen) Allah’a ve resul(ünün davetin)e icabet edin (ve dirilin)”353 dediyse bu durumda Allah’ın vahyiyle diriliriz demektir. Bu yüzden Allah’ın vahyiyle ne kadar dirildiğimize bakmamız gerekir.

Allah’ın vahyi, âyetleri, isimleri kimin gönlünde, üzerinde, hayatında ne kadar tecelli etmişse o kişi o kadar diridir. Gerisi ölüdür.

Diri, hayy olan bir tek Allah’tır ve insan ancak Allah ile diridir. Bir, zahiri diri olmak, bir de manevi diri olmak vardır. Manevi diriliş; Allah ile, Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sıyladır. Allah’ın doksan dokuz ismi, El Esmâu’l Husnâ’sı, güzel isimleri, sıfatları vardır. Biri Allah’ın on ismiyle dirilmişse yüzde on diri, yirmi isimle dirilmişse yüzde yirmi dirilmiştir; ama doksan dokuz isimle dirilmişse yüzde yüz diridir. Hiç yüzde on diri olan ile yüzde yüz diri olan bir olur mu? -Elbette ki bir olmaz.

Bir kulun ne kadar diri olduğu nerden anlaşılır?

Bir insanın nasıl ki zahiri olarak bir işi yapma gücü, kuvveti varsa manevi olarak da işi yapma gücü vardır. Manevi olarak yüzde on diri olan biri Allah’ın emirlerini ancak yüzde on yerine getirebilir, Allah yolunda o kadar çaba, gayret sarf edebilir, cehd edebilir. Aynı şekilde Allah’ın yasak kıldığı şeylerden de yüzde on sakınabilir, ondan fazlasına güç yetiremez.

Bu konuşurken de böyledir. Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) şayet biz dileseydik o (münafık)ları(n iç yüzlerini) sana gösterirdik de sen onları (gerçek) yüzleriyle tanırdın. Andolsun ki sen, onları (şimdi dahi) konuşma tarzlarından tanırsın”354 buyurur. Bu durumda münafıklar konuşmalarından bellidir. Çünkü konuşunca gönüllerindekini söylerler, buna hâkim olamazlar. Onlar dilleriyle, hâlleriyle, fiilleriyle konuşurlar, bu da onların üzerinde anlaşılır; ama karşımızdakini anlamak için değil nefsimizi anlamak için bu âyete bakıp “ben, Allah ile ne kadar dirilmişim, gücümü rabbimden ne kadar alıyorum, onunla ne kadar diriyim, güçlüyüm” dememiz gerekir.

Aynı şekilde birinde Allah’ın Rahîm ismi yüzde yüz tecelli etmişse o kul yüzde yüz rahimdir, rahmet etmesi gereken her yerde rahmet eder. Tabi ki o kul en büyük rahmeti önce kendine yapmıştır. Kendini ateşe, Allah’ın azabına, gazabına atmaz, dalâlete düşmez, kendini korur ve her azasını, gönlünü, gözünü, kulağını, her şeyini Allah’ın rahmetinde kullanır, dolayısıyla Allah’ın rahmetinin içine girer. Bu her bir isim için böyledir; ama kul bir ismin hakkını yarı yarıya yapıyorsa mesela; Allah’ın Kerîm isminde gerekeni yarı yarıya yapabiliyorsa bu durumda Kerîm ismi onda yarım tecelli etmiştir; yani o isimde imanın yarısı yoktur. Sadece yarı yarıya iman etmiştir, Kerîm ismi kendisinde yarı yarıya dirilmiştir, bu nedenle Kerîm ismiyle ilgili bir işi de ancak yarı yarıya yapabilir.

Allah âyet-i kerimede “onun isimlerinde ilhad edenleri (fıtratındaki Allah’ın isimlerini yok sayarak doğruluktan ayrılıp eğriliğe sapanları ve zalimleri) bırakın”355 buyurur. Allah, isimlerinde ilhad edenlerin hesabını onlara sorar. Yapmamız gereken şey; başkalarına değil, Allah ile, Allah’ın vahyiyle, isimleriyle ne kadar dirildiğimize bakmaktır. Unutmayalım ki bu âleme rabbimizi, kendimizi tanımaya, manevi olarak Allah ile dirilmeye gelmişiz.

