close

55.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber rabbimizin bize, mahlûkata, varlığa olan muamelesini El Efâlu’l Husnâ’sından anlamaya çalışıyorduk.

Allah fââldir, her an bir şe’endedir; yani her an bize bir muamelededir. Biz de her an onun huzurundayız, onun bir fiiliyle, efâliyle, muamelesiyle karşı karşıyayız. Allah’ın bütün fiilleri onun El Esmâu’l Husnâ’sından tecelli eder, dolayısıyla her anda Allah’ın bir ismiyle, bir güzelliğiyle, güzel bir muamelesiyle karşı karşıyayız.

Allah’ın bütün efâlleri kulu için aşktır, muhabbettir, rahmettir, hayırdır, cennettir ve hepsi insana kazandırır. Yeter ki kul, Allah’ın muamelesine gerektiği şekilde peygamberler gibi, mü’minler gibi cevap versin.

Allah’ın, kuluna olan her muamelesi mutlaka kula kazandırır. İnsan bazen bir imtihanla karşılaştığında onu kendisi için şer zannedebilir. Oysaki hayrı ve şerri Allah’a göre anlamak gerekir. Allah âyet-i kerimede “hoşunuza gitmeyen bir şey sizin için hayırlı olabilir ve sevdiğiniz bir şey de sizin için şer olabilir. Allah bilir, siz ise bilmezsiniz”252 buyurmuştur. Bazen bir şey şer gibi görünür; ama bir de bakarız ki meğerse hayırmış! Birkaç sefer böyle bir hâle şahid olunca artık başımıza gelenlerin şer mi hayır mı olduğunu sadece Allah’ın bildiğini ve ona hemen şer demememiz gerektiğini anlamamız lazım.

Biz de böyle anlayacak ve iman edeceğiz inşallah.

Yaşadığımız herhangi bir konuda mutlaka Allah’ın bir emri, bir vahyi, verdiği bir örnek vardır ya da o konuda örnek gösterdiği bir peygamber, mü’minler vardır. Başımıza her ne gelirse gelsin bilelim ki bir imtihandır, kazanma imkânıdır. Mesele; buna iman etmek, her anda Allah ile muhatap olduğumuzu bilmek ve Yahudilerin imanı, daha doğrusu küfrü gibi küfre düşmemektir.

Nasıl?

Yahudiler “Allah dünyayı altı günde yarattı, yedinci günde yoruldu, istirahate çekildi” derler. Böyle iman edip küfre düşerler! Biz buna “hâşâ” diyoruz! Allah âyet-i kerimede “göklerde ve yerde bulunanlar, (hepsi ihtiyaçlarını) ondan ister. O (da rahmetiyle onların ihtiyaçlarını karşılamak için) her gün (ve her an, her şeye müdâhil olup tecelli ederek yeni) bir yaratmadadır.”253 Allah her anda bir şe’endedir, buyurur. Allah böyle söylediği hâlde biri Allah her anda muamelede bulunmuyormuş gibi düşünürse Yahudilerin düştüğü küfre düşmüş olur. Bu yüzden bundan Allah’a sığınıyoruz.

Evet, Allah her anda kuluna bir tecellide, bir şe’ende, muamelede, fiilde, efâlde bulunur. Allah’ın efâlini sonsuz bir deryadan bir damla misali birkaç örnek vererek anlatmaya çalışıyoruz ki; kul kendi üzerinden rabbinin kendisine nerde ve nasıl bir muamelede bulunduğunu, o muamelenin kendisi için nasıl rahmet, nasıl hayır olduğunu anlasın ve rabbi hakkında su-i zanda bulunmasın, iman etsin, rabbinin güzelliğine şehadet etsin, o fiilden Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sına, en güzel isimlerine, tek güzel isimlerine şahid olsun, rabbinin kendisine olan sevgisini, rahmetini anlasın, rabbinin kendisini nasıl koruduğunu, muhafaza ettiğini, nasıl kendine davet ettiğini, çektiğini, ona sevgisini gösterdiğini, nasıl “seni seviyorum” dediğini, “kulum” dediğini tatsın, anlasın, buna şahid olsun. Yalnız, dediğim gibi bunları anlatırken sonsuz bir deryadan bir damla misali anlatıyoruz.

Kardeşlerimizden anlattıklarımızı dinlerken ya da okurken kendi hayatlarına bakıp rablerinin kendilerine nasıl bir muamelede bulunduğuna şehadet etmelerini ve rablerinin bu yakınlığını tatmalarını istiyoruz. Aynı şekilde rablerinin kendilerini nasıl sevdiğini bilmelerini ve rablerinin kendilerine olan bu sevgisini tatmalarını, buna iman etmelerini, dolayısıyla hiçbir konuda, hiçbir şekilde rableri hakkında su-i zanda bulunup lanete, Allah’ın gazabına uğramamalarını istiyoruz.

Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.

