close

44.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını, güzel fiillerini, kuluna yaptığı muameleleri, ayrıca bütün muamelesinin; Allah’ın saf aşkından, muhabbetinden, rahmetinden ibaret olduğunu ve hangi muameleyi yaparsa yapsın kuluna yalnızca “seni seviyorum” dediğini anlamaya çalışıyorduk.

Elbette ki anlamak için önce düşünmek, tefekkür etmek gerekir. Kul “rabbimin bana yaptığı bu muamelede muradı nedir” deyip bakınca rabbinin muradını görme imkânı olur. Aksi hâlde rabbinin o muameledeki hikmetini, muradını göremez.

Bununla beraber kul, hayatı sadece dünya hayatı olarak anlarsa yine rabbinin hikmetini, muradını anlayamaz; ama bu dünyada misafir olduğunu, geçici bir süreyle dünyaya geldiğini, yaşadığı olaylarda Allah’ın onu imtihana tabi tutup “asıl hayat ahiret hayatıdır. Asıl hayat, Allah katındaki hayattır”1016 buyurduğunu bilir, buna iman ederek hayata bakarsa rabbinin hikmetini anlar.

Kul “rabbim bana bu muameleyi neden yaptı” dediğinde Allah onun gönlüne “kulum şurada bir eksik var, yanlış var, sana yaptığım muameleyle onu düzeltiyor, seni yukarıya, varman gereken yere, kendime, nefsinden kurtulup ‘Allah’ demeye, benimle olmaya, yeryüzünde bana halife olmaya, beni temsil etmeye davet ediyorum” deyip vahyeder. Kul da bunu net olarak görür. Böyle olunca da Allah’ın her muamelesi karşısında “rabbim bu muameleyi bana neden yaptı, bu efâli neden tecelli etti” dediğinde karşılaştığı efâlin, Allah’ın hangi isminden tecelli ettiğini anlar. Bunu ona rabbi öğretir. Kul bütün bunları iman ile gönül ile anlar.

Kul olaylara, meselelere hikmetle bakmazsa rabbinin kendisini imtihana tabi tuttuğunu görmek yerine “falancalar yaptı” der ve itiraz etmeye, isyan etmeye, kızmaya, farkında olmadan rabbini hesaba çekmeye başlar. Oysaki Allah hiçbir yerde bir şeyi eksik bırakmaz. Kuluna nasıl bir muamelede bulunmuşsa muamelesi mutlaka kulu için saf rahmettir ve kulun kazanması içindir. Allah, kuluna zulmeder mi! Hâşâ, tam tersine insan kendi kendine zulmeder.

Zulüm; karanlıktır ve karanlıkta kalmak demektir. Allah’ın, isimlerinin, vahyinin nûru tecelli etmeyince insan karanlıkta kalır. Zaten feraset; Allah’ın nûruyla bakmaktır. Mü’minin feraseti vardır. Bu durumda birinde feraset yoksa onda iman yoktur; çünkü Allah’ın nûruyla bakmıyorsa imansız bakıyor demektir.

Allah, peygamberlerini anlatırken “işte bunlar, Âdem’in soyundan, Nûh ile birlikte (gemide) taşıdıklarımızdan, İbrâhîm ve (diğer adı) İsrâîl (olan Yakûb)un soyundan hidâyet ettiğimiz ve seçtiğimiz, Allah’ın kendilerine nimet verdiği nebîlerdendir. Onlara, Rahmân (olan Allah)ın âyetleri okunduğu zaman ağlayarak (hemen) secdeye kapanırlardı”1017 buyurur. Demek ki secdeye kapanarak ağlamak peygamberlerin, Allah’ın, zatına seçtiği kulların özelliğiymiş!

Peygamberler ne zaman secdeye kapanıp ağlarlardı?

Rahmân’ın âyetleri okunduğunda; yani Allah’ın rahman ve rahim olduğuna şahid olduklarında, Allah’ın ne kadar rahman ve rahim olduğunu, kendilerine nasıl da rahmetle muamele edip kendine davet ettiğini anladıklarında Allah’ın bu rahmet tecellisi karşısında ağlayarak secdeye kapanırlardı. Hepimiz biliyoruz ki sahabeler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i anlatırken de “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz secdede durduğunda seccadeyi ıslatacak kadar ağlardı” demiştir.

Bütün peygamberler ve peygamberlere tabi olanlar böyledir. Hepsi de kendilerine Rahmân’ın âyetleri okunduğunda ağlayarak, secdeye kapanır ve rablerinin huzurunda ağlar, feryad ederler. Bu yüzden hayatı doğru anlamalıyız. Bütün hayatımız, Allah’ın bize rahmetiyle yaptığı muamelelerden ibarettir. Eğer yaşadığımız her olayın manevi olarak kazanmamız için Allah’tan bir rahmet olarak bize geldiğini ve hepsinde rabbimizle muhatap olduğumuzu bilir, şehadet edersek Rahmân’ın bize olan rahmet tecellisi karşısında ağlayarak secdeye kapanır, rabbimizin huzurunda ağlar, feryad ederiz; ama karşılaştığımız her olayı, Allah’ın bize yaptığı rahmet muamelesi olduğunu görmezsek bu defa “falancalar böyle yaptı” der ve kendimize zulmederiz; yani kendimizi karanlıkta bırakırız.