“O, (siz daha yaratılmamışken) size hayat veren, sonra sizi öldürecek, sonra sizi (kıyamet günü tekrar) diriltecek olandır.”356 Bu dirilmenin biri manevi, biri zahiridir. İnsan zahiri olarak ölüyken Allah onu diriltir. Allah nasıl ki yeryüzünü ölüyken yağmur rahmetini indirip diriltiyorsa insanı da ölüyken diriltir. Zahiri olarak dirilmek ayrı, manevi olarak dirilmek ayrıdır. Kul manevi olarak iman edince dirilmiş olur; ama kul dirildikten; yani imandan sonra inkâr eder, yalanlar, dünya hayatını tercih eder, yüz çevirirse Allah onun kalbini mühürler.

Neden?

Ölmüş de ondan! Böyle biri tabir-i caizse manevi olarak intihar etmiştir. Oysaki Allah onu imanla, aşkla, muhabbetle diriltmiş, bu ikramı ona yapmıştı. Kul bile bile Allah’tan yüz çevirip dünyayı, nefsini tercih edince gönlünü Allah’tan çevirmiş, o tecelliyi almayınca manevi olarak intihar edip ölmüştür. Allah da böyle bir kalbi mühürler.

Allah diriltir. Her bir kul, her bir mü’min Allah ile ne kadar dirildiğine bakmalıdır. Bu diriliş iman ile, Allah’ın vahyi ile, resulü ileyse bu durumda kulun bu dirilişi tatması gerekir. Ölüler bir şey tadamaz; ama diri olanlar iman ile, aşk ile dirildiği için aşkı, sevgiyi, muhabbeti, Allah’ı sevmeyi, Allah için sevmeyi, Allah için cihad etmeyi, çaba, gayret sarf etmeyi, rabbine yürümeyi, koşmayı tadarlar.

Allah âyeti kerimede “(resulüm!) de ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz (akrabalarınız), kazandığınız mallar, kesada uğramasından korktuğunuz ticaret, (kendisiyle huzur bulup) razı olduğunuz meskenler size Allah’tan, resulünden ve onun yolunda cihad etmekten daha sevgili ise artık Allah (hakkınızda) emrini getirinceye kadar bekleyin! Ve (bilin ki) Allah, fâsıklar topluluğunu hidâyete erdirmez”357 buyurur. Allah’ın emrini bekleyin demek “sen ölüyorsun” demektir. Allah’ın emri aynı zamanda Allah’ın gazabı demektir. Mesela; Allah geçmiş kavimleri yok ettiğinde onlar için “Allah’ın emri geldiğinde”358 buyurur. Allah’ın emrinin gelmesi helâk vakti geldi demektir. Allah’ın emri geldiği zaman Allah onları artık yeryüzünden siler, onların başlarına taş yağdırıp helâk eder, bir sayhayla helâk eder, suda boğup helâk eder, rüzgârı estirip helâk eder ya da göğü gürletip helâk eder.

Allah, resulü ve Allah yolunda cihad etmek sizin için her şeyden daha sevgili değilse bilin ki manevi olarak ölüyorsunuz ve helâk emri geliyor! Allah bizi kaybetmeyelim diye uyarıp ikaz ediyor!

Allah bizi kendine, manevi olarak dirilmeye davet ediyor. Bizim de öyle bir gönle sahip olmamız lazım ki Allah’ı, resulünü ve Allah yolunda cihadı her şeyden çok sevmeliyiz. Böyle değilsek gönlümüzde, imanımızda, rabbimizi, kendimizi, hayatı anlamada, tanımada bir sorunumuz vardır. Daha rabbimizi de kendimizi de hayatı da anlamamışız demektir.

Evet, Allah bizi kendisini, resulünü sevmeye, Allah’a gitmeye, Allah’ın rızasını kazanmaya, bunun için çaba, gayret sarf edip cehd etmeye, cihad etmeye davet ediyor. Önce seveceğiz ki Allah için cehd etme gücümüz olsun; çünkü Allah’ı sevince rabbimizin kelamını dinlemeyi, rabbimize gitmeyi, ona itaat etmeyi, rabbimizin sevgisini, rabbinin bizi sevmesini sever ve bunun için gerekeni yaparız.

