close

53.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını ve rabbimizin bize yaptığı muamelelerin hangi isimlerden tecelli ettiğini anlamaya; yani rabbimizi güzel fiillerinden tanımaya çalışıyorduk.

Rabbimizi tanımaya çalışırsak marifetullahımız imana dönüşür, dolayısıyla rabbimizi tanıdıkça rabbimize olan imanımız, aşkımız, muhabbetimiz, teslimiyetimiz, haşyetimiz, edebimiz artar; ama rabbimizi tanımaz, anlamazsak hiç farkında olmadan rabbimiz hakkında su-i zana, isyana, küfre, şirke düşmüş oluruz ki o zaman da kaybedenlerden oluruz; çünkü Allah âyet-i kerimede “(bir de bunlar) Allah hakkında kötü zan ile zanda bulunan münafık erkeklere ve münafık kadınlara, müşrik erkeklere ve müşrik kadınlara azap etmesi içindir. Kötülük onları çepeçevre kuşatsın! Allah onlara gazap etmiş, onları lanetlemiş ve (âhiret günü) onlar için cehennemi hazırlamıştır.”210 Yani kim, Allah hakkında su-i zanda bulunursa Allah ona gazap eder, lanet eder ve onu rahmetinden mahrum bırakır, buyurmuştur. Rabbimizi rahman ve rahim olarak, ilâh olarak, seven olarak tanımayınca onun hakkında su-i zanda bulunuruz. Su-i zanda bulunduğumuz için de Allah’ın rahmetinden mahrum kalır, gazabına uğrar ve rabbimizi kaybederiz.

Allah bizi rabbini onun kendisini tanıttığı gibi tanıyanlardan ve rabbine karşı su-i zanda bulunanlardan eylemesin inşallah.

Geçen sohbetimizde ğaşiye “kapladı, bürüdü, perdeledi, sardı, örttü” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise tebareke “mübarek kıldı, tertemiz kıldı, bereketli kıldı, muradının üzerinde gerçekleştiği kullardan kıldı” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Allah mübarek kelimesini önce kendisi için kullanmıştır. Tebârekellezî bi yedihil mulku ve huve alâ kulli şey’in kadîr:211 “(Mutlak) Hükümranlık (kudret) elinde olan Allah odur ki mübarek (ve şanı yüce)dir ve o, her şeye kadîrdir (kudretiyle her şeyi hükmü altında tutandır).” Gördüğümüz gibi Allah kendisine “mübarek” buyuruyor. Mülkün, kudret elinde olduğu Allah mübarektir ve o her şeye kadirdir. Allah için olan bir vasfı, sıfatı Allah kendisi için kullanınca farklı, kullarına, varlığa, mahlûkata kullanınca farklıdır.

Nasıl?

Allah zatında mübarektir, subhândır ve her türlü eksiklikten münezzehtir. Mübarek; bereketli demektir. Allah’ın yaptığı her iş de kuluna yaptığı her muamele de mübarektir; yani muamele Allah’tan gelince sürekli, devamlı, ebedi olsun diye gelir. Kulun da Allah’ın mübarek olsun diye emrettiği her emri yerine getirmek için çaba, gayret sarf edip Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapması gerekir ki kendisi de mübarek olsun, bereketli, sürekli, kesintisi olmayan ebedi bir hayatı kazanıp mahcup olmadan, herhangi bir sıkıntı yaşamadan, tabir-i caizse başı dik bir şekilde rabbinin huzurunda durabilsin ve Allah’ın huzuruna layık olabilsin.

Güzel yapmak; ölümün ve hayatın yaratılma sebebidir. Allah âyet-i kerimede “o, hanginizin daha güzel amel edeceğini imtihan etmek için ölümü ve hayatı yaratmıştır. O, azîzdir, ğafûrdur (bütün şeref ve kudretin sahibi olan ve her türlü günahı mağfiret edendir)”212 buyurmuştur.

Allah kendini aziz ve ğafur olarak tanıtıyorsa senin de rabbini önce böyle tanıman gerekir. Böyle tanırsan bütün izzetini, şerefini rabbinden, rabbine itaatten, ona olan imanından alırsın. Tabi ki bir beşer olarak eksik ve yanlış yapabilirsin; ama o ğafurdur. Mutlaka seni mağfiret eder. Yapman gereken şey; bir eksik veya yanlış yaptığında hemen rabbinden mağfiret dilemen, bütün izzetin, şerefin, kudretin rabbine ait olduğunu unutmaman, kendini başkalarına beğendirmeye çalışmak yerine rabbine beğendirmendir.

Bir kul olarak şerefini yalnızca rabbinden alırsın. Başkalarının seni beğenip şerefli zannetmesi ve sana “ne kadar şerefli bir insan” demesi sana bir şey kazandırmaz. Eğer Allah sana “sen şereflisin, kıymetlisin, değerlisin” dediyse kıymetli, değerli, şerefli, izzetli olursun. Bu yüzden kimin senin için ne dediği önemli değildir. Önemli olan; rabbinin senin hakkında ne buyurduğudur. O zaman herhangi bir vesveseyle, zanla kirlenince hemen rabbinden mağfiret dileyip temizlenmen ve izzeti, şerefi rabbinden bilip kıymetini, değerini rabbinden almaya çalışman gerekir. Böyle yaparsan mübarek bir kul, rabbani bir kul, ahirete ait, ebedi hayatını, Allah’ın rızasını kazanan bir kul olursun.

