51.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını anlamaya ve rabbimizi fiillerinden, efâlinden tanımaya çalışıyorduk.
Geçen sohbetimizde fesele “tafsil etti, ayrıntılı olarak geniş geniş açıkladı, beyan etti” harreme “haram kıldı” kellefe “mükellef kıldı” son olarak da veade “vaad etti, vaadde bulundu” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise nesiye “unuttu, unutulmuş muamelesi yaptı” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.
Allah unutulmuş muamelesi yapar. Aynı şekilde kullar da unutur ya da unutulmuş muamelesi yapar.
Allâhu lâ ilâhe illâ huvel hayyul kayyûm, lâ te’huzuhu sinetun ve lâ nevm: “Allah, kendisinden başka ilâh olmayandır (mabûd, sevilen ve âbd olunmaya layık tek zattır). (O) Hayydır, kayyûmdur (diri, her şeyin kendisiyle diri olduğu ve varlığı varlıkta tutandır). Onu ne bir uyuklama (hâli) ne de uyku tutar.” Lehu mâ fîs semâvâti ve mâ fil ard:146 “Göklerde ve yerde ne varsa hepsi onundur.”
Allah bir an için unutacak, uyuklayacak olsa her şey yok olur. Onun için insan ve yaratılmış bütün varlık unutur; ama Allah hiçbir şekilde hiçbir anda unutmaz ve uyuyakalmaz. Allah her an tecelli edip hayy ve kayyum olarak varlığı diri tutar, varlıkta tutar. Allah bir an unutur, tecelli etmez, varlığı varlıkta tutmazsa her şey yok olur.
Allah’ın unutması hiçbir şekilde mümkün değildir; ama Allah unutulmuş muamelesi yapar. Eğer insan, rabbini bilerek unutursa, Kıyamet günü onun huzuruna çıkacağını, ahireti, hesabı unutursa, Allah’ın âyetlerini dinlediği, anladığı, öğrendiği hâlde unutursa Allah da ona unutulmuş muamelesi yapar. Bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede “bugüne kavuşacağınızı unuttuğunuz gibi biz de bugün sizi unuturuz (ve azabın içinde bırakırız)”147 buyurmuştur.
“İnsan” kelimesi aynı zamanda unutan manasına gelir. İnsan bir bilmeden, istemeden bir de bilerek, isteyerek unutur.
Peki, insan, istemeden unutursa ne yapmalıdır? Bunun cevabını Allah veriyor. “Hiçbir şey için sakın, ‘ben yarın şunu mutlaka yapacağım’ deme! Ancak, ‘(inşallah) Allah dilerse (yapacağım)’ (de). (Bunu) Unuttuğun takdirde rabbini zikret ve de ki: Umarım rabbim beni, bundan daha yakın bir rüşde (ve doğruya) hidâyet eder.”148 Allah, insanın istemeden unutması durumunda tövbe etmesini istiyor. Demek ki insan istemeden unutabiliyormuş!
İnsan bir de ciddiye almadığı için unutur.
Şeytan da insana unutturur. Daha doğrusu Allah, şeytanın unutturmasına müsaade eder. İnsan her neyi, kimi unutursa unutsun asla kendisini yaratan rabbini unutmamalıdır.
Peki, insan bilerek nasıl unutur?
Ciddiye almayınca, önemsemeyince, unutmayı isteyince rabbini ve rabbinin âyetlerini unutur; ama rabbine iman edince, onu ciddiye alınca ne onu ne de âyetlerini unutabilir. Nasıl ki kul birini sevince, âşık olunca âşık olduğu kişiyi unutamıyorsa iman edince de rabbini hiçbir şekilde unutamaz. Kulun unutmaması için ona lazım olan, gerekli olan sadece imandır; ama iman olmayınca ya da iman taklidi olunca insan unutur.
İnsan, herhangi bir şeyle meşgul olurken ya da bir işe dalarken unutur; ama âşık, hayatı yaşarken de, bir işe dalarken de, biriyle beraber olurken de, biriyle konuşurken de, her ne yaparsa yapsın asla maşukunu unutmaz. İnsan nasıl kendini unutmuyorsa maşukunu da unutmaz; çünkü âşık olduğu maşukunun aşkı onun her zerresine tecelli eder, dolayısıyla kendini maşuğundan ayrı görmez, kendini onunla görür, onunla bilir. Tabir-i caizse damarlarında maşukunun aşkı, muhabbeti akar. Bu yüzden âşığın, maşukunu unutması mümkün değildir, ne yaparsa yapsın nerde olursa olsun onu unutmaz, unutamaz.
Allah âyet-i kerimede “göklerde olanları da yerde olanları da Allah’ın bildiğini görmüyor musun? Üç kişinin gizli konuştuğu yerde dördüncüsü mutlaka odur. Beş kişinin (gizli konuştuğu yerde) altıncısı mutlaka odur. Bundan daha az veya daha çok olsunlar (ve her) nerede bulunurlarsa (bulunsunlar) mutlaka o, onlarla beraberdir”149 buyurur. Nerde olursak olalım o bizimle beraberdir. Allah da kulundan kendisiyle beraber olmasını istiyor.