Herkes ağlar, ağlamalıdır. Daha önce “ağlattı” efâlini ders edinirken Allah’ın âyet-i kerimede “şüphesiz ki güldüren de ağlatan da odur”1018 buyurduğunu görmüştük. Ağlayan biri ya nefsinden ya da imanından dolayı ağlar. Mü’min ya günahlarından dolayı rabbinin azabından korkarak ağlar ya aşkından, muhabbetinden dolayı ağlar ya da Allah onu kendine çekip perdeyi aralamıştır, o da bu sırrından; yani konuşamadığı, anlatamadığı sırlardan dolayı ağlar.

Allah âyet-i kerimede “(ağlanacak hâlinize) gülüyorsunuz da ağlamıyorsunuz”1019 buyurur. Ağlamak gönlü, kalbi yumuşatır, temizler, hatta insanı tıpkı bir çocuk gibi pırıl pırıl yapar; çünkü insan ağlarken rabbine boyun büker. Onun için insanın her hâlükârda hatasını, eksiğini kabul edip “ya rabbi! Ben senin kulunum, sen de benim rabbimsin. Ben senin aciz, günahkâr, hatalı, kusurlu, kulluğu beceremeyen kulunum. Kulum; ama kul olmayı beceremiyorum” demesi ve ağlaması gerekir.

Eğer peygamberler bile “ya rabbi! Sana layıkıyla kul olamadım, seni layıkıyla tesbih edemedim, sana hamd edemedim” dediyse artık buna göre bizim ne söylememiz gerektiğini anlamamız lazım.

Dediğim gibi; ağlayarak secdeye kapanmak, secdede ağlayarak feryad etmek, tövbe etmek, istiğfar etmek, rabbine sığınmak peygamberlerin özelliğidir. Bu özellikleri unutmamalı ve rabbimizin huzurunda boyun büküp secde etmeli, gözyaşı dökmeliyiz.

Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in secdede yaptığı duaları vardır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in secdedeki bu duaları istiğfardır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz secdede “günahlarımdan mağfiretine sığınıyorum. Gazabından rahmetine sığınıyorum. Senden yine sana sığınıyorum ya rabbi”1020 diye devamlı dua ederdi. Çünkü ondan başka sığınılacak hiç kimse yoktur!

Unutmamamız lazım ki Allah, yaptığımız her şeyin hesabını sorar. Allah âyet-i kerimede “insan (yaptıklarının hesabını vermeyeceğini ve) başıboş bırakılacağını mı zannediyor.”1021 İnsan nasıl böyle düşünebilir, buyurmuştur. Zaten hemen ardındaki âyetlerde kulunu nasıl yarattığını anlatır. Allah, kulunu yaratmış, ona bunca kıymeti, değeri vermişken insan nasıl başıboş bırakılabilir!

Her ne olursa olsun mutlaka rabbimizin huzuruna döneceğimizi ve yaptığımız her şeyin hesabını vereceğimizi unutmamamız gerekir. Hesabımızı vermeyi istiyorsak bize düşen; Allah’ın her anda bize rahmetle muamele ettiğini ve yaşadığımız her şeyin bir imtihan olduğunu bilip rabbimizin istediği, razı olduğu gibi yapmaya çalışmaktır.

Evet, hep birlikte Allah’ın güzel fiillerini anlamaya çalışıyorduk. Geçen sohbetimizde en son bedee “başladı, ilk önce yaptı, iade etti” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise Allah’ın neccâ “kurtardı” fiilini, âyetlerde geçtiği şekilde öğrenmeye, anlamaya çalışacağız inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Allah, peygamberleri anlatırken peygamberlerine iman etmeyen kavimleri helâk ettiğini,1022 resullerini ve onlara iman edenleri ise kurtardığını beyan etmiştir.1023

“Andolsun ki biz, Kur’ân’ı (üzerinde düşünüp) öğüt alınsın diye kolaylaştırdık. Öğüt alan var mı? Lût’un kavmi (de onlara resulümüz ve âyetlerimizle gönderdiğimiz) uyarılarımızı yalanladı. Şüphesiz biz de onların üzerlerine (taş yağdıran) bir fırtına gönderdik; ancak Lût ailesini (karısı müstesna) bir seher vakti kurtardık. Katımızdan bir nimet olarak. İşte biz, şükreden(ler)i böyle mükâfatlandırırız.”1024

“Nihayet biz, (elçilerimizi Lût’un kavmine gönderdik ve) orada bulunan mü’minleri (helâktan kurtarmak için o şehirden) çıkardık. Zaten orada Müslümanlardan bir ev (halkın)ın dışında (başka kimseyi) bulamadık.”1025

“(Ey insanlar!) Sizden oraya uğramayacak hiç kimse yoktur. (Bu) Rabbinin kendi üzerine aldığı kesinleşmiş bir hükümdür.”1026 İstisnasız hepiniz cehenneme uğrayacaksınız, hepinizin yolu cehennemin içinden geçecek. Bu, rabbinizin katında kesinleşmiş bir vaaddir.

Allah bir şeyi vaad etti mi o şey kesinlikle olur. Yolu cehennemden geçmeyecek hiç kimse yoktur ve buna peygamberler de dâhildir; çünkü Allah böyle hükmetmiştir.

