46.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sından tecelli eden El Efâlu’l Husnâ’sını, güzel fiillerini anlamaya ve Allah’ın bütün muamelesinin saf aşktan, hayırdan, rahmetten tecelli ettiğini öğrenmeye çalışıyorduk.
Geçen sohbetimizde en son Allah’ın neccâ “kurtardı” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise hep beraber önce Allah’ın eyyede “destekledi” fiilini ardından da âtâ “verdi” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.
Allah destekler ve kuvvetlendirir.
“Andolsun ki (Bedir’de) karşı karşıya gelen iki toplulukta sizin için bir âyet (ibret ve delil) vardır. Biri Allah yolunda savaşan bir topluluk, diğeri ise onları gözleriyle kendilerinin iki misli gören kâfir bir grup. Allah dilediğini yardımı ile (destekleyip) kuvvetlendirir.” 1102
“Andolsun ki biz, Mûsâ’ya kitabı (Tevrât’ı) verdik. Ondan sonra ard arda resuller gönderdik. Meryem oğlu Îsâ’ya da apaçık deliller (mucizeler) verdik ve onu Rûhu’l-Kudüs ile destekledik.”1103
“Biz, iman edenleri düşmanlarına karşı destekledik de sonunda galip gelenler onlar oldular.”1104
Allah bir kuluna yardım edip onu destekler ve kuvvetlendirirse mutlaka onu başarılı kılar. Mesela; bir kul herhangi bir işe niyet ettiği zaman Allah onu desteklerse o kul sonunda başarıya ulaşır. Nasıl? -Yapacağı iş kendisine kolay olur; ama Allah onu desteklemezse bu defa kul yapacağı işte zorlanır ve başarıya ulaşamaz.
Bir de Allah, Hz. Mûsâ (a.s.)’ı Hz. Hârûn (a.s.)’la desteklediği gibi yardımcı gönderip kulunu destekler ve kuvvetlendirir. Allah, Hz. Mûsâ (a.s.)’ı kendi kavmine göndereceği zaman Hz. Mûsâ (a.s.), “kardeşim Hârûn’un dili benimkinden daha düzgündür. Onu da beni doğrulayan bir yardımcı olarak benimle birlikte gönder. Zira onların beni yalanlamalarından korkuyorum”1105 demiş, Allah da onu Hz. Hârûn (a.s.)’la desteklemiştir.
Şimdi de Allah’ın âtâ “verdi” fiilini anlamaya çalışalım inşallah.
Allah verir.1106 Allah her bir peygambere vahyini vermiştir. Aynı zamanda peygamberlere hikmet vermiş, ilim vermiş, hüküm vermiştir. Allah, kullarına da ilim verir, hikmet verir, hüküm verir, furkân verir ve Allah kime ilim vermiş, hikmet vermiş, hüküm vermiş, furkân vermişse ona pek büyük bir hayır vermiş, pek büyük bir nimet ikram etmiştir;1107 çünkü Allah, furkânı ikram ederek ona doğruyu yanlıştan ayırt etme gücünü, kuvvetini vermiş olur. O kul da bu nimetle rabbinin muradını anlar.
İnsan çaba göstererek bir duada bulunur Allah da onun duasını kabul eder ve istediği şeyi kuluna verir. İnsana her şeyi veren, ikram eden Allah’tır. Allah; vermesiyle, ikram etmesiyle kulunu üstün kılar; ama burada unutmamamız gereken bir durum vardır. Allah hangi kuluna ne vermişse o kul, Allah’ın verdiği şeye kesinlikle layık olmuştur. Yoksa Allah hiç kimseye torpil yapmaz ve kimseyi diğer kullarından ayırıp üstün tutmaz. Allah her ne için “şu yolda yürüyün, şunu şöyle yapın” dediyse öyle yapmak insana Allah’ın sevgisini, yakınlığını kazandırır ve insanı Allah’ın ikramına nail eder. Bu herkes için geçerlidir. Başka türlü hiç kimse için manevi olarak kazanmak yoktur.
Allah, bir de kullarına ilim verir. İnsanın hem kendi çabasıyla, gayretiyle öğrendiği zahiri ilim vardır hem de Allah’ın insana katından ilim vermesi vardır. Elbette ki Allah’ın ilim vermesi de yine insanın çabasının ve gayretinin sonucudur.