Aynı şekilde Allah’ın resulünü sevince onun gibi yapmayı, onun gibi olmayı, onun gibi rahmet olmayı, onun gibi iman edip rabbimize âşık olmayı, teslim olmayı, rabbimiz için kurban etmeyi, kurban olmayı, Allah yolunda cehd etmeyi, cihad etmeyi severiz. Sevdiğimizin sevgisine kavuşmak, onun sevgisini, yakınlığını kazanmak için çaba, gayret sarf ederken bu sevgimiz, imanımız bize güç, kuvvet olur. Allah da bizim çabamızı, gayretimizi, imanımızı sever.

Eğer Allah’ı ve resulünü seversek bu ikisinden meydana gelen sonuç Allah yolunda cehd etmektir. Allah’ın, kulu üzerinde sevdiği de kulun bu imanıdır. Kulun imanı kazanmak ve rabbinin kendisini sevmesi için gösterdiği bu çaba, gayreti Allah için cihaddır, cehddir. Zaten kulun gücü bir şeye yetmez; ama kul bu çabası, gayretiyle kazanır ve Allah ona kulluğunu yapma imkânı verir. Öyle ki olmayacak işleri dahi ona yaptırır. Yapan Allah’tır; ama işi kulunun üzerinden yapar. Kul da işi rabbinin yaptığına, rabbinin yakınlığına, kazanması için kendisine nasıl muamele ettiğine şahid olur. Böylelikle rabbini tanır, sever ve rabbine âşık olur.

Kul kendisini yaratan rabbine dışarıdan mı âşık olur? -Hayır, zaten Allah’ın, kuluna nefhettiği rûh, rabbine âşıktır; ama kul ile ona nefhedilen rûh arasında perdeler vardır. Arada bu perdeler olduğu için kul onu hissedemez. İnsan hakikatini; yani rûhu ne kadar hissediyorsa o kadar diridir, o hakikat ne kadar perdelenmişse o kadar da ölüdür. Bütün perdeler aralanınca Allah’ın nefhettiği rûh, El Esmâu’l Husnâ’nın güzelliği, aşk kulda tecelli eder. Diğer bir ifadeyle kulun hakikati kendisinde tecelli etmiş, Allah’ın nûru, güzelliği, zatıyla, sıfatıyla tecellisi onun üzerinde açığa çıkmış olur.

Herkes “ben ne kadar diriyim ne kadar da ölüyüm” deyip kendine bakmalıdır. Eğer kulun Allah için çaba göstermeye gücü yetmiyorsa dirilmesinde bir sorun vardır. Dirilmesinde sorun varsa Allah’ın âyetlerini dinlemesinde, anlamasında, tefekkür etmesinde, tedebbür etmesinde, tefakkuh etmesinde bir sorun var demektir. Kul âyetleri düşünmemiş, anlamaya çalışmamış ya da nefsi ona o kadar perde olmuş ki rûhun güzelliği, rabbini istemesi onun gönlüne aksetmemiş, bu yüzden de kul, Allah için çaba gösterme gücünü kendinde bulamamıştır; yani Allah yolunda cehdi her şeyden daha çok sevmemiştir. Kul, Allah’ı sevmiş olsaydı onun yolunda cihadı da, cehdi de, çabayı da, gayreti de her şeyden çok severdi.

İnsana manevi olarak kazandıran şey Allah için yaptığı cehddir, çabadır, gayrettir. Zaten bu yüzden dünyadayız. Hem imtihan için hem de rahmet olmak, iman etmek, rabbimizi, kendimizi tanımak, bilmek, manevi olarak büyümek, kendi varlığımızı, Allah’ın bize nefhettiği rûhu tatmak için bu âlemdeyiz. Bununla beraber Allah’ın muradı üzerimizde gerçekleşsin, Allah’a dost olalım, yakın olalım, sevgili olalım diye bu âlemdeyiz. Hepsi birdir ve aynı kapıya çıkar.

Bütün söylediklerimizin hepsini bir araya toplasak sadece iki kelimedir; o da lâ ilâhe illallahtır. Bundan başka bir şey söylemiyor, sadece “lâ ilâhe illallah” diyoruz; yani hepimiz bu âleme rabbimizi, ilâhımızı tanımaya, “lâ ilâhe illallah” demeye, “Allah” demeye gelmişiz.