Nasıl ki Allah bizimle beraberse bizim de onunla beraber olmamız lazım. Bunun için de bize gerekli olan, lazım olan şey; imandır, aşktır, muhabbettir, Allah’ın hesabını yapmak, rabbimizi bilmek, tanımak, onun rızasını, sevgisini istemektir. Bununla beraber “rabbimin muradı üzerimde gerçekleşsin” deyip hayatı nasıl yaşamak gerekiyorsa öyle yaşamak, öyle düşünmek, öyle konuşmak, öyle yapmaktır.
İnsan, unutan bir varlıktır. İnsanın unutması bazen kendisi için daha hayırlı olduğundan dolayı unutması gerekir. Mesela; kul, namaza durunca miraçta olabilmek için rabbinden başka her şeyi; dünyayı da, dünyadaki işlerini de, hatta kendini de unutmalıdır. Yoksa huzurda duramaz. Bu yüzden unutmak imtihan gereğidir; ama kul her neyi, kimi unutursa unutsun ve nerde olursa olsun bir tek rabbini unutmamalıdır. Kendini dahi unutabilir; ama rabbini asla unutmamalıdır.
Bir de insanın bilerek rabbini unutması vardır. İnsan nasıl ki bilerek, isteyerek rabbini zikrederek huzura çıkıp her şeyi unutuyorsa bir de rabbini, sahibini, ahireti, ölümü bilerek unutmaya çalışır ve sanki ahiret yokmuş, ölüm yokmuş, hesap yokmuş gibi bir zanna kapılır, öyle düşünür, konuşur, hareket eder. Böyleleri konuşmaya gelince iman ettiklerini söylerler; ama rablerini unutmuşlardır. Allah da onlara “kâfir” demiş, “münafık” demiştir.
Unutmak; yalanlamak demektir. Allah’ın dinini, vahyini, kendi imanını yalanlamak ve kendini bilerek, isteyerek perdelemek demektir. Allah âyet-i kerimelerde devamlı “Allah’ı çok çok zikredin, sabah akşam zikredin, sabahtan akşama zikredin, onu tesbih edin ve ona hamd edin.”150 Yani rabbinizi unutmayın, buyurmuştur; çünkü biri rabbini unutunca kendini de unutur ve rabbini, kendini, ebedi hayatını kaybeder.
“Onlar bugünlerine kavuşmayı unuttukları ve âyetlerimizi inkâr ettikleri gibi artık bugün biz de onları unuturuz!”151 Kim rabbini, âyetlerini unutursa Allah da ona onu unutturur. Kul, rabbini unutunca, daha doğrusu bilerek unutmuş muamelesi yapınca Allah da ona onu unutturur ve o da böylelikle kim olduğunu, nerden geldiğini, neye geldiğini, ne yapması gerektiğini unutur.
Unutmamanın tek bir çaresi vardır; o da Allah’a iman etmek ve Allah’ın âyetlerini dinleyip bu imanı artırmaktır. Kul şiddetli bir muhabbete sahip olunca bu muhabbeti aşka dönüşür ve rabbine âşık olur. Âşık da maşukunu asla unutmaz.
Şimdi de hep beraber “nesiye” fiiliyle ilgili âyetleri anlamaya çalışalım inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
“(Mûsâ) Onlar hakkındaki bilgi rabbimin katında bir kitapta (Levh-i Mahfuz’da yazılı)dır. Rabbim ne yanılır ne de unutur’ dedi.”152
Bu âyette de Allah, Cebrail (a.s.)’ın sözünü beyan ediyor. “(Resul vahyin neden geciktiğini merak edince, Cebrail dedi ki) Biz ancak rabbinin emri ile ineriz. Önümüzde bulunan, arkamızda kalan ve bu ikisi arasındaki (bütün zaman, mekân ve içinde yaptığımız) her şey ona aittir (ve onun emrine tabidir). (Senin) Rabbin asla unutkan değildir!”153 Melekler her bir kul için “rabbin seni unutmuş değildir” sözünü söylüyor. Rabbimizin bizi unuttuğunu aklımızdan, gönlümüzden asla geçirmeyelim. Bu nedenle ne zaman sıkıntıya düşersek mutlaka bu âyeti hatırlamamız lazım.
“Duhâ’ya (Güneş’in Dünya’yı, âyetlerin de gönülleri aydınlatmaya başladığı an’a) andolsun ve (karanlığı çöküp) sükûna erdiğinde geceye (imtihanlar karşısında sekinete eren gönüle) andolsun ki. (Resulüm!) Rabbin seni terk etmedi ve (sana) darılmadı.”154 Böyle bir şey düşünme, rabbin sana hangi muameleyi yaparsa yapsın o senin ahiretin içindir. “Muhakkak ki senin için son olan, ilk olandan (âhiret, dünyadan) daha hayırlıdır.”155 Senin için yarının bugünden Allah’ın sana yaptığı muameleden dolayı daha hayırlıdır; çünkü Allah sana muamele ettikçe kazanırsın ki bu da senin için hayırlı olandır.
