45.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı; yani Allah’ın güzel fiillerinin Allah’ın rahmetinden, muhabbetinden tecelli ettiğini ve Allah’ın, kuluna olan bütün muamelesinin saf hayır olduğunu anlamaya çalışıyorduk.
Hamd olsun, Allah nasip etti Kadir Gecesi’ne yetiştik. İsterseniz bugünün Kadir Gecesi olması dolayısıyla bu sohbetimizde önce Kadir Gecesi’ni sonra da bir kul olarak hayatı nasıl yaşamamız gerektiğini rabbimizin anlattığı gibi anlamaya çalışalım inşallah.
Ramazan ayının başında da ortasında da ramazan ayının her gecesinin Kadir Gecesi olduğunu, Kadir Gecesi’nin nûrunun ramazanın her gecesine tecelli ettiğini söylemiştik. Kadir Gecesi’nin nûru tek bir geceye değil ramazanın her gecesine tecelli etmiştir.
Allah âyet-i kerimede “(o sayılı günler) ramazan ayıdır ki insanları hidâyete erdiren, hidâyete dair (her şeyi) apaçık beyan eden ve (hakla, bâtılı birbirinden ayıran) Furkân olan Kur’ân o (ay)da indirilmiştir. Öyle ise sizden her kim o aya erişirse (Kur’ân’ın o ayda indirilmesine şükretmek için) o (ay)da oruç tutsun”1052 buyurur. Kadir Gecesi de ramazan ayının içinde olduğu için Kadir Gecesi bütün ayı nûrlandırır. Elbette ki Kadir Gecesi bir gecedir; ama ramazanın her gecesini Kadir Gecesi olarak değerlendirmemiz gerekir ki Kadir Gecesi’nin nûrundan istifade edebilelim.
Kadir Gecesi; kıymet, değer gecesidir. Bin aydan daha hayırlı olan1053 ve insanın kendisi ile kıymet, değer bulduğu gecedir. Allah başka bir âyet-i kerimede Kur’ân-ı Kerim için “(ey insanlar!) andolsun ki size içinde zikriniz (şeref ve şanınız) bulunan bir kitâb (olan Kur’ân’ı) indirdik”1054 buyurur. İnsan bütün kuvvetini, kudretini, gücünü, şerefini, değerini Kur’ân’dan, Allah’ın vahyinden, Allah’tan alır, dolayısıyla Allah ile şeref bulmayanlar şerefsiz kalmış, kıymetsiz, değersiz kalmıştır; ama bu değersizliği kendileri tercih etmiştir.
Bilmemiz lazım ki her ne kıymet, değer, şeref, güç, kuvvet, kudret varsa hepsi tamamen Allah’tandır. Kul, değerini imanı ile beraber Allah’tan almıyor, rabbini dinlemiyor, rabbinin vahyini okuyup anlamıyor, peygamberine tabi olmuyorsa ne bir değeri, ne bir kıymeti, ne bir şerefi, ne de bir gücü, kudreti vardır; yani kendini Allah’ın azabından, gazabından kurtaracak bir gücü, kuvveti olmaz.
Allah, insanlara farklı farklı hitap etmiştir. Allah, insana hitap ederken ya “yâ eyyuhennâs” ya da “eyyuhel insân” deyip hitap eder. Örnek vermek gerekirse; yâ eyyuhel insânu mâ garreke bi rabbikel kerîm:1055 “Ey insan! Seni (her türlü ikrama layık görüp yaratan) kerîm rabbine karşı aldatan nedir?” Seni kibirlendiren, rabbinden yüz çevirten, kendine güvendiren, “ben” dedirten şey nedir, buyurur.
Allah “ey insan” buyurduğunda ise bütün insanlara birden hitap eder. Mesela; “insan (Allah’a karşı) çok nankördür.”1056 Hakikati örtücüdür. İnsan pek az şükreder. “Muhakkak insan, rabbine karşı gerçekten pek nankördür. Hiç şüphesiz buna gerçekten kendisi de şahiddir”1057 buyurduğunda bütün insanlara birden hitap etmiş olur.
Allah bir de yâ eyyuhel kâfirûn:1058 “Ey kâfirler” buyurur. Kâfirler, müşrikler, münafıklar, mücrimler, fâsıklar ebediyen rabbini, insanlığını kaybedenlerdir ve bu âlemde insan için imtihan olanlardır; yani onlar da olmazsa olmaz olanlardandır. Onlar olacak ki imtihan olsun, biz de onlara karşı rabbimizin bizden istediği tavrı gösterip kazanabilelim.
Allah bir de yâ eyyuhellezîne âmenû:1059 “Ey iman (ettiğini iddia) edenler!” Yâ eyyuhellezîne âmenû âminû:1060 “Ey iman (ettiğini iddia) edenler! İman edin” buyurur.
Allah’ın yâ eyyuhellezîne âmenû buyurduğu bir kul İslam’ın dairesine yeni girmiştir. İman etmeyi kabul etmiş; ama iman kalbine henüz dâhil olmamıştır. Allah onlara hitap ederken “eğer iman etmişseniz böyle yapın, şöyle yapmayın” buyurur. Misal; “herhangi bir hususta anlaşmazlığa düşerseniz, Allah’a ve âhiret gününe gerçekten iman ediyorsanız, onu Allah’a ve resul(ün)e arz edin (onların hükmüne göre aranızda hüküm verin)”1061 buyurmuştur. Allah bu âyetlerde İslam’ın dairesine girmiş, İslam’ı kabul etmiş; ama henüz iman kalbine dâhil olmamış kimselere hitap eder. Bizim de insanlara bakarken Allah’ın nazarıyla nazar edip bunu görmemiz ve muameleyi Allah’a göre yapmamız gerekir.
Bir de Allah’ın eyyuhel mu’minûn:1062 “Ey mü’minler” diye hitap ettikleri vardır. Bunlar da iman edenler; Allah’ı her şeyden, canından da çok sevenler, sırât-ı mustakîmde Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarla beraber yürürken takvâlarını; Allah’a karşı kulluk sorumluluklarını yerine getirenlerdir. Onlar yolu yürürken muttaki, muhsin olup güzel yapar, güzel olurlar. Mukarrebun olup Allah’a yakın olurlar. Allah’ın rızasını kazanma yolunda hayırda yarışırlar. Hakkı, sabrı, rahmeti, iyiliği, güzelliği, yardımı, birliği, beraberliği, kardeşliği tavsiye ederler. Yetmez, bir de şahid olup şehadet ettirirler; yani bunları sadece dilleriyle yapmaz, kendi üzerlerinde gösterip Allah’ın emrettiği gibi nasıl yaşanılacağını insanlara gösterip onları şahid kılarlar.
Allah âyet-i kerimede mü’minleri anlatırken “işte böylece sizin insanlığa (örnek ve) şahidler olmanız, resulün de size şahid olması için sizi (sırât-ı mustakîmin tam) orta(sın)da (yürüyen) bir ümmet kıldık”1063 buyurmuştur. Yani her bir mü’min bütün insanlar için kulluklarıyla örnektir.
Allah insana nasıl hitap ediyorsa bizim de öyle hitap etmemiz lazım ki insana bakarken Allah’ın nazarıyla nazar etmiş ve Allah’a göre bakıp görmüş olalım. Zaten bunları Allah’ın nazarıyla nazar edebilmemiz için anlatıyorum. Bu yüzden insanlara yardım etmek, doğru yapmak, haktan ve hakikatten yana durmak istiyorsak biriyle muhatap olduğumuzda o kişinin Allah’ın hitap ettiği hangi insan sınıfında olduğuna bakmamız ve ona göre o kişiye yardım etmemiz gerekir.
Eğer karşımızdakini tam olarak bilmiyor, hâline şahid olmamışsak onu küfürle, nifakla, şirkle itham etmemiz yanlış olur; çünkü onun gönlünü Allah bilir. Biz sadece onun konuştuğunu ve hâlini biliriz. Biz de kardeşlerimizin neyi konuştuğunu, neyi yaptığını, hâllerinin neye şahidlik yaptığını görünce onlara öyle muamelede bulunuruz ki kardeşlerimize yardım edebilelim. Böylelikle kardeşlerimiz iblisin, şeytanın elinden kurtulsun.
