54.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sından tecelli eden El Efâlu’l Husnâ’sını anlamaya; yani rabbimizin bize, varlığa, mahlûkata olan muamelesini anlamaya çalışıyorduk.
Geçen sohbetimizde Allah’ın tebareke “mübarek kıldı, tertemiz kıldı, bereketli kıldı, muradının üzerinde gerçekleştiği kullardan kıldı” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise sarefe “yönlendirdi, döndürdü, çevirdi, tahvil etti, açıkladı, beyan etti” fiilini, ardından diğer fiilleri anlamaya çalışacağız inşallah.
Allah, kullarını çevirir, döndürür. Peki, nerden döndürür?
Küfürden imana döndürür. Kul küfre, şirke dönünce Allah da onu imana döndürür. Günaha dönünce Allah onu sevaba döndürür. Kul zaten İslam fıtratı üzerine yaratılmıştır. Kendini rabbinden başka tarafa çevirince Allah onu kendine çevirir, döndürür. Elbette ki bunu da bir vesileyle yapar. Kul, Allah’a dönsün diye Allah ona bu muameleyi bazen bir nimetle, ikramla, bazen de musibetle, belayla, hastalıkla, dedikoduyla, iftirayla, yoklukla yapar. Mesele; rabbinin onu kendine döndürdüğüne kulun şehadet etmesi ve “rabbim beni kendine döndürdü” demesidir.
Allah, kulunu nankörlükten şükre döndürür. Aynı şekilde kul başka tarafa dönüp nefsini, kendini övünce onu rabbini tesbihe, hamda döndürür. Nimeti kendinden bilince de şükretsin diye rabbine döndürür. Allah her halükârda kulunu kendine döndürür ve kendine döndürürken bir de onu kendi kendisine döndürür. Zaten kul, rabbine dönünce kendi kendine, hakikatine, fıtratına, aslına dönmüş olur.
Allah, kulunu üzerindeki muradı gerçekleşsin, sevgisine, yakınlığına, dostluğuna layık olsun diye kendine döndürür; çünkü kulunu bunun için yaratmıştır. Şeytan, insanı başka tarafa döndürür, Allah da onu kendine döndürür. Allah, kuluna irade vermiş, tercih etme hakkı vermiştir. Kul kendi iradesiyle ne zaman şeytanın verdiği vesveseyle başka tarafa, küfre, şirke dönse Allah da onu kendine döndürür.
Peki, Allah neden kulunu sürekli kendine döndürür?
Kul; Allah’ın sevgisine, kendisini nasıl sevdiğine şehadet etsin, rabbini tanısın, rabbinin kendisine olan sevgisini, rahmetini görsün ve rabbini isimlerinden tanısın diye Allah ona muamelede bulunur ve onu kendine döndürür. Allah’ın efâli kul için böyle tecelli eder. Allah’ın kul için tecelli eden her fiili, her efâli onun rahmetinden, aşkından, muhabbetinden, sevgisinden, kuluna olan yakınlığındandır. Kul buna şahid olunca rabbine, rabbinin efâline şahid olur, şehadet eder. Bir de Allah’ın efâlinden isimlerine şahid olur; yani rabbinin kendisi için ne kadar rahman ve rahim olduğuna, afuvv, kerim, vehhab olduğuna, kendisini nasıl sevdiğine, diğer bir tabirle kendisi için vedud ve ilâh olduğuna şahid olur. Kul buna şahid oldukça iman eder, imanı artar. İşte, Allah’ın bütün fiilleri kul imanını artırsın diye böyle tecelli eder.
Allah’ın sarefe “yönlendirdi, döndürdü, çevirdi, tahvil etti, açıkladı, beyan etti” fiilini böyle anlamak gerekir. Bu fiilin peşinden Allah’ın neccâ “kurtardı” fiili gelir. Neccâ fiilinden sonra ise e’reke fiili gelir. E’reke fiili de “boğdu” manasındadır.
Allah, peygamberlerin ve peygamberlerle beraber olanların üzerinden de efâlini anlatmış, beyan etmiştir. Allah’ın hangi fiilleri peygamberlere tecelli etmişse bütün insanlara da o fiilleri tecelli eder. Bu yüzden Allah, bize olan tecellisini, muamelesini onlar üzerinden anlayalım diye peygamberleri anlatmıştır.