Allah bir de Kur’ân’a, Kâbe’ye, Mescid-i Aksa’ya, peygamberlerine, Mukaddes Vadi Tuva’daki Ağaca, Tuva’ya, yağmura “mübarek” demiş, ayrıca evlerinize girdiğinizde ya da boş bir eve girdiğinizde mübarek bir hayatı yaşamak için kendinize selam verin ve sizden mübarek bir neslin gelmesi için kendinize dua edin, buyurmuştur. Zaten sohbetimiz boyunca bütün bunları âyetlerle beraber anlamaya çalışacağız inşallah.

Okuyacağımız bu âyette Allah, Kâbe için mübarek buyuruyor. “Şüphesiz insanlar için (mâbed olarak) kurulan ilk ev, Mekke’deki mübarek ve bütün âlemlere hidâyet kaynağı olan (Kâbe)dir.”213 Allah’ın Kâbe’ye mübarek buyurması hac yapanlar, umre yapanlar onunla mübarek olsun diyedir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bununla ilgili olarak “bir kul haccı, umreyi yapınca annesinden doğduğu gibi tertemiz olur”214 buyurmuştur.

Haccı, umreyi yapan biri Allah’tan izzetini alan, rabbinden mağfiret dileyen, kurban olan, her şeyi kurban edebilecek seviyeye gelen mübarek bir kul olur. Bundan dolayı Kâbe, Allah’ın kulları için mübarektir. O mübarek evin, Beytullah’ın etrafında dönerken yapılan tavaf temsilidir. Allah oraya “Beytullah” dediği için bütün kullar onu tavaf edip etrafında dönerler. Mesela; Kâbe tavaf edilirken telbiye okunur. Kul tavaf sırasında “lebbeyk allahumme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, innel hamde ven ni’mete leke vel mulk, lâ şerîke lek” der; ama bunu bir tek tavaf anı için değil bütün hayatı için söyler.

İsterseniz telbiyeyi nasıl anlamamız gerektiğini biraz izah edeyim.

Lebbeyk allahumme lebbeyk demek, “emret, buyur, emrindeyim ya rabbi! Ben hayatımın her anında senin emrindeyim, sen bana neyi emredersen onu yerine getiririm. Benim bu hayattaki bütün gayem, derdim; senin emrini yerine getirmek ve muradının benim üzerimde gerçekleşmesidir. Sen benim için neyi takdir etmişsen benim duam da odur, demektir.

Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk demek, “emret, senin hiçbir şekilde ortağın yoktur, emret!” Hayatı yaşarken hiçbir şeyi sana ortak etmiyorum. Sadece seni ve senin emrini tercih ediyorum. Seni seviyor, seni istiyorum. Yalnız sana âbd oluyor, senden başka hiçbir şeye âbd olmuyor, hiçbir şeyi ilâh edinmiyorum. Benim ilâhım, mabudum, rabbim, malikim, sahibim, melikim sensin. Beni idare eden, imtihana tabi tutan, bana ikram eden, hidâyeti gösteren sensin. Bütün güzellikler sana aittir. El Esmâu’l Husnâ’nın sahibi yalnızca sensin, demektir.

İnnel hamde ven ni’mete leke vel mulk demek ise “hamd kesinlikle senin içindir. Nimet de mülk de senindir. Ben seni övüyorum ya rabbi! Övgüye layık olan bir tek sensin. Bir şeyi öveceksem senden dolayı, senin güzelliğin tecelli ettiği için överim. Bir şeyi seveceksem de yine senden dolayı severim. Bir şey ki senin övgüne layık olmuşsa o övgüye layıktır; ama sen onu övmemişsen o övgüye layık değildir. Ben de başkalarının övgüsünü değil bir tek senin beni övmeni istiyor ve senin övdüğün gibi bir kul olmaya çalışıyorum; çünkü hamd sana mahsustur. Övecek olan da övülecek olan da sensin” demektir.

En sonunda ise lâ şerîke lek “senin hiçbir şekilde ortağın yoktur. Bunu tekrar ediyorum ve ömrümün sonuna kadar da tekrarlayacağım” deriz.

Kul bu telbiyeyi söyleyerek rabbine hâlini, imanını, Allah’a verdiği sözü, vaadi, sözünde sadık olduğunu, ahdine vefa gösterdiğini beyan etmiş olur. Kul, Allah’ın mübarek kıldığı beldede, Kâbe’de böyle yapar ve Allah’ın yapılmasını emrettiği ibadeti onun emrettiği şekilde yerine getirirse gönlü Kâbe’ye döner, Beytullah olur ve mübarek bir kul olur.

Zaten bütün ibadetler bizi mübarek kılmak, rabbimize yaklaştırmak, gönlümüzü Beytullah yapmak, Rahmân’ın arşı kılmak için vardır. Bütün ibadetleri böyle anlamamız lazım.

Allah bir de Mescid-i Aksa’ya “mübarek” demiştir. “Kendisine âyetlerimizden (bir kısmını) göstermek için kulu (Muhammed)i bir gece Mescid-i Harâm’dan, çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksâ’ya götüren (Allah), subhândır (her türlü noksanlıktan münezzehtir). Muhakkak ki o, semî’dir, basîrdir (her şeyi, herkesi işiten ve gizli, açık her şeyi görendir).”215

Allah, kendisine âyetlerini göstermek için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i mübarek bir beyt olan Beytullah’tan başka bir mübarek beyte, Mescid-i Aksa’ya götürmüştür.