Bu Kadir Gecesi’nde, Allah’ın, vahyini indirdiği bu kıymet, değer gecesinde, insanın kendi kıymetini, değerini, şerefini rabbinden öğrendiği bu gecede rabbimize göre bakıp kendi kıymetimizi, değerimizi bilmemiz, bunun için de kendimize “ben kimim” diye sormamız gerekir. Eğer “ben kimim” sorusuna doğru cevap verirsek Allah’a göre kıymetimizi, değerimizi, şerefimizi anlamış oluruz.
Peki, Allah’a göre biz kimiz?
Biz Allah’ın yeryüzündeki halifesi, aynası, Allah’ın, zatıyla, sıfatlarıyla tecelli ettiği, meleklerin secde ettiği varlığız. Allah âyet-i kerimelerde “nerede ol(ur)sanız (olun), o sizinle beraberdir.”1064 “Bilin ki şüphesiz Allah, (dünyada kuluna yakınlığını tattırmak ve hakkı gönlüne vahyetmek için) kişi ile kalbi arasına tecelli eder.”1065 “Biz ona (hayat veren) şah damarından (ve kendi varlığından) daha yakınız.”1066 Allah, insana şah damarından daha yakındır. “Doğu da Allah’ındır batı da. Nereye dönerseniz (dönün) Allah’ın vechi (zatından tecelli eden El Esmâu’l Husnâ’sı) oradadır”1067 buyurduğu, Allah’ın yakın olduğu ve Allah’ın bu yakınlığını tadan, her anda Allah ile muhatap olduğunu bilen bir kuluz, mü’miniz. Allah bizi mü’min olmaya, yakınlığını tatmaya ve bizimle beraber olduğunu unutmamaya davet eder.
Herkes Allah’ın kuludur ve Allah herkesten bir şey ister. Onun için bize “birbirinize yardım edin, kardeş olun, bir olun”1068 buyurur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “hepiniz Âdem’densiniz, Âdem de topraktandır. Üstünlük takvâ iledir” buyurmuştur. Kimse kimseden bunun haricinde üstün değildir.
Çünkü üstünlük yalnızca kullukladır, Allah’a âbd olduğunu bilmekle ve kulluğun gereğini yapmakladır. Öyleyse ister bilsin ister bilmesin herkes bizim muhatabımızdır. İster müşrik olup şirke düşmüş, ister kâfir olup hakikati örtmüş, ister münafık olup ikiyüzlü olmuş, ister mücrim olup Allah’a karşı suç işlemiş olsun herkesi Allah’a davet etmemiz gerekir.
Gönülden gönüle yol vardır. İnsanın bir zahiri bir de manevî tarafı vardır. Manevi olarak herkes birbirinden etkilenir. Nasıl ki zahiri olarak konuştuğumuzda sesimiz herkese gidiyorsa manevi olarak konuşurken de dünyanın öbür ucundakiler sesimizi işitir, anlar. Baş kulağıyla değil gönül kulağıyla bizi işitir ve bilir. Allah ona işittirir.
Hz. İbrâhîm (a.s.) ile Hz. İsmâîl (a.s.) Kâbe’yi yaptığında Allah Hz. İbrâhîm (a.s.)’a “bütün insanları hacca; evimi, Beytullah’ı tavaf etmeye davet et”1069 buyurmuş, Hz. İbrâhîm (a.s.) da Makam-ı İbrâhîm’de, Kâbe’nin yanında bulunan iki ayak izinin olduğu yere çıkıp insanları Beytullah’a davet etmiştir. Yoksa oraya çıkıp Kâbe’nin duvarını yapmamıştır. Zaten görenler bilir, oraya çıkıp Kâbe’nin duvarını yapmaya kalksa bile Kâbe’nin başına yetişemez. Bu yüzden orası Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın Kâbe’nin duvarını inşâ ettiği yer değil, davet makamıdır. Hz. İbrâhîm (a.s.) oraya çıkıp “rabbiniz sizi beytine davet ediyor” deyip yeryüzündeki bütün insanları oraya davet etmiştir; ama bu davet sıradan bir davet değildir. Hz. İbrâhîm (a.s.) insanları davet ettiğinde o anda onun davetini Allah herkese işittirdi. Ne mikrofonla ne başka bir aletle ne de başka bir teknoloji ile değil, o sesi Allah tüm insanlara ulaştırdı.
Bu daveti yaptığında Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın bastığı yerdeki taş onun ayağının altında eridi, böylelikle Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın ayağının izi çıktı. Taş erimese, Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın ayak izi çıkar mı! Öyle “ben de konuşurum, benim de sesim dünyanın öbür ucuna gider” demekle kimsenin sesi gitmez. Senin ayağının altında taş eriyorsa doğrudur. Sesin, dünyanın öbür ucuna gider ve herkes seni manevi olarak işitir.
Hepimiz bu dünyaya rabbimize âbd olmaya gelmişiz. Öyleyse gönlümüzü, gözümüzü rabbimizden, rabbimizin vahyinden başka tarafa çevirmememiz lazım. Allah âyet-i kerimede “andolsun ki onlara, ‘gökleri ve yeri yaratan, Güneş’i ve Ay’ı buyruğu altında tutan kimdir’ diye sorsan, (hiç) şüphesiz ‘Allah’ derler. O hâlde nasıl (oluyor da Allah’a iman etmekten) döndürülüyorlar? Andolsun ki eğer onlara, ‘gökten bir su indirip, yeryüzünü ölümünden sonra onunla dirilten kimdir’ diye sorsan, (hiç) şüphesiz ‘Allah’ derler. (O hâlde) De ki: ‘Hamd, Allah’a mahsustur.’ Fakat onların çoğu akıllarını kullan(arak bunu düşünüp anla)mazlar”1070 buyurmuştur.
Madem her şeyi Allah’ın yaptığını biliyorsunuz o hâlde nasıl yüz çeviriyor, Allah’tan başka tarafa gidiyorsunuz! Neden sırât-ı mustakîme girip onun peygamberine tabi olmuyor, iman etmiyor, Allah’ın vahyine iman edip gereğini yapmıyor, Allah’a kul olma şerefini taşımıyorsunuz!
Her akıl sahibi Allah’a karşı sorumludur. Allah, kuluna akıl vermişse kulunun neyi bilip bilmediğini, neyi anlayıp anlamadığını bilmez mi! Hiç kimse “ben anlamadım” deyip Allah’a karşı mazeret gösteremez. Aklı yaratan Allah’tır ve Allah, kuluna bir fıtrat vermiş, rûhundan nefhetmiş, ondan söz almıştır. Hâl böyleyken kim Allah’a karşı mazeret üretebilir!
Allah, Kıyamet günü için “biz her insanın kuşunu (kazandığı amelini) onun boynuna astık ve kıyamet günü (bunu) onun için açılmış bulacağı bir kitap olarak (karşısına) çıkarırız. (O gün ona denir ki) Kitabını oku! Bugün hesap sorucu olarak sen kendine yetersin.”1071 “(Onlar derler ki) Yazıklar olsun bize! Gerçekten biz, bundan gaflet içindeydik (bunun doğru olacağını hiç hesap etmemiştik), hatta biz gerçekten (kendine zulmeden) zalim kimselermişiz”1072 buyurmuştur. Bu yüzden cehenneme gidenler bile bile giderler. O gün herkesin kendine ne kadar zulmettiğini ve bile bile kaybettiğini gördüğü gündür. Hiç kimse o gün mazeret üretemez, tam tersine “biz kendimize zulmettik. Bile bile cehenneme gittik, cehennemi hak ettik” derler. Biz de kendimize baktığımızda ne durumda olduğumuzu net olarak görürüz.
Allah başka âyetlerde “onlara, ‘Allah’ın indirdiğine iman edin’ denilince, ‘biz sadece bize indirilen (Tevrât)a iman ederiz’ derler ve ondan sonra gelen (Kur’ân)ı inkâr ederler. Hâlbuki o (Kur’ân), yanlarında bulunan (Tevrât)ı doğrulayıcı (ve tasdik edici) Hakk (kitâb)tır. (Resulüm! Onlara) De ki: Eğer siz (gerçekten Tevrât’a iman etmiş) mü’min kimseler iseniz o hâlde daha önce Allah’ın nebîlerini niçin öldürüyordunuz?”1073 “(Bir de o gemidekiler) Gölgelikler gibi (dağlar büyüklüğünde) dalgalar onları kuşattığı zaman dini yalnız Allah’a has kılarak (ihlâsla) ona yalvarırlar. (Allah) Onları karaya (çıkararak) kurtardığı vakit içlerinden bir kısmı (sabır ve şükürle) orta yolu tutar. Zaten bizim âyetlerimizi hain kâfirlerden başkası inkâr etmez”1074 buyurur. Gördüğümüz gibi; Allah’ın âyetlerini inkâr edenler bile bile inkâr eden nankörlerdir.