“Sonra biz, takvâ sahiplerini (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanları oradan) kurtarır (cennete koyarız).” Cehenneme düşmemek için günahtan, yanlıştan, küfürden, şirkten sakınıp çaba, gayretini sarf edenleri mutlaka kurtaracağız. “Zalimleri ise diz üstü çökmüş olarak orada bırakırız.”1027

Takvâ; kul olduğunu, Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilmektir. Aynı zamanda korunmak demektir; yani kendini Allah’ın azabından, rabbini, insanlığını kaybetmekten korumaktır.

“Her insan topluluğunu imamıyla birlikte çağıracağımız o günde kimlerin (amel) kitabı sağından verilirse işte onlar kitaplarını (sevinçle) okurlar ve kıl kadar haksızlığa uğratılmazlar. Kim burada (bu dünyada manevi olarak) kör ise o, âhirette de kördür ve yolunu daha da şaşırmıştır.”1028 O gün kitabı, amel defteri sağından verilenler kurtuluşa ererler. Kitabı solundan verilenler ise ebediyen kaybeder. Bu dünyada kör olanlar ahirette de kördür ve yolunu şaşırmıştır.

Yolunu şaşıranlar, dalâlette olanlar; kör olmayı kendileri kabul etmiş, tercih etmiş, gözünü kapatıp Allah’ın emrine, vahyine, davetine karşı kör davranmıştır. Allah’ın davetine gözlerini kapatıp kör davrananlar ahirette de kördür, dalâlettedir, hatta dünyada zaten şaşırmışlardır; ama ahirette daha da şaşkındırlar; çünkü böyle olmasını beklemiyorlardı.

“(O beklediğiniz gün geldikten) Sonra biz resullerimizi ve iman edenleri kurtarırız. İşte, mü’minleri böyle kurtarmak bizim üzerimize bir haktır.”1029 İman etmek bir de tabi olmak demektir. Allah’ın resullerine iman edenleri kurtarmak üzerimize aldığımız bir vaaddir. Yani “sözümüz sözdür” buyuruyor Allah.

Okuyacağımız bu âyette de Allah, Hz. Hûd (a.s.)’ı anlatır. “Ne zaman ki (helâk) emrimiz geldi, Hûd’u ve onunla beraber iman edenleri tarafımızdan bir rahmetle kurtuluşa erdirdik ve onları sağlam (kurtuluşu imkânsız) bir azaptan kurtardık.”1030 Hz. Hûd (a.s.)’ın kavmi rablerini inkâr edip Hz. Hûd (a.s.)’ı yalanlayınca Allah da gazabını gönderdi.1031

Bu âyette ise Allah, Hz. Sâlih (a.s.)’ı anlatır. “Ne zaman ki (helâk) emrimiz geldi, Sâlih’i ve onunla beraber iman edenleri tarafımızdan bir rahmetle (helâktan) ve o günün zilletinden kurtardık. Muhakkak ki senin rabbin kaviyydir, azîzdir (güçlü, kuvvetli, kudretlidir ve bütün şerefin, kudretin kendisine ait olduğu tek zattır).”1032

Allah, Hz. Şuayb (a.s.) için de aynı şeyi anlatır. Allah’ın helâk ettiği kavimler sadece dünyada helâk olmadı, Allah’ın peygamberine, vahyine iman etmedikleri, resulüne tabi olmadıkları için ebediyen de helâk oldular.

Allah, Hz. Nûh (a.s.)’ı anlatır. “Buna rağmen onu yalanladılar, biz de hem onu hem de onunla beraber gemide bulunanları kurtardık ve onları (yeryüzünde) halifeler kıldık, âyetlerimizi yalanlayanları da (suda) boğduk. Ama bak, uyarılanların (fakat iman etmeyenlerin) âkıbeti nasıl oldu!”1033

Allah âyet-i kerimelerde peygamberlerini anlattıktan sonra “onlar bizim mü’min kullarımızdandı”1034 buyurur. Allah neden bunu özellikle söylüyor? -Çünkü Allah “peygamberler mü’min kullarımızdansa onlara iman edenler, tabi olanlar da mü’mindir” buyuruyor. Allah’ın kurtardıkları sadece mü’minlerdir, diğerleri ise helâka uğrar.

Bu âyette de Allah Hz. Mûsâ (a.s.) ile Hz. Hârûn (a.s.)’ı anlatır. “Andolsun ki biz Mûsâ’ya ve Hârûn’a da lütufta bulunduk. Onları ve kavimlerini o büyük sıkıntı (olan Firavun’un zulmün)den kurtardık. Onlara yardım ettik de galip gelen onlar oldular.”1035 “İşte biz, muhsinleri (güzellik yapıp güzel olanları) böyle mükâfatlandırırız.”1036 Allah, muhsinlik vasfını peygamberler ve onlara iman edenler için buyurur.

Allah, Hz. İlyâs (a.s.)’ı anlatır ve ona da “İlyâs’a selam olsun. İşte biz, muhsinleri (güzellik yapıp güzel olanları) böyle mükâfatlandırırız”1037 buyurur. Allah her bir peygamberi anlatırken “o bizim mü’min ve muhsin kullarımızdandı. Biz muhsinleri böyle kurtarır, mükâfatlandırırız”1038 buyurmuştur. Demek ki mü’minler aynı zamanda muhsinmiş!