“(Ey iman ettiğini iddia edenler!) Allah’ın üzerinizdeki (iman) nimetini ve (Ona resulü aracılığıyla verdiğiniz ve) sizi onunla bağladığı sağlam sözünü hatırlayın! Hani (o resule) ‘(seni) işittik ve itaat ettik’ demiştiniz. Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın).” Bana verdiğin sözü unutma, “ben mü’minim, rabbime, vahyine iman etmişim” dediğini unutma! Bu, rabbinin senden aldığı sözdür. Rabbine verdiğin sözü unutma dolayısıyla rabbin her konuda neyi vahyetmişse ona, vahyine sımsıkı sarıl, sakın onu bırakma. Eğer Allah’ın ipine sarılmaz, onu bırakırsan rabbine verdiğin sözü unutursun. Bunlar senin unutmaman gereken şeylerdir.
“Muhakkak ki Allah, göğüslerin içinde (gizli) olanı (dahi en ince ayrıntısına kadar) bilendir.”156 Gönlümüzden her ne geçirirsek geçirelim Allah onu bilendir. Sen “ben iman ettim, şehadet ettim” dedin, ben de senin imanını, şehadetini kabul ettim. Sakın bana verdiğin âbd olma sözünü unutma. Peygamberime tabi olup onu kendine örnek al. Bu; sana verdiğim bir nimettir ve rızamı, dostluğumu, cemalimi, yakınlığımı sana kazandıracak olan ikramdır.
Allah “Allah’ın üzerinizdeki nimetini unutmayın” dediyse nimet, hayır, güzellik nerden, kimden gelirse gelsin rabbimize teşekkür etmemiz ve bütün nimetlerin öncelikle bize rabbimizden geldiğini asla unutmamamız gerekir.
Bir de unutmamız gereken şeyler vardır. Bize nasıl bir kötülük yapılmış olursa olsun ya da başımıza nereden şer gelirse gelsin yaşadığımız kötülükleri unutmamız gerekir. Şayet unutmazsak sonra gönlümüz onunla meşgul olur, dolayısıyla gönlümüzü onunla kirletmiş oluruz. Böyle baktığımızda unutmak bizim için bazen hayır, bazen de şerdir.
Allah, insana bir özellik vermişse o özellik insan için mutlaka hayırdır ve insan onu mutlaka kullanmalıdır; ama önemli olan, insanın bu özelliği doğru kullanmasıdır. Unutmak da insana verilmiş bir özelliktir. İnsan, şerri, kötülüğü, kendisine birilerinden gelen zararı, eleştirilmesini, çekiştirilmesini, kendisine yapılan kötülükleri unutmalı, iyilikleri ise unutmamalıdır. Demek ki unutmak da unutmamak da insanın kendi iradesiyle kullanabileceği bir özellikmiş!
Musibet nerden ve kimden gelirse gelsin onu unutmazsak yaşadığımız olay gönlümüzde kine, nefrete, hasede dönüşür, dolayısıyla gönlümüzü kirletir, Allah ile aramızda perde olur. Onun için Allah bize “affedin, safhedin, mağfiret edin;157 yani hiç olmamış gibi muamele edin ve o ağırlığı gönlünüzden silin” buyuruyor.
Evet, bize gelen nimetleri, iyilikleri, güzellikleri, hayrı unutmamalı; ama yaşadığımız kötülükleri, şerleri unutmalıyız. Böyle yapınca kendimizi, gönlümüzü kirletmemiş, kirden, kinden, nefretten, hasetten, kızgınlıktan korumuş oluruz.
“Hiçbir şey için sakın, ‘ben yarın şunu mutlaka yapacağım’ deme! Ancak, ‘(inşallah) Allah dilerse (yapacağım)’ (de). (Bunu) Unuttuğun takdirde rabbini zikret ve de ki: Umarım rabbim beni, bundan daha yakın bir rüşde (ve doğruya) hidâyet eder.”158 Bu da insanın elinde olmadan unutmasıdır. Allah başka âyet-i kerimede nasıl dua etmemiz gerektiğini bize öğretirken “(ey mü’minler! Şöyle dua ediniz) Rabbimiz! Eğer unutursak veya yanılırsak bizi (yaptıklarımızdan) sorumlu tutma”159 diye dua ettirmiştir. Nasıl ki biri oruçluyken oruçlu olduğunu unutup bir şey yerse ve orucu bozulmuyorsa Allah da istemeden unuttuğumuz şeylerden bizi hesaba çekmez.