Allah’ın âyetlerini anlamaya çalışırken gördük ki biri Allah’ın âyetlerini yalanlar, unutursa cezası kendi nefsinde, küfründe, şirkinde, zannında, şeytanın verdiği vesvesede boğulmak olur; yani insan, Allah’ın âyetlerini yalanlar, unutursa kendi kendini cezalandırır. Bu yüzden Allah âyet-i kerimelerde “Allah, kullar(ın)a asla zulmedici değildir.”254 “Muhakkak ki Allah, insanlara hiçbir şekilde zulmetmez; fakat insanlar kendilerine zulmederler”255 buyurmuştur.

Peki, insan kendine nasıl zulmeder?

Zulüm, karanlık demektir. İnsan kendini karanlıkta bırakınca, Allah’ın nûruyla, vahyiyle aydınlanmayınca gönlü boğulmuş, kendine zulmetmiş, kendini karanlıkta bırakmış ve şeytanın vesvesesine teslim etmiş olur. İnsan, rabbini anlamasa, tanımasa, onu sevmese, ona kul olmasa, âbd olmasa, âşık olmasa boğulur. Nasıl ki insan zahiri olarak boğulurken bağırıp feryad ediyorsa, manevi olarak boğulanlar da başkalarını suçlayıp “şu şöyle yaptı, onun için boğuluyorum, üzülüyorum, daralıyorum, bunalıyorum” deyip bağırır, feryad eder. Oysaki işin aslı öyle değildir.

Aslında biz kendi kendimizi boğuyoruz. Şayet rabbimizle olacak, rabbimizin huzurunda duracak kadar büyük kul olsak, âşık olsak, rabbimizin bize verdiği şerefi taşısak boğulmayız, daralmayız, bunalmayız. Bunun için de rabbimizin bizden ne istediğini anlamaya çalışmamız gerekir. Zaten Allah’ın bize olan her muamelesinin saf hayır, saf rahmet olduğunu anlamak ve imtihanların aslında bizim için birer kazanma imkânı olduğunu bilmek böylelikle manevi olarak boğulmamak için Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk sohbetlerini yapıyoruz. Biz de bu vesileyle rabbimizi efâllerinden tanıyacak, rabbimize iman edecek ve şeytanın vesveselerine boğulmayacağız inşallah.

Geçen sohbetimizde sarefe “yönlendirdi, döndürdü, çevirdi, tahvil etti, açıkladı, beyan etti” fiilini, peşinden necâ “kurtardı” fiilini sonra ise e’reke “boğdu” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise zâde “artırdı” fiilini âyetlerde geçtiği şekilde anlamaya çalışacağız inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Allah artırır.

Peki, neyi artırır?

“Kim bir güzellik yaparsa biz onun güzelliğini (katımızdan bir güzellik vererek daha da) artırırız.”256 Demek ki Allah güzelliği, muhsinliği artırıyormuş! İnsan çabasıyla, gayretiyle güzel yapmaya çalışarak güzelleşir, Allah’ın güzelliğiyle güzel olur; yani Allah’ın rahmetiyle rahim olur, keremiyle, keremliğiyle kerim olur, afuvvluğuyla afuvv olur, vedudluğuyla da sever ve güzel olur.

Bir de bunun tam tersi vardır. “Ne zaman bir sûre indirilse onlardan kimi (münâfıklar), ‘bu (sûre) hanginizin imanını artırdı’ der(ler). Fakat iman edenlere gelince, (her inen sûre) onların imanını artırır ve onlar (bununla) sevinirler.”257 Âyetler indikçe mü’minlerin imanı artar, kâfirlerin ise küfrü, kalbinde hastalık olanların hastalıkları artar. Bunu da insanın kendisi yapar.

Kul, rabbini anlamaya, dinlemeye çalışınca, âyetin nûru onun gönlüne tecelli edince rabbine yakın olur, rabbine olan imanı, sevgisi artar ve rabbinin güzelliğine, rahmetine, ikramına, hidâyetine şahid olur. Biri de kâfirse ve kendisine inen ya da muhatap olduğu âyeti inkâr etmek için çaba, gayret sarf ederse bu defa onun da küfrü artmış olur. Her bir âyeti inkâr etmeye çalıştıkça âyetler onun küfrünü artırır.

Allah’ın yaptığı şey; sadece kuluna vahyetmek, onu imana, hayra, iyiliğe, güzelliğe, rahmete, cennete, Hz. İnsan olmaya davet etmektir. Allah’ın yaptığı budur; ama o âyetlere karşı kulun neyi kazandığını kulun kendisi belirler. Eğer kul mü’minse, iman etmişse bir âyetle muhatap olunca Allah onun imanını artırır; ama kâfirse ve muhatap olduğu âyeti örtüyorsa bu durumda bir daha küfrünü artırmış olur.

Kalbinde hastalık olanlar, vesvese taşıyanlar ya da âyetleri yalan sayanlar, işitmek istemeyenler, işitmeden, anlamaya çalışmadan yalanlayanlar veya âyetlerin hepsini toptan yalanlayıp “beni ilgilendirmez, benim başka işlerim var, benim sıkıntılarım, sorunlarım var” diyenler Allah’ın vahyini yanlarına yaklaştırmaz, kulağını kapatır ve onu dinlemezler.