Elbette ki kurtaran Allah’tır; ama kulu Allah’ın kurtarmasına vesile eden şey; Allah’a, resulüne, vahyine iman etmek, Allah’ın resulüne tabi olup Allah’a itaat etmektir. Bunun haricinde hiç kimse için kurtuluş yoktur.

Allah’ın bütün emirlerinde Allah’ın o emrindeki muradını anlamaya çalışmamız gerekir. Mesela; namazı sadece eğilip kalkmaktan ibaret olarak anlarsak hiçbir zaman namaz kılmış olmayız. Namazı kılmış olmak için onu Allah’a göre anlamamız şarttır. Eğer namaz mü’minin miracıysa buna rağmen namaz bize miraç olmadıysa, bizi her türlü aşırılıktan alıkoymadı, Allah’ın huzurunda durdurmadı, hayatı yaşarken bize Allah’ın hesabını yaptırmadıysa kıldığımız namaz, namaz olmaz. Aynısı iman için de geçerlidir. İman; Allah’ı her şeyden çok, canından da çok sevmektir. Şayet her şeyi Allah için Allah yolunda kurban edemiyorsak imanımız da iman olmaz. İmanımızda, rabbimizi sevmemizde bir sorun var demektir.

Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Siz sarhoş iken ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın”1039 buyurur. Eğer ne söylediğimizi bilmiyorsak namaz kılmış olur muyuz! Biraz düşünüp tefekkür etmek gerekmez mi! Namazı kılıyoruz; ama namazda Allah’ın huzurunda ne söylediğimizi bilmiyoruz, bu durumda o kıldığımız nasıl namaz olabilir! Allah bize “ne söylediğinizi bilmiyorsanız namaza yaklaşmayın, namaza durmayın, ne zaman ne söyleyeceğinizi bilecek duruma geldiyseniz o zaman namazı ikame edin” buyuruyor. Hâl böyleyken baktığımızda genel olarak ne söylediğimizi bilmiyoruz; ama yine de namazımızı kılıyoruz! Rabbimizin bize ne söylemek istediğini anlamaya çalışıp şöyle bir silkelenip kendimize gelmemiz gerekmez mi?

Mesela; bazıları “namaz kılınca ne söylediğinizi bilmeseniz de olur” der; yani Fâtiha’nın, Subhâneke’nin, tesbihlerin manasını bilmeniz gerekmez, derler. Oysaki ne söylediğini bilmiyorsan namaza yaklaşma, buyurdu Allah. Bu durumda ne söylediğini bilmeden namaz kılan bir sarhoşla okuduğu âyetlerin manasını bilmeyenler arasında ne fark vardır! Sonuçta ikisi de ne söylediğini bilmiyor! O yüzden insanın ne söylediğini bilmeden kıldığı namazı kabul olmaz.

Aynı şey oruç için de geçerlidir. Eğer oruç, nefsimizi tezkiye etmediyse, bizi nefsimize hâkim kılmadıysa, “rabbim imsaktan iftara kadar yeme ve içme diye emretmiştir. Ben de rabbimin emrini kendi arzumdan, isteğimden daha çok seviyorum” deyip oruçla kendimize hâkim olmadıysak oruç tutmuş olmadık demektir. Oruç sadece mideyle tutulmaz. Gözümüze, kulağımıza, elimize, ayağımıza, gönlümüze, aklımıza, irademize de orucu tutturmamız gerekir ki tuttuğumuz oruç bir sene boyunca kendimize hâkim olmamıza vesile olabilsin.

Evet, Allah kurtarır. Allah’ın kurtardığı mü’minlerdir.

Peki, rabbimiz bizi başka neyden kurtarır?

Bize iman verip bizi küfürden kurtarır, ilim ve hikmet verip cehaletten kurtarır, feraset ve basiret verip körlükten kurtarır, gönlümüzün üzerindeki perdeyi aralayıp bizi içinde bulunduğumuz nefis mağarasından kurtarır ve kendisiyle beraber eder. Bizi beşer olmaktan kurtarıp Hz. İnsan yapar, meleklerin secde ettiği varlık yapar.

Okuyacağımız bu âyette de Allah Hz. Yûnus (a.s)’ı anlatır. “(Resulüm!) Zünnûn’u (balık sahibi Yûnus’u) da (an)! Hani o, öfkelenerek (kavminden ayrılıp) gitmişti de bizim kendisini (bu yüzden) sıkıntıya sokmayacağımızı zannetmişti. Nihayet (balığın karnında) karanlıklar içinde (kalıp), ‘senden başka ilâh yoktur. Sen subhânsın (her türlü noksanlıktan münezzehsin). Ben gerçekten (senin emrini beklemeden kavmimi terk ederek) zalimlerden oldum’ diye nidâ etmişti. Bunun üzerine biz de onun duasını kabul ettik ve onu kederden kurtardık. İşte biz mü’minleri böyle kurtarırız.”1040

Hz. Yûnus (a.s.) balığın karnındayken lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn: “Senden başka ilâh yoktur. Sen subhânsın (her türlü noksanlıktan münezzehsin). Ben gerçekten (senin emrini beklemeden kavmimi terk ederek) zalimlerden oldum” demiş, Allah da onu kurtarmıştır.