İnsan olarak unutuyoruz; ama bazen de unutmuş gibi yapıyoruz. Mesela Hz. Mûsâ (a.s.), Hz. Hızır (a.s.) ile yolculuk yaptığı sırada itiraz etmemesi gerektiği yerde itiraz ettiğinde, Hz. Hızır (a.s.) ona “doğrusu sen benimle beraber (iken vuku bulacak olaylara) sabretmeye asla güç yetiremezsin, demedim mi?” demişti. Hz. Mûsâ (a.s.) da “unuttuğum şeyden dolayı beni kınama ve bu işimden (yaptığım bu itirazdan) dolayı bana bir güçlük çıkarma”160 diye cevap vermişti. Oysaki onun böyle bir şeyi unutması mümkün değildir. Hz. Mûsâ (a.s.) yapılan iş kendisine manevi olarak ağır geldiği, yapılanı yanlış olarak gördüğü için böyle konuşmuştu; ama yola da devam etmek istiyordu; yani Hz. Mûsâ (a.s.) bile bile unutmuş muamelesi yapmıştı. Elbette ki Hz. Mûsâ (a.s.)’ın yaptığı şey hayırdır.
İnsan da bazen unutmuş muamelesi yapmalıdır.
Nasıl?
Biri bize göre yanlış yaptığında biz de elimizde olmadan bir şey söylediğimizde hemen unutmuş gibi yapmamız gerekir. Böyle yapmamız bizim için bir mazeret olur; yani “unuttum” dediğimizde karşımızdakine “ben seni kırmak, sana ters düşmek istememiştim; ama unuttuğum için böyle oldu” demiş oluruz.
“Andolsun ki biz, daha önceden Âdem’le (yasaklandığı o ağaçtan yememesi için) ahidleşmiştik. Ne var ki o (bunu) unuttu ve biz (bu konu hakkında) onda bir azim de bulmadık.”161 Allah başka bir âyette “biz, ‘ey Âdem! Sen ve eşin (Havva) cennete yerleşin ve dilediğiniz yerde o (cennet nimetleri)nden bol bol yiyin, ancak şu ağaca yaklaşmayın sonra (kendi nefsine zulmeden) zalimlerden olursunuz’ buyurduk”162 buyurur. Hz. Âdem (a.s.) o ağaca yaklaşmayacağına dair söz vermişti; ama sonra yaklaşmaması gerektiğini unuttu. Dikkat edersek Allah âyetin devamında “biz onda bir azim bulmadık” buyuruyor; yani Hz. Âdem (a.s.) unutmamak için çaba, gayret sarf etmedi. Biraz önce söylediğim gibi insan ciddiye almayınca unutur.
Peki, Hz. Âdem (a.s.)’ın unutmasının sebebi nedir?
Elbette ki işin içinde bir de şeytanın tuzağı vardır. Allah zaten başka âyetlerde şeytanın “ben gerçekten size (iyiliğiniz için) nasihat edenlerdenim, bunu sizin için söylüyorum”163 dediğini ve Hz. Âdem (a.s.) ile Havva annemize hile yaptığını beyan etmiştir. Sonuçta Hz. Âdem (a.s.) meyveyi yerken Allah’ın “o ağaca yaklaşmayın” hitabını unuttu; ama unuturken şeytanın söylediklerini tercih etmiş oldu. İşte bu yüzden Allah Hz. Âdem (a.s.) için “o, vaadinde durmaya azmetmedi, biz onda azim bulmadık” buyurmuştur.
Allah, kitabında her neyi anlatırsa anlatsın, onu bize anlatmıştır. Onun için Allah, Hz. Âdem (a.s.)’a her neyi söylemişse onu tek tek her birimize söylemiştir. Bizim de acaba rabbimiz bizde azim buluyor mu, azmediyor, yanlış yapmamak için sabrediyor, şeytanın tuzağına düşmemek için çaba, gayret sarf ediyor muyuz, yoksa Allah’ın “sende azim bulmadık” dediği kullardan mıyız, diye kendimize bakmamız gerekir.
Demek ki ben-i âdem azimli olmayınca unutuyormuş, unutunca da şeytanın tuzağına düşüyormuş! Allah âyet-i kerimede “ey Âdemoğulları! şeytan sizi (de Allah’ın emirlerine karşı gelerek) ana babanızın ayıp yerlerini kendilerine göstermek için (nûrdan olan takvâ) elbiselerini soyarak cennetten çıkardığı gibi aldatmasın”164 buyurur. Bu elbise azim elbisesidir. Azmetmeyince, azimli olmayınca manevi elbisemizi, takvâ elbisemizi, dolayısıyla takvâmızı kaybeder, Allah’a karşı sorumluluğumuzu unuturuz. Unuttuğumuz şey Allah’a karşı olan sorumluluğumuzdur, takvâmızdır. Unutmamak için azimli olmamız; yani takvâya, Allah’a, Allah’ın sevgisine, ipine sımsıkı sarılıp onu bırakmamamız gerekir. Bıraktığımız anda unuturuz, takvâ elbisesi üzerimizden soyulur ve takvâmızı kaybederiz.