Kime karşı nankör?
Allah’a karşı nankör. Böyleleri Allah’ın verdiği nimeti, kıymeti, değeri, şerefi, onun kitabını ve gönderdiği peygamberini yok sayarlar. Allah’ın kitabını ve resulünü bir nimet olarak görmek yerine onları sanki bir sıkıntıymış gibi görürler. Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “(resulüm!) biz (bu) Kur’ân’ı sana meşakkat çekesin diye indirmedik. Ancak (Allah’tan) haşyet duy(up onun azameti karşısında ürper)en kimselere bir zikir (öğüt ve hatırlatma) olsun diye (indirdik).”1075 Onunla hidâyete eresiniz, doğru yolu bulasınız, Allah’ın nûruyla nûrlanasınız, karanlıkta kalmayasınız diye indirdik, buyuruyor ya işte onlar Allah’ın kitabıyla öğüt almak yerine ondan sıkıntı duyanlar, dolayısıyla kaybedenlerdir.
Peki, Yahudi’ye, Hristiyan’a, müşrike, kâfire, mücrime, münafığa ne demeliyiz?
Onlara da “iyilik, güzellik senin gönlündedir. Sen iyiliği, güzelliği, hayrı biliyorsun. Sana yapılmasını istediğin şeyler güzelliktir, iyiliktir, hayırdır, rahmettir. O zaman sen iyiliği, güzelliği, hayrı, rahmeti seviyorsun. Öyleyse iyilerden, hayırlı olanlardan, güzel olanlardan, rahim olanlardan olup Allah’ın rahmetinin içine girebilmek için karşındakine neden öyle davranmıyorsun! Oysaki insanlara rahmet olman, hayrolman gerektiğini bütün şiddetiyle biliyor, tadıyorsun. Madem öyle neden gereğini yapmıyorsun! Şayet yapmıyorsan Allah’ın rahmetini, hayrını istemiyorsun, demektir. Lafla “ben istiyorum” demek olmaz. Allah’ın rahmetini istiyorsan rahmetle muamele etmeyi sevmiş olman ve gerekeni yapman lazım. Eğer sana rahmetle, hayırla muamele edilmesini seviyorsan o zaman neden kendin için istediğini diğer insan kardeşlerin için de istemiyorsun” dememiz gerekir.
Evet, her bir mü’mine düşen; insanları Allah’a, kurtuluşa, cennete davet etmek ve birbirine rahmet olmak, iyilik olmak, hayır olmak, güzel olmak, güzellik olmaktır. Kısacası birbirine cennet olmaktır.
Bir de “ben iman ettim, iman ediyorum” diyenlere sözümüz olmalıdır. Eğer gerçekten iman etmişlerse bu durumda Allah’ın davetine icabet etmeleri gerekir. Allah âyet-i kerimelerde “cennete koşun,1076 hayırda yarışın.1077 Birbirinize hayr olun, rahmet olun, iyilik olun, güzellik olun, cennet olun, ikram edin, Allah’a secde edin, secdeye davet edin, rabbinizi zikredin, tesbih edin, ona hamd edin, şükredin ve onu tekbir edin, tevhid edin” buyuruyor. Kul bunları yaptıkça kazanır. Öyleyse onların da rablerinin emrettiklerini yapmaları ve hayırda yarışıp cennete koşmaları gerekir. Öyle ki imanlarını ispatlamış olsunlar, Allah onların gönlüne imanı indirsin.
Allah’ın “mü’minler” için de söyledikleri vardır. Onlar da hayatlarını yaşarken insanlara örnek olmalı, şahid olmalı, hayırda yarışmalı, hidâyet olmalı, yolu göstermeli, Allah’ın resulüne, âlemlere rahmete tabi olanlar olarak insanlara rahmet olmalıdır.1078 Bütün bunları Allah söylüyor. Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “muhakkak ki sen, (rabbinin isimlerinin üzerinde tecelli etmesiyle) elbette azim (ve yüce) bir ahlak üzeresin”1079 buyuruyor işte onların da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olanlar olarak azim bir ahlaka sahip olmaları ve ahlaklarıyla, rahmetleriyle, hayırlarıyla, güzellikleriyle, kulluklarıyla, hidâyete, cennete vesile oluşlarıyla herkese örnek olmaları gerekir.
Herkes “acaba ben Allah’ın beyan ettiği hangi gruba giriyorum? Acaba mü’minlerden, muttaki olanlardan, muhsin olanlardan mıyım” yoksa “hayırda yarışıp mukarrebun olanlardan mıyım” deyip kendi yerini belirlemelidir. Bununla beraber insan her şeyi birbiri ile kazanır; yani insanlara yaptığı muamelelerle ya kazanır ya da kaybeder.
İnsanın birbiriyle kazanmasıyla ilgili olarak sahabeden bir örnek vereyim. Bir grup bir yerde oturup sohbet ederler. İki sahabe de yanlarından geçerken onlara “neden oturuyorsunuz” diye sorar. Oturanlar “işimiz yok, biz de oturmuş sohbet ediyoruz” deyince bu defa onlara “oturup kendi kendinize sohbet etmek yerine haydi, pazara gidip gördüklerimize selâm verelim. Onlar da bize selâm versinler ve kazanalım” derler. Demek ki sadece selâm vermek bile insana manevi olarak kazandırıyormuş!
Bilmemiz lazım ki kul; rabbini ister, maşukunu, sahibini sever, bir tek ona âşıktır. Birinin bunun dışında bir derdi varsa ve o derdi Allah’a kulluğunun, rabbini istemesinin önüne geçiyorsa o derdi onun şirkidir, putudur. Misal; herkes rızık konusunda emin olup olmadığına dair kendi gönlüne bakmalıdır. Allah birinin rızkını daraltmışsa o kişi ne yaparsa yapsın rızkı o kadardır ya da Allah onun rızkını genişletmişse hiç kimse buna mâni olup onun rızkını daraltamaz.1080 Aynı şekilde Allah bir de hesapsız rızık verir.1081 Allah rızıkla ilgili bu kadar net hitap etmiş ve her şeyi beyan etmişken rızık düşüncesinin bizi meşgul etmesi doğru değildir. Eğer rızıkla meşgul olursak bir de bakarız ki hiç farkında olmadan gece gündüz rızkımızı zikrediyoruz.
Oysaki Allah âyet-i kerimelerde “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Allah’ı (dilinizle ve kalbinizle) hatırlay(ıp an)arak çokça zikredin.”1082 “Sen, sabah akşam rabbinin ismini zikret.”1083 “Namazı bitirdiğiniz zaman ayakta iken, otururken ve yanınız üzerine (yatarken her vakit) Allah’ı zikredin! Güvene kavuştuğunuz zaman da namazı dosdoğru kılın”1084 buyurmuş. Yani “sadece beni zikredin” buyurmuştur. Hâl böyleyken rabbimizin dışında bir şeyi zikrediyorsak zikrettiğimiz o şeyi rabbimizin önüne koymuş oluruz.
Bu duruma düşmemek için neyi, kimi zikrettiğimize bakıp kendimizi hesaba çekmeli ve “acaba ben Allah’a göre hangi safta, kimin safında duruyorum? Acaba Allah’ın ‘onlara ne bir korku ne de mahzun olmak vardır’ buyurduğu velilerin, mü’minlerin, muttakilerin, muhsinlerin, Allah’a yakın olan mukarrebunların safında mı duruyorum -mukarrebunlar konuşanlar değil hayırda yarışanlar, iş başında olanlardır, Allah için her konuda icraat yapanlardır-1085 ya da Allah’ın yâ eyyuhellezîne âmenû âminû:1086 “Ey iman (ettiğini iddia) edenler! İman edin” dediklerinin safında mı duruyor, bir o yana bir bu yana gidip çaba, gayret göstererek imanı kazanmaya mı çalışıyorum” demeliyiz.