Dirilerle beraber olanlar onlarla beraber diridir, ölülerle beraber olanlar da onlarla beraber manevi olarak ölüme doğru yol alır ve gittikçe ölür. Allah’ı sevenlerle beraber olunca diriliriz, başka şeyleri sevenlerle beraber olunca da yavaş yavaş onların hâline bürünüp ölürüz. Bu yüzden Allah âyet-i kerimelerde “sizin dostunuz ancak Allah’tır, resulüdür ve iman edenlerdir.”359 “Andolsun ki (Allah), size (bu) kitâbta, Allah’ın âyetlerinin inkâr edildiğini ve onlarla alay edildiğini işittiğiniz zaman onlar bundan başka bir söze dalıncaya (konuyu değiştirinceye) kadar onlarla beraber oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz’ diye (bir hüküm) indirmiştir”360 buyurmuştur.

Biraz derin, ince düşünmeye çalışmamız lazım. Biri Allah’ın “doğru” dediğine “doğru” demez, “yanlış” dediğine “doğru” derse, tabi bunu sadece diliyle söylemesi gerekmez, hâliyle, tavrıyla dünyayı daha çok seviyorsa, Allah âyet-i kerimede “bu dünya hayatı bir eğlence ve oyundan başka bir şey değildir. Şüphesiz âhiret yurdu ise, işte asıl hayat odur. Ne olurdu (bunu) bil(ip idrak et)selerdi”361 buyurduğu hâlde o kişi dünyayı tercih edip dünyanın güzelliğini, dünyayı kazanmanın ne kadar önemli olduğunu anlatmaya çalışıyorsa, “kıymetimiz, değerimiz, şerefimiz malımıza, mevkimize göredir” diyorsa o kişi Allah’ın âyetleriyle mücadele ediyor ve Allah’ın âyetlerini hükümsüz bırakmaya çalışıyor demektir. İşte, böyleleriyle beraber olunca biz de onlar gibi olur, bunun sonucunda da imanımızı kaybederiz.

Evet, ölülerle beraber olunca onlarla beraber ölür, ölüme sürükleniriz; ama dirilerle beraber olunca da yavaş yavaş diriliriz. Onlarla beraber olunca bir de bakarız ki rabbimizi sevmeye, zikretmeye, ciddiye almaya başlamışız. Hatta iman edenler, dirilenler bunu tatmışlardır. Mesela; daha önce bizde böyle bir hâl yokken onlarla beraber olunca bir de bakarız ki rabbimize şiir okumaya, ilâhi söylemeye başlamışız. Bir şarkı, türkü dinlerken bile ağlayıp rabbimizi hatırlarız; çünkü rûhumuzla aramızdaki perde kalkmıştır, biz de dirilmeye, canlanmaya, kendimizi hatırlamaya başlamışız.

Hatta böyle biri bir beşer olarak bazen saçma sapan konuşabilir. Saçma sapan derken konuştuğu kelimeler huzura layık değildir; ama bir beşer olarak o aşk sarhoşluğuyla sevgisini ifade etmek için bazen saçma konuşabilir. Mesela; bir kardeşimiz “ben yolda yürürken rabbime ‘seni seviyorum’ deyip öpücük atıyorum. Bu doğru bir şey midir” diye soru sormuştu. Tabi ki bu onun elindeki bir hâl değildir. Şimdi buna “yanlış” denir mi? -Denmez, ne kadar güzel bir şey! Kardeşimiz dirildiği için sevgisini, Allah’a olan imanını, aşkını, muhabbetini öyle ifade etmiştir.

Biri rabbi için ağlayıp gözyaşı dökebiliyorsa o kul kalp katılığından kurtulmuştur. O gönle Allah’ın rahmeti, mağfireti tecelli etmiştir. Rabbi ona muhabbet ve rahmet nazarıyla nazar etmiştir. O da günahından, yanlışından, ters tarafa gidişinden, hayatı yanlış yaşadığından dolayı ağlamaya başlar. Bu, Allah’ın saf ikramıdır, Allah’tandır; ama Allah bunu bir vesileyle yapmıştır. O kul da bu vesileyle beraber olduğu için rabbinin sevgisini, yakınlığını tatmış ve rabbini, rabbinin rızasını istemeye başlamıştır. Vesileyle beraber olup Allah’ın bu ikramını tadanlar bu nimetlerin bir vesileyle geldiğini bilirler. Bu vesile de Allah’ın nimet verdiği bir kulla; yani peygamber vârisi bir Mürşid-i kâmille beraber olmaktır.