Dikkat edersek Allah âyetin sonunda “biz mü’minleri böyle kurtarırız” buyuruyor. O hâlde mü’minler böyle dua ettiğinde Allah onları kurtarır. Sıkıntı ister zahiri ister manevi olsun; yani insan kendi nefis mağarasına gömülmüş olsun hiç fark etmez, insanın sıkıntıdan kurtulmak için söylemesi gereken söz “lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn” zikridir. Biri bu zikri yaparsa Allah onu mutlaka zahiri ve manevi sıkıntısından kurtarır; çünkü Allah “biz Yûnus’u kurtardık. Mü’minlerin duasını böyle kabul eder, onları kurtarırız” demiş ve mü’minleri kurtaracağını vaad etmiştir.

Bu yüzden her vuslat yolcusu bu zikri yapmalıdır ya da bir sıkıntıya, bir imtihana tabi tutulduğunda ondan kurtulmak için bu zikri yapmalı; ama bu zikri bilerek yapmalıdır; yani dil ile değil gönlüyle ne söylediğini bilerek yapmalıdır.

İsterseniz “lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn” zikrini kısaca izah edeyim.

“Lâ ilâhe illâ ente subhâneke” demek “senden başka ilâh yoktur, ilâh sensin, sen Subhânsın. Ben ise hatalıyım, kusurluyum, günahkârım, ben yanlış yaptım. Ben beşerim, acizim, zayıf kulum. Bu başıma gelen eğer benim eksiğimden, yanlışımdan dolayıysa ben zaten acziyetimi, hatamı, kusurumu, yanlışımı kabul ediyorum. Subhân olan sensin, hatasız, kusursuz, eksiksiz, noksansız olan bir tek sensin ya rabbi” deyip tövbe etmektir. “İnnî kuntu minez zâlimîn” demek ise “kesinlikle ben kendime zulmedenlerden oldum, zalimlerden oldum. Bunun için istiğfar ediyorum. Estağfirullah el azîm. Azim olan sensin. Senden mağfiretimi istiyorum. Beni mağfiret et ve beni düştüğüm bu hâlden kurtar ya rabbi!” demektir.

Nasıl ki Hz. Yûnus (a.s.) balığın karnında karanlıktaydıysa insan da nefis mağarasında tıpkı onun gibi karanlıktadır ve hapistir. Rabbini isteyenler, nefsinin küfründen, şirkinden, perdesinden kurtulmak, nefis mağarasından çıkmak isteyenler bütün gönülleriyle “lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn” duasını yapmalıdır. Bu duayı Hz. Yunus (a.s)’a ve bize öğreten Allah’tır. Allah, Hz. Âdem (a.s.)’a da duayı öğretmiş ve Hz. Âdem (a.s.), rabbinden birtakım kelimeler alıp1041 rabbenâ zalemnâ enfusenâ:1042 “Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik” demiştir.

Kul, rabbine böyle dua etmezse Allah’ın rahmet deryası dalgalanmaz, hatta daha da kibirlenip “ben biliyorum, ben yanlış yapmadım” der. Kul böyle söyleyince, düşününce, gönlünde bundan en ufak bir şey olursa affa da mağfirete de uğramaz.

Evet, Allah kurtarır; ama Allah’ın, kulunu kurtarmak için kulun da duası gerekir. Kulun elinden hiçbir şey gelmiyorsa -ki zaten Hz. Yûnus (a.s.) gibi onun elinden de bir şey gelmez.- Bu durumda kul bütün çabasıyla, gayretiyle rabbine duasını etmelidir; ama duasını yaparken elinden her ne geliyorsa onu da yapmalıdır. Öyle ki Allah onu kurtarsın.

Hepimiz nefsimizin şirkinden, küfründen, kibrinden, riyasından, hasedinden, “ben” demekten, bencilik yapmaktan kurtulmak istiyoruz. Bununla beraber hepimiz “Allah” demek istiyor, Allah’ın bize nefhettiģi rûhun üzerimizde tecelli etmesini istiyoruz. Arş’a çıkmayı, Allah ile aramızdaki perdelerin kalkmasını, aralanmasını, nefis mağarasından kurtulup nûra, aydınlığa kavuşmayı istiyoruz. Madem öyle yapmamız gereken şey; rabbimize boynumuzu büküp Hz. Yûnus (a.s)’ın duasını yapmaktır.

“Allah hakkında yalan uydurup iftira edenden ya da kendisine gelen hakkı (bu Kur’ân’ı) yalanlayandan daha zalim kim vardır! Kâfirlere cehennemde yer mi yok! Bizim için cihad ed(ip mücadele ed)enlere gelince, elbette biz onları (rızamıza kavuşacakları) yollarımıza hidâyet edeceğiz. Muhakkak ki Allah, muhsinlerle (güzellik yapıp güzel olanlarla her daim) beraberdir.”1043 Allah, yolunda cehd eden bir kula yardım eder; çünkü o kul, rabbini arıyor, rabbini istiyor. Kim olursa olsun, nerde olursa olsun Allah, yolunu açacağına dair ona vaadde bulundu. Biri rabbini istese ve rabbi için çaba, gayret gösterse yolu açmamak Allah’a yaraşır mı! Allah zaten kulunu sırât-ı mustakîmde, dosdoğru yolda rabbine yürüsün, rabbine varsın, kavuşsun, vasıl olsun diye yaratmıştır. Hâl böyleyken rabbinin yolunu arayanlara yolu açmamak Allah’a yakışır mı! Elbette ki Allah ona yolu açar ve onu yola koyar. Kendine çekip “haydi, kulum gel” der.