Peki, Allah’ın, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i Mescid-i Aksa’ya götürmesinin hikmeti nedir?

Çünkü orası vahyin indiği yerdir ve genel olarak peygamberler o bölgede yaşamıştır. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i oraya götürmüşse onu diğer peygamberlerle muhatap etmek içindir.

Allah’ın bunu bize anlatmasında da bir hikmet vardır. Bizim bundan bir şey anlamamız gerekir. Nasıl ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman ediyor, onu örnek alıyor, ona tabi oluyorsak bütün peygamberlere de iman etmemiz gerekir; çünkü bütün peygamberlere iman, Allah’ın emridir ve imanın şartıdır. Allah âyet-i kerimede “deyin ki: Biz Allah’a ve bize indirilene, İbrâhîm, İsmâîl, İshâk, Yakûb ve (onun) torunlar(ın)a indirilenlere, Mûsâ ve Îsâ’ya verilenlere ve rableri tarafından (diğer) nebîlere verilenlere iman ettik. Onlardan hiçbiri arasında ayrım yapmayız (hepsini Allah’ın gönderdiği resuller olarak kabul ederiz)”216 yani “peygamberler arasında fark gözetmeyin” buyurmuştur. Elbette ki peygamberlerin aralarında kulluk itibariyle dereceler vardır;217 ama vazife bakımından hiçbiri arasında bir fark yoktur.

Bütün peygamberler hayatlarıyla bize örnektir. Allah onların hayatlarından bize kesitler, bölümler, kıssalar anlatmış ki onlara iman etmiş mü’minler olarak tabi tutuldukları imtihanlara benzer imtihanlara tabi tutulduğumuzda onları örnek alıp onların gösterdiği tavrı gösterelim. Bu tavrı gösterince Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksa’ya gitmiş, gönlümüz onlarla beraber olmuş ve Allah’ın en büyük âyetlerini görmeye layık olmuş oluruz. Gönlümüz de miraca layık hâle gelir.

Allah âyetin sonunda “Allah subhândır”218 buyurmuştu. Yani Allah seni en büyük âyetlere şahid kılacak; ama bunu aklınla, ilminle düşünüp anlayamazsın. Allah seni en büyük âyete şahid kılıp miraca alınca orada Allah’ın cemalini müşahade olduğuna şahid olursun.

Bütün veliler Allah’ın cemalini müşahade etmiştir ve hepsi de manevi miraçlarını gerçekleştirmiştir. İşte, Allah sana bu miracı ikram edince bunun nasıl olduğunu anlarsın. O sana ikram etmeden rabbinin en büyük âyeti hakkında düşünme; çünkü Allah onu düşünmenden, anlamandan subhândır, münezzehtir. Ancak seni şahid kılınca onu anlayabilirsin.

Evet, biz de bütün peygamberlerin iman ettiği gibi iman eder, onların yaptığı gibi yapmaya çalışacağız inşallah. Peygamberler imtihana tabi tutulurken bir kul olarak nasıl sabrederek, şükrederek, Allah’a güvenip tevekkül ederek imtihanları kazandılarsa biz de onların yolunda yürüyüp onların kazandığını kazanacağız inşallah.

Okuyacağımız bu âyette de Allah, Hz. Îsâ (a.s.)’ın sözünü beyan eder. “Nerede olursam olayım, beni mübarek kıldı. Yaşadığım sürece bana salâtı (her anda onun huzurunda durmaya çalışarak yaşamayı) ve (nefsimin cimriliğinden kurtulmak için) zekâtı emretti.”219

Allah, Hz. Îsâ (a.s.)’ı mübarek kıldığı gibi bizi de mübarek kılmıştır. Allah’ın mübarek kılmadığı ve mübarek olma imkânı vermediği hiç kimse yoktur. Kul zaten dünyaya gelirken mübarek olarak gelmiştir. Hatta Hz. Îsâ (a.s.) Yahudilere bu sözleri söylerken henüz yeni doğmuştu ve annesinin kucağındaydı.

Hepimiz zaten bu dünyaya mübarek olarak gelmişiz. Mesele; bu mübarekliğimizi bozmamamızdır. Fakat hayatı yaşarken bu mübarekliğimizi kendimiz bozar, örteriz.

Bildiğiniz gibi Allah’ın fiillerini nüzul sırasına göre anlatıyoruz; çünkü fiillerin hepsi birbirini tamamlar ve daha güzel anlaşılmaları için birbirini izah eder. Önceki sohbetimizde Allah’ın “örttü” fiilini anlatırken söylemiştik. Nasıl ki gece gündüzü bürüyor, örtüyorsa küfür de imanı örter, dolayısıyla mübareksizlik de mübarek olmayı örter. Bize düşen; dünyaya gelirken ki mübarekliğimizi bozmamaktır.

Mübarek; bereketli, daimî, kesintisiz ve sürekli manasına gelir. Mübarek olanlar; kesintisiz bir hayatı, cenneti, Allah’ın rızasını kazanmış ve fıtratının üstünü örtmemiş olanlardır; yani fıtratını bozmamış olanlardır.