Devamlı söylüyoruz, iman; Allah’ı her şeyden, hatta canından da çok sevmektir. Hayat baştan sona Allah’a olan sevgiyi ispatlama imkânıdır. Biri, Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapıp güzel yapmak, doğru yapmak için çabasını, gayretini sarf etmeye çalışıyorsa Allah’a olan sevgisini ispatlayabilir ve ne kadar yaparsa imanı, Allah’ın sevgisini o kadar kazanır. Bunun dışında bir şeyle kimse Allah’ın sevgisine layık olmayı kazanamaz.
Bir de önemli olan başka bir şey daha vardır. İnsanın, imanı kazanmak için çaba, gayret sarf ederken doğru yerde olup doğru yapması şarttır; çünkü sadece doğru yapmak ya da doğru yerde olmak yetmez. İkisi mutlaka beraber olmalıdır. Doğru yer, sırât-ı mustakîmdir. Baktığımızda ümmet olarak sırât-ı mustakîmi rabbimizden öğrenmediğimiz için onun ne olduğunu da anlamamışız. Eğer Fâtiha’yı bilmiş olsaydık Kur’ân’ı özetle anlamış, dolayısıyla sırât-ı mustakîmi de anlamış olur ve yola girer rabbimize koşardık; ama artık anlayacak ve birbirimize anlatacağız. Bununla beraber birbirimize örnek olacak, şahid olacak, hatta bütün insanlara şahid olacağız inşallah.
Hepimiz kendimizi, acziyetimizi, hatamızı, kusurumuzu, günahımızı, kulluğu beceremediğimizi biliyoruz; ama artık bütün gönlümüzle rabbimize yönelip Allah ile aramızdaki perdeleri kaldırmamız, aralamamız lazım. Buna da önce hamdla başlayıp rabbimize hamd etmemiz gerekir. Eğer rabbimize hamd edemiyor, rabbimizi övemiyorsak onu tanımamışız, anlamamışız demektir.
Evet, rabbimizle aramızdaki perdeler aralansın istiyorsak rabbimize hamd edelim. Bütün hamdlar, övgüler ona layıktır, onun hakkıdır. Övmek de övülmek de onun hakkıdır. Biz yalnızca onu över, onun övdüğünü överiz. Eğer Allah’ın övdüklerini övüyorsak Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapıyoruzdur; ama Allah’ın övmediğini övüyor ve birini malından, mevkisinden, makamından dolayı övüyorsak o zaman da Allah’a ters düşüyoruz demektir.
Unutmamamız lazım ki sadece Allah’ın övdükleri övgüye layıktır. Biri malını Allah yolunda sarf ediyorsa ve biz de onun kerimliğini, vehhablığını övüyorsak onun üzerinden Allah’ın ismini övmüş oluruz ki bu yaptığımız doğrudur, o övülmeye layıktır; çünkü Allah onu övmüştür. Ya da birini rahmetinden dolayı övüyorsak onun üzerinden Allah’ın Rahmân ve Rahîm isimlerini övmüş oluruz ki yine bu yaptığımız doğrudur. O, kullara yardım eden biriyse ve biz de onu övüyorsak Allah’ın onun üzerindeki Nasîr ismini övmüş oluruz ki yine onu överken doğru yapmış oluruz. Kısacası birinde hangi güzellik olursa olsun onun güzelliğini övdüğümüzde onun üzerinden Allah’ın güzelliğini övmüş oluruz; ama birini Allah’ın isimlerinin, güzelliğinin haricinde bir şeyle övüyorsak o zaman da Allah’a ters düşmüş oluruz.
Övgüye layık olan bir tek Allah’tır. Üzerinde tecelli ettiği isimlerden dolayı birini övdüğümüzde bu övgümüz Allah’a gider; çünkü o kul, rabbinin isimlerine, güzelliğine ayna olmuştur. Biz de onu överken Allah’ın kulu üzerinden Allah’ı över, Allah’a hamd eder, o kul üzerinde tecelli eden Allah’ın ismini överiz.
Peki, böyle birini yerdiğimizde veya kötülediğimizde ne olur?
Bu yaptığımız da Allah’a gider. Bu yüzden birbirimize karşı dikkatli olmalı, adil olmalı, adaletle bakmalı, adaletle hüküm vermeliyiz. Aksi takdirde zalim olur, zulmetmiş oluruz.
Evet, övme de övülme de âlemlerin rabbi olan Allah’a aittir. Subhân olan, hatasız, kusursuz, eksiksiz olan bir tek Allah’tır. Gerisi beşerdir. İnsan; aciz, zayıf, hatalı, kusurlu ve eksiktir; ama bütün eksikliklerini, zayıflıklarını kapatıp ona güç, kuvvet veren ve onu değerli, şerefli kılan onun imanıdır, Allah’a olan aşkı, muhabbeti, marifetidir, rabbini bilmesi, tanımasıdır. Rabbine koşması, “seni seviyorum ya rabbi” demesidir. İnsanın şerefi de, kıymeti de, değeri de, gücü de, kuvveti de, izzeti de yalnızca imanındadır.
İzzet; aynı zamanda güç ve kuvvettir. İzzetli, şerefli; gücünü, kuvvetini Allah’tan alan biri bütün insanlardan oluşan bir orduya karşı durup tavrını ortaya koyar ve asla endişe etmez. Peygamberlerin hepsi böyleydi. İlk başta Allah’a davet ederken tek başlarınaydılar. Onlara iman edip onlarla beraber olanlar da Allah’tan bu izzeti, şerefi alınca peygamberler gibi tek başlarına bütün insanlara karşı durabilecek hâle geldiler ve her türlü işkenceye, zulme katlandılar. Gerektiğinde üç yüz kişi bin kişiye karşı savaşıp kazandılar; çünkü biri Allah’tan yana tavır koyunca gücünü, kuvvetini imanından, Allah’a olan sevgisinden, dolayısıyla Allah’tan alır. Allah da ona yardım eder.
Allah mü’minlere yardım edeceğini vaad etmiş ve bunu üzerine bir borç olarak almıştır.1087 Öyleyse mü’min hiçbir şekilde korkmaz, endişe etmez, küçük hesaplar yapmaz. Aksine büyük hesaplar yapar; yani rabbinin hesabını yapar ve “rabbim benden razı olsun, onun sevgisine, yakınlığına, dostluğuna layık olayım, ‘velim, dostum’ dediği kullardan olayım, başka hiçbir şey istemiyorum” deyip şeytanlara, şeytanlara uyanlara, iblisin bütün ordusuna karşı tavrını ortaya koyar. Zaten onun alt tarafı bir canı vardır ve o da Allah’a aittir. Hâl böyleyken neyinden korksun! Onun imanı vardır. Rabbine güvenip ona teslim olmuş ve başına gelecek her şey için “sen bilirsin ya rabbi! Nasıl istiyorsan öyle yap. Ben seni seviyorum ve sana geliyorum. Sana gelirken de hiçbir engel tanımıyorum. İstersen beni öldür, istersen süründür. Ne olursa olsun ben seni istiyorum. Sırât- ı mustakîmde sana koşuyor, sana geliyorum” demiştir. İşte, mü’min, Müslüman budur.
Bir kul, rabbine dönüp gücü, kuvveti, şerefi rabbinden ister ve “ya rabbi! Bana güç, kuvvet ver, bana yardım et” derse, Allah ona nasıl yardım etmez! Zaten onu bunun için yaratmıştır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “bir kul, Allah için bir fedakârlık yapınca Allah, meleklere ‘kuluma bakın’ der” buyurur; yani sıkıntı içinde kulluğunu yapınca Allah onu meleklere över. İşte kul budur. Kulluk rahat içinde olmak değildir. Eğer rahatlık içinde olsaydı önce peygamberler rahat içinde olurdu. Oysaki peygamberler kulluklarını en zor şartlarda yapmıştır.