Böyle birinin asıl sorunu; rabbinden ayrı olması, uzak olması, rabbinden başka tarafa dönmüş olmasıdır. Asıl sorunu; kendi hakikatinden mahrum kalmış, uzak olmuş, hakikatini perdelemiş olması, kendini bu âleme ait zannetmiş olmasıdır, manevi bir varlık olduğunu, Allah’ın kendisini ebedi bir hayat için yaratmış olduğunu unutmuş olmasıdır. Bununla beraber hayatı ebedi hayata göre yaşamaması, dünyaya ebediymiş muamelesi yapmasıdır. Asıl sorunu, asıl hastalığı, asıl rahatsızlığı budur.

Evet, Allah, güzel yapanların güzelliğini artırır.258 Güzel olana, El Esmâu’l Husnâ’ya, bütün güzelliklere, güzel isimlere, vasıflara, efâllere sahip olan bir tek Allah’tır. Kim karşı karşıya geldiği her imtihana “rabbim bana kazanayım, büyüyeyim, anlayayım, rabbimi, kendimi tanıyayım, hayatı, insanları, nefsi, şeytanı anlayayım, tanıyayım diye bu muamelede bulunmuş” dediyse, peygamberlere göre bakmıştır. Peygamberlerin yaptığını yapınca ise Allah’ın emrettiği gibi güzel yapmış olur, dolayısıyla Allah da onun güzelliğini artırır.

“Allah’ın rızasını istemek ve kendilerinde olan (iman)ı sağlamlaştırmak için mallarını infak edenlerin durumu ise bir tepede bulunan üzerine bol yağmur yağmış da iki kat ürün vermiş (güzel) bir bahçeye benzer ki ona bol yağmur yağmasa bile bir çisinti düşer (de yine ürün verir). Allah, yaptıklarınızı hakkıyla görendir.”259 Allah, infak edenlerin, ikram edenlerin, sadaka verenlerin rûhlarındaki kerimliği, cömertliği arttırır. Demek ki Allah için infak edip verince cömertlik, kerimlik artıyormuş!

Aynı şekilde kul rahmetin gereğini yerine getirip rahmet edince Allah yine onun gönlündeki, rûhundaki rahmeti artırır. Bir kulun fıtratında yaratılış gereği Allah’ın bütün isimleri zaten tecelli etmiştir; ama kulun, fıtratındaki her bir isim kemale ersin diye fıtratındaki bu isimleri böyle kullanması gerekir. Allah zaten bu isimleri kullanıp güzelliği kazansın diye kulunu dünyaya göndermiştir. Kul da güzel yaptıkça Allah ile güzelleşir, böyle olunca Allah onun güzelliğini artırır, ayrıca kendinden ona güzellik verir.260 Yani ona sadece yaptığının karşılığını vermez, güzellik yapınca ona yaptığının on katını,261 yüz katını, yedi yüz katını veya hesapsız verir.262

Bir de kul şükredince Allah onun şekurluğunu artırır. “Hatırlayın ki rabbiniz size, ‘eğer şükrederseniz muhakkak size (olan nimetimi) arttırırım ve eğer nankörlük ederseniz hiç şüphesiz azabım çok şiddetlidir’ diye duyurmuştu.”263 Şiddetli azap; nimetten mahrumiyettir. Kul, nimete olan şükrünü artırmayınca kendisindeki nimet eksilir, nimetin eksilmesi de kendisine azap olur.

En büyük azap Allah’tan mahrum olmaktır. Hiç kimse için Allah’a kulluktan, imandan, tevekkülden, Allah’a teslim olmaktan, Allah’a karşı takvâ sahibi olmaktan, kulluk sorumluluğunu bilmemekten ve bundan mahrum kalmaktan daha büyük bir azap yoktur. Büyük mahrumiyet; yalnızca Allah’tan, Allah’ı sevmekten, Allah’ın kendisini sevmesinden ve Allah’ın sevgisini kaybetmekten mahrumiyettir.

“Kim bir güzellik yaparsa biz onun güzelliğini (katımızdan bir güzellik vererek daha da) artırırız.”264 “Güzellik yapanlara (âhirette) karşılık olarak daha güzeli vardır, bir de fazlası (Allah’ın rızası ve cemâli) vardır.”265 Demek ki nimetin artması kendi elimizdeymiş!

Allah güzel yapanlara kendinden güzellik verir. Kul hangi güzelliği yaparsa yapsın, Allah ona kendinden güzellik verir; yani El Esmâu’l Husnâ’sından verir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “din güzel ahlaktır.”266 “Kişi güzel ahlakıyla gece sabaha kadar ibadet, gündüz oruçlu sevabı alır.”267 “Sizin, Allah’a en sevgili olanınız ahlakça en güzel olanınızdır.”268 “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim”269 buyurmuştur.

Hem güzel ahlak vardır hem de güzel ahlakı kemale erdirip tamamlamak vardır.

Peki, güzel ahlak nasıl tamamlanır?

Kul, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onun gibi güzel yapmaya ve onun gibi olmaya çalışınca Allah onun güzelliğini artırır, böylelikle kulun ahlakı kemale ermeye başlar.