Tabi Allah, kulunu imtihana da tabi tutar. Bu durumda senin bir kul olarak sağlam durup sağa, sola dönmemen gerekir; çünkü rabbine gitmek için bir kere karar vermişsin. Eğer manevi olarak yolu biraz yürüdükten sonra “ben yoruldum” dersen olmaz. Sen o zaman karar vermemişsin, istemiyorsun ya da istemende bir sorun vardır demektir. Bilmen lazım ki istemek imandır. Ne kadar seviyorsan o kadar istersin, imanın ne kadar varsa istemen de o kadar şiddetli olur. Hedefe; maşukuna varmak istiyorsan “önüme hangi engel gelirse gelsin senin için onu geçer, aşar, orayı yıkarım ya rabbi” deyip engel tanımaman gerekir.

Diğer türlü “işte şöyle sorunlar çıktı, vazgeçtim” ya da “ben bu işi yapamam, yolu gidemem” dersen rabbine yürüyemezsin. Yürüyebilmen için önce kendinden, imanından emin olman lazım. Şöyle bir düşünelim; ne olursa olsun işin sonunda ölüm yok mudur! Hangi hâlde olursak olalım, ölüm geldiğinde ölmeyecek miyiz! O zaman hiç değilse rabbimizin yolunda ölelim! Biz rabbimize koşarsak Allah bizi bırakır mı! Bizi her engelden kurtarmaz mı? -Elbette ki kurtarır. Çünkü “biz muhsinleri (güzel yapanları) böyle kurtarırız” buyurdu Allah. Yeter ki Allah’ın “güzel” dediği şekilde güzel yapmaya çalışalım ve ona koşalım. Allah bizi kurtarır.

Allah, kulunu kendine davet ediyorsa bu aynı zamanda onun dileğidir, iradesidir; yani rabbimize varmamız onun isteğidir. Bize engel olan şey; bizim kendi kendimize bahane üretmemizdir. Önümüze hangi engeli koyarsak koyalım göreceğiz ki hepsi boştur ve aslında engel olmaması gereken şeylerdir. Elbette ki bizim kendi kendimize önümüze koyduğumuz engeller dışında insanların bize koyduğu engeller de vardır. Bazen en yakınlarımız bile “şunu şöyle yapma, niye şunu yaptın, benim sana dediğim gibi yap” der ve bize engel olup bizi meşgul ederler; ama bizim hiçbir engeli tanımayıp kul olarak peygamberi bir tavır göstermemiz ve “lâ ilâhe illallah, benim ilâhım, mabudum, maşukum Allah’tır. Ondan başka kimseyi ilâh olarak tanımıyorum. Sen bana mâni olamaz, engel olamazsın. Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın ‘muhakkak ki ben rabbime gidiyorum, (o) bana doğru yolu gösterecektir’1044 buyurduğu gibi ben rabbime gidiyorum ve rabbime giderken de engel tanımam. Lütfen benim önümde durmayın, benimle rabbimin arasına girmeyin” dememiz gerekir. Öyle eşmiş, çocukmuş, anaymış, babaymış, hiç fark etmez, söz konusu rabbimizin emrini yerine getirmek oldu mu hiçbirini dinlemiyoruz. Âşıkla maşukun arasına giren yanar. Bizim de rabbimizle aramıza girmeye çalışanlara güzellikle “burada durma, bak yanarsın, âşıkla maşuk arasında durduğunda iki aşk arasında kalmış olursun ki Allah bunu affetmez” dememiz gerekir.

Allah ile aramıza bir de şeytan girip bize engel olmaya çalışır; çünkü şeytan, sırât-ı mustakîm üzerinde oturmuştur.1045 Peki, o da yanar mı? -Elbette ki yanar ve işi biter. Kim Allah ile aramıza girmeye çalışırsa onun konumuna düşer ve işi biter; yani ebediyen kaybeder. İnsanlar genel olarak bunu cehaletinden, bilmediğinden yapar; ama cehalet eşittir küfür, rabbine itiraz, ilâhlık taslamak, Allah yoluna, Allah’a giden kula mâni olmaktır. Bu da insana ebediyen kaybettirir.

Hepimiz biliyor, görüyoruz. Bazen rabbimizi zikretmek isteriz; ama biri iki kelime söyler ve bizi iki saat meşgul eder. Elbette ki bir beşer olarak meşgul olabiliriz; ama yine de o tarafa bakmamalı ve bir an önce onu bertaraf edip rabbimizle tekrar beraber olmalıyız.