Hatta Allah, savaşta bile “(resulüm! Savaşta) sen içlerinde bulunup da onlara namaz kıldırdığın zaman onlardan bir kısmı seninle beraber (namaza) dursunlar, silahlarını da (yanlarına) alsınlar. (Bu esnada diğer grup düşmanı gözetlesin. Namaz kılan grup) Secdeyi yap(ıp da rekâtı tamamlay)ınca, (düşmanı gözetlemek üzere) arkanıza geçsin. Bu arada namaz kılmamış olan diğer grup gelip seninle beraber namaz kılsın. (Hem namaz kılarken hem de yer değişimi esnasında korunma) Tedbirlerini ve silahlarını (yanlarına) alsınlar”1088 buyurmuştur. Sahabeler en zor anda bile kulluklarını, ibadetlerini, secdelerini yapmış ve bir an bile rablerini unutmamışlardır. Hepsi de her anda onun huzurundaydılar, onunlaydılar. Allah her neyi emretmişse onu yapıyorlardı. Bizim de bütün bunları göz önüne alarak Allah’ın “kâfir, müşrik, münafık, mücrim” mi dediği ya da “iman ettiğini iddia edenler” mi dediği veya “iman edenler, Müslüman, muttaki, muhsin, mukarrebun, veli” mi dediği kullar içinde hangi sınıfa girdiğimize bakıp nerde olduğumuzu anlamamız gerekir. Öyle ki yukarı doğru yol alabilelim.
Manevi olarak nerde olursak olalım kendimizden aşağıdakine değil devamlı kendimizden yukarıdakine bakmalıyız. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “zahiri olarak kendinden yukarıdakine değil aşağıdakine bak ve hâline şükret. Manevi olarak da kendinden aşağıdakine değil yukarıdakine bak ve sen de öyle olmak için çabanı göster” buyurmuştur. Eğer zahiri olarak yukarıdaki birine bakarsan şükredemezsin. Ancak aşağıdakine bakarsan şükredersin. Manevi olarak da kendinden aşağıdakine bakarsan “demek ki böyle de oluyormuş” der ve hâlinden razı olur, dolayısıyla aşağı doğru gidersin. “Manevi olarak yukarıdakine bak ki onunla yürüyüp yukarıya varmak için çabanı, gayretini sarf et” buyurdu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz.
Evet, hepimiz manevi olarak nerede olduğumuza bakalım. Yolculuğumuz yukarıya, kemalata, Hz. İnsan olmaya doğru olsun. Her şeyi rabbimize bırakalım, teslim edelim, boş ve gereksiz bir yükü gönlümüze almayalım. Yoksa yolu gidemeyiz. Mesela; rüyada uçtuğumuzu görürsek bu rüyamız tövbe ettiğimizi, istiğfar ettiğimizi ve yükümüzü bırakıp rabbimize döndüğümüzü gösterir. Yükümüzü bırakalım ki huzura çıkabilelim. Diğer türlü bu ağır yükle huzura çıkılmaz. Dünyayı, dünya sevgisini, birilerinin ya da bir şeylerin sevgisini gönlümüze alıp onları Allah’tan bağımsız olarak kendimize ait görürsek sonra bu yükü taşıyamaz, altında ezilir, kulluğumuzu yapamayız.
Bu yüzden yükten kurtulmak için rabbimize dönüp “benim malikim, melikim sensin. Melik olan, malik olan, mülkün sahibi, benim de sahibim olan sensin. Ben sadece senin âbdinim, âbd olmaktan başka bir şey değilim ve âbd olmaktan başka bir şey de istemiyorum; çünkü sen beni sana âbd olayım, kul olayım, âşık olayım diye yaratmışsın. Sen bende âşıklık görmek istiyorsun, onun için beni imtihana tabi tutup âşıklığımı, kulluğumu ispatlamamı istiyorsun. Ben de aynen öyle yapacak ve sana olan aşkımı, imanımı ispatlamaya çalışacağım ya rabbi” deyip âşıklığımızı, kulluğumuzu her anda gösterelim.
Allah bizden her anda güzel yapmamızı, doğru yapmamızı istiyor. Güzel yapabilmek için bize yapılan iyiliğe de kötülüğe de iyilikle karşılık vermemiz şarttır. Karşımızdaki kim olursa olsun rabbimizin hesabını yapıp ona öyle muamelede bulunmalıyız ki rabbimiz bize “kulum sen güzel yaptın, yaptığını beğendim, sevdim” desin. Ancak böyle olunca imanı, Allah’a yakınlığı, Hz. İnsan olmayı, cenneti, rabbimizin yakınlığını, rızasını kazanırız. Rabbini kazananlar neyi kazanmamıştır! Aynı şekilde rabbini kaybedenler neyi kazanmıştır! Dünya hayatı, Allah’ın tabiri ile bir günlük, hatta yarım günlük bir hayattır.1089 Bu yarım günlük hayatta rabbimizin istediği, sevdiği gibi yapıp rabbimizin rızasını kazanmalıyız; çünkü bu hayattaki tavrımız ebediyen kazanmamızı veya kaybetmemizi belirler.
Devamlı söylüyoruz; mü’minler delikanlıdır, yiğit insanlardır. Delikanlı; kanı delice akan demektir.
Peki, mü’min nasıl delikanlıdır?
Mü’minin maneviyatında, manevi bedeninde aşk, muhabbet akar. Birinde aşk, muhabbet delice akıyorsa o kul gerçek delikanlıdır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “pevlivan (yiğit) rakibini yenen değil kızınca nefsini yenendir”1090 buyurmuştur. Mü’min; nefsine hâkim olan, nefsi onun emrinde olan, nefsine, şeytana itaat etmeyen ve şeytanın peşinden gitmeyendir. Rabbine varabilenler; delikanlı olanlardır, aşkın, muhabbetin, gönlünde, bedeninde, her zerresinde delice aktığı yiğitlerdir.
İnsan bu yiğitliğini, kulluğunu Allah kendisini nerede, nasıl imtihana tabi tuttuysa orda yapması gerekir. Öyle lafla, “ben bütün dünyayı kurtarırım” demekle yiğitlik, kulluk, âbdiyet olmaz. Yiğitlik icraatla olur.
Bütün imtihanlar, insanın kulluğunu yapabilmesi için Allah’ın verdiği imkânlardır ve insan bu imkânlarla kendindeki eksiği düzeltip, güzel yapıp rabbine varabilir. Allah bir kulunu neyle imtihana tabi tuttuysa o imtihanın sebebi kulun yolu üzerindeki engelidir ve kul mutlaka orayı geçmelidir. İşte, orayı geçerken kazanır; ama insanın tabi tutulduğu imtihanları kazanabilmesi için mutlaka rabbinin rızasını kazanma derdinin olması ve “rabbimin rızasını nasıl kazanırım” deyip her fırsatı, imkânı değerlendirmesi lazımdır.
İnsan kendi yerini, Allah’ın beyan ettiği sınıfların hangisinden olduğunu imanıyla, tavrıyla, sözüyle, hâliyle, niyetiyle, Allah için yaptıklarıyla belirler. Ya yaptıklarıyla Allah’a âbd olur, kazanır ya da nefsine, arzularına, isteklerine, dünyaya kul olur ve kaybeder.
Her zaman söylüyoruz; biz kardeşlerimizden kulluğun en yükseğini istiyoruz. Geçen sohbetimizde; her insan, bir peygamberin fıtratındadır, demiştim. Allah, vahyinde peygamberlerin bir kısmını anlatmış, bir kısmını anlatmamıştır. Bir peygamberin fıtratında olmayan hiç kimse yoktur. Kul manevi olarak Allah’ın kendisine çizdiği yolda yürüdüğünde fıtratına benzediği peygamberine tabi olur. Sırât-ı mustakîmde yolun sonuna varınca ise onun gibi olur ve ona kardeş olur. Zaten kul burada peygamberine tabi olup onun gibi olabildiği için Allah, Kıyamet günü kulunu peygamberiyle hesaba çeker. İnsan, peygamberi gibi olma özelliğine sahip olmasaydı Allah kimseyi peygamberlerinin ölçüsüne vurup hesaba çekmezdi.
Allah âyet-i kerimede “kim Allah’a ve resul(ün)e itaat ederse, işte onlar; Allah’ın kendilerine nimet verdiği nebîler, (rablerine âbd olacaklarına dair verdikleri söze sadakat gösteren) sıddıklar, (her anda Allah’ın esmâsına şahidlik eden, canlarıyla, mallarıyla Allah yolunda cihad eden) şahidler ve (nefsini ıslah eden) sâlih kimselerle beraberdirler. Bunlar ne güzel yoldaştırlar”1091 buyurmuştur. Biri dünyadayken peygamberi gibi yaparsa Allah onları ahirette beraber eder. İstisnasız herkes bir peygamberin yaptığını yapınca onun kazandığı gibi kazanır; çünkü arada bir fark yoktur, peygamber de herkes gibi insandır, kuldur.