Allah bir de hamd edenlerin hamdını artırır. Kul, rabbine hamd ettikçe, rabbini övdükçe hamdı artar. Kulun, Allah’ı övebilmesi için mutlaka Allah’ın bir güzelliğine şahid olması lazım. Öyle ki Allah’ı övebilsin ve “rabbim güzel yaptı” diyebilsin. Kulun “rabbim güzel yaptı” diyebilmesi için Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sına şahid olup bunu anlaması, görmesi gerekir; çünkü kul ancak kendi üzerinde Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sına, güzelliğine şahid olunca rabbine hamd eder, şükreder, rabbini över. Övünce de Allah’ın övgüsüne layık olur. Allah, hamd edenin hamdını artırır ya kul da rabbini hamd edince hem rabbini hamd etmeyi artırmış olur hem de rabbi onu hamd eder, onu över; yani ona “kulum sen güzel yapıyorsun” der. Bununla beraber kul, rabbine hamd edince rabbine ayna olur, rabbinin güzelliği onun üzerinde tecelli eder; çünkü rabbi onun gönlüne tecelli etmiş ve onun güzelliğini, hamdını övgüye layık kılmıştır.

Aynı şey tesbih için de geçerlidir. Kul “subhânallah” derken yani Allah subhândır, benim rabbim subhândır, hatasız, kusursuz, eksiksizdir, yanlış yapmaktan, eksik yapmaktan münezzehtir, bunlardan beridir, derken sadece zahiri olarak eline tesbih alıp “subhânallah, subhânallah” demekle gerçekten “subhânallah” demiş, rabbini tesbih etmiş olur mu?

Hayır, bu tesbih sadece onun ağzından çıkmıştır; ama gönlüne inmemiştir. Kul bu tesbihi tefekkürle yapıp “rabbim bana, insanlara, varlığa nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun yaptığı bu muamele mutlaka en güzelidir, en doğrusudur, en hayır olanıdır; çünkü benim rabbim subhândır, yanlış ve eksik yapmaktan münezzehtir. O yüzden rabbimin bütün işleri, efâli mutlaka kemalat üzere tecelli eder” derse rabbini tesbih etmiş olur. Aksi hâlde sadece dili tesbih etmiştir.

Allah âyet-i kerimede “ona ancak temiz (ve güzel) sözler yükselir, onları da sâlih amel yükseltir”270 buyurmuştur. Kul; tesbih ederken rabbine, maşukuna, kendisini yaratan rabbine güzel bir söz söylemiştir. Zaten yerde, gökte, ikisi arasında her ne varsa hepsi rabbini hamd ile tesbih eder.271 Eğer varlığın hepsi rabbini hamd ile tesbih ediyorsa o hâlde varlığın yaratılış gayesi rabbini hamd ile tesbih etmektir.

Aynı şekilde Allah âyet-i kerimede “görmedin mi, göklerde olanlar ve yerde olanlar, Güneş, Ay, yıldızlar, dağlar, ağaçlar ve (yeryüzünde) hareket eden (bütün) canlılar ile insanlardan birçoğu Allah’a secde eder”272 buyurmuştur. Bütün varlık secdededir; ama insanların sadece bir kısmı secdededir.

İman etmeyenler secde etmeyenlerdir. Secde etmeyenler de “rabbim güzel yaptı” diyemeyenlerdir. Eğer bir kul “rabbim güzel yaptı” diyemediyse, rabbinin yaptığını beğenmediyse ister başı, ister her azası secdede olsun rabbine secde etmemiştir; çünkü secde yalnızca zahiri olarak başımızı yere koymak değildir. Zahiri olarak yaptığımız secde manevi olarak rabbimize secde edebilmemiz içindir.

Peki, manevi secde nasıldır?

Manevi secde “işittik ve itaat ettik, işittik ve âlemlerin rabbine teslim olduk” deyip rabbini tesbih etmektir. Bununla beraber secde ederken “subhâne rabbiyyel e’âla” yani “benim rabbim e’âladır, yüceler yücesidir, subhândır” demektir.

Kul “subhânallah” demezse secde etmemiş, secdesi secde olmamıştır. Eğer nefsi kendisini yaratan rabbine itiraz ediyor, rabbinin işini beğenmiyor ve kendisine olan muamelesine “neden, niçin” diyorsa rabbine secde edememiş, secdesi nefsine olmuştur. Zahiri olarak secdeyi Allah’a yapar gibi görünür; ama manevi olarak secdesi nefsinedir. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “(resulüm! Nefsinin) hevâsını (arzu ve isteklerini) kendisine ilâh edinen kimseyi gördün mü”273 buyurmuştur. İşte, rabbini tesbih etmeyenler nefsini ilâh edinenlerdir.

Rabbine değil de nefsine hamd edenlere, nefsini övüp “ben şöyleyim, ben böyleyim, ben böyle doğru yapıyorum, güzel yapıyorum, şöyle cömertlik yaptım, ikram ettim, merhamet ettim, böyle iyilikler, güzellikler yaptım, insanları doğru yola yönelttim, hidâyete erdirdim, onlara cenneti kazandırdım” diyenlere “sen kime hamd ediyorsun! Senin hamdın seni yaratan âlemlerin rabbine midir yoksa senin nefsine midir” diye sormak lazım. Böyle yapanların hamdı kendi nefislerinedir; ama kul, nefsine hamd etmeyi bırakıp rabbini tesbih edince rabbi onu temizler, tertemiz kılar, onun gönlünü cennete çevirir. Onun için Allah âyet-i kerimede cennete gidenler için “melekler, onların canlarını tertemiz kimseler olarak alırken (onlara), ‘size selâm olsun. Yaptıklarınızdan dolayı cennete girin’ derler”274 buyurur.