“(Yûsuf) Onlardan kurtulacağını bildiği kimseye (dönüp bir anlık gafletle) dedi ki: Beni efendinin yanında an (umulur ki beni bu zindandan çıkarır).” Hz. Yûsuf (a.s.) böyle söyleyince o anda bir anlık da olsa rabbini unuttu. Oysaki bir peygamber olarak sıkıntısının giderilmesini yalnızca rabbinden istemesi gerektiğini biliyordu, sonra hatasını hemen anladı ve tövbe etti. “Fakat şeytan, (bu durumu) efendisine anmayı ona unutturdu. Böylece (sadece Allah’tan yardım istemesi gereken Yûsuf) birkaç sene daha zindanda kaldı.”165 Hz. Yûsuf (a.s.) “rabbim beni kurtar” demek yerine zahiri bir sebebe sarıldığı için birkaç sene daha zindanda kaldı.
Elbette ki şeytan tek başına unutturamaz. Allah, takdir ettiği işin gerçekleşmesi, Hz. Yûsuf (a.s.)’ın da manevi olarak kemale erip oradaki arkadaşlarını da yetiştirmesi için şeytanın unutturmasına müsaade etmiştir. Yaşanan her şey Allah’ın kudretindedir. Allah bir şey dilemedikçe o asla olmaz. Allah, hayır olan işleri sevdiklerine, mü’minlere, “ben yapmak istiyorum” diyenlere izin verir ve imkân verip bunu onlara yaptırır. Şer işlerini de şeytana, şeytana tabi olanlara, şeytanın arkadaşlarına bırakır, şer işlemelerine müsaade eder; ama bilmemiz lazım ki her şeyin, herkesin takdiri, kaderi Allah’ın takdiri içindedir. Allah dilemeyince hiç kimse dileyemez, takdir edemez, bir şey yapamaz dolayısıyla hatırlatamaz ya da unutturamaz.
Bu âyette de Allah, Allah’ın uyarılarını, âyetlerini unutan kavimlere yaptığı muameleyi beyan eder. “Kendilerine yapılan uyarıları unuttuklarında (indirmiş olduğumuz sıkıntı ve musibetleri kaldırıp) üzerlerine her şeyin kapılarını açtık (bütün nimetleri önlerine serdik). Nihayet kendilerine verilenler yüzünden şımardıkları zaman onları ansızın yakaladık da bir anda onlar bütün ümitlerini yitirdiler.”166
Allah onlara neden nimetin kapılarını açar?
Allah onlara nimetin kapılarını açar ki herhangi bir mazeretleri olmasın; çünkü sıkıntıda olmayı rablerinin uyarılarını unutmalarına mazeret olarak gösterebilirler. Allah her türlü nimetin kapısını açınca onlar da yanlışlarına devam eder. Rablerinin uyarılarını, ikazlarını ciddiye almadıklarında, tamamıyla ters tarafa gittiklerinde ise Allah birden azabı indirir. Bu yüzden birileri Allah’ı unuttuğu, ters tarafa gittiği hâlde nimet içindeyse bilelim ki felaket geliyor demektir.
“İnsana bir zarar (bir sıkıntı) dokunduğu zaman (hemen) rabbine yönelerek ona (yalvarıp) dua eder. Sonra (Allah) kendinden ona bir nimet verince, önceden ona (yalvararak) dua ettiğini unutur ve (insanları) Allah’ın yolundan saptırmak için ona (mülkünde ortak olan) eşler koşar.”
Nasıl?
“Rabbim bana ikram edip sıkıntımı giderdi” demez ve gelen yardımı başkalarına yahut kendine bağlayıp “ben akıllıydım, ben bilgiliydim, ben şöyle yaptım, o yüzden bu sıkıntıdan kurtuldum” diyerek aklını, ilmini Allah’a şirk koşar ya da “falanca olmasaydı helâk olmuştum, o bana yardım etti de sıkıntımdan kurtuldum” der ve onu Allah’a şirk koşar.
“(Resulüm! Böyle olanlara) De ki: Sen küfrünle biraz eğlenedur; çünkü sen muhakkak ateş ehlindensin.”167 Çünkü sen rabbine şükretmek yerine ona şirk koştun.
Vesile her kim olursa olsun onun sahibi Allah’tır. Bizim de nimete, sıkıntımızın giderilmesine vesile olana teşekkür ederken onu mutlaka Allah’ın kudret eli olarak görüp “rabbim onunla bana ikram etti” dememiz ve rabbimize hamd edip şükretmemiz gerekir. Yoksa vesileyi rabbimizin kudret eli olarak görüp anlamadan işi vesileye bağlar “falanca yaptı” dersek ya da “ben akıllıydım, şöyle yaptım da bu sıkıntıdan kurtuldum” dersek vesileyi de kendimizi, nefsimizi de Allah’a şirk koşmuş oluruz.