Allah başka bir âyet-i kerimede “resul, rabbinden kendisine indirilene iman etti, mü’minler de (onun iman ettiği gibi iman ettiler). Hepsi de Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve resullerine iman ettiler ve şöyle dediler: Allah’ın resullerinden hiçbiri arasında ayrım yapmayız.”1092 Yani “Allah’ın resulleri arasında fark gözetmeyin” buyurmuştur. Peygamberlerin hiçbirinin resul olarak birbirlerinden farkları yoktur; ama derece itibariyle birbirlerinden üstündürler.1093 Bu dereceleri de kullukları ile kazanmışlardır. Bir kısmı ulûl azm peygamber olmuş,1094 bir kısmı da azmedememiştir. Örnek vermek gerekirse; Allah Hz. Âdem (a.s.) için “andolsun ki biz, daha önceden Âdem’le (yasaklandığı o ağaçtan yememesi için) ahidleşmiştik. Ne var ki o (bunu) unuttu ve biz (bu konu hakkında) onda bir azim de bulmadık”1095 demiş, Hz. Yûnus (a.s.) için ise “sen, rabbinin hükmünü sabırla bekle ve balık sahibi (Yûnus) gibi olma”1096 buyurmuştur. Bu yüzden her ne kadar resul olarak peygamberlerin arasında fark olmasa da kulluklarını yaparken, azmederken, çabalarını, gayretlerini sarf ederken derece itibariyle birbirlerinden üstündürler. Bütün üstünlükleri kulluklarıyla, sabırlarıyla, azimleriyle, çabalarıyla, gayretleriyledir. Bunu Allah söylüyor.
İnsan için de kendi azminden, çabasından, gayretinden, sa’yından, elleriyle yaptıklarından başka bir şey yoktur.1097 O zaman herkes kendine bakıp peygamberler gibi ne kadar yapıp yapmadığına bakmalı ve hemen Allah yolunda koşup kulluğunu yapmaya çalışmalıdır. Öyle “yarın yaparım, şimdi sıkıntıdayım bir işim olunca yaparım, emekli olunca yaparım” demek yanlıştır. Sen yolcusun, yoldasın, rabbine kulluğunu hemen yapmaya başlaman ve rabbine hemen koşup kazanman gerekir. Önce bir huzura çık, rahat et. Allah seni bir sefer huzura alırsa rahat edersin. Rahat edersin derken bir nefes alır “hamd olsun, rabbim beni huzura kabul etti” dersin. Sonra yine rahat etmezsin; çünkü Allah için koşman gerektiğini bilirsin.
Bütün peygamberler son nefeslerine kadar Allah yolunda çabalarını, gayretlerini sarf etmişlerdir. O zaman Allah yolunda yapılan koşma, sa’y bitmez. Ne zaman varacağın yer kalmadıysa, kazanman gerekeni kazandınsa Allah sana “kulum, kazanacağın her şeyi sana ikram ettim, artık tamamdır, haydi gel” der. Buna peygamberler de dâhildir. Eğer hâlâ nefes alıyorsan önünde gidecek yolun var ki Allah sana imkân veriyor. Diğer türlü varacağın yere varmış, kazanman gerekeni kazanmışsan dünyada kalmanın da bir anlamı yoktur.
Aynısı ters taraf için de geçerlidir. Kul sürekli olarak ters tarafa giderse belli bir süre sonra Allah ona “tamam kulum, dur kendini daha fazla batırma, haydi gel” der.
Evet, bütün mü’minler rabbine koşmak için çabalarını göstermeli ve kendini mü’min olarak, örnek olarak, güzel ahlaka sahip olarak, rahmet olarak kabul edip “rabbim benden razı olsun. Rabbimin güzelliğini üzerimde göstereyim, ona ayna olayım, halife olayım, yakın olayım, dost olayım. Rabbim bana ‘kulum, ben senden razı oldum’ desin de ne olursam olayım. Yeter ki rabbim bana ‘kulum’ desin, ‘âbdim, âşığım’ desin. Hiçbir şey benim için önemli değildir” demelidir.
Allah bizi “kulum” dediği kullarından eylesin inşallah.
Kulum demek “âşığım” demektir. Baktığımızda acaba âşık mı maşukunu daha çok seviyor yoksa maşuk mu âşığını daha çok seviyor! Allah’a âşık olmak, âbd olmak en büyük şereftir. Allah’a âbd, âşık olan bir kula acaba Allah’ın nazarı nasıldır! Kul sıkıntı içinde kulluğunu güzel yapmaya, âşıklığını göstermeye çalışırken, Allah meleklere “kuluma bakın” diyorsa o kuluyla, onun âşıklığıyla, kulluğuyla iftihar ediyor demektir.
Bir kul, Allah’ı sever, Allah da onu severse o kulun kazanamadığı hiçbir şey olmaz. Elbette ki arada bir perde vardır. Kul da zaten bu perdeden dolayı bu kadar feryad eder. Ayrılık olmasa kul, âşıklığını anlayamaz. İşte, kul, âşıklığını anlasın, tatsın diye Allah onu kendinden perdelemiştir. Yoksa neden kendinden perdelesin! Allah, zaten kulunu her anda kendine çeker ve zamanı geldiğinde bu hasret, özlem biter.
Hiçbir kul yoktur ki “ben, beni yoktan, kendinden yaratan ve bana rûhundan nefheden rabbimin cemalini müşahade etmek istiyorum” deyip çabasını gösterdiğinde Allah bu nimeti ona ikram etmesin; çünkü Allah, kuluna bu arzuyu vermiş, bu duayı yaptırmışsa ona bu ikramı yapmak içindir. Bu ikramı yapmazsa niye istetsin! Vermeyeceği hâlde kuluna bunu istetirse ona boş bir şey yaptırmış olur. Hâşâ, Allah bundan münezzehtir. Allah hiçbir kuluna boş bir şey yaptırmaz. Bir kul, rabbinin huzuruna varmayı istiyorsa onu huzura alır, kabul eder.
Devamlı söylüyoruz, vuslatın bir tek kapısı vardır; o da aşk kapısı, iman kapısıdır. Bu kapıdan sadece âşıklar girebilir. Vuslat kapısından girmek âşıklardan başka hiç kimseye nasip olmaz.
Bununla beraber Allah’ın cemalinin bir bedeli vardır. Bu bedel de candır. Canı kurban etmeden, “ben sana kurbanım, canım, her şeyim sana kurbandır ya rabbi” demeden vuslat kapısı açılmaz. Kapının önüne geldiğinde orada sabredip beklemen ve “hiçbir yere gitmiyorum, kapındayım. Beni içeri almanı istiyorum. Senden başka tarafa dönmüyor, bakmıyorum. Ben seni istiyorum, istediğim sadece sensin ya rabbi! Ben senin âbdinim ve yalnızca seni istiyorum. İyyâke na’budû ve iyyâke nestaîn” demen lazım.
Her şeyi kendi üzerimizden anladığımız gibi kulluğu, âşıklığı da kendi üzerimizden anlamamız gerekir. Misal; üstü, başı kirli, çamura düşmüş birinin bize âşık olduğunu ve penceremizin önünde ağlayıp feryad ederek “bir kere pencereyi aç, seni göreyim” dediğini farz edelim. Her ne kadar pis olsa, kirli olsa, çirkin olsa bile dayanamaz, pencereyi açarız. Öyle değil mi! Sohbetimizin başında “ya rabbi! Aciz olduğumuzu, hatalı, kusurlu, eksik olduğumuzu, kulluğumuzu yapamadığımızı, seni tesbih edemediğimizi ve sana hamd edemediğimizi biliyoruz; ama yine de seni seviyoruz ve sadece seni istiyoruz” demiştim ya biz de kapıda durup ağlayıp feryad edelim ve rabbimizi isteyelim. Böyle yaparsak Allah da bize mutlaka kapıyı açar.
Hepimiz rabbimizden o ilk hâlimizi istiyoruz. Bir kul öldüğünde, Allah onu huzura alırken “(onlara o gün deriz ki) andolsun sizi ilk defa yarattığımız gibi (bugün de) tek başınıza (yapayalnız) huzurumuza geldiniz.”1098 Her şeyini geride bırakmış olarak ilk yarattığım günkü gibi tek başına huzuruma geldin, buyurur. İşte vuslat tam da orasıdır; yani kulun vuslatı; Allah’ın onu ilk yarattığı günkü gibi ilk yarattığı anıdır.