Neden?

Çünkü onlar rablerini tesbih etmişler, tenzih etmişlerdir, dolayısıyla rableri de onları tertemiz kılmıştır. Onların üzerlerinde hiçbir hata, yanlış, günah, küfür görünmez. Rablerini tesbih ettikleri için rableri de onları temizlemiştir. Aslında onlar tertemiz değildir, Allah onlara tertemiz muamelesi yapıp hepsinin günahlarını örtmüştür. Allah âyet-i kerimede “muhakkak ki ben sizinle beraberim. Eğer namazı ikâme eder(ek her anda huzurumda durmaya çalışır), zekâtı ver(erek nefsinizin cimriliğini temizl)er, resullerime iman eder, onlara (gerektiği gibi kıymet verip) saygı gösterir ve (karşılığını sadece Allah’tan almak üzere malınızdan infak edip) Allah’a güzel bir borç verirseniz andolsun ki (ben de) sizin kötülüklerinizi (kıyamet günü) örterim ve sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere koyarım”275 buyurur. Allah, kulun kötülüklerini öyle bir örter, günahını öyle bir unutturur ki kulun kendisi bile günahından haberdar olmaz.

Evet, Allah artırır. Allah bir de rabbini tekbir edenlerin tekbirini artırır. Kul, rabbini tekbir edince Allah ona büyüklüğünü gösterir ve onu büyüklüğüne, ekberliğine şahid kılar, böylelikle tekbirini artırır.

Tekbir; tek büyük demektir. Tek büyük ise Allah’tır. Büyüklük sadece Allah’a aittir. İnsan ise acizdir, bütünüyle, her şeyiyle Allah’a muhtaçtır. Aciz olduğu için de küçücük, gözle görünmeyen bir mikropla karşı karşıya geldiğinde bile ona yenilir, yataktan kalkamaz.

Aynı şekilde kul “tek büyük Allah’tır, tek büyük rabbimdir” deyince Allah onu kendisiyle, El Esmâu’l Husnâ’sıyla, güzelliğiyle büyütür. Allah, güzel yapanların güzelliğini artırıyordu ya işte Allah onun da güzelliğini, büyüklüğünü artırır.

Bir ağaç henüz çekirdekken kendisinde ağaç gizlidir. Çekirdek çatlayıp filizlenir ve ağaç olur; ama çekirdek hangi ağaçsa büyüdüğünde sadece o ağaç olur sonra meyve verir; ama ağaç yine ağaçtır. Ne kadar büyürse büyüsün, isterse göklere varsın yine ağaçtır, ağaç olmaktan başka bir şey değildir. İnsan da böyledir. Allah insanı ne kadar büyütürse büyütsün, başı göğe de, arşa da varsa yine sadece kuldur, âbddir, âşıktır.

Kul, rabbini tevhid edince, “lâ ilâhe illallah” deyince Allah bir de onun tevhidini artırır; çünkü kulun, rabbini tevhid etmesi Allah’ın “güzel” dediklerindendir. Allah, güzel yapanların, güzellik yapanların güzelliğini arttırır ya işte kul tevhid edip “lâ ilâhe illallah” deyince Allah onun tevhidini artırır, zikredince de zikrini artırır.

Bununla beraber kul, rabbini tevhid edip “lâ ilâhe illallah” deyince Allah ona kendisinden başka ilâh olmadığına, her anda tecelli edenin kendisi olduğuna, her anda bir şe’ende olduğuna, bir işte olduğuna ve bu işleri nasıl yaptığına dair kuluna şehadet ettirir. Yetmez, bir de işi neden ve niçin yaptığına şehadet ettirir.

Kul lâ ilâhe illallah “Allah’tan başka ilâh yok” deyince Allah’tan başka malik yok, melik yok demiş olur. Kul tevhid edince artık Allah’ın bütün isimleriyle lâ ilâhe illallah; yani lâ kerime illallah, lâ rahime illallah, lâ rahmane illallah, lâ vedude illallah, lâ rezzake illallah, lâ hadiye illallah, demeye başlar. Allah her bir ismiyle bu şekilde ona “illallah” dedirtir ve bu perdeyi ona açar. Diğer bir tabirle Allah her anda rahmet edenin, ikram edenin, rızkı verenin, her şeyi yaratanın Allah olduğuna kulunu şehadet ettirir. Kul daha sonra bütün varlığı, bütün kâinatı idare etmenin Allah’ın kudretinde sadece küçücük bir şeyi idare etmek gibi olduğuna şehadet eder. Bununla beraber Allah’ın kendisine yakınlığına, rûhundan nefhettiğine şehadet eder; yani Allah onu kendi rûhuna şehadet ettirir.