Şimdi de âtâ “verdi” fiilini âyetlerle beraber öğrenmeye çalışalım inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Allah bütün insanlara verir; ama dünyalık olarak verdikleri sadece dünya hayatının geçimliliğidir. Okuyacağımız bu âyette Allah dünyevi nimetlerin geçici, ahiret nimetlerinin ise hem daha hayırlı hem de baki olduğunu beyan eder. “Size verilen (dünyevi) her şey (sadece) dünya hayatının geçimliği ve süsüdür. Allah katında olan ise daha hayırlı ve bâkidir. Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?”1108 Allah bize “hâlâ aklınızı kullanıp dünya hayatının geçiciliğini, ahiretin ise ebedi oluşunu anlamayacak mısınız” diye soruyor!
“Ne zaman ki (Mûsâ) güçlü çağına ulaşıp olgunlaşınca, biz ona hikmet ve ilim verdik. İşte biz, muhsinleri (güzellik yapıp güzel olanları) böyle mükâfatlandırırız.”1109 Allah kimin güzel yapacağını, güzel olacağını bilir ve muameleyi bu ilmine göre yapar. Bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede “sizi, yerden (topraktan) yarattığında da analarınızın karnında ceninler iken de en iyi bilen sadece odur. Öyleyse nefislerinizi temize çıkarmayın. O, takvâ sahibi olanları (kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanları) çok iyi bilendir”1110 buyurur.
Allah, bir de Kıyamet günü herkese amel defterini verir. “Her insan topluluğunu imamıyla birlikte çağıracağımız o günde kimlerin (amel) kitabı sağından verilirse işte onlar kitaplarını (sevinçle) okurlar ve kıl kadar haksızlığa uğratılmazlar.”1111
Allah bu âyette de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e buyurur. “Andolsun ki biz sana tekrarlanan yedi (âyetlik Fâtiha Sûresi’n)i ve Kur’ân-ı Azîm’i (yüce Kur’ân’ı) verdik.”1112 Tekrar edilen bu yedi âyet olan Fâtiha Sûresi, Kur’ân’ın özetidir. Fatihâ Sûresi aynı zamanda Allah’ın tam olarak indirdiği ilk sûredir; yani Allah, Fatihâ’yı indirmekle önce bütün âyetlerini özetle beyan etmiş sonra da âyetleri peyderpey indirerek genişçe açıklamıştır.
Dikkat edersek Allah önce Fâtiha için “(onu) sana verdik” dedi. Ondan sonra “sana Kur’ân-ı Azim’i verdik” buyurdu; yani Allah Fâtiha’yı Kur’ân’dan önce zikretti. Bu durumda bizim de öncelikle Fâtiha’yı öğrenmemiz gerekir. Eğer Allah, Kur’ân’a “azim” dediyse bu durumda Fâtiha da azim bir sûredir, insanı azametli kılacak, Hz. İnsan edecek bir sûredir. Bu nedenle bir kul, Fâtiha’yı anlar ve ona iman edip gereğini yerine getirirse mutlaka Allah’a vasıl olur, dost olur, yakın olur, mukarrebun olur, Hz. İnsan olur.
Hepimiz biliyoruz ki Fâtihasız namaz olmaz.1113 Fâtihasız namaz olmuyorsa o hâlde namaz demek; Fâtiha’yı anlamak, Allah’ın huzurunda Fâtiha’yı okumak ve Fâtiha’nın gereğini yapmak demektir. Fâtiha’nın gereğini yerine getirebilmek için de Allah’ın kendilerine nimet verdiği kullarla beraber olup onlarla birlikte sırât-ı mustakîmde bir yolculuk yapmak şarttır. Fâtiha Sûresi’nde de okuduğumuz üzere insan, Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarla beraber sırât-ı mustakîmde yolculuk yapmazsa dalâlette kalır ve gazaba uğrar.1114 Fâtiha’nın gereğini yerine getirmediği için kıldığı namaz kendisini her türlü aşırılıktan alıkoymaz, Allah’a yaklaştırmaz, namazı miraç olmaz ve böyle bir insan hiçbir zaman miraca çıkamaz.