Allah, kulunu yaratırken kul tek başınaydı. Bu yüzden vuslat yolcusu bir derviş huzura çıkarken tek başınadır. Mürşidi onu oraya kadar götürür; ama ondan sonra Allah onu huzura alırken mürşidi orada olmaz. “İşte sen, işte rabbin, buyur” der ve kul artık içeri tek başına alınır. Allah’ın orada ona nasıl bir muamelede bulunduğunu mürşidi de bilmez; çünkü bu özel bir durumdur. Bu yüzden mürşidin işi dervişi oraya kadar götürmektir. Götürdükten ve Allah onu huzura aldıktan sonra Allah’ın o kula ne söylediğini, ne anlattığını ya da onun Allah’a ne söylediğini kimse bilmez. Bu, Allah ile onun arasındaki sırdır. Bundan dolayı devamlı her bir kul özeldir, diyorum.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bununla ilgili olarak “benim, Allah ile öyle bir anım var ki ne bir mürsel (nebî, resul) ne bir melek ne de bir melek-ul mukarreb (Allah’a yakın olan melekler) oraya yol bulabilir”1099 buyurmuştur. Çünkü o an sadece Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e özeldir. Ne bir peygamber ne bir melek ne de büyük meleklerden biri onun farkında, şuurunda olur. Bu çok özel bir hâldir ve her bir kul için geçerlidir. Bu nedenle yolda oturmak olmaz, ne olursa olsun oraya varmak için yolu yürümek; yani, Allah için güzel yapmak, sevdiği, razı olduğu gibi yapmak gerekir.
Hep beraber rabbimizin huzuruna varmak için elimizden gelen çabayı göstermeye çalışıyor, rabbimizin sevdiği gibi yapmaya gayret gösteriyoruz inşallah.
Mesele; yaptıklarımızın yerden nasıl göründüğü değil gökten nasıl göründüğü ve Allah’ın nazarında nasıl olduğudur. İftar vaktinde trafik ışıklarında yaptığımız su ve hurma ikramı ile ilgili söylemiştim. Bir an için yukarıdan seyredelim. İftar saatidir, herkes iftarını açmak için evine yetişmeye çalışıyor; ama Allah’ın elli tane kulu çıkmış, trafik ışıklarında iftara geç kalan arabaları bekliyor ve kendisi iftar yapmayıp trafiktekilere iftarlık dağıtıyor! Gökten bu duruma baktığımızda Allah’ın rahmet deryası dalgalanmaz, onları kendine çekmez mi! Melekler onları seyredince onlar için istiğfar etmez mi!
Tabi, yalnızca trafikte hurma ve su ikramını dağıtanlar için değil bu ikramın taşınması, paketlenmesinde, mali külfetinde elinden gelen çabayı gösteren kardeşlerimiz için de aynısı geçerlidir; çünkü bu ikramın yapılması için herkes kendine göre bir şeyler yapmıştır, dolayısıyla rahmet tecellisi gelirken hepsine toptan gelir ve Allah “kullarıma bakın” sözünü hepsine söylemiş olur.
“İftarda Yolda Kalanlara Su ve Hurma İkramı” projesini hayata geçirdiğimizde söylemiştim; benim derdim, insanlara üç beş tane hurma ile iki yudum su vermek değildir. Bunu yaparken benim bir derdim vardır; o da Allah’ın muhabbet, rahmet deryasını coşturmak, dalgalandırmaktır; çünkü Allah’ın rahmeti tecelli ederse bütün şehre tecelli eder. Allah’ın rahmet deryasını dalgalandırmak bizim kendi elimizdedir. Kendi çabamız, gayretimizle Allah’ın rahmetini kazanırız.
Aslında bu hizmeti yapan kardeşlerimizden dolayı Allah’ın rahmeti bir tek bulunduğumuz şehre değil bütün memlekete tecelli eder. Zaten tecelli de ediyor, biz de bunun şahidiyiz hamd olsun.
Evet, yaptığımız bütün işler rabbimize kulluğumuzu yapalım ve rabbimiz bize “kulum, âbdim, âşığım” desin. Meleklerine bizi gösterip “kullarıma bakın” desin diyedir. Şöyle adaletle baktığımızda, Allah meleklerine gösterip “kullarıma bakın” demez mi? -Elbette ki der. İşte, sırf bu yüzden kendimize bu kadar iş çıkarıyoruz. Bütün derdimiz; Allah’ın bize “kulum, sen güzel yaptın” demesidir ve bunu yalnız kendim için değil benimle beraber yürüyen, beni kabul eden herkes için söylüyorum.
Her zaman söylüyorum; hiçbir kardeşimiz için velâyetten aşağısına razı olamam; çünkü velâyetten aşağısı iman etmeyi kabul etmiş; ama henüz iman etmemiştir. Benim işim ise; ona iman ettirmek, Allah’ın rızasını kazandırmak, manevi olarak ona sırât-ı mustakîmde yol aldırmak, onu rabbine yaklaştırmak, hayırda yarıştırıp mukarrebun yapmak ve Allah’ın huzuruna çıkarmaktır.
Allah’ın beyan ettiği gibi insanlar bölüm bölümdür. İnsan, kitabını ya sağından ya solundan alır ya da öndekilerden, mukarrebundan, hayırda yarışanlardan, şahid olanlardan olur. Şahid; hayatı, çabası, gayreti, kulluğu imanına, “rabbim” deyişine, âşıklığına şahid olandır. Biz de kardeşlerimizin en önde olmasını, Allah’ın “öndekiler” dediği kullardan olmasını istiyoruz.
Hep birlikte manevi olarak kazanacak ve kazandıracağız. Herkes mutlaka kazanmalıdır. Biz bu zamanda yaşadığımız için birbirimizden ve bu zamandaki insanlardan sorumluyuz. Karşımızda iblis ve ordusu vardır, şeytanlar vardır, onlar da insanlar Allah’a âbd olmasın diye savaşıyorlar. Allah’a kulluk, âşıklık tavrımızı onlara karşı öyle bir ortaya koymamız lazım ki aşk, ateşe galip gelsin, aşkın nûru, iblisin ateşine galip gelsin. Zaten baktığımızda galip geliyor ve bu aşk, gönülden gönüle hızla yayılıyor hamd olsun.
Devamlı aşk diyorum; çünkü aşktan başka bir şey yoktur. Aşk; varlığın yaratılış sebebi, insanın insan olma, Allah’ın dostluğunu, rızasını, cemâlini kazanma sebebidir. Aşk; Allah’ın muradıdır, imandır, âbdiyettir. Aşkı olmayanlar ölüdür. Âşıklar ise Allah ile, Allah’ın aşkı ile diridir. İnsan ancak aşkla, aşkından, âşıklığından dolayı kazanır. Bu yüzden biri tek bir sefer samimi ve ciddi olarak “ya rabbi! Seni seviyorum” derse ve söylediği doğru olursa ebediyen kurtulur, cennete girer; çünkü o an, Allah ile kul arasında perdelerin olmadığı, bütün perdelerin “ya rabbi! Seni seviyorum” kelimesi ile, o gönül hâli ile yandığı andır. Allah da o anın hürmetine kulun diğer anlarına rahmeti ile muamele eder.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ben mü’minim diyen biri hayatında bir sefer olsun Allah yolunda şehid olmayı istemezse ölünce murdar olur” buyurmuştur. Yani kul, bir sefer olsun öyle bir “seni seviyorum” demelidir ki bu gönül hâliyle “canımı sana şimdi kurban ediyorum ya rabbi” diyebilmelidir. Bunu tek sefer bile söylerse Allah o tek seferin hürmetine onun bütün hayatına rahmetle muamele eder.
Aşktan başka hiçbir şey insana, canını kurban edecek kadar Allah’ı sevdiremez, ona canını kurban ettiremez. Eğer bir sefer dahi olsun böyle söyleyen bir kula Allah bütün hayatı boyunca rahmetle muamele ediyorsa, acaba bunu günde yüz sefer söyleyen bir kula Allah nasıl bir muamelede bulunur! O kul acaba Allah’a nasıl yakın olur, nasıl dost olur, Allah ona nasıl tecelli eder! Bir de böyle bakıp anlamak gerekir.