Evet, Allah güzel yapanların güzelliğini artırır. Kul manevi olarak neyi yaparsa Allah onu artırır. Bir de bunu tersten anlamak gerekir. Nasıl ki âyetler, kalbinde hastalık olanların hastalığını artırıyorsa ki kul bunu kendi eliyle yapar, kendi eliyle kendi kendine zulmeder. Biri de karanlıkta yürürse; yani Allah’ın âyetlerinden kaçarsa o da kendi karanlığını, küfrünü, şirkini artırmış olur. Bunun sonucunda da Allah’tan, kendi hakikatinden uzaklaşmayı artırmış olur.

Allah’ın artırması hayır, rahmet, nimet, aşk, muhabbet, cennet, imandır; ama insanın, nefsin, şeytanın artırması tam tersidir. Rabbimizi dinleyince rabbimiz güzelliğimizi artırır. Şeytanı, nefsimizi, Allah’tan başkalarını dinleyince ise küfrümüz, şirkimiz, Allah’tan ve kendi kendimizden uzaklığımız artar, böylelikle kalbimizdeki hastalık artmış olur. Bunlar artıkça da rabbimizin isimlerini, güzelliğini kaybederiz. Allah’a uzaklık zaten böyle gerçekleşir. Allah’tan uzaklaşınca kerimliğimizi, rahimliğimizi, şekurluğumuzu, insanlığımızı kaybetmiş, insanlığımızdan uzaklaşmış oluruz, böyle olunca da küfrümüz, şirkimiz, nifakımız, cimriliğimiz, merhametsizliğimiz, hamdsizliğimiz, şükürsüzlüğümüz, tevhidsizliğimiz, tekbirsizliğimiz artar.

Allah’ın davetine icabet edince, vahyine uyunca Allah bizim güzelliğimizi artırır. Nefsimize, şeytana, Allah’tan başkalarına uyunca da kibrimiz, şirkimiz, hasedimiz, riyamız artar. Allah’ın artırması saf imandır, aşktır, muhabbettir. Allah’tan yüz çevirince ise bütün bu nimetleri kaybederiz.

Şimdi de katae “kesti” fiilini anlamaya çalışalım inşallah.

Katae kelimesi aynı zamanda “helâk etti, gidip gelmeyi, samimi olmayı, konuşmayı, alakayı kesti, ayrıldı, ardını kesti, boğdu, astı” manalarına gelir. Allah’ın kesmesi hem zahiri hem de manevidir.

Allah bir de nefesi keser. Nefesi kesince insan son nefesini vermiş, Allah’ın, kulu için takdir ettiği vakit dolmuş olur. Nefesi kesmek sadece Allah’a aittir; çünkü nefesi veren odur. Rûhundan nefheden odur, rûhu alacak olan yine odur. Hepiniz ondan geldiniz, dönüşünüz onadır,276 buyurdu Allah. Yani hayatımız, varlığımız sadece onun kudret elindedir.

Mesele; rabbimizden alakayı kesmememiz, rabbimizden yüz çevirmememiz, ayrılmamamızdır; çünkü ona darılır, ondan yüz çevirir, alakayı keser, zikretmeyi kesersek Allah’tan aynen karşılık buluruz, o da bizden yüz çevirip bizimle alakayı keser. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “siz beni zikredin (her anda benim hesabımı yapın) ki ben de sizi zikredeyim (sizin hesabınızı yapıp size rahmetimle muamele edeyim). Bana şükredin, sakın (şükürsüzlük ederek) nankörlerden olmayın”277 buyurmuştur. Allah’ı zikretmeyince nankör oluruz; çünkü onu zikretmeyince onu unutmuş oluruz. Eğer sahibimizin Allah olduğunu, bizi varlıkta tutanın, yaratanın o olduğunu, her anda bize bir muamelede bulunduğunu, bize rahmet ettiğini, ikram ettiğini unutursak nankörlerden oluruz. Beni zikret, buyurmuştu ya Allah işte Allah’ı zikretmeyi kesince, onu unutunca kendi kendimize zulmetmiş, Allah ile aramızdaki bağı koparmış oluruz.

Bunun olmaması için mutlaka her gün yatmadan önce ve uyanınca ilk yapmamız gereken şey; rabbimizi zikretmektir. Yatmadan önce kim olduğumuzu hatırlamamız; yani “ben kimim, nerden geldim, neye geldim, rabbim beni neden yarattı, rabbimin benim üzerimdeki muradı nedir, rabbim benden ne istiyor, nasıl yapmam gerekir” sorularına cevap verip kendimizi kendimize hatırlatmamız, kendi kendimizle olan alakamızı kesmememiz gerekir; çünkü kendimizi unutunca, hatırlamayınca kendi kendimizle olan ilgimizi, alakamızı, kendi hakikatimizle, Allah’ın nefhettiği rûhla bağımızı kesmiş oluruz. Bu bağımızı kesince de zahiri olarak yaşıyor gibi görünürüz; ama manevi olarak aslında bir ölüyüzdür. Uykudan zahiri olarak uyanmışız; ama manevi olarak uyuyoruz, kendimizde değiliz demektir.