Bununla beraber biri namazı Fâtiha’yla kılmayınca namaz kılmakta zorlanır, namazı yük gibi, mecburiyet gibi anlar ve mecbur olduğunu düşündüğü için namaz kılar; ama Fâtiha’yı bilerek, gereğini yerine getirerek namaz kılarsa bu defa namazı aşkla, muhabbetle kılar ve her namaz kılışından sonra üzerinden ağır bir yükün kalktığını tadar; çünkü huzura çıkmıştır. Huzura çıktığı için günahın, gafletin ağır yükü üzerinden kalkmış ve tertemiz olmuştur. O da kendini hafiflemiş ve tertemiz olmuş hisseder.
“(Resulüm! De ki) Size kitâbı (hak ile bâtılı birbirinden ayıran bu Kur’ân’ı) tafsilatıyla indiren o iken, ben size Allah’tan başka bir hakem mi arayayım?”1115 Her konuda hüküm yalnızca Allah’ındır. Allah size hakem olarak Kur’ân’ı indirdiği hâlde Kur’ân’dan başka hakem mi arayacaksınız? Allah başka bir âyet-i kerimede bununla ilgili olarak “herhangi bir hususta anlaşmazlığa düşerseniz, Allah’a ve âhiret gününe gerçekten iman ediyorsanız, onu Allah’a ve resul(ün)e arz edin (onların hükmüne göre aranızda hüküm verin)”1116 buyurur.
Hakem, Allah’ın ismidir. Allah Kur’ân’ı indirerek hükmünü vermiştir. Bizim de her türlü sorunu Allah’ın vahyine ve resulüne götürüp Allah ve resulünün hükmünü kabul etmemiz gerekir. Bilmemiz lazım ki Allah ve resulü ne dediyse doğru olan odur. Eğer her durumda böyle bakmaz, Kur’ân’dan başka hakem ararsak iman etmemiş oluruz.
“Kendilerine (daha önceden) kitap verdiğimiz kimseler (ehl-i kitap) gerçekten bu (Kur’ân)ın rabbin tarafından hak olarak indirilmiş olduğunu bilirler. O hâlde sakın şüphe edenlerden olma.”1117 Yani “onlar bilmiyorlar, anlamamışlar” deme! Hepsi de Kur’ân’ın, rabbinden hak olarak indiğini bilir.
“Andolsun biz Lokmân’a, ‘Allah’a şükret!’ diye hikmet verdik.” Allah bir kula hikmet verdiğinde ona şükretmeyi emreder. “Kim şükrederse ancak kendisi için şükretmiş olur. Kim de küfrederse (kendi üzerindeki nimeti görmeyip nankörlük ederse) muhakkak ki Allah ğaniyydir, hamîddir (zengin, kerim ve her şeyin kendisine muhtaç olduğu, bütün hamdların ve övgülerin sadece kendisine ait olduğu tek zattır).”1118
“İnsana bir zarar (bir sıkıntı) dokunduğu zaman (o sıkıntının giderilmesi için) bize (yalvarıp) dua eder sonra kendisine tarafımızdan bir nimet verdiğimiz vakit, ‘bu bana ancak bilgimden dolayı verildi’ der. Hayır (öyle değil)! O bir imtihandır; fakat onların çoğu (bunu) bil(ip idrak et)mezler.”1119 Allah, kulunu çeşitli imtihanlara tabi tutar. Örneğin; musibet verir imtihana tabi tutar, sıkıntısını giderir imtihana tabir tutar, bir de nimet verir imtihana tabi tutar. İnsan her ne yaşarsa yaşasın Allah onu imtihana tabi tutmuştur; ama insanların çoğu imtihanı anlamazlar.
“Size verilen şeyler yalnızca dünya hayatının geçimliğidir. Allah katında bulunanlar ise iman edip rablerine tevekkül edenler için hem daha hayırlı hem de bâkidir.”1120 Dünyalık olarak size verilenler dünya hayatının geçici menfaatidir. Allah katında olanlar ise rablerine iman edip tevekkül edenler içindir. İşte, asıl hayırlı olanlar da rabbinin katındaki bu nimetlerdir.