Şimdi de hep beraber Allah’ın neccâ “kurtardı” fiilini âyetlerde geçtiği şekilde anlamaya çalışalım inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Allah, peygamberleri nasıl kurtarmış ya da neden ve neyden kurtarmıştır?
Allah, Hz. İbrâhîm (a.s.)’ı ateşten, Hz. Yûsuf (a.s.)’ı kuyudan ve zindandan, Hz. Eyyûb (a.s.)’ı hastalıktan, Hz. Yûnus (a.s.)’ı balığın karnından, Hz. Nûh (a.s.)’ı tufandan, Hz. Îsâ (a.s.)’ı onu öldürmeye çalışan kavminden, Hz. Mûsâ (a.s.)’ı da denizi yarıp Firavun’dan kurtarmıştır. Hz. Yâkub (a.s.)’ı da Hz. Yûsuf’a kavuşturarak ayrılıktan kurtarmıştır.
Allah bir de âyet-i kerimede “biz resullerimizi ve iman edenleri kurtarırız. İşte, mü’minleri böyle kurtarmak bizim üzerimize bir haktır”239 buyurur.
Hz. Yûnus (a.s.) balığın karnındayken lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn: “Senden başka ilâh yoktur. Sen subhânsın (her türlü noksanlıktan münezzehsin). Ben gerçekten (senin emrini beklemeden kavmimi terk ederek) zalimlerden oldum” demişti. Allah da bunun üzerine “biz de onun duasını kabul ettik ve onu kederden kurtardık. İşte biz mü’minleri böyle kurtarırız”240 buyurmuştur. Dikkat edilirse Allah “işte biz Yûnus’u böyle kurtardık” dememiş, bunun yerine “mü’minleri böyle kurtarırız” buyurmuştur. Buradan Allah’ın peygamberlere yaptığı muameleyi bütün mü’minlere de yaptığını anlamamız lazım.
Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i gamdan, kederden, endişeden kurtarmıştır. Allah bununla ilgili olarak âyet-i kerimede “(resulüm!) onlar iman etmiyorlar diye (üzüntüden) neredeyse kendini helâk edeceksin”241 buyurur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i insanların kaybetmesi gamından, kederinden kurtarmıştır. Bu yüzden kıyamete kadar Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman edenler kurtuluşa ererler.
Bunlar sadece birer örnektir. Allah bütün peygamberleri ve onlarla beraber olanları kurtarmış, onlara karşı duranları, Allah’ın âyetlerini inkâr edenleri, yalanlayanları da helâk etmiştir, daha doğrusu onlar kendi kendilerini helâk etmiştir.
Her bir kul “Allah beni hangi peygamberin yaşadığına benzer bir imtihanı yaşarken kurtarmıştır” diye kendine bakmalıdır. Kul hangi imtihanı yaşarsa yaşasın o yaşadığı mutlaka bir peygamberin yaşadığı imtihana benzer bir imtihandır ve bu imtihan o kazansın diye kendisine gelmiştir. İmtihan peygamberin yaşadığı imtihana benzer olunca kul imtihanı kazandığında Allah o peygambere ihsan ettiğini, ikram ettiğini aynıyla o imtihanı yaşayan mü’mine de ikram eder. Allah her kulun gücünü bilir, dolayısıyla kulunun gücünün yetmediği, geçemeyeceği bir imtihana onu tabi tutmaz.242 Bundan dolayı Allah, kulunu peygamberlerin yaşadığı imtihanlara benzeyen, o imtihanın bir misali olan küçük, basit bir imtihana tabi tutar. Kul da peygamberin gösterdiği tavrı gösterince Allah peygambere ikram ettiğini ona da ikram eder.
Her birimiz kendi hayatımıza baktığımızda aslında Allah’ın her anda bizi bir şeylerden kurtardığını görürüz. Sıkıntıya düştüğümüzde bizi kurtaran, hastalandığımızda bize şifayı verip hastalıktan kurtaran odur. Ateşe düşünce ya da kendimizi ateşe atınca veya birileri bizi ateşe atınca bizi kurtaran yine odur.
Birileri bize sıkıntı verince, bizi inkâr edince, reddedince, kulluğumuzu kabul etmeyince, layık olduğumuz şekilde bize kıymet, değer vermeyip gereken saygıyı göstermeyince bizi ateşe atmış demektir. Aynı şekilde yakınlarımız, sevdiklerimiz bizi terk edince yine bizi kuyuya atmış demektir. Bunlar peygamberlerin yaşadığı imtihanlara benzer imtihanlardır.