Evet, dirilmek lazım. Allah’ın resulü bizi Allah ile, Allah’ın vahyiyle dirilmeye davet eder; yani aslında dirilmeye davet eden Allah’tır. Allah, kuluna “resulüm sana kendisine vahyettiğimi söyleyecek, anlatacak, benim adıma konuşacak, sen de onu dinle, ben seni onunla diriltirim. O diri olduğu için onunla beraber olup dirilmen gerekir” buyuruyor.

Allah âyeti kerimede “mü’minler ancak o kimselerdir ki Allah zikredil(ip anıl)dığı zaman (haşyet ve muhabbetle) kalpleri titreyen, kendilerine Allah’ın âyetleri okunduğunda imanlarını (Allah’a olan haşyet ve muhabbetlerini) artıran ve yalnız rablerine tevekkül eden kimselerdir”362 buyurur. İmanlarını artırırken dirilmelerini artırırlar. Dikkat edilirse Allah “onlar Allah’ın âyetlerini okuduğunda” değil “kendilerine Allah’ın âyetleri okunduğunda” buyurmuştur. Yani diri biri onlara âyetleri okuduğunda âyetler onların imanını artırır. Ancak diri bir kul âyetleri okuyunca insan âyetlerle dirilebilir.

Diri olanlar; Allah ile beraber olanlardır, Allah’ın aşkıyla, muhabbetiyle yanıp tutuşanlardır, her hâlükârda rabbinin hesabını yapanlardır.

Kul ne kadar dirilmiş olsa bile sonuçta beşerdir, yanlış da hata da eksik de yapar, manevi olarak düşer; ama her anda ve her hâlükârda “Allah” der, “rabbim Allah’tır” der, “seni seviyorum ya rabbi! Sen benim rabbimsin, ben de senin kulunum, âşığınım. Benim bana ait bir varlığım, bana ait bir hayatım yoktur. Varlığım da, hayatım da senindir, sana aittir. Ben sadece sana gelmek, sana yakın olmak için çırpınıyorum. Zayıflığımı, acizliğimi, eksikliğimi, hatamı, kusurumu, günahımı da bana verdiğin nimetlerini de itiraf ediyorum. Sana gerektiği gibi şükredemediğimi, hamd edemediğimi, hiçbir ibadetimin huzuruna layık olmadığını, hepsinin yarım yamalak olduğunu, imtihanlara sabredemediğimi biliyorum; ama seni seviyorum, benim sevdiğim, istediğim sensin. Her şeyim, hatta canım sana kurbandır, yoluna fedadır” der. Böyle söyleyenler mü’mindir, âşıktır, diridir!

Böyle biri dirilmiştir; ama yine de çamurun içindedir! Çamuru yavaş yavaş yıkayacak ve onu yavaş yavaş temizleyeceğiz inşallah. O da düştüğünde kalkıp bir daha yıkanacak, bir daha tövbe edecek, istiğfar edecek, rabbine sığınacak. Yoksa dirildi diye tertemiz olmuş, nefsin bütün perdelerini geçmiş olmaz; ama ne durumda olursa olsun diridir, mü’mindir, âşıktır, rabbine teslimdir! Bununla beraber her hâlükârda bir beşerdir, melek olmaz. Dirilse de, takvâ sahibi olsa da, muhsin olsa da yine bir beşerdir. Nefsi temizleme, tezkiye etme yolculuğunu tamamlamadıkça manevi olarak düşmeye, yanlış yapmaya devam eder; ama mü’mindir, hatasını, kusurunu, yanlışını itiraf eder, yanlışı asla Allah’a mâl etmez, kendini levm eder, kınar ve “ben yanlış yapıyorum” der.

Allah ile dirilen bir kul, rabbinin güzelliğini görmüş, onun ikramına, efâline, El Esmâu’l Husnâ’sına, aynı şekilde kendi acziyetine ve nefsinin bütün şiddetiyle kötülüğü emrettiğine şahid olmuştur. Hz. Yûsuf (a.s.)’ın “ben nefsimi temize çıkarmıyorum; çünkü rabbimin merhamet ettiği hariç nefis sürekli kötülüğü emreder”363 buyurduğu gibi o da böyle peygamberi bir duruşa sahiptir.