Baktığımızda kulluk gerçekten zormuş! Fakat olan her neyse bizim için lazımdır, gereklidir; çünkü yaşadığımız her imtihan bize güç ve kuvvet verir, aynı zamanda âşıklığımızı ortaya koymamız için birer imkândır. Allah bize bu imtihanlarla tabir-i caizse “haydi, bu kadar meşguliyet içinde bir ‘Allah’ de bakayım, şöyle bir dön ‘ya rabbi, seni seviyorum’ de. Hele bir ‘ben senin kulunum’ de, bırak onları, onlarla meşgul olma” buyuruyor. Dediğim gibi; bu gerçekten zor bir şeydir. Zaten kulluk kolay değildir; çünkü kolay olsaydı her tarafta veliler olurdu. Her yerde veliler olmadığına göre kulluk kolay değil demektir.

Daha önceki sohbetimizde anlattığım gibi; Allah bizi her anda imtihana tabi tutar ve bizi öyle bir yoldan geçirir ki bütünüyle aşk oluncaya kadar bize her şeyi yaşatır. Yani bir adım atarız “seni seviyorum ya rabbi” deriz. Başımıza taş gelir, taşlanırız, yine de “seni seviyorum” deriz. Biri ayağımızı kaydırır, yüzükoyun yere düşeriz yine de kalkar “ben seni seviyorum, bu yaşadıklarım hiç önemli değil ya rabbi” deriz. Bütün peygamberler Allah’a olan imanlarını böyle ispatladılar. Biz de ancak böyle yaparsak Allah’a olan imanımızı ispatlamış oluruz.

Allah, kulunu imtihana tabi tutar ve ona bir yol çizip, çizdiği o yolda kulunu yürütür. Kul da imtihan nerden gelirse gelsin sırât-ı mustakîmde, gönlünden rabbine giden yolda yürürken sadece “seni seviyorum ya rabbi” der, rabbini zikreder, tesbih eder, tevhid eder, tekbir eder. Çünkü maşukuna gidiyor! Kul böyle yapmasa bu defa başka şeyleri, başkalarını tesbih eder, tekbir eder, onlara hamd eder, teşekkür eder, şükreder. Sonuç itibariyle rabbini de kendini de kaybeder. Kul bunun farkında olsa da olmasa da sonuç budur.

Hepimizin bu dünyadaki tek hedefi; rabbimizi razı etmek ve kendimizi rabbimize beğendirmeye çalışmak olmalıdır. Allah bizim kulluğumuzu kabul etmediyse bütün insanlar “bu çok güzel bir kuldur” dese de güzel kul olmuş olmayız; ama Allah bizden razı olur, bizim için “güzel kul” derse o zaman da insanların bizi beğenip beğenmemesi önemli değildir.

Allah’ın bizi kabul edip etmediğini Allah’ın vahyinden, peygamberlerinden anlarız. Ya onlara tabi olup onlara benzer, onlar gibi yapar, onların kazandığını kazanırız ya da kendi kendimize din üretir, atalarımızın dinine uyarız. Allah bizden gönlümüzü istiyor, canımızı istiyor! Bu yüzden âyet-i kerimede “muhakkak ki Allah, mü’minlerden canlarını ve mallarını, kendilerine mutlaka (vereceği) cennet karşılığında satın almıştır”1046 buyuruyor. Malını ve canını Allah yolunda verince cenneti alırız. Bunun dışında cenneti kazanmak yoktur. Kim rabbinin söylediğinden farklı bir şey söylerse Allah’ın vahyine, resulüne tabi olmamış, atalarının dinine uymuştur.

Cenneti sadece zahiri nimetlerin var olduğu bir yer olarak anlamayalım; çünkü cennette bir de Allah’ın rızası, cemali, dostluğu, selamı vardır. Onun için ısrarla; cennete layık olanlar cennet gibi bir gönle sahip olanlar ve gönlü cennet olanlardır, diyoruz. Şayet birinin gönlü cehenneme dönmüşse onu cennete koysak cennet ona azap olur; çünkü cennette kibirlenemez, küfredemez, hakaret edemez, gösteriş yapamaz. Bunları yapamadığı için de orda boğulur ve cennet ona cehennem olur.

Allah, cehennemliklerin cehennemdeki hâllerini anlatırken “(o gün) onlardan bir kısmı diğer bir kısmına dönerek (hesap) sorar. (Uyanlar, tabi olduklarına) Siz bize sağdan gelirdiniz (de bize haktan yana görünürdünüz), derler. (Tâbi oldukları da) Derler ki: Hayır, siz zaten (Allah’a) iman eden kimseler değildiniz. Hem bizim, sizin üzerinizde hiçbir gücümüz de yoktu; bilakis siz azgın bir kavimdiniz”1047 buyurur. Biri diğerine “sen benim buraya gelmeme sebep oldun” der. Öteki de “sen zaten dalâletteydin, ben bir şey yapmadım” der ve birbirleriyle orada bile kavga ederler; çünkü kavga etmeyi seviyorlar. Zaten dünyadayken de kavga etmeyi seviyor, rablerine yürümek, koşmak, rablerine varmak için tavırlarını ortaya koyup her türlü fedakârlığı yapmak yerine birbirleriyle uğraşıyorlardı. Birbirleriyle uğraşırlarken de ibadet yaptıklarını zannediyorlardı. Oysa ibadet; âbdiyettir, kulluktur. Kavgadaki ibadet, âbdiyet ise Allah’a değil şeytanadır. Biri insanlarla kavga ediyor, onlara hakaret ediyorsa Allah’ın yolunda değil şeytanın yolunda yürüyor ve bunları şeytan ona yaptırıyordur. Hâlbuki Allah âyet-i kerimede “ey âdemoğulları! Ben size şeytana âbd olmayın; çünkü o sizin apaçık düşmanınızdır, diye sizden ahid almamış mıydım? Bana âbd olun! İşte bu, sırât-ı mustakîm (bana dosdoğru varan yol)dur (dememiş miydim)?”1048 buyurur. Şeytana tabi olursan, sırât-ı mustakîmden çıkmış, Allah’a değil de seni cehenneme sürükleyen düşmanına, şeytana kul olmuş, âbd olmuş olursun.