Peygamberlerle diğer insanlar arasındaki fark nedir?
Peygamberler imtihanlar karşısında Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapmışlar ve kazanmışlardır. Diğer insanların kaybetmesinin sebebi ise peygamberlerin gösterdiği tavrı göstermemeleridir. Allah, peygamberlere nimet verdiğinde onlar şükretmişler, kendilerine bir musibet gelince sabredip rablerine tevekkül etmişlerdir. Her konuda “rabbim Allah’tır, rabbim ne yaparsa, ne yapmışsa o yaptığı mutlaka güzeldir, doğrudur, haktır, benim için hayırdır, rahmettir” deyip rablerine itirazda bulunmamış, aksine rablerinin emrine, hükmüne boyun bükmüşlerdir. “Önemli olan şey rabbimizin bizden razı olmasıdır” deyip Allah nasıl emretmişse, nasıl seviyorsa öyle yapmaya çalışmışlardır. Bu yüzden de Allah’ın rahmetinin içine girmiş ve Allah’ın razı olduğu, sevdiği, “selam olsun” dediği kullar olmuş, en yüksek makama; alay-ı iliyyine ulaşmışlardır.
Allah bizi nasıl bir imtihana tabi tutarsa tutsun, her nerede olursak olalım, kiminle olursak olalım, hangi işte olursak olalım, asıl mesele peygamberlerin kazandığını kazanmak için onların gösterdiği tavrı göstermektir.
Herkesin imtihanı ayrı ayrı, farklı farklıdır. Kul her anda sürekli olarak Allah’ın kendisini kurtardığına şahiddir. Örnek vermek gerekirse; kul kendini manevi olarak ateşe atar; ama Allah onu kurtarır. Kul manevi olarak veya şeytanın verdiği bir vesveseyle boğulur, Allah yine onu kurtarır. Yani kul kendi hayatına dönüp bakarsa her hâlükârda Allah’ın rahmetine şahid olur. Doğru bakarsa, Allah’ın nazarıyla nazar eder, kendini, imtihanı anlar, rabbini tanırsa Allah’ın onu her anda, her nefeste kurtardığını görür.
Allah, kulunu her şeyden önce kaybetmekten, yok olmaktan kurtarır. Şayet Allah’ın, kulu üzerindeki tecellisi bir an için duracak olsa kul yok olur; çünkü ona Hayy ve Kayyûm ismi ile tecelli edip onu varlıkta tutan Allah’tır. Böylelikle Allah, kulunu her anda varlıkta tutarak onu yok olmaktan kurtarır. Şeytan ona bir vesvese verip onu ters tarafa çektiğinde Allah onun gönlüne vahyeder ve onu şeytana uymaktan, şeytanın peşinden gitmekten, şeytanın verdiği vesveseye boğulmaktan kurtarır.
Allah, kuluna âyetlerini indirmiştir, bir de onun gönlünde âyetlerini açığa çıkartıp ona kim olduğunu hatırlatarak onu kurtarır. Yetmez, kul gaflete düşünce Allah ona kendini zikrettirerek onu gafletten kurtarır.
Nasıl ki bir çocuk sürekli yanlış yapıyor, anne, babası onu tutmadığı takdirde kendine zarar veriyor, bir yerlerden düşüyor, yanlış şeyler ağzına koyup yiyorsa kullar da Allah’ın huzurunda aynen bu örnekteki çocuk gibidir.
Nasıl?
Kul sürekli yanlış yapar, Allah da sürekli ona rahmetiyle tecelli eder. Anne, babalar Allah’ın kendilerine verdiği rahmetle çocuğuna merhamet ederken, Allah ise zatında rahman ve rahim olandır. Kuluna karşı rahman ve rahim olduğu için kulu kazansın, büyüsün, Hz. İnsan olsun, meleklerin secde ettiği varlık olsun diye kulunu her anda kurtarır ve her anda ona yardım edip rahmetiyle muamele eder. Allah’ın her muamelesi böyledir.
Peki, Allah, kulu nelerden ve nasıl kurtarır?
Allah, kuluna hastalık verir, onu kurtarır.
Nasıl?
Allah hastalık verince ona acziyetini tattırır ve ona “sen benim her şeye kadir olan rabbimsin, ben de senin aciz kulunum” dedirtir ve kendisinden şifayı istettirir. Allah, kuluna böyle muamele ederek onu kendine döndürüp kibirlenmekten kurtarır. Kul da bu vesileyle kendi kendisine dönmüş olur.