Allah âyetin devamında ahiretteki nimetlerini ikram ettiği kullarının hâlini beyan eder. “Onlar ki büyük günahlardan ve fuhşiyattan (aşırılıktan) kaçınırlar, öfkelendikleri zaman da (karşıdakinin hatalarını) bağışlarlar. Yine onlar, rablerin(in davetin)e icabet ederler ve namazı ikâme ed(erek her anda Allah’ın huzurunda durmaya çalış)ırlar. Onların işleri, aralarında istişare iledir. Onlar kendilerine rızık olarak verdiklerimizden de (Allah yolunda) infak ederler. Bir zulüm (ve saldırıy)a uğradıkları zaman da (aralarında) yardımlaşırlar.”1121
Okuyacağımız bu âyetlerde Allah yine ahiret nimetini kazanan kullarının hâlini anlatır. “O (muttaki)ler ki gıyâben rablerinden haşyet duyarlar. Yine onlar (görmedikleri hâlde hesap verecekleri kıyamet) saat(in)den (korkup) titrerler. İşte bu (Kur’ân) da bizim indirdiğimiz mübarek (şanı yüce ve insanı yücelten) bir zikir (hatırlatma ve öğüt)tür. Şimdi siz onu inkâr mı ediyorsunuz?”1122
“Şüphesiz (bizim, bir de mü’min kullarımız vardır) onlar ki rablerine olan haşyetlerinden dolayı tir tir titrerler. Onlar ki rablerinin âyetlerine iman ederler. Onlar ki rablerine (hiçbir şeyi) şirk koşmazlar ve onlar ki rablerine dönecekleri(ni bildikleri) için (Allah yolunda) verdikleri (her) şeyi kalpleri ürpererek verirler. İşte onlar, hayırda yarışırlar ve (yine) onlar (imanda, amelde ve hayırda) öne geçenlerdir.”1123
“(Allah) Hikmeti dilediğine (bu uğurda çalışıp gereğini yapana) verir. Kime de hikmet verilirse elbette (ona) pek çok hayır verilmiş demektir. Ancak gönül (ve akıl) sahiplerinden başkası (bunu düşünüp) öğüt almaz.”1124
“İnsanlardan öylesi vardır ki, ‘rabbimiz! Bize (nasibimizi mal ve servet olarak) dünyada ver!’ derler. Böylesinin âhirette hiçbir nasibi yoktur. Onlardan bir kısmı da, ‘rabbimiz! Bize (El Esmâu’l Husnâ’n ile tecelli ederek) dünyada da güzellik ver, âhirette de güzellik ver ve bizi (cehennemdeki) ateş azabından koru!’ der. İşte onlar için kazandıklarından (hem dünyada hem de âhirette büyük) bir nasip vardır. Allah, hesabı süratlice görendir.”1125
Rabbinden hem dünyayı isteyenler hem de güzellik isteyenler; yani ihsanı, muhsin olmayı isteyenler vardır. Allah dünyayı isteyenler için başka bir âyet-i kerimede “kim âhiret (için) ekin (eker gibi dünyada sâlih ameller ekip onun kazanc)ını isterse, onun ekinini(n kazancını âhirette) onun için arttırırız. Kim de dünya ekinini (kazancını) isterse ona da ondan (bir şeyler) veririz. Fakat onun âhirette hiçbir nasibi yoktur”1126 buyurmuştur. Dünyayı isteyenlerin ahiretten nasibi yoktur. Sadece “rabbimiz, bize dünyada da ahirette de güzellik ver” diyenlerin ahiretten nasibi vardır. Tabi, kim ne kadar güzel yaptı ve güzel olmaya çalıştıysa ahiretteki nasibi de bu çalışmasına göre olur.
Hiç kimse dünyalıktan kazandığı bir şeyi öbür tarafa götüremez; ama Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sından güzellik alır ve Allah’ın güzelliği ile güzel olursa kazandığı bu nimeti ahirete götürür. Böylelikle hem dünyada hem de ahirette güzel olur.
Peki, kul, yaptıklarıyla Allah’ın isimlerini nasıl kazanır?