İnsan, meleklerin secde ettiği varlıktır. Meleklerin secde ettiği varlık hiç mübarek olmaz mı! Her ne kadar kendimizi, gönlümüzü, aklımızı, irademizi örtmüş, kapatmış olsak da “lâ ilâhe illallah” deyince, tövbe edip “estağfirullah ya rabbi! Beni affet, mağfiret et” deyince Allah üzerimizdeki günah örtüsünü, şirk örtüsünü kaldırır. Mesela; “lâ ilâhe illallah” dediğimizde üzerimizdeki cehalet örtüsünü kaldırır, biz de bunun sonucunda mübarek olan, rabbini, ahireti, cenneti isteyen bir kul oluruz. Bununla beraber gönlümüz cehennem olmaktan kurtulup cennete döner ve gönlü cennet olan mübarek bir kul hâline geliriz. İşte bize düşen; her ne kadar kendimizi örtsek de hemen rabbimize dönüp “lâ ilâhe illallah” demek ve tövbe, istiğfar etmektir. Öyle ki üzerimizdeki günah, şirk örtüsü kalksın ve mübarek olalım.

Unutmamamız lazım ki şeytanın işi; bizi mübarek hâlimizden çıkarıp cehenneme sürüklemek, gönlümüzü küfür, şirk, Allah’a itiraz ve isyan perdesiyle perdelemektir. Bu tuzağa düşmemenin tek yolu da; rabbimizden başka tarafa dönmemektir. Eğer rabbimizden başka tarafa dönmezsek mübarekliğimiz bozulmaz.

Mübarekliğimiz rabbimizden başka tarafa döndüğümüz için bozulmuştur. Rabbimize dönünce, iman edince, rabbimizi canımızdan, her şeyden de çok sevince artık rabbimizden başka tarafa dönemeyiz. Böyle olunca artık mübarek bir kul olur, rabbimizin hesabını yaparız. Allah da bize kapılarını açar ve rabbimizin rızasını, ebedi hayatımızı kazanalım, rabbimize yakın, dost, âbd olalım, gönlümüz cennet olsun, mübarek Kâbe olsun, vahyin indiği, peygamberlerin yaşadığı Mescid-i Aksa gibi mübarek belde olsun diye gereken muameleyi bize yapar. Sadece “iman ettim ya rabbi” deyip samimi olarak rabbimize dönmemiz bizi mübarek kılmaya yeterlidir.

Evet, Allah bir de Kur’ân’a “mübarek” demiştir. “İşte bu (Kur’ân) da bizim indirdiğimiz mübarek (şanı yüce ve insanı yücelten) bir zikir (hatırlatma ve öğüt)tür.” Bu kitap sizin için size hayırlı olanı öğretir. Rabbiniz ondan sizi istifade ettirir, faydalandırır. Rabbinizin vahyini dinleyince o nasıl mübarekse siz de onunla mübarek olursunuz. “Şimdi siz onu inkâr mı ediyorsunuz?”220 Buna itiraz mı ediyor, inkâr mı ediyorsunuz? Oysaki siz buna şahidsiniz.

Nasıl?

Rabbinin kelâmını dinleyen herkes Kur’ân’ın mübarek olduğunun şahididir. “Hâl böyleyken nasıl inkâr edebiliyorsunuz! Rabbinizi dinlediğiniz takdirde ne kadar güzel, ne kadar mübarek bir kul olacağınızı anlamadınız mı! Aslında size verdiğim akılla, fıtratla Kur’ân’ın sizi tertemiz kıldığını, sizin için hayır olduğunu ve sizi mübarek kıldığını görüyor, biliyorsunuz. Bildiğiniz hâlde inkâr mı ediyorsunuz! Ona ters düşüyor, onu kabul etmiyor musunuz! Onu kabul etmiyorsanız bile bile bunu yapıyorsunuz; çünkü siz Kur’ân’ın mübarek olduğuna ve sizi mübarek kıldığına şahidsiniz” buyuruyor Allah.

Kur’ân, rabbimizin kelamıdır, rabbimiz bizimle konuşuyor. Mübarek olan rabbimizin elbette ki kelamı da mübarektir. Bu yüzden rabbimizi dinleyince, onunla muhatap olunca olabileceğimiz tek bir şey vardır; o da mübarek olmaktır. Rabbimizin vahyi bizi mübarek kılar.

Mutlaka duymuşsunuzdur. Bazı insanlar için “mübarek zat” denilir. Mübarek zat demek; ahirete ait, rabbinin hesabını yapan, küfürden, şirkten, riyadan, hasetten, nifaktan temizlenmiş ve Allah’ın güzelliğinin üzerinde tecelli ettiği zat demektir. Bu kapı herkese açıktır. Allah bütün kullarına “kendinizi kirletmeyin, rabbinizi dinleyin, ciddiye alın ki mübarek olasınız” buyuruyor.

Bu âyette de Allah Hz. Nûh (a.s.)’a gemiden inerken nasıl dua etmesi gerektiğini öğretir. “De ki: Rabbim! Beni bereketli bir yere indir! Sen, iskân edenlerin hayırlısısın.”221 İneceğim yeri benim için sen seç ve beni bereketli, mübarek bir yere indir; çünkü sen iskân ettirenlerin hayırlısısın. Yani beni öyle bir yere indir ki orada mübarek olmayı kazanayım ve orası bizim için bereketle dolu olsun.

Allah’ın beyan ettiği bu bereket manevi berekettir. Zaten bütün zahiri bereketler manevi bereketin, mübarekliğin kazanılması içindir. Eğer bir yerde Allah bize ikramda bulunuyor, rızkımızı veriyor, orada Allah’ın ikramına, rahmetine, keremliğine, hidâyetine nail oluyor, dünyamızı ve ebedi hayatımızı kazanıyor, kulluğumuzu yapıyor, rabbimizin rızasını kazanmaya çalışıyor, sırât-ı mustakîmde rabbimize koşuyorsak orası bizim için mübarek bir yerdir; çünkü bize mübarek olmayı kazandırır.