Allah, bir de kuluna mal verir sonra ise verdiği malı alıp onu kurtarır. Kulundan ona verdiği malı alarak kulu mal ile kibirlenmekten, kendini bir şeye sahip zannedip “bunun sahibi benim” demekten kurtarır; yani onu Allah’ın isimlerine sahip çıkmaktan ve Allah’ın isimlerinde şirke düşmekten kurtarır. Allah, kuluna nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun bilelim ki hepsi kulun kazanması ve kurtulması içindir.
Allah, kulunu kurtarır. İnsanlar kulu yerdiğinde, onun gıybetini, dedikodusunu yaptığında ya da ona iftira atıp sıkıntı verdiğinde de Allah onu kurtarır.
Peki, bu durumda kulunu neyden kurtarır?
Tabi ki Allah’tan başka bir şeye hamd etmekten onu kurtarır. Kul övülmeyi sevdiğinde ya da övülmeyi sevme tehlikesiyle karşı karşıya gelmesin diye Allah bu imtihanlarla ona hamdın sadece kendisine ait olduğunu tattırır ve onu “hamid olan, övgüye layık olan benim” demekten kurtarır ve sadece rabbine hamd eden bir kul hâline getirtir. Bununla beraber ona “insanlar değil rabbim beni övsün, rabbimin övgüsüne, hamdine layık olayım yeter” dedirtir ve onu şirkten kurtarır.
Kula hangi muamele gelirse gelsin Allah onunla kulunu şirke, küfre düşmekten korur. Aynı zamanda bu muamelelerle kula kendisini tanıtmış olur, kul da bu vesileyle kendini, hakikatini, kim olduğunu anlar.
Allah bizi kurtarmasa küfre, şirke düşer ve bir daha oradan çıkamayız, dolayısıyla orada boğuluruz. Allah da kaybetmeyelim diye bizi boğulmaktan kurtarır.
Rabbimizin bizi nerelerden, hangi tehlikelerden, hangi yanlışlardan, hangi günahlardan, hangi şirklerden kurtardığını, rabbimizle nasıl muhatap olduğumuzu, rabbimizin bizi nasıl ciddiye alıp sevdiğini, rahmetiyle bizi nasıl sardığını düşünür, tefekkür edersek rabbimizin muamelesine, efâline, onun bizi kurtarmasına kendi üzerimizden şahid oluruz inşallah.
Neccâ “kurtardı” fiilinden sonra nüzul sırasına göre gelen bir sonraki fiil e’reke “boğdu” fiilidir. Şimdi de hep beraber e’reke fiilini anlamaya çalışalım inşallah.
Allah, Nûh Kavmi için buyurur. “Buna rağmen onu yalanladılar, biz de hem onu hem de onunla beraber gemide bulunanları kurtardık ve onları (yeryüzünde) halifeler kıldık, âyetlerimizi yalanlayanları da (suda) boğduk. Ama bak, uyarılanların (fakat iman etmeyenlerin) âkıbeti nasıl oldu!”243 Nûh Kavmi’nin suda boğulmasının sebebi; Allah’ın âyetlerini yalan sayıp unutmasıydı. Demek ki insan kendi kendini boğuyormuş!
Yağmur rahmettir; ama şiddetli olunca Hz. Nûh (a.s.)’ın kavmini boğduğu gibi insanları boğar. Bu da insana gazap olur, azap olur.
Bir de yağmurun yağmaması vardır. Peki, yağmur neden yağmaz?
İnsanlar yanlış yapınca, nimete layık olmayınca, nimeti eda etmeyince yağmur yağmaz; yani Allah yağmuru yağdırmayarak “mülkün sahibi benim, yağmuru yağdıran da yeryüzünü ölümünden sonra dirilten de benim” deyip kullarına ikazda, uyarılarda bulunur sonra kullar tövbe edince Allah rahmetini indirir. O zaman baktığımızda aslında her şey, bütün varlık insanla ilgilidir. Her şey insanın gönlüne, imanına, ameline göre hâl alır ve Allah da varlığa ona göre muamele eder; çünkü Allah yerde, gökte ve ikisi arasında her ne varsa insanın hizmetine vermiştir.244 Bu yüzden boğulmamak için kendimizi boğulmaya mahkûm etmememiz gerekir.