“Onlar ki dinlerini bir oyun ve eğlence (kaynağı) edindiler ve dünya hayatı onları aldattı (da bize hesap vereceklerini unuttular). Onlar bugünlerine kavuşmayı unuttukları ve âyetlerimizi inkâr ettikleri gibi artık bugün biz de onları unuturuz!”168 Oyun; nefsin, bedenin haz duyduğu, zevk aldığı her şeydir. İnsanın hayatı neyse dini de odur. Onların dini de oyun ve eğlence olmuştur; yani hayatı oyun ve eğlence olarak anlayıp oyuna dalmışlar, bu oyunla sevinmişlerdir. Birinin Allah’ın rızasını, sevgisini, ebedi hayatını kazanmak gibi bir derdi yoksa, hayatı sadece yemek, içmek, gezmek olarak anlamışsa oyunu ve eğlenceyi kendisine din edinmiştir. Bunu Allah söylüyor.
Peki, Allah unutur mu?
Allah unutmaz; ama unutulmuş muamelesi yapar ve onlara “siz nasıl ki beni unutup bir tek dünya hayatını yaşamaya çalıştıysanız, oyunu, eğlenceyi, dünyayı, dünyalığı sevip ahireti, âyetlerimizi unuttuysanız biz de bugün sizi unutacağız” buyurur.
Allah bizi kendisine “seni bugün unutacağız” dediği kullarından eylemesin inşallah.
Allah âyet-i kerimede “(o gün) herkese yaptığı(nın karşılığı) tam olarak verilir. Allah, onların yaptıklarını en iyi bilendir”169 buyurmuştur. Eğer rabbimizi, ahireti, rabbimizin huzuruna çıkacağımızı unutursak dünya hayatını, oyunu, eğlenceyi dinimiz edinmiş oluruz. O zaman da yaptıklarımızın karşılığı sadece kaybetmek olur.
Dünya hayatını ahirete tercih eden biri istediği kadar “ben Müslüman’ım, ben mü’minim, Allah’ı kabul ediyorum” desin dini oyun ve eğlencedir. Allah da o kişi için “senin bizi, âyetlerimizi unuttuğun gibi biz de bugün seni unutacağız” der. Allah onu cehenneme gönderince onu unutmuş olur.
“(Onlara) denilir ki: Bugüne kavuşacağınızı unuttuğunuz gibi biz de bugün sizi unuturuz (ve azabın içinde bırakırız). Sizin yeriniz ateştir ve size yardım edecek hiç kimse yoktur!”170
Ahireti bir an bile unutmamamız gerekir ki ebedi hayatımızı kazanabilelim. Rabbimizin bize bizim için takdir ettiği, bizim için sevdiği ahireti, hayatı, cenneti kazanabilelim ve rabbimizle olabilelim. Allah’ın bizden istediği budur. Rabbimizi ne kadar seviyorsak, ahirete ne kadar iman etmişsek; yani Allah’ın bizim için sevdiğini, ahireti ne kadar seviyorsak dünya hayatını yaşarken ahiretin, rabbimizin hesabını da o kadar yaparız.
“Kim de benim zikrimden yüz çevirirse mutlaka ona (dünyada) dar bir geçimlik (olan kurtulamayacağı bir gönül darlığı) vardır ve kıyamet günü onu kör olarak haşredeceğiz. (O gün, o) Der ki: Rabbim! Niçin beni kör olarak haşrettin? Hâlbuki (ben dünyada) gören biriydim! (Allah) Buyurur: (Evet) Öyleydi, (ama) âyetlerimiz sana geldi de sen onları unuttun. Aynı şekilde bugün de sen unutuluyorsun!”171 Biz de seni unutacak, sana unutulmuş muamelesi yapacağız!
Allah bir kula unutulmuş muamelesi yaparsa o kul gece gündüz duada da olsa Allah onun duasını kabul etmez. Allah, dünya hayatında o kul için neyi takdir etmişse sadece onu ona verir.172 Allah’ın âyetlerini unutan bir kul istediği kadar Allah’a yalvarsın, Allah ona unutulmuş muamelesi yaptığı için hiçbir duası kabul olmaz; ama bunu kendi elleriyle yaptığından dolayı kazanmıştır. Kendisi önce rabbini, rabbinin âyetlerini unuttuğu için Allah da ona unutulmuş muamelesi yapmıştır. Ahirette ise ebediyen kaybedenlerden olmuştur.
“(O gün onlara şöyle deriz) Bugüne kavuşmayı unuttuğunuzdan dolayı (şimdi azabı) tadın (bakalım)! Çünkü (bugün) biz de sizi unuttuk, yaptıklarınızdan ötürü tadın ebedi azabı!”173 Bunu siz kendi ellerinizle yaptınız, onun için ebedi azabı tadın!
“(Ey âlimler!) Sizler kitâbı (apaçık âyetleri) okuduğunuz (gerçekleri bildiğiniz) hâlde insanlara iyiliği emredip kendinizi unutuyor musunuz? Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?”174 Allah bunu ehl-i kitaba söylemiştir. Bütün mü’minler, Müslümanlar da ehl-i kitaptır.