Allah, Hz. Nûh (a.s.)’a “beni mübarek bir yere indir. Bizim için mübarek olmayı kazandıracak, senin nimetlerinle muhatap olacak bir yere indir” diye dua ettirirken aslında bize de nasıl dua etmemiz gerektiğini öğretmiştir. Dediğim gibi; rızkımızı kazandığımız ve kulluğumuzu yapabildiğimiz yer bizim için mübarek bir yerdir; çünkü kazandığımız bütün nimetler bize Allah’tan gelir. Biz de kazandığımız nimetleri Allah’tan bilip şükredince Allah bizim imanımızı artırır. Eğer bulunduğumuz yeri rabbimizin bizim için tercih ettiği mübarek bir yer olarak görür, bunun için rabbimize şükreder, hamd eder, ebedi hayatımızı kazanmaya çalışırsak mübarek bir kul oluruz.

“Şüphesiz bunda (Nûh ve kavminin başından geçenlerde anlamak isteyenler için) âyetler (ibret ve dersler) vardır. Muhakkak ki biz (kullarımızı) imtihan ederiz.”222 Mübarek olanlar gemiye binmiş, olmayanlar da helâk olmuştur.

Hz. Nûh (a.s.) ve kavminin başından geçenlerde bizim için âyetler, ibretler varsa o hâlde bu ibretleri anlamaya çalışmamız gerekir. Peki, almamız gereken ders nedir?

Öncelikle; günümüzde peygamber olmadığı için peygamberi temsil eden bir peygamber vârisi Mürşid-i kâmille beraber olmazsak bizim de gemiye binmeyenler gibi boğulacağımızı bilmektir. Boğulmamak için yapmamız gereken şey; mutlaka peygamberlerle, peygamber vârisleriyle, Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarla beraber gemide; yani mescitte, dergâhta, Kur’ân kursunda, medresede olmak ve onlarla beraber selamette olmaktır. Allah’ın âyet-i kerimede “hep birlikte Allah’ın ipi (olan Kur’ân’a ve onun resulü)ne sımsıkı sarılın, sakın parçalanıp bölünmeyin”223 buyurduğu gibi hep birlikte Allah’ın ipine sarılıp Allah’a gitmek, rabbimize yaklaşmak, yakın olmak, mukarrebun olmak, rabbimize dost olmak, onunla şereflenmek, izzetlenmektir. Aksi takdirde manevi olarak boğuluruz.

Allah âyet-i kerimede “Allah, göklerin ve yerin nûrudur. Onun nûrunun misali; içinde kandil (Allah’ın aşkı ve muhabbeti) bulunan bir oyuk(tan; yani gönülden yayılan ışığ)a benzer. O kandil bir cam (fanus; yani kâmil insanın gönlü) içindedir, o cam da (nefsini temizleyip tezkiye ettiği için) sanki inciden bir yıldız gibidir. (Bu kandil) Ne doğuda ne de batıda olan (ırkı ve dili fark etmeyen, bitmek, tükenmek nedir bilmeyen) mübarek bir zeytin ağacından (çıkan yağla, Allah’ın vahyiyle) tutuşturulur. Onun yağı, neredeyse kendisine ateş değmese dahi ışık verir (böyle bir insanın hem gönlü hem de bedeni nûrlanmıştır. Sen ondan bir talepte bulunmasan bile o rahmetiyle sana muamele eder). (İşte bu) Nûr üstüne nûrdur. Allah, dilediğini (böyle bir insanla nûrunu kazanmak isteyeni) nûruna hidâyet eder. Allah, insanlara işte böyle misaller getirir ve Allah her şeyi (en ince ayrıntısına kadar) bilendir”224 buyurmuştur. Bu âyet müteşabih bir âyettir; yani Allah bir benzetmeyle nûrunu açıklamıştır.

“(Bu kandil) Birtakım evlerde (ve gönüllerde)dir ki Allah (o evlerin ve gönüllerin) içlerinde isminin yüceltilmesine ve zikredilmesine izin vermiştir.”225 Bir yerde Allah zikrediliyorsa orada Allah’ın nûrunu saçan biri vardır. Aynı zamanda Allah’ı zikredenler, Allah’a hamd edenler de orada Allah’ın nûruyla nûrlanıyor demektir. Burada Allah’ın misal verdiği o nûru saçan Mürşid-i kâmildir. Belki de bu âyeti anlaşılması için uzun uzun anlatmak gerekir. Kardeşlerimiz diğer sohbetlerimize bakarlarsa bu âyeti nasıl anlamamız gerektiğini öğrenirler inşallah.

“Evlere girdiğiniz zaman Allah katından bereket, temiz ve bir sağlık temennisi olarak kendinize (ve birbirinize) selam verin. İşte, Allah size umulur ki aklınızı kullan(ır, düşünüp anl)arsınız diye âyetleri böyle açıklar.”226 Evlere girdiğiniz zaman orda bulunanlara, hiç kimse yoksa da kendinize selam verin. Mübarek olmayı kazanacak bir hayatı yaşamak için kendinize selam verin ve rabbinize dua edin, buyurdu Allah.