Nûh Kavmi âyetleri yalan sayıp unutunca gaflete boğulmuş, şeytana tabi olup onun verdiği vesveseye boğulmuştur. Gökten yağan yağmur ve yerden çıkan su sadece şeytanın onlara verdiği vesvesenin zahiri karşılığıydı, zaten onlar âyetleri yalan sayıp unutunca kendilerini şeytanın verdiği vesveseye boğmuş oldular, bu da kendileri için azap oldu, gazap oldu. Allah böyle buyurduysa o zaman bizim de “acaba Allah’ın âyetlerini yalan sayıyor ya da unutuyor muyuz” deyip kendimize bakmamız gerekir.
Yalan saymak; unutmuş muamelesi yapmak demektir. Yalan saydığımız, yokmuş gibi muamele ettiğimiz için de artık bize o yalan saydığımız şey sanki yokmuş gibi gelir. Allah sanki o konuda hiçbir şey söylememiş gibi âyetleri unutmaya çalışır, yok sayarsak da sonrasında Allah’ın âyetlerini unuturuz. Böyle olunca da kendimizi boğulmaya mahkûm etmiş oluruz; yani Allah’ın âyetlerini yalan sayıp unutunca sıkıntıya, kedere, şeytanın verdiği vesveseyle umutsuzluğa boğuluruz.
Allah âyet-i kerimede “biz insana (dünyevi bir) nimet verdiğimiz zaman (bizi unutur ve bizden) yüz çevirip yan çizer. Ona (fakirlik ve hastalık gibi bir) şer dokunduğu zaman da (hemen) umutsuzluğa düşer.”245 Şeytan, insanı umutsuzluğa düşürür, buyurur. Zaten lanetlenmek; Allah’ın rahmetinden umudu kesmektir. Allah’ın âyetlerini yalan sayıp unutunca şeytanın verdiği vesveseyle umutsuzluğa boğulduğumuzda şeytan kendi düştüğü duruma bizi de düşürmüş olur, bunun sonucunda da şeytana arkadaş oluruz.
Bilmemiz lazım ki mü’min umutsuz olmaz, boğulmaz. Eğer boğuluyorsak rabbimizi unutmuşuz, rabbimizin bize olan vaadini, yakınlığını, rahmetini, onun her şeye kadir olduğunu, bizi imtihana tabi tuttuğunu, bu imtihanlar karşısında ne yapmamız, nasıl düşünmemiz gerektiğini unutmuşuz. Unuttuğumuz için de şeytanın verdiği vesveseye boğuluyor, umutsuzluğa, sıkıntıya düşüyoruz. Diğer türlü Allah hâşâ boğmaz. Biz kendimizi boğulmaya mahkûm ederiz.
“(Evet bunların durumu) Firavun ailesi ve onlardan öncekilerin durumuna benzer. Onlar rablerinin âyetlerini yalanlamışlardı, biz de onları günahlarından ötürü helâk etmiştik ve Firavun ailesini (denizde) boğmuştuk. Çünkü (onların) hepsi (hem başkalarına hem de nefislerine karşı) zalim kimselerdi.”246
Bizim de “Allah’ın âyetlerini yalan sayıyor, unutuyor muyuz ve bundan dolayı boğuluyor muyuz” diye kendimize bakmamız şarttır. Baktığımızda ne durumda olduğumuzu görürüz. Hepimiz bunun şahidiyiz. Genel olarak boğuluyoruz. Ne zaman rabbimizden yüz çevirsek, onun âyetlerini, Allah’ın huzurunda olduğumuzu, rabbimizin bize yaptığı muamelenin bizim için rahmet olduğunu, hayır olduğunu unutsak sıkıntıya, şeytanın verdiği vesveseye, umutsuzluğa boğuluyoruz. Eğer oradan çıkmazsak manevi olarak gerçekten boğuluruz, boğulunca da manevi olarak ölmüş oluruz; ama az önce anlamaya çalıştığımız “kurtardı” fiilinde öğrendiğimiz gibi kul her ne kadar kendini boğma tehlikesine atsa da Allah her anda kul kendine gelsin, umutsuzluk hâlinden kurtulsun, umutsuzluğa, şeytanın verdiği vesveseye boğulmasın diye ona kudret elini uzatıp bir vesileyle âyetini kuluna hatırlatır ve onu kurtarır.