Evet, hep beraber Allah’ın insanlara nasıl hitap ettiğini ve insanların Allah’ın vahyine göre hangi sınıflarda olduğunu anlamaya çalıştık. Her zaman için bakışımız Allah’a göre olmalıdır. Allah’ın nazarı ile nazar etmeli ve hiç kimse hakkında hüküm vermemeliyiz. Ben bu söylediklerimi insanları birbirinden ayıralım ve insanlara “kâfir, müşrik, münafık” diyelim diye anlatmıyorum. Tam tersine insanlara nasıl yardım etmemiz gerektiğini bilelim ve onlara buna göre yardım edelim diye anlatıyorum; çünkü birinin hâlini, hastalığını bileceğiz ki ona yardım edebilelim, destek olabilelim, onu tedavi edebilelim, şeytanın, iblisin elinden kurtarabilelim.
Yalnız, burada unutmamamız gereken bir şey vardır. Allah âyet-i kerimede “sizin dostunuz ancak Allah’tır, resulüdür ve iman edenlerdir”1100 buyurmuştur. Gerisi bizim dostumuz değil; şeytanın tuzağına düşmüş insan kardeşlerimizdir. Yardım edebildiğimiz, kurtarabildiğimiz kadarıyla onlara yardım edecek, onları hidâyete, rablerine, imana, rablerine teslimiyete, itaate, resulüne tabi olmaya davet edeceğiz. Her birimizin işi, kulluğu budur. Ancak böyle yaparsak kazanırız. Diğer türlü eleştirmek, çekiştirmek, yermek, küfretmek, hakaret etmekle kimse bir şey kazanamaz. Aksine rabbine ters düşer ve Allah’ın vereceği hükmü kendisi vermiş olur. Böyle yapınca da farkında olmadan nefsini, aklını, ilmini Allah’a şirk koşar; yani insanları eleştirip çekiştirmekle kendini sadece tehlikeye atmış olur. Onun için bize düşen; başkaları hakkında hüküm vermek değil, kendimiz hakkında hüküm vermektir.
Peki, kendimiz hakkında vereceğimiz hüküm nedir?
Hepimiz biliyoruz ki rabbimize kul olamıyor, kulluğu beceremiyoruz, rabbimize layıkıyla şükredemiyor, hamd edemiyor, secde edemiyoruz, Allah’ı tesbih edemiyor, zikredemiyor, hayırda yarışamıyor, koşamıyoruz. İşte, kendi hakkımızda vereceğimiz hüküm budur.
İnşallah rabbimizin rızasını, yakınlığını kazanmak için elimizden gelen her çabayı gösterip rabbimize koşacağız. Bunun için de tabi tutulduğumuz her ne imtihan olursa olsun “yapacağım ya rabbi” dememiz gerekir. Öyle “yapamadım, edemedim, beceremedim, beceremiyorum” demek yoktur! Bunu bize söyleten şeytandır. Bunu söyleyenler de şeytanın konumundadır.
Evet, “yapamam, edemem” diye bir şey yoktur. Yaparsın, yapacaksın! Cehennemi görürsen yaparsın; ama cehennem gösterilince herkes yapar, hiç kimse “ben yapamam, edemem” demez. Senin şimdiden kalkıp “ben yaparım, yapacağım ya rabbi” demen gerekir. Eğer “yok, ben yapamam, edemem” diyorsan o zaman Allah’tan yüz çevirmişsin demektir. Bu cesareti göstermen yanlıştır; çünkü “yapamam” dediğinde Allah’a karşı konuşmuş olursun.
Diyelim ki bir suç işledik ve hâkimin karşısına çıktık, orada kendimizi savunuruz, öyle değil mi! Yapabileceğimiz her savunmayı yapar “kendimi kaybettim, aklım başımda olsaydı asla öyle yapmazdım. Şöyle yanlışlar olduğu için böyle oldu” deyip bahaneler üretiriz. Direkt olarak “yaptığımdan pişman değilim” dersek hemen ceza alırız. O zaman biraz tefekkür edelim. Bir kula karşı bile ceza almamak için kendimizi böylesine savunuyor, kurtulmak için bahaneler arıyorsak, muhatap olduğumuz rabbimize karşı da edepli olmamız ve mazeret üretip “evet, yapamadım; ama yapacağım ya rabbi” dememiz gerekir.
Buna rağmen “ben yapamam” diyorsan o zaman sen ilâhsın! Allah’a karşı durmuş, “ben kulluk yapamam” diyorsun, hiç böyle bir şey olur mu! Ne kadar kulluğunu yapamasan bile boynunu büküp “yapamadım; ama yapacağım. Sana âbd olmak için çabamı, gayretimi sarf edeceğim. Sen de bana bu yolda yardım et ya rabbi” demen lazım.
İyice anlaşılması için başka bir örnek daha vereyim. Biri bize karşı bir yanlış yapsa sonra da yanımıza gelip “farkında olmadan yaptım, özür dilerim bundan sonra yapmayacağım” derse onu affederiz; ama böyle söylemez “kendime hâkim olamadım, öyle yaptım ve yapmaya da devam edeceğim” derse onu affetmeyiz; çünkü böyle söyleyerek bize saygısızlık yapmıştır. Bu nedenle bizim de rabbimize “ben kulluk yapamam, edemem” demememiz, bunun yerine “tabi ki yapacağım ya rabbi! Ben senin kulunum, sen beni kul olarak görmek istiyorsun ya ben de sana bütün kulluğumu, âşıklığımı yapacak, beni kul olarak görmen için bütün çabamı, gayretimi sarf edeceğim. Bunun için senden yardımını istiyorum ya rabbi” dememiz gerekir. Böyle dersek yardımı alırız inşallah.
Biraz önce dediğim gibi; kardeşlerimizi huzurda görmeyi, şahid olarak, mukarrebun olarak, mü’min, muttaki, muhsin olarak görmeyi istiyoruz. Hamd olsun kardeşlerimiz zaten ellerinden gelen çabayı gösterip tavırlarını ortaya koyuyorlar. Biz de onlarla iftihar ediyoruz. Gerçek budur, hakikat budur.
Elbette ki kardeşlerimizin eksiği, yanlışı olabilir. Yolu yürürlerken bazen düşebilir, hata, eksik, yanlış yapabilirler; ama hamd olsun ki kardeşlerimize baktığımızda onları önde görüyoruz. Kardeşlerimiz yürümeye, ellerinden gelen çabayı göstermeye devam ederlerse Allah’ın onları ilk yarattığı yere varır, huzura kabul edilirler inşallah.
Ayrıca kesinlikle unutmamamız gereken bir husus vardır. Kulun huzura varması demek kulluğun bitmesi demek değildir. Hiç kimse asla kulluktan başka bir şey düşünmemeli, beklememelidir. Kulun huzura çıkması demek; sadece nefes almasıdır. İmanına, güzel yaptığına, kulluğuna, Allah’ın kulluğa kendisini kabul ettiğine şehadet etmesidir. Bununla beraber huzura çıkan bir kul kendisini imtihana tabi tutup huzuruna çekenin Allah olduğunu; yani aslında kendisinin oraya layık olmadığını, bütün işi Allah’ın yaptığını bilir. Kendisinin yaptığı tek şey ise; sadece hayatı imtihan olarak bilip muameleyi ona göre yapmak ve boynunu rabbine bükmektir.
Kul, boynunu rabbine bükerse rabbi de mutlaka rahmeti ile tecelli edip onu huzuruna alır. Allah âyet-i kerimede “Allah kimseye gücünün yettiğinden başkasını yüklemez”1101 buyurmuştur. O yüzden insan, gücünün yettiği kadarını yaptığında Allah’a kul olmaya layık olur.
Bilmemiz lazım ki en yüksek makam; âbd olma makamıdır, aşk makamıdır, âşıklık makamıdır. Bu aşk makamı aynı zamanda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in makamıdır.
Allah bizi “âbdim, kulum” dediği ve kulluğuna, huzuruna kabul ettiği kullarından eylesin inşallah.
Evet, hep beraber bu gecenin Kadir Gecesi olması sebebiyle; Allah’ın insanlara nasıl hitap ettiğini ve bir kul olarak hayatı nasıl yaşamamız gerektiğini anlamaya çalıştık.
Allah bizi rabbinden başka tarafa dönenlerden ve dünyayı, nefsini tercih edip kaybedenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi rabbine karşı edepli olanlardan eylesin. Allah bizi “mü’min, muttaki, mukarrebun, veli” buyurduğu kullarından eylesin. Allah bizi her anını imtihan olarak görüp gerekeni yapanlardan ve rabbinin huzuruna varanlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