Selam vermek; mübarek bir hayatı yaşama, mübarek olma, ebedi hayatı kazanma, Allah’ın güzelliğiyle, mübarekliğiyle mübarek olma duasıdır. O hâlde birine selam verince “Allah seni mübarek kılsın, gönlünü selamette kılsın, cennet eylesin, ebediyen Allah’ın selamında olasın. Allah, mübarek olmayı kazanacağın bir hayatı sana ikram etsin. Mü’mince, Müslümanca, takvâyla yaşama hayatını sana ihsan etsin, ikram etsin” diye dua etmiş oluruz. Allah bu duayı kendimize de yapmamız gerektiğini buyuruyor.

Bu âyette de Allah, Hz. Mûsa (a.s.)’a hitap ettiği mukaddes vadi Tuva için mübarek buyurur. “Sonunda oraya gelince o mübarek yerdeki vadinin sağ yamacındaki ağaçtan kendisine şöyle nidâ edildi, ‘ey Mûsâ! Muhakkak ki ben, (evet) ben, âlemlerin rabbi olan Allah’ım.”227 Allah, Hz. Mûsa (a.s.)’a ağaçtan tecelli edip hitap edince hem ağaç hem de vadinin kendisi mübarek olmuştur. Aynı şekilde Allah bir gönle de tecelli edince o gönlün sahibi de, onun bulunduğu yer de mübarek olur. Bu mübarekliği veren Allah’tır.

Okuduğumuz âyetin sonunda Allah inni enellahu rabbul âlemin: “Muhakkak ki ben, (evet) ben, âlemlerin rabbi olan Allah’ım” buyurmuştu. Biz de âlemlerin rabbini dinliyor, ciddiye alıyor ve bize vahyettiği her şeyi olduğu gibi anlamaya çalışıyoruz. Bu imandır, imanımızın gereğidir. Allah bir şeyi söylediyse onun dışında farklı bir şey düşünmek küfür olur. Rabbimiz ne dediyse doğru olan, hak olan odur. Bu yüzden devamlı olarak “Kur’ân sadece âlimlere değil her bir kula tek tek inmiştir. Âlimler bize okusun da onlardan dinleyelim diye inmemiştir” diyoruz.

Tabi ki kitabımızı daha iyi anlamak için âlimlerin söylediğini de okumaya, dinlemeye, anlamaya çalışmalıyız; ama onu kendimiz üzerinde tefekkür ederek anlamalıyız. Öyle ki Allah’ın kitabına iman etmiş olalım.

Rabbimiz gereken her şeyi bize vahyetmiştir. Biz de onu anlamaya çalışıyoruz ki rabbimiz bize “kulum neden böyle düşündün, şunu neden yaptın, neden öyle konuştun” diye sorduğunda “sen söyledin ya rabbi! Ben senin vahyini anlamak için aklımı sonuna kadar kullanmaya ve öğrenmeye çalıştım. Senin bana verdiğin akılla da bu kadar anladım” diyebilelim. Böyle söyleyebilirsek Allah bize hiç “neden böyle yaptın, neden böyle konuştun, neden böyle düşündün” deyip hesap sorar mı? -Hâşâ! Bu, Allah’a yakışmaz; çünkü Allah kime ne vermişse onu yalnızca ondan hesaba çeker.

Evet, anladığımız, yaptığımız her şeyi âyetlere göre yaptığımızı söyleyince hesabımızı vermiş oluruz; ama “ya rabbi! Falanca böyle söyledi o yüzden öyle yaptım” dersek o zaman da Allah bize “kulum, senin rabbin ben miyim, o mudur? Peki, ben ne söyledim sana! Sen beni dinlemeye, âyetlerimi okumaya, anlamaya tenezzül etmedin mi, beni dinlemeye, anlamaya layık görmedin mi! Ebedi hayatını bu kadar mı basite aldın! Anlamaya tenezzül etmeyecek, ciddiye almayacak kadar mı zamanım yok, dedin. Oysaki ben seni kendim için yaratmıştım. Peki, sen gidip hangi oyuna, eğlenceye daldın! Neyin peşinden koştun, neyi dert edindin! Gece gündüz başka işler yaptın, çalıştın. Her şeye zamanın vardı da bir tek beni dinlemeye zamanın yoktu öyle mi! Sen bana böyle mi iman ettin, böyle mi sevdin! Seven sevdiğini dinlemeyi sevmez mi! Sana sevdiğinden bir parça yazı gelse ‘acaba sevdiğim bana ne dedi’ deyip onu en ince ayrıntısına kadar okumaya, anlamaya çalışmaz mısın! Beni sevdiğin kişi kadar bile sevemedin mi! Bana bu kadar da mı kıymet, değer verdin! Şimdi senin imanını kabul edeceğimi mi zannediyorsun” der. Rabbimizden bu hitabı almak istemiyorsak rabbimizin kelamını okuyacağız. Arapça bilmiyorsak mealinden okuyup, dinleyip Allah’ın vahyini anlamaya çalışacağız inşallah.

“(Resulüm! Bu Kur’ân, iman edenler) Âyetlerini tedebbür etsinler (arkasındaki manayı tefekkür edip düşünsünler) ve (rabbine yönelen) gönül (ve akıl) sahipleri öğüt al(ıp Allah’ın muradını anla)sınlar diye sana indirdiğimiz mübarek (şanı yüce ve insanı yücelten) bir kitâbtır.”228

Allah, mübarek kitabını anlayalım, düşünelim, rabbimizin nasihatını, öğüdünü alalım diye indirmiştir. Dinlemeden, anlamadan, okumadan ne öğüt alabilir ne düşünmüş olur ne de onunla mübarek oluruz. Mübarek olan Kur’ân gönlümüze inerse gönlümüzü mübarek eder.