Her hâlükârda “hasbinallahu ve ni’mel vekil” der. Arada bir düşer, sarsılır; ama hemen ayağa kalkıp “vekil olarak Allah bana yeter. O ne güzel vekildir” der; çünkü rabbiyle diridir, rabbiyle diri olduğundan dolayı kendini kendine ait görmez, kendini Allah’a ait görür. Bu yüzden Allah’a güvenir, ona tevekkül eder ve kendini ona bırakır; ama biri Allah ile diri değilse kendini ona bırakamaz “ben kendi kendimle diriyim” der ve kendini Allah’a ait görmez. Bu da Allah ile diri olmadığı içindir.

Evet, ulaşabildiğimiz her memlekete, her şehre, her eve, her gönüle davetimiz vardır. Herkesi Allah ile, Allah’ın vahyiyle, aşkla dirilmeye, nefsimizden, benliğimizden kurtulup “Allah” demeye davet ediyoruz.

Kimin malı, mevkisi ne olursa olsun, kendini manevi olarak nerede görürse görsün, kimlerin önünde yürürse yürüsün ya da yürüdüğünü zannederse zannetsin, kendini ister âlim, ister veli, ister şeyh, ister mürşid, ister mehdi olarak görsün hiç fark etmez, buyursunlar tanışalım. Eğer bizimle dirilmezlerse hesabını bize sorsunlar. Kendilerine, gönüllerine, nefislerine baktıklarında Allah ile ne kadar dirildiklerini anlarlar. Biri zaten rabbini ciddiye alıyorsa mutlaka dirilmenin ne demek olduğunu anlamıştır, dolayısıyla dirilmek için her ne gerekiyorsa yapar.

Allah Kıyamet günü gönlümüzdekini bir kitap olarak açar. Allah bizi bilir, biz de kendimizi biliriz. Herkes ne kadar diri olduğunu, Allah ile ne kadar güçlü olduğunu, Allah’a ne kadar kul olduğunu veya olamadığını bilir. Bu nedenle kendi kendimizi kandırmaya gerek yoktur.

Elbette ki diri olanlar vardır. Bulunduğu yerde insanlar onlarla dirilir. Allah’a davet eden, dirilmeye davet eden, kulluğa davet eden, rabbinin muradı üzerinde gerçekleşsin diye insanları Allah’a davet eden kullara selam olsun. Allah ile dirilmiş olanlara, “rabbim Allah’tır” diyenlere dirilmeleri mübarek olsun.

Allah’ın selamı, rahmeti, bereketi bütün kardeşlerimizin, mü’minlerin, Müslümanların üzerine olsun.

Evet, hep beraber bease “diriltti, çıkardı, ölümünden sonra diriltti” fiilini anlamaya çalıştık.

Allah bizi manevi olarak ölenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi dirilmek için her türlü imkânı kullanıp Allah için çaba, gayret sarf edenlerden eylesin. Allah bizi vahyiyle, resulüyle dirilttiği kullarından eylesin. Allah bizi zatıyla, sıfatıyla dirilttiği kullarından eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Rûm /24 ↩
  2. Yasin /33 ↩
  3. Nahl /36 ↩
  4. Nahl /65 ↩
  5. En’am /157 ↩
  6. Enbiya /107 ↩
  7. Tevbe /128 ↩
  8. Enfâl /24 ↩
  9. Tirmizi, Fedailu’l-Kur’ân, 35; Dârimi Fedailu’l- Kur’ân, 6 ↩
  10. Yûnus /44 ↩
  11. Tevbe /36 ↩
  12. Rûm /24 ↩
  13. Hûd /12 ↩
  14. Ankebût /50- 51 ↩
  15. Sad /72-76 ↩
  16. Câmiü’s Sağir, 1 /310, Hadis No:640 ↩
  17. Tirmizi, İlim, 19; İbn Mâce, Zühd, 17 ↩
  18. Ankebût /69 ↩
  19. Enfâl /24 ↩
  20. Muhammed /30 ↩
  21. Arâf /180 ↩
  22. Hacc /66 ↩
  23. Tevbe /24 ↩
  24. Hûd / 58, 66, 82 ↩
  25. Mâide /55 ↩
  26. Nisâ /140 ↩
  27. Ankebût /64 ↩
  28. Enfâl /2 ↩
  29. Yûsuf /53 ↩