Mesele; kitabı okumak, âyetleri bilmek değildir. Mesele; âyetlere iman edip onları ahlaka, amele dönüştürmektir. Diğer türlü insanlara sadece âyetleri anlatmakla kulluk yapılmış olmaz. İnsanlara Allah’ın âyetlerini okuyup, iyiliği emredip kendinizi unutuyor musunuz, akıllanmayacak mısınız, dedi Allah; yani sizin başkalarına anlatmanız size bir fayda vermez, âyetlere iman edip onları ahlaka, amele dönüştürmeniz, o âyetlerle dirilmeniz ve rabbinizi dinlemeniz gerekir. Yoksa aklınızı kullanmamış olursunuz ve anlatmakla bir şey kazanmazsınız.
“Ne zaman ki onlar kendilerine hatırlatılan (nasihatler)i (ciddiye almayıp) unuttular, (o vakit) biz de kötülükten men edenleri kurtardık ve (âyetlerimizi yalanlayıp resulümüze) zulmedenleri ise fâsık olmaları sebebiyle kötü bir azapla yakaladık.”175 Nasıl ki Allah’ın âyetlerini unutmamak gerekiyorsa Allah’ın vahyinden olan nasihatleri de unutmamak şarttır.
Allah nasıl dua etmemiz gerektiğini de bize öğretir. “Allah kimseye gücünün yettiğinden başkasını yüklemez. Herkesin kazandığı (iyilik) kendi lehine, işlediği (kötülük) de kendi aleyhinedir. (Ey mü’minler! Şöyle dua ediniz) Rabbimiz! Eğer unutursak veya yanılırsak bizi (yaptıklarımızdan) sorumlu tutma! Rabbimiz! Bizden öncekilere yüklediğin (zorlu imtihanlar) gibi bize de ağır bir yük yükleme! Rabbimiz! Bize gücümüzün yetmediği şeyleri de yükleme! Bizi affet, bizi mağfiret et, bize merhamet et! Sen bizim mevlâmızsın (sahibimiz ve tek dostumuzsun), artık (nefsimize ve) kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et.”176
Biz de “unutur ya da yanılırsak bizi hesaba çekme, ya rabbi! Bize ağır yük yükleme, geçemeyeceğimiz imtihanlara bizi tabi tutma” diye rabbimize dua edeceğiz inşallah. O da zaten geçemeyeceğimiz imtihanlara bizi tabi tutmaz ve çekemeyeceğimiz yükü bize yüklemez.
“Andolsun ki (Allah), size (bu) kitâbta, ‘Allah’ın âyetlerinin inkâr edildiğini ve onlarla alay edildiğini işittiğiniz zaman onlar bundan başka bir söze dalıncaya (konuyu değiştirinceye) kadar onlarla beraber oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz’ diye (bir hüküm) indirmiştir.”177
“Âyetlerimiz hakkında (ileri geri konuşmaya) dalanları gördüğün vakit başka bir söze dalıncaya kadar onlardan yüz çevir! Eğer şeytan sana (bunu) unutturursa hatırladıktan sonra (oradan derhal ayrıl) artık o zalimler topluluğu ile beraber oturma!”178
Allah kimlerle beraber olmamamız gerektiğini anlatıyor. Allah’ın âyetlerini inkâr edenlerle beraber oturursak biz de onlar gibi oluruz. Bu yüzden kiminle oturduğumuza, sohbet ettiğimize dikkat etmemiz ve yalnızca rabbini dinleyenlerle, ciddiye alanlarla, rabbinin âyetlerini, vahyini okuyanlarla beraber olmamız gerekir.
Olur ki yanımızdakiler Allah’ın âyetleri hakkında saygısızlık yapar, rablerini ciddiye almazlarsa, şeytan da onlarla beraber oturmamamız gerektiğini bize unutturursa hatırlar hatırlamaz onların yanlarından kalkmamız ve onlardan yüz çevirmemiz lazım.
Mesela; birileri başkalarını çekiştirir, kötüler, hatta bunu yaparken çekiştirdikleri kişilerin kendilerine ne bir menfaati ne bir zararı vardır, ne onlardan bir zulüm, bir haksızlık görmüş, ne de bir hakaret işitmişlerdir. Buna rağmen onları çekiştirirler. Bunu yaparken bir de hayrı söylediklerini iddia ederler. Oysaki bu, Allah’ın âyetlerine karşı saygısızlıktır. Onlar da hem Allah’ın “yapmayın” dediğini yaparlar hem de “biz doğru yapıyoruz, hakkı söylüyoruz” deyip bunu Allah adına yaptıklarını söylerler. Böyle bir yerde bulunmak doğru değildir; çünkü onlarla beraber bulunursak sonra onlarla aynı tuzağa düşer, onlar gibi yapar ve onlar gibi oluruz.