Kulun tek bir kurtulma çaresi vardır; o da Allah’ın âyetlerini unutmaktan kurtulup âyetleri hatırlamaktır, âyetleri yalan saymaktan; yani yok saymaktan vazgeçip Allah’ın âyetlerine muhatap olduğunu kabul etmektir. Kul bunu kabul edince umutsuzluğa boğulmaktan, gamdan, kederden, sıkıntıdan kurtulur.
Biliyoruz ki intihar eden insanlar vardır. Hepsi de aslında sıkıntıya boğulduklarından ve bu sıkıntıdan çıkamadıklarından dolayı intihar ederler. Kendilerindeki sıkıntı, manevi ve zahiri boğulmayı beraberinde getirmiş, onlar da bu yüzden intihar etmiştir. Onun için ne olursa olsun nefsimize, şeytana taviz vermememiz ve yaşadığımız her şeyin Allah’tan bir imtihan olduğuna iman edip umutsuzluğa düşmememiz gerekir. Biz umutsuzluğa düşmez, gerekeni yaparsak Allah bize yardım eder ve bizi mutlaka kurtarır.
İnsan, hayatının bir yerinde manevi olarak boğulabilir. Bir beşer olarak bunu yaşamayan hiç kimse yoktur. Peygamberler de buna dâhildir.
Nasıl?
Allah âyet-i kerimede “(ey mü’minler!) yoksa siz, sizden önce gelip geçen (ümmet)lerin başına gelenler sizin de başınıza gelmeden (kolayca) cennete gireceğinizi mi sandınız? Onlara öyle (katlanılmaz) darlıklar ve sıkıntılar dokunmuş ve öyle sarsılmışlardı ki resul(leri) ve onunla beraber iman edenler, ‘Allah’ın yardımı ne zaman’ diyecek kadar”247 buyurmuştur. Hayatın imtihan olması için bunun zaten yaşanması gerekir; ama bütün mesele; böyle bir durumda nasıl bir tavır almamız gerektiğini bilip o sıkıntıyı Allah’tan bir imtihan olarak görmek ve Allah’ın bizi mutlaka kurtaracağından emin olmak, şeytanın verdiği vesveseye taviz vermemek, bu vesveseye kapılıp umutsuzluğa düşmemek, rabbimizden umudumuzu kesmemektir. Bilelim ki Allah bizi boğulmaktan kurtarır; ama Allah’ın âyetlerini yalanlar ya da unutursak bunun sonucunda elbette ki manevi olarak boğuluruz.
Baktığımızda dünya boğulan insanlarla doludur, biz de bunun şahidiyiz. İnsanlar manevi olarak ölmüşler; ama yaşadıklarını zannediyorlar ve bundan haberleri bile yoktur! Oysaki dünya aşk diyarıydı, imtihan diyarıydı, kazanma diyarıydı, rabbini bilme, tanıma diyarıydı. Manevi olarak boğulup ölme diyarı değildi, tam tersine dirilme diyarıydı. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Allah ve resulü) Size hayat verecek şeylere (âyetlerimize iman etmeye) sizi davet ettiği zaman (hemen) Allah’a ve resul(ünün davetin)e icabet edin (ve dirilin).”248 Yani Allah’ın resulü sizi Allah’ın âyetleriyle diriltsin, buyurmuştu. Hâl böyleyken genel olarak rabbimizin vahyinden ve dirilmekten yüz çevirmişiz. Rabbimizin âyetlerinden yüz çevirdiğimiz için de sıkıntılar içinde boğulmuşuz.
Allah’ın âyetleriyle dirilmeyenler ölüdür ve manevi olarak dünyaya, dünyanın, nefsinin sevgisine boğulmuştur ya da şeytanın verdiği vesveseye boğulmuştur. Allah’ın vahyine, davetine icabet etmeyenler, iman etmeyenler ölü mesabesindedir, doğmadan ölmüştür. “İman ettim” diyenler, iman etmeye çalışanlar da Allah’ın âyetlerinden yüz çevirince, âyetleri unutunca boğulmaya başlarlar. Bunu neden böyle ısrarla tekrarlıyorum? -Boğuluyoruz da ondan! Boğulmayalım diye ısrarla tekrar tekrar bunları anlatıyorum.