Az önce okuduğumuz âyette Allah serîul hisâb olduğunu; yani hesabı seri şekilde anında gördüğünü buyurmuştu. Kul bir güzellik yaptığında o güzellikle ilgili olan Allah’ın isimleri onun üzerine anında tecelli eder ve kul, hayırdan yana yaptığı o güzellikle Allah’ın isimlerini kazanmış olur.
Herkes kendini bilir, tanır. Bununla beraber insanlar da yüzde doksan olarak birbirlerini bilirler. Geri kalan yüzde onluk kısım kendini gizlediği için bilinemeyebilir; ama netice itibariyle herkes kendinin de, ailesinin de, arkadaşlarının da Allah’a ne kadar yakın, ne kadar uzak olduğunu, Allah’a ne kadar teslim olduğunu, ne kadar isyan ettiğini, Allah’ın güzelliği ile ne kadar güzel olduğunu veya şeytanın verdiği vesveseye ne kadar boğulduğunu bilir; çünkü herkes Allah’ın güzelliğinin kendisine ne kadar tecelli ettiğine şahiddir. İnsan, hâline şahid olmazsa, ahirette nereye gideceğini, manevi olarak ne hâlde olduğunu, Allah’a ne kadar yakın, ne kadar sevgili olduğunu bilmezse Allah ona hile yapmış olur. Hâşâ, böyle bir şey de mümkün değildir.
Bu yüzden kendini bilmeyen hiç kimse yoktur. Biri kendine baktığında manevi olarak ne durumda olduğunu bilir. Bildiği için de yanlışı, hatası varsa kendini düzeltme ve ahirette kaybetmemek için çaba, gayret gösterme imkânına sahiptir. Eğer ahiretten nasibimiz olsun istiyorsak biz de “acaba rabbimden dünyayı mı yoksa hem dünyada hem ahirette güzelliği mi istiyorum” diye kendimize bakalım. Baktığımızda dünyayı mı ahireti mi istediğimizi net olarak anlarız.
Evet, Allah verir. Allah’ın, kuluna vermediği hiçbir şey yoktur. Kulunu sevdiği için ona her şeyi vermiş, ikram etmiştir; ama verdiklerini kul onunla ebedi hayatını kazansın diye vermiştir. Yoksa dünyadayken Allah’ın verdikleriyle eğlensin diye vermemiştir.
“(Ey insanlar!) Allah’ın, göklerde ve yerde ne varsa (hepsini) sizin hizmetinize verdiğini, nimetlerini açık ve gizli olarak size bol bol ihsan ettiğini görmediniz mi?”1127 Ay’ı, Güneş’i, yıldızları, rüzgârı, bulutları, yağmuru, denizleri, denizdeki gemileri, sizi taşıyan araçları, bağı, bahçeyi, yeri, otu, kısacası yerde, gökte ve ikisi arasında ne varsa hepsini Allah sizin emrinize musahhar kılmıştır.1128
Allah her bir kuluna tek tek “neyi sayarsan say, hepsini senin emrine vermiş, senin için yaratmış; seni de kendim için yaratmışım. Seni kendim için yarattığımdan dolayı bu kadar şerefli, kıymetli, değerlisin. Bu yüzden her şeyi senin emrine veriyorum. Her şey zaten senin içindir, sen de sadece beni ve ahiretteki nimetleri iste” buyuruyor.
Allah verir, insan da Allah’ın kendisine verdiği dünyalık nimetleri ebedi hayatını kazanmak için Allah yolunda vermelidir. Allah âyet-i kerimede muttakileri anlatırken “onlar ki kendilerine verdiğimiz rızıktan (Allah yolunda) infak ederler”1129 buyurmuştur. Allah, kuluna verdiği her şeyi kul onlar vasıtasıyla Allah ile alışveriş yapsın, onları verip karşılığında Allah’ın sevgisini kazansın diye vermiştir. Kul da ister malı, ister ilmi, ister hikmeti, isterse de gönlündeki aşkı, muhabbeti olsun Allah’ın kendisine verdiklerinden ikram edip alışverişini Allah ile yapmalıdır. Öyle ki Allah’ın kendisine verdikleriyle kazanabilsin.