Rabbiyle olmayan, kendisiyle olamaz. Rabbini zikretmeyen, kendini hatırlayamaz. Kul, Allah ile ne kadar beraber olduysa o kadar kendisiyle beraberdir, Allah ile o kadar diridir. Allah diyenler Allah ile diridir. Allah diyemeyenler de nefsiyle diridir. Böyleleri zahiri olarak diridirler; ama manevi olarak ölüdürler. Yani sadece bir leştirler! Yiyen, içen, gezen, dolaşan, düşünen, konuşan bir leş! Çünkü kendilerinde sadece bir beden kalmıştır!

Rûh, bedenden ayrılınca nasıl beden leş oluyorsa Allah ile olmayanlar da leş konumundadır. Bunun sebebi rûhlarıyla olan bağlarını kesmeleridir. Biri rûhuyla olan bağını kesince, ondan mahrum olunca ölüdür, leştir. “Allah” demediği için, “rabbim ne istiyor, nasıl yapmamı istiyor” demediği için, “rabbim bana tecelli etmiş, bana muamelede bulunuyor” demediği için, rabbinin tecellisini, muamelesini, kudretini, ikramını, rahmetini, ona olan sevgisini görmediği, rabbini zikretmediği, rabbiyle arasındaki bağı kopardığı için ölmüş, leş olmuştur. Elbette ki kulun bunları Allah’ın kendisine nefhettiği rûhla, rabbine âşık olan hakikatiyle söylemesi gerekir ki gerçekten söylemiş olsun.

Kulun diri olarak rabbini zikretmesi için kendi hakikatiyle beraber olması şarttır. Yoksa sadece diliyle zikretmesi zikir değildir. Rûhun “Allah” demesi bambaşka bir şeydir. Dilin zikretmesi insanı diriltmez; ama rûhun zikretmesi insanı diriltir. Kul, rûhla beraber zikredince rabbini zikretmiş, onunla dirilmiş olur. Beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim, buyurmuştu Allah. İşte kul, Allah’ın kendisini zikrettiğini aşk olarak, muhabbet olarak, vecd olarak o zaman tadar ve gönlünden bir feryad kopar, rabbini zikreder, tesbih eder, rabbine hamd eder, şükreder, rabbini tevhid eder. Diri olan, Allah ile bağını koparmayan, Allah’a küsmeyen, darılmayan kul budur, mü’min budur!

Diğer türlü küsmüş, darılmış, rabbinden yüz çevirip başka tarafa dönmüş, başka şeylerle meşgul olmuş, hamdi, tesbihi, tekbiri başkasına ya da nefsine, kendine yapan birinde iman olmaz, o kişi mü’min olamaz! Nasıl olsun ki hani nerde rabbine âşık olan, Allah’ın kendinden, rûhundan nefhettiği rûh! Nerde âşığın feryadı! Nerde “Allah” demek! Nerde “lâ ilâhe illallah” demek! Allah’ın beyan ettiği zikir sadece dil ile mi yapılır ya da dil ile yapılan; ama gönlün, fiilin iştirak etmediği bir zikri Allah kabul eder mi!

Mesela; biri bizi sevmese; ama durmadan bize “seni seviyorum” dese, hatta onu ne söylediğini bilmediği başka bir dilde dese bu durumda bize “seni seviyorum” demesi bizim için ne mana ifade eder! Yani dili yabancı olan birine “seni seviyorum” kelimesini öğretseler; ama manasını söylemeseler “git, şu arkadaşa bu kelimeleri söyle” deseler, o da gelip karşımızda dursa ve durmadan bize o kelimeyi söylese içimizde bir şey hisseder miyiz? -Elbette ki hissetmeyiz, üstelik “seni seviyorum” deyişini dahi bize söylemiş olarak kabul etmeyiz; çünkü zaten kendisi ne söylediğini bilmiyor, sadece ezberlediği kelimeleri bize söylüyor!

Bu yüzden bir tek dil ile “lâ ilâhe illallah” deyince “lâ ilâhe illallah” demiş olmayız. “Lâ ilâhe illallah” deyince rabbimize “senden başka ilâh yoktur, benim mabudum sensin, maşukum sensin, ilâhım sensin, sen benim rahman ve rahim olan rabbimsin. Ben seninle varlıkta duruyorum, seninle diriyim, ben senin kulunum. Hiçbir konuda, hiçbir şekilde sana baş kaldırmam, başım secdededir, ‘işittik ve itaat ettik’ diyorum. Hiçbir şekilde ‘bunu neden böyle yaptın’ demiyorum, diyemem. Sen beni yaratan rabbimsin. Bir kul olarak nasıl sana ‘bunu neden böyle yaptın’ diyebilirim ya da nasıl gönlümden böyle bir şey geçirebilirim” demiş oluruz.

Unutmamamız lazım ki insan ancak yanlış yapana, kendisine zulmedene hesap sorar. Biri adaletle davranmayınca ona itiraz edip “neden, niçin” der. Allah bize hangi muamelede bulunursa bulunsun o saf hayırdır, rahmettir, aşktır, güzelliktir, kusursuzdur. Hâl böyleyken rabbimize nasıl itiraz eder, ona “neden, niçin” diyebiliriz! İşte “lâ ilâhe illallah” demek bunu bilip asla Allah’a neden böyle yaptın, dememektir.