Nasıl?

Bizi idare eden gönlümüzdür, hareket ederken aslında devamlı gönlümüzle hareket ederiz, dolayısıyla Kur’ân gönlümüze inerse yaptığımız her işi Allah’ın vahyine göre yaparız. Böyle olunca da hayatımız, işimiz mübarek olur. Dilimiz Allah’ın sevdiği gibi konuşur, mübarek olur. Kulağımız, Allah’ın sevdiği şeyleri dinler mübarek olur. Aklımız, irademiz, düşüncemiz, fikrimiz, tefekkürümüz mübarek olur. Gönlümüz beytullah olur ve mübarek olan Allah gönlümüze tecelli eder. Böylelikle gönlümüz mübarek olur.

“Yine biz, gökten de bereketli bir su indirip onunla kullar için rızık olarak bahçeler, biçilecek tane(li ekin)ler ve birbirine geçmiş kat kat tomurcukları olan yüksek hurma ağaçları bitirdik ve böylece onunla ölü bir beldeye hayat verdik. İşte, (dirilip kabirlerden) çıkış da böyledir.”229 Allah bizim için gökten indirdiği suya “bereketli, mübarek” buyurdu.

Neden?

Yeryüzünü onunla diriltiyor da ondan. Allah başka bir âyet-i kerimede bununla ilgili olarak “Allah’ın rahmetinin eserlerine bir bak! Yeryüzünü ölümünden sonra nasıl diriltiyor”230 buyurmuştur. Mübarek olan, Allah’ın rahmetidir. Onun rahmeti kulları için tecelli eder. Allah yağmuru indirince bu yağmur mahlûkat için bereket olur ve taneleri onunla diriltir, yeşertir.

Allah’ın bizim için ikramını görüp hamd etmemiz, şükretmemiz gerekir. Nimetleri, yağmuru rabbimizden bilince, yağmuru rabbimizin bize olan rahmet tecellisi olarak bilince, onunla yeryüzündekileri yeşerttiğine, bağları, bahçeleri bizim için yarattığına, bize ikramda bulunduğuna iman edince şükreder, hamd ederiz. Böyle olunca da rabbimizin ikramına, rahmetine şahid oluruz, dolayısıyla yağmur bizim için rahmet olur, bereket olur, mübarek olur. Şükrümüze vesile olduğu, rabbimizin güzelliğine, ikramına şehadet ettirdiği için de bizi mübarek kılar.

Allah bu Kur’ân’ı insanlar için indirmiştir ve onda her neyi söylemişse onu insana söylemiştir. İnsanın da “rabbim bana ne söylüyor” deyip onun hitabını anlaması ve “rabbim bana bu muameleyi neden yaptı” deyip rabbini tanıması, anlaması gerekir. Öyle ki rabbinin muradı üzerinde gerçekleşsin.

Allah âyet-i kerimede peygamber gönderdiği kavimler için buyurur. “Eğer o memleketlerin halkları iman edip takvâ sahibi olsalardı (Allah’a karşı kulluk sorumluluklarını bilip yerine getirmeye çalışsalardı), elbette onların üstüne gökten ve yerden nice bereketler(in kapılarını) açardık; fakat onlar (âyetlerimizi ve resullerimizi) yalanladılar. Biz de onları, kazanmakta oldukları (günahlar) yüzünden (azabımız ile kıskıvrak) yakaladık.”231

Bu durumda sıkıntı yaşıyorsak gerçek manada iman edemediğimizden, takvâ sahibi olamadığımızdan; yani Allah’a karşı kulluk sorumluluğumuzu yerine getiremediğimizden dolayıdır. Eğer iman edip kulluk sorumluluğumuzu yerine getirseydik Allah bize hem gökten rahmetini indirir hem de yerden bize ikramda bulunup bizim için bereket kapılarını açar ve bize ebediyen kazanabileceğimiz, mübarek olabileceğimiz, tertemiz olabileceğimiz imkânlar verirdi.

Peki, Allah neden bereket kapılarını açmıyor?

Çünkü açarsa ve eğer iman etmemişsek, takvâ sahibi değilsek dünyaya dalar, kendimizi de mübarekliğimizi de kaybederiz. Bu yüzden Allah onu kısıyor ki kaybetmeyelim. Onun için âyet-i kerimede “eğer Allah, kullarına rızkı bol bol verseydi, yeryüzünde mutlaka azgınlık ederlerdi. Fakat o, (rızkı dilediğine) dilediği ölçüde indirir. Muhakkak ki o, kulların(ın her hâlin)den haberdardır, onları görendir”232 buyuruyor.

Allah bir önceki âyetin devamında “fakat onlar (âyetlerimizi ve resullerimizi) yalanladılar. Biz de onları, kazanmakta oldukları (günahlar) yüzünden (azabımız ile kıskıvrak) yakaladık”233 buyurmuştu. Allah, sıkıntıyla, musibetle, belayla yakalar. Öyle ki kulları dönsün, iman etsin, rablerini tanıyıp rablerine karşı kulluk sorumluluklarını yerine getirsin.