Yalnız Allah ile alışveriş yapmanın bir şartı vardır; o da kulun onları sadece Allah’ın rızasını, vechini, cemalini, yakınlığı isteyerek vermiş olmasıdır. Aksi takdirde Allah kendisi için yapılmayan hiçbir şeyi kabul etmez; çünkü Allah âyet-i kerimede “(o gün) onun (Allah’ın) yanında hiçbir kimseye verilecek bir nimet yoktur. E’âlâ (yüceliği anlaşılamayacak kadar büyük) olan rabbinin vechini (cemâlini ve rızasını) isteye(rek gerekeni yapa)n müstesna!”1130 Allah’ın vechini, cemalini isteyerek yaptığınız işler dışında hiçbir işiniz ikrama, nimete, şükrana layık değildir, buyurmuştur. Allah’ın cemalini isteyerek yapmadığınız işler güzel olmaya layık değildir, size güzellik kazandırmaz, nimet kazandırmaz. Onları her ne için yapmışsanız karşılığı en fazla istediğiniz şeyi kazanmak olur, onu da ahirete götüremezsiniz.
Allah bize “ben seni istiyorum, sen de beni iste! Ben senden kulluk istiyorum, âbdiyet istiyorum, âşıklık istiyorum. Senden rızık istemiyorum; çünkü seni ben rızıklandırıyorum. Senden sadece bana iman etmeni, âbd olmanı istiyorum” buyurur. Biz de ya rabbimizi tercih eder, rabbimize kul, âbd olur, rabbimize yakın, dost oluruz ya da rabbimizi tercih etmek yerine başka tercihler yapar, bunun neticesinde rabbimizi de kendimizi de kaybederiz. Bu konudaki tercih de bütünüyle bize aittir.
Evet, ramazan ayının sonuna doğru geliyoruz. Hiç kimsenin bugünü dünü gibi değildir, dünüyle aynı değildir. İman edenler, Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini, vuslatı, ebedi hayatını hedefine koyanlar hedefine doğru yol almıştır. Ters tarafa dönenler de oraya doğru yol almıştır. Rabbine koşanlar rabbine biraz daha yakın olmuş, rabbinden kaçanlar ise rabbinden biraz daha uzaklaşmıştır.
Allah için çaba, gayret göstermek tamamen kulun elindeki bir şeydir. Kul zahiri olarak elinden gelen her şeyi yapabilir; ama vuslat yolculuğu gönül yolculuğu olduğu için bu yolculuğun bir tarifi olmaz.
Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.
Biri manevi olarak yerde olabilir; ama bir de bakarız ki göğün beşinci katına çıkmıştır.
Nasıl?
Yolculuk gönül yolculuğu olduğu için o da bütün gönlüyle Allah’a dönmüş ve Allah’a teslim olup “ya rabbi! Ben senin kulunum, ben sana teslim oldum. Gönlüm bütünüyle sana aittir. Gönlüm senin arşındır ve ben de gönlümü, gönlümün sahibine, sana teslim ettim” deyip gönlünü Allah’a teslim etmiştir. Böyle yaptığı için de önceleri yerdeyken sonrasında gökte olmuştur; çünkü Allah onu bir anda kendine çekmiştir. Tabi ki önce kendisi rabbini tercih etmiştir. Biri de gece gündüz çaba, gayret içindedir; ama bir adım bile atamamıştır; çünkü rabbini istememiş, tercih etmemiş, rabbini isteme gücünü kendinde bulamayıp “ben gerekeni yapamam” demiştir.
Allah âyet-i kerimelerde şeytanların göğe çıkamayacaklarını sadece göğün altına kadar gelebildiklerini beyan eder. Şeytanlar, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in doğumundan sonra artık göğe çıkamadılar; ama daha önce yedinci kat göğe, cennete kadar çıkabiliyor ve orada kulak hırsızlığı yaparak meleklerden bir şeyler dinlemeye çalışıyorlardı. 1131
İnsan da manevi olarak ya yerdedir ya da göktedir. Bir kul, rabbini tercih edip itminanı bulduysa gök kapısı ona açılır, o da artık gökte olur. “Allah” deyip rabbine dönünce gökte olur sonra işiyle meşgul olunca yerde olur; fakat ne zaman “Allah” deyip rabbine dönse mutlaka gökte olur, o zaman da şeytan ona güç yetiremez; çünkü şeytan, göğe çıkamaz.