Allah kendisine imana davet eder. Allah on üç sene boyunca insanları Mekke’de imana davet etmiştir. Öyle ki baktığımızda Allah Mekke döneminde içkiyi, kumarı, faizi haram kılmamış, orucu da emretmemiştir. Namaz bile Mekke döneminin son iki, iki buçuk senesinde farz kılınmıştır. Henüz hac da yoktur. Sadece iman vardır; yani Allah “önce iman edin” buyurmuştur. Biz ise iman etmeden amel işlemeye başlamışız! Biri namazı kıldı mı ona “mü’mindir” diyoruz. İyi de onun daha secdesi yoktur! Gönlü secde etmiyor, nefsi secde etmiyor, onun nefsi ilâhlık taslıyor! O, rabbini tanımamış, anlamamış, rabbine iman etmemiş, “lâ ilâhe illallah” dememiş! Önce bir “lâ ilâhe illallah” desin, önce bir rabbini tanısın sonra amel de işler.

Ümmetin sorunu da budur. Rabbimizi bilmiyor, onu El Esmâu’l Husnâ’sından, El Efâlu’l Husnâ’sından tanımıyoruz. Onun bize yaptığı muameleyi, rabbimizin yakınlığını tatmıyoruz. “O bize şah damarımızdan yakındır”278 diyoruz; ama onu tatmıyoruz. Allah “her anda onun huzurundasınız”279 buyuruyor; ama onun huzurunda olduğumuzu tatmıyoruz. Beni zikredin, ben de sizi zikredeyim,280 buyuruyor; ama onu zikrettiğimizde onun bizi zikrettiğini tatmıyoruz; fakat böyle yapınca da “tamam, oldu” diyoruz. Oysaki “oldu” demekle olmaz. İmanın, kulluğun, âşıklığın tadılması, yaşanması gerekir. Âşık, maşuğunu ister. Âşık, maşuğuna itiraz edemez. Sadece maşuğunun sevgisini, yakınlığını, cemalini, dostluğunu ister.

Öyleleri var ki kendisinde iman yok, âbdiyet yok, âşıklık yok, kulluk yok, teslimiyet, edep, haşyet, huşu yok, samimiyet, ihlas yok, tam tersine itiraz var; ama diliyle söylediklerinden, taklidi olarak yaptıklarından dolayı cenneti umar!

Hâlbuki cennet; Allah’ın rızasıdır, sevgisidir, yakınlığıdır. “Bilmiyorsanız bir bilene sorun”281 buyurdu Allah. O zaman cenneti de bilenden öğrenmek lazım. Bununla beraber rabbimizi anlamak, tanımak için de rabbimizi bilene, tanıyana sormamız; yani imanı, imanı tadana, aşkı, âşığa, kulluğu da kul olanlara sormamız lazım.

Bütün okuduğumuz âyetlerde gördük ki Allah bize “benimle bağını, alakanı kesme, beni zikretmeyi, bana secde etmeyi, âbd, kul olmayı kesme! Aksi takdirde şeytana, nefsine kul olursun. Gitme, benden uzaklaşma, bana gel” buyuruyor.

Evet, hep beraber Allah’ın zâde “artırdı” fiili ile ketae “kesti” fiilini anlamaya çalıştık. İnşallah rabbimizin âyetlerini dinler böylelikle imanımızı, rabbimize olan yakınlığımızı, kulluğumuzu artırır, dolayısıyla rabbimizle alakamızı kesmez ve her anda rabbimizle olan alakamızı artırırız.

Allah bizi rabbinden kaçanlardan, rabbiyle alakasını kesenlerden ve başka tarafa gidenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi rabbine koşanlardan, firar edenlerden eylesin. Allah bizi rabbini rûhuyla zikredip dirilenlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Bakara /216 ↩
  2. Rahmân /29 ↩
  3. Enfâl /51 ↩
  4. Yûnus /44 ↩
  5. Şûrâ /23 ↩
  6. Tevbe /124 ↩
  7. Şûrâ /23 ↩
  8. Bakara /265 ↩
  9. Şûrâ /23 ↩
  10. En’âm /160 ↩
  11. Bakara /212 ↩
  12. İbrâhîm /7 ↩
  13. Şûrâ /23 ↩
  14. Yûnus /26 ↩
  15. Gazali, İhya, 3/50 ↩
  16. Ebû Dâvûd, Edeb 7. Ayrıca bk. Tirmizî, Birr 62 ↩
  17. Ravi: Hz. Enes (r.a.) Ramuz-ul Ehadis Ahmet Ziyauddin Gümüşhanevi ↩
  18. Muvatta, Hüsnü’l-Hulk, 8; Ahmed B. Hanbel 2/381 ↩
  19. Fâtır /10 ↩
  20. Hadid /1, Cuma /1, Haşr /1 ↩
  21. Hacc /18 ↩
  22. Furkân /43 ↩
  23. Nahl /32 ↩
  24. Mâide /12 ↩
  25. Bakara /156 ↩
  26. Bakara /152 ↩
  27. Kaf /16 ↩
  28. Sebe /46 ↩
  29. Bakara /152 ↩
  30. Enbiyâ /7, Nahl /43 ↩