“Münafık erkekler ve münafık kadınlar (sizden değil), birbirlerindendir. Onlar kötülüğü emrederler, iyilikten men ederler ve ellerini sıkı tutar(ak cimrilik eder)ler. Onlar (dünyada iken) Allah’ı unuttular, bunun üzerine (o da) onları (kıyamet günü) unuttu (onlara unutulmuş muamelesi yaptı)! Çünkü münafıklar, fâsıkların ta kendileridir.”179 Demek ki münafıkların özellikleri cimrilikmiş, ellerinin sıkı olmasıymış! Bir de onlar mazeretler bulup insanları iyilikten, hayırdan alıkoymaya çalışırlar. Tabi ki her mazeretleri haktanmış gibi görünsün diye süslü laflar söylerler. Bunu yapmakla aslında insanları kötülüğe davet etmişlerdir. Münafıklar ister kadın ister erkek olsun hepsi birdir ve hepsi insanları hayırdan men ederler. Allah’ı unuttukları için Allah da onları unutur; yani onlara unutulmuş muamelesi yapar.
Allah bir kula unutulmuş muamelesi yaparsa ne olur?
O kişi küfür bataklığına, münafıklık, nifak bataklığına, şirk bataklığına, cehennem batağına battıkça batar ve gönlü, cehenneme döner.
Bir de Allah’ın unutturmaması vardır. Bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “(resulüm!) biz sana (Kur’ân’ı okuyup) okutacağız ve sen onu unutmayacaksın”180 buyurmuştur. Allah’ın ona unutturmayacağı şey tabi ki Kur’ân’dır, Allah’ın vahyidir.
Allah her bir kulu için bu hitabı yapar. Yeter ki kul gönlünü rabbine açıp âyetlerini dinlesin. Se nukriuke fe lâ tensâ: “Biz sana (Kur’ân’ı okuyup) okutacağız ve sen onu unutmayacaksın.” Allah sana da okutunca sen de bundan sonra bir âyeti okuduğunda ya da dinlediğinde imanına, rabbini ciddiye almana karşılık Allah onu senin gönlüne yazar, sen de artık onu unutamazsın. O âyetin gereğini yapmakla muhatap olunca onu hemen hatırlarsın. O âyet sende dirilmiş, sen de onunla dirilmiş olursun. Sen zaten fıtrat itibariyle öyleydin artık fıtratın sende açığa çıkar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, hiçbir âyeti unutmadığı ve yaşadığı her şeye Allah’ın vahyiyle muamele ettiği için canlı Kur’ân’dır. Sen de fıtrat itibariyle canlı Kur’ân’sın, Allah sana okuttuğu zaman da fıtratın açığa çıkar ve canlı Kur’ân olursun.
Bilmemiz lazım ki rabbimizi ciddiye alır, gönlümüzü açıp âyetleri dinlersek rabbimizi, rabbimizin sözünü sevdiğimizden dolayı Allah da onu bize unutturmaz ve bizi âyetleriyle diriltir. Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Allah ve resulü) Size hayat verecek şeylere (âyetlerimize iman etmeye) sizi davet ettiği zaman (hemen) Allah’a ve resul(ünün davetin)e icabet edin (ve dirilin)”181 buyurmuştur. Allah’ın vahyiyle dirilince, diğer bir ifadeyle âyetler bizde dirilince Allah bize âyetleri unutturmaz, biz de artık âyetleri unutmayız.
“Şeytan onlar üzerinde üstünlük sağlayıp kendilerine Allah’ı zikretmeyi unutturmuştur. İşte onlar, şeytanın taraftarları (dost ve yoldaşları)dır. Dikkat edin! şeytanın taraftarları hüsrana uğrayanların ta kendileridir!”182 Biri Allah’ı unutmuşsa şeytanın oyuncağı, kulu olmuştur. Bununla beraber Allah’ın vahyini, emrini, hükmünü söylemiyorsa şeytana taraf durmuş, şeytanın ona verdiği vesveseyi söylüyordur.
“Allah’ı unutan ve bu yüzden (Allah’ın da) onlara kendilerini unutturduğu kimseler gibi olmayın! İşte onlar fâsıkların ta kendileridir.”183 Demek ki biri Allah’ı unutursa Allah da ona onu unutturuyormuş! Allah bize “siz sakın onlar gibi olmayın, onlar yoldan çıkmış fasıklardır” buyuruyor.
Evet, hep beraber Allah’ın nesiye “unuttu, unutulmuş muamelesi yaptı” fiilini âyetlerde geçtiği gibi anlamaya, öğrenmeye çalıştık.
Allah bizi Allah’ı unutan, Allah’ın da kendisine kendisini unutturduğu kimselerden eylemesin inşallah. Allah bizi Allah’ın huzurunda her şeyi unutanlardan eylesin. Allah bizi âyetlere iman edip ahlaka dönüştüren ve canlı Kur’ân olan kullarından eylesin. Allah bizi neyi, kimi unutursa unutsun, rabbini asla unutmayanlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