Aynısı namaz için de geçerlidir. Namazın miraç olabilmesi için kulun, gök kapısından geçmesi gerekir. Kul, Allah’ın zikri ile, Allah ile, Allah’ın muhabbeti ile mutmain olmadan huzurda duramaz, dolayısıyla yerde sürünmeye devam eder. Biz de “acaba yerde miyiz, gökte miyiz, gök kapısı bize açılmış mı, açılmamış mı, ‘Allah’ dediğimizde bizim için her şey bitiyor mu, bitmiyor mu” diye kendimize bakalım. Kendimize baktığımızda nerde olduğumuzu net bir şekilde anlarız.
Kul “Allah” dediğinde kendisi için her şey biter, bitmelidir; çünkü gönül itibariyle rabbine dönüp “Allah” dediğinde her şeyin sahibi olan, her şeyi yaratan rabbinin huzurunda onunla beraber olur. Yaratanın olduğu yerde yaratılanın hiçbir hükmü olur mu? -Elbette ki olmaz. Bu yüzden insan, bütün gönlüyle rabbine dönüp “Allah” dediğinde kendisi için hiçbir şey kalmaz. Bu hâli kazanmak tamamen tercihimize bağlıdır. Tercih yapabilmemiz için de rabbimizi, kendimizi tanımamız, anlamamız ve kul olduğumuzu kabul etmemiz şarttır. Aksi takdirde rabbini, kendini tanımayanlar rabbini tercih edemez, kulluğunu yapamaz.
Unutmamamız lazım ki rabbini tercih edenler “Allah” diyenlerdir. Şayet biri rabbini tercih etmemişse “Allah” diyemez, dili “Allah” dese de gönlü “Allah” demez.
Peki, gönül itibariyle “Allah” dediğimizi nasıl anlarız?
“Allah” deyip demediğimizin ispatı Allah için yapabildiklerimizle ölçülür. Biri bize “Allah için ne yapabilirsin” diye sorduğunda “Allah’ın istediği, sevdiği her şeyi yapabilirim” diyebiliyor ve gerekeni yapabiliyorsak gönül itibariyle “Allah” diyoruz demektir; ama Allah için bir şey yapamıyor, Allah’ın vahyini hayatımıza geçirmek için elimizden geleni yapmaya çalışmıyorsak bu durumda gönlümüz “Allah” demiyordur.
İnşallah rabbimizi tanıdıkça, anladıkça, rabbimizin yakınlığını, güzelliğini tattıkça kim olduğumuzu, Allah katındaki kıymetimizi, değerimizi, şerefimizi anlarız, gönlümüz de artık “Allah” der. Biz de Allah için elimizden gelen bütün çabayı sarf ederiz.
Evet, Allah verir. Kul güzel yaptıkça Allah ona şeref verir, izzet verir, her bir isminden tek tek kuluna verir. Allah âyet-i kerimede “o, hanginizin daha güzel amel edeceğini imtihan etmek için ölümü ve hayatı yaratmıştır”1132 buyurur. Demek ki güzel yapmak hayatın gayesiymiş! Öyleyse kendimize dönüp ne kadar güzel yaptığımıza bakalım; çünkü güzel yaptığımız kadarıyla hayatımızın gayesini gerçekleştirmiş oluruz.
Devamlı söylüyorum; güzeli bilmeyen, güzelin ne olduğunu anlamayan hiç kimse yoktur. İstisnasız herkes güzelliği bilir. Allah’a göre güzel olan şey insanlara göre de güzeldir. Mesela; rahmet etmek, ikram etmek, affetmek, sevmek, halim olmak, yumuşak olmak güzeldir. Allah’ın hangi ismine bakarsak bakalım mutlaka hepsi güzellikle ilgilidir, güzellikten başka bir şey değildir. Öyleyse insan ancak Allah’ın isimleriyle güzel olabilir, onun isimleriyle güzelliği kazanabilir. Onun haricinde hiçbir şeyle güzellik kazanamaz.