Allah kurtarır. Onun bizi kurtarmasını kabul edelim ve bize uzattığı rahmet elini, kudret elini, aşk ve muhabbet elini geri çevirmeyelim, ona sarılalım. Allah mutlaka bir vesileyle bizi boğulmaktan kurtarır. Bize düşen boğulmamak için; Allah’ın kudret eline sarılıp onun âyetlerine iman etmek, âyetlerini hatırlamak, rabbimizi bilmek, tanımak, sevmek, âşık olmak, aşkla semah edip aşkla dirilmektir. Bu yüzden devamlı “aşksız insan ölüdür; âşık, Allah ile diridir” diyorum.
Allah, kullarını kendisiyle, kendi vahyiyle dirilmeye davet ediyor. Biz de ya Allah’ın davetine icabet eder, dirilir, âşık oluruz ya da aşksızlıktan ölür, şeytanın verdiği vesvesenin peşinden hem dünyaya hem de ahirete ait umutsuzluktan dolayı boğuluruz.
Ahirete ait umutsuzluk; acaba rabbim bana nasıl bir muamelede bulunur, cennete mi yoksa cehenneme mi giderim, mizanda terazim ağır mı yoksa hafif mi gelir korkusu, endişesidir. Elbette ki kul bu hesabı yapmalıdır; ama Allah âyet-i kerimede “dikkat edin! Şüphesiz Allah’ın dostlarına hiçbir korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar”249 buyurmuştur. Veliler; Allah’ı veli olarak kabul edenlerdir. Allah, kulunun zaten velisidir. Kul kendisi Allah’ı veli olarak kabul etmiyor, ona güvenmiyor, tevekkül etmiyor, kendini ona teslim edip “işittik ve itaat ettik, ben âlemlerin rabbine teslim oldum, ben sana teslim oldum ya rabbi!” diyemiyor ve sürekli kendisi bir şeyler yapmaya çalışıyor! Oysaki Allah’ı veli olarak kabul etseydi bir şeyden korkmaz, endişe etmezdi.
Velinin korku duymamasının sebebi nedir?
Çünkü veli, rabbine güvenir, rabbini kendisine vekil edinmiştir, rabbini unutmaz. Hem rabbini sever hem rabbinin de kendisini sevdiğini bilir ve bundan emindir. Veli her anda rabbiyledir, her anda onun hesabını yapar. Geçmişte yanlış şeyler yapmış olabilir, eksik yapmış olabilir; ama mahzun olmaz, yaptıklarından dolayı endişe etmez; çünkü rabbini tanımıştır ve rabbinin ğafur olduğuna, ğaffar olduğuna, afuvv olduğuna, rahman ve rahim olduğuna, rabbinin kendisini affedip mağfiret ettiğine iman etmiştir. Rabbini sever, rabbinin de kendisini sevdiğini rabbini sevmekle tadar. Rabbini özler, rabbine kavuşmayı ister. Bu durumda niçin korksun, neden endişe etsin!
Evet, Allah veliler için “onlara korku yoktur, onlar mahzun da olmazlar” buyurdu. Bu, ahirette de dünyada da böyledir. Veliler her ne kadar peygamberlerin yaşadığı imtihanlar gibi boğulacak derecede sıkıntı yaşasalar bile şeytan onları boğamaz; ama biri rabbini veli edinmeyince şeytan, elini onun boğazına koyup sıkar ve onu boğar! O da feryad edip bağırır, çağırır, hiç kimse de ona yardım edemez. Oysaki feryad etmek yerine rabbini çağırsa, euzu besmele çekip rabbine sığınsa şeytan elini onun boğazından çekip kaçar, o da şeytanın kendisini boğmasından kurtulur; yani rabbi onu hemen kurtarır.
Bu durumda ne zaman sıkılsak, bunalsak, boğulsak, daralsak bize düşen; bizi kurtaran bir rabbimiz olduğunu hatırlamak, rabbimize sığınıp “peygamberlerini nasıl kurtardıysan, beni de öyle kurtar, ya rabbi! Ben onlara iman ettim, onların yaptığı gibi yapacağım. Onlar nasıl bir tavır gösterdiyse ben de öyle yapacağım” demektir. Her ne zaman boğuluyorsak hemen o anda Allah’ın âyetlerini hatırlayalım ve Allah’ın âyetlerini yalan saymayıp ciddiye alalım. Böyle yaptığımız da manevi olarak kurtulduğumuzu görürüz.