“(Tarafımızdan ona) Denildi ki: Ey Nûh! Sana ve seninle beraber olan topluluklara bizden selam ve bereketlerle (gemiden) in!” Allah, Hz. Nûh (a.s.)’la beraber onun bütün zürriyetine, bütün insanlığa “selam” buyurdu. “(O topluluklar içinde) kendilerini (dünyada) faydalandıracağımız sonra da bizden kendilerine elem verici (iç yakan) bir azabın dokunacağı topluluklar da olacaktır.”234

Allah bütün insanlara selam söyledi; ama bir kısmı Allah’ın selamını almayacak, rabbine isyan edip itiraz edecek, kendini azabın içine atacak. Biri Allah’ın rahmetinden mahrum kalınca zaten kendini azabın içine atmıştır. Senden sonra gelen böyle ümmetler de olacak, buyurdu Allah.

Kul, Allah’ın selamından yüz çevirince mübarek olmaktan çıkar, mübarekliğini, temizliğini ve kulluğunu kaybeder.

Allah bu âyette de meleklerin Hz. İbrâhîm (a.s.)’a gittiğinde onun hanımına söyledikleri sözü beyan ediyor. “(Melekler) Dediler ki: Allah’ın işine mi şaşıyorsun? Ey ev halkı! Allah’ın rahmeti ve bereketleri sizin üzerinizdedir. Muhakkak ki o, hamîddir, mecîddir (bütün hamdların, övgülerin kendisine ait olduğu ve şerefli olan, kullarını da şereflendirendir).”235 Allah, şeref verir ve övgüye layık kılar. Bizim de böyle bir ev halkına sahip olmaya çalışmamız gerekir ki evimiz mübarek olsun. Ev halkı mübarek olunca ev de mübarek olur. Allah böyle bir ev halkı için “onlar övgüye layıktır, onlar şereflidir; çünkü onlar rablerine hamd ederler, şereflerini de rablerinden alırlar” buyuruyor.

Dikkat edersek Allah âyetin sonunda “hamîdun mecîd” buyurdu. Allah bir de arşa “mecid” buyurmuştur.236 Arş-ı mecîd; şerefli arş demektir. Bu durumda gönül, Allah ile şereflenince arş-ı mecîd olur, mübarek olur.

Hem kendimizi hem de ev halkımızı böyle mübarek hâle getirmeye çalışacağız inşallah. Bizi Allah’a taşıyan her vesile, her sebep bizim için mübarek bir vesiledir. Allah’ın bize ikram ettiği bir imkândır. Biz de bizi Allah’a yaklaştıran her vesileyi, her sebebi mübarek olarak göreceğiz inşallah.

“O (İsmâîl)i de İshâk’ı da mübarek (kutlu ve şerefli) kıldık. Lakin her ikisinin neslinden güzellik yapanlar da vardır, nefsine apaçık zulmedenler de.”237 Onların mübarek olması nesillerinin de mübarek olduğu manasına gelmez. Her iki nesilden de kendine zulmedenler olacaktır; yani mübarekliği kaybedenler olacaktır.

Allah bir de yeryüzünü insanlar için mübarek kılmıştır. “O, yeryüzüne sabit dağlar yerleştirdi, orada bereketler meydana getirdi ve dört günde (dört safhada) orada (rızık) arayanlar için ihtiyaçlarına uygun gıdalar takdir etti.” 238

Evet, hep beraber tebareke “mübarek kıldı, tertemiz kıldı, bereketli kıldı, Allah’ın muradı üzerinde gerçekleşen kullardan kıldı” fiilini âyetlerde geçtiği şekilde anlamaya çalıştık.

Allah bizi rabbinden yüz çevirenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi mübarek olanlardan, kendini kirletmeyenlerden eylesin. Allah bizi kirlenince tövbeyle, istiğfarla rabbine dönerek kendini temizleyen, mübarek hâle getirenlerden eylesin. Allah bizi kendisine yüklediği emaneti taşıyanlardan, Allah’ın nefhettiği rûh olanlardan, mübarek olanlardan eylesin. Allah bizi mübarek olmak için beraber temizlenmeye çalışan, yolu beraber yürümeye çalışan, rabbine koşmaya çalışan kullarından eylesin. Rabbimiz bizi birbirimizle mübarek eylesin. Ramazan ayımız mübarek olsun, mübarek olmamıza vesile olsun. Allah bizi orucumuzla, ibadetimizle, hayrımızla, iyiliğimizle, güzelliğimizle, çabamızla, gayretimizle mübarek eylesin. Allah bizi kendisiyle, tecellisiyle, güzelliğiyle mübarek eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Fetih /6 ↩
  2. Mulk /1 ↩
  3. Mulk /2 ↩
  4. Âli İmrân /96 ↩
  5. Buhârî; hadis no:1449. Müslim; hadis no:1350 ↩
  6. İsrâ /1 ↩
  7. Bakara /136 ↩
  8. İsrâ /55 ↩
  9. İsrâ /1 ↩
  10. Meryem /31 ↩
  11. Enbiyâ /50 ↩
  12. Mu’minûn /29 ↩
  13. Mü’minûn /30 ↩
  14. Âli İmrân /103 ↩
  15. Nûr /35 ↩
  16. Nûr /36 ↩
  17. Nûr /61 ↩
  18. Kasas /30 ↩
  19. Sâd /29 ↩
  20. Kâf /9-11 ↩
  21. Rûm /50 ↩
  22. A’râf /96 ↩
  23. Şûrâ /27 ↩
  24. A’râf /96 ↩
  25. Hûd /48 ↩
  26. Hûd /73 ↩
  27. Burûc /15 ↩
  28. Sâffât /113 ↩
  29. Fussilet /10 ↩