Allah’ın her ismi güzel olduğu gibi Allah’ın isimlerinin tersi de güzel değildir. Örnek vermek gerekirse; Kerîm isminin tersi olan cimrilik, Hâlim, Latîf, Raûf isimlerinin tersi olan hoşgörüsüzlük, Ğaffâr, Ğafûr, Afuvv isimlerinin tersi olan affetmemek, Vedûd isminin tersi olan sevmemek fiilleri de çirkindir. Güzellikler bizi Allah’a yaklaştırır, Allah’ın güzelliği ile güzel yapar, Allah’a ayna yapar, halife yaparken tersi olanlar ise bizi Allah’tan uzaklaştırır. Bu durumda insan yalnızca Allah’ın isimlerinin tecellisiyle Allah’a yaklaşabilir demektir.
Güzel olmak mı istiyoruz, o hâlde Allah’ın isimlerinin üzerimizde tecelli etmesi ve tabi tutulduğumuz imtihanlarda güzel yapmamız gerekir. Başka türlü “benim kalbim temizdir” demekle güzel olamayız. Allah, bizden icraat istiyor, amel istiyor! Kıyamet gününde mizana koyulacak olan, bilgimiz değil amelimizdir. Allah bizim imanımızla ne yaptığımıza, imanımızın bize neyi kazandırdığına, neyi yaptırdığına bakar ve ona göre bizi hesaba çeker. Allah âyet-i kerimede “rabbinin bazı (kıyamet) alametleri geldiği gün önceden iman etmemiş ya da imanında bir hayır kazanmamış olan kimseye artık imanı bir fayda vermez”1133 buyurmuştur. Kıyamet günü iman etmeyenlerle imanı kendisine fayda vermeyenler kaybederler. O zaman iman etmemekle imanın fayda vermemesi aynı şeydir. Birine imanı fayda vermezse o kişi öbür tarafa imansız olarak gider. İşte, imanımızın bize fayda vermesi için Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi güzel yapmamız şarttır.
Allah, kulunun kulluğunu, âbdliğini, âşıklığını, imanını ve aşkını ispatlaması için fedakârlık yapmasını sever, kulundan da bunu ister. Allah’ı sevenler, ona âbd olanlar, kul olanlar, âşık olanlar da ancak maşuku için her şeyi yapanlardır, yapabilenlerdir. Maşuku için bir şey yapamayanlar Kıyamet günü imanlarının kendilerine bir fayda vermediğini görür, o zaman da iş işten geçmiş olur.
Kul, âbd; tek kelimeyle mecnun demektir. Mecnun da aklını kaybeden demek değil tam tersine aşktan, muhabbetten sarhoş olan demektir. Sevdikleri uğruna her şeyi yapabildikleri için âşıklara “mecnun” denilir. Onlar aşkları için her türlü fedakarlığı yaparlar; ama dünyayı tercih edenlerin nazarında onlar delidir; çünkü dünyayı tercih edenler “insan aşk için nasıl böyle yapabilir” der. Bunun sebebi; âşık olmayışlarıdır. Kendileri âşık olmadıkları için aşkın insana neler yaptırabileceğini bilmezler, bu nedenle âşıklara deli derler. Hakiki âşıklık, âbdiyet ise Allah için mecnun olmaktır. Nasıl ki Mecnun, Leyla için her şeyi yapabilecek durumdaysa kul da Allah için istisnasız her şeyi yapabilecek durumda olmalıdır. Eğer biri Mecnun gibi değilse Allah’a âbd olmamış, olamamıştır, Allah’a âbd olmaktan da söz edemez.
İnşallah biz de rabbimiz için elimizden gelen her şeyi yapar ve rabbimizin istediği, razı olduğu gibi âşık kullar olur, rabbimiz için mecnun oluruz.
Evet, hep beraber Allah’ın eyyede “destekledi” fiili ile âtâ “verdi” fiilini anlamaya çalıştık.
Allah bizi dünyayı ahirete, nefsini rabbine tercih edenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi gerçek manada âbd olanlardan, âşık olanlardan ve âşıklığını ispatlayanlardan eylesin. Allah bizi “rabbim Allah’tır” diyenlerden ve nerde olursa olsun rabbinin huzurunda olduğunu unutmayanlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