Ne zaman şeytan bizi umutsuzluğa düşürüp rabbimizi bize unutturursa Duhâ Sûresi’nde geçen “(resulüm!) rabbin seni terk etmedi ve (sana) darılmadı. Muhakkak ki senin için son olan, ilk olandan (âhiret, dünyadan) daha hayırlıdır. Şüphesiz yakında, rabbin sana verecek ve sen razı olacaksın”250 âyetlerini hatırlayalım. Şayet bu âyetleri okursak sıkıntıdan boğulmaktan kurtuluruz; çünkü rabbimiz bunu sıkıntıdan boğulan herkese tek tek söylemiştir.
Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz manevi olarak sıkıntılara boğulmasaydı, Allah ona bu âyetleri indirip “rabbin sana küsmedi, darılmadı, seni unutmadı. Senin için hayırlı olan ahirettir. Rabbin sana verecek ve seni razı edecek” demezdi. Yani Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e de “korkma, endişe etme” buyuruyor. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in boğulması elbette ki manevi bir boğulmaydı; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “acaba görevimi yapabiliyor muyum, yoksa bir yanlış mı yaptım, görevimi, resullüğümü yapamadım mı” deyip boğulmuştu.
Bu durumda bizim de “acaba kulluğumu yapabiliyor, Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapabiliyor muyum! Rabbimin davetine icabet edebiliyor muyum! Rabbime hamd edebiliyor, şükredebiliyor muyum! Rabbimin gösterdiği sırât-ı mustakîmde rabbime firar edebiliyor, koşabiliyor muyum! Acaba cennete koşabiliyor, hayırda yarışabiliyor muyum! İnsanlara iyiliği, güzelliği, hayrı, marufu tavsiye edip, emredip onları kötülükten nehyedebiliyor, onlara mâni olmaya çalışabiliyor muyum! Acaba Allah’ın razı olduğu, sevdiği kullarla beraber yürüyor muyum, yürüyebiliyor muyum” deyip endişe etmemiz gerekir; ama derdimiz başkaysa o zaman endişemiz peygamberi, rahmani bir endişe değil, şeytani bir endişedir ve olacak şey de şeytanın verdiği vesveseyle boğulmaktır.
Unutmamamız lazım ki “acaba ne olacak, nasıl olacak” deyip dünya için endişe ediyorsak rabbimize tevekkül edememiş, güvenememişiz demektir. Dediğim gibi; manevi olarak boğulmaktan kurtulmanın tek bir çaresi vardır; o da Allah’a sımsıkı sarılmak, Allah’a güvenmek, Allah’ın sevgisine, Allah’a hamd etmeye, şükretmeye, kulluğa sarılmaktır. Allah âyet-i kerimede “hep birlikte Allah’ın ipi (olan Kur’ân’a ve onun resulü)ne sımsıkı sarılın”251 buyurmuştur. Allah’ın âyetlerine, ipine sımsıkı sarılmazsak Allah’ın âyetlerini yalanlamış, unutmuş oluruz, bunun sonucunda da umutsuzluktan dolayı küfre, şirke düşer ve boğuluruz.
Allah’ın ipine sarılmış olanlar, Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarla beraber sırât-ı mustakîmde yürüyenler, Allah’a ve resulüne itaat edenler, Allah’ın resulüne tabi olanlar, kardeş olarak birbirine sımsıkı sarılanlar mü’min olarak boğulmazlar. Yeter ki rablerini, rablerinin vahyini, âyetlerini dinlesinler ve “rabbim Allah’tır” desinler. Allah onlara mutlaka yardım eder ve onları boğulmaktan kurtarır.
Evet, hep birlikte sarefe “yönlendirdi, döndürdü, çevirdi, tahvil etti, açıkladı, beyan etti” fiilini, peşinden neccâ “kurtardı” fiilini, sonra ise e’reke “boğdu” fiilini anlamaya çalıştık.
İnşallah herhangi bir şekilde boğulma tehlikesiyle karşı karşıya geldiğimizde Allah’ın kendisine uzattığı kudret eline, Allah’a, Allah’ın ipine, zikrine, tövbeye, istiğfara sarılanlardan ve Allah’ın “onları kurtardık” dediği kullarından oluruz.
Allah bizi şeytanın verdiği vesveselere, bunun sonucunda da umutsuzluğa boğulanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi Allah’a güvenmeyip başkalarına güvendiği için bu güvenini kaybettiğinde boğulanlardan eylemesin. Allah bizi sadece kendisine güvenen, tevekkül eden kullarından eylesin. Allah bizi vahyine, resulüne tabi olup kurtulan kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