Bu duruma düşmemek için boynumuzu büküyor ve “bizim rabbimiz Allah’tır. O, subhândır, biz de onun aciz, hatalı, kusurlu, günahkâr, günahkârlığımızı, eksikliğimizi, zayıflığımızı, kul olmayı beceremediğimizi bilen kullarıyız. Onun için boynumuz bükük, başımız secdededir, başımız onun huzurunda önümüzdedir. Ondan her ne gelirse gelsin hepsi onun rahmetidir, ikramıdır. Ondan gelen her şey hayırdır. Aşktan ve muhabbettendir, bizi sevmesinden dolayıdır. Bütün iyilikler, güzellikler ondan, kötülükler ise kendi nefsimizdendir”1049 diyor ve nefsimizden kaçıp rabbimize koşuyoruz. “Ben” demekten kaçıp “Allah” diyoruz.

İnşallah hep beraber “Allah” diyecek ve kendimizi Allah’tan bağımsız bir varlık olarak görmeyeceğiz. Kendimizi onunla beraber görecek, onunla olacağız inşallah.

Evet, Allah, kuluna her anda “seni seviyorum” diye hitap eder. Kulları üzerinden de “seni seviyorum” der; yani kullarının gönlünden, üzerinden bunu söyletir. Mesela; dışarıdan kardeşlerimiz geldiğinde bize “sizi seviyoruz” dediklerinde biz de kardeşlerimize “biz de sizi seviyoruz” dediğimizde aslında bunu söyleyen de söyleten de Allah’tır; çünkü seven odur, sevdiren de odur. Sevgi, Allah için olunca bütünüyle Allah’tan gelir ki bu bambaşka bir şeydir. Allah, verdiği bu aşkla, muhabbetle aslında kuluna şeref verir ve “ben seni seviyorum kulum” der.

Allah bir kulu ve diğer kulunu sever sonra sevdiği bu iki kulu da birbirine sevdirir ve gönüllerini birbirine bağlar. Allah sahabeler için “hani siz (birbirinize) düşman (kimse)ler idiniz de (o), kalplerinizi birleştirmişti ve onun nimeti sayesinde kardeş (kimse)ler olmuştunuz. Yine siz (gönlünüzde var olan küfürle dolu) ateşten bir çukurun kenarında idiniz de (o) sizi oradan kurtarmıştı.”1050 “(Allah, mü’minlerin) Kalplerinin arasını (iman ve muhabbet ile) birleştirmiştir. Sen yeryüzünde bulunan her şeyi verseydin, yine de onların kalplerinin arasını birleştiremezdin; fakat Allah, (onları birbirlerine kardeş yaparak) aralarını (muhabbetle) kaynaştırdı”1051 buyuruyor ya işte mü’minleri Allah böyle birbirine sevdirir. Bu sevgi saf ondandır ve katıksız, karşılıksız, saf Allah için olan sevgidir.

Mesela; bazen kardeşlerimi uzun bir süre görmeyince istesem de istemesem de onları özlüyorum. Tabi ki en çok da uzakta olan kardeşlerimizi özlüyorum; ama biliyoruz ki bu sevgi, özlem bizden değildir. Sevdiğini özlemek muhabbetten kaynaklanır, bu muhabbet de bizden değil, bizim elimizde olan bir şey değildir. Allah bu aşk, muhabbet üzerinden hem sevene hem de sevilene “seni seviyorum kulum” der.

Ayrı bırakan da sonra bir araya getiren de Allah’tır. Nasıl bir aşk alışverişidir, nasıl bir aşk ticaretidir, bunu o bilir. Onları bu aşk ve muhabbetle bir olan Allah’ın huzurunda nasıl birlediğini yine o bilir. İnsan zahiri olarak bu muhabbeti, özlemi, yakınlığı yaşar; ama olanlar başka şeydir. Allah bu muhabbetle başka şeyler yapar. Sevene hamd olsun, sevdirene hamd olsun. Hamd sadece ona mahsustur, ona layıktır, sadece onun hakkıdır.

Evet, hep beraber Allah’ın neccâ “kurtardı” fiilini, âyetlerde geçtiği şekilde öğrenmeye, anlamaya çalıştık.

Allah bizi nefsinin karanlığına, mağarasına gömülenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi rabbine dönenlerden ve rabbinden başka tarafa dönüp bakmayanlardan eylesin. Allah bizi Allah’ın her anda kendisine muamelede bulunduğunu bilen ve bütün muamelesine “seni seviyorum ya rabbi! Sen benden ne yapmamı, nasıl olmamı istiyorsan ben ancak onu yaparım. Bunun için de hiçbir engel tanımam” diyenlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Ankebût /64 ↩
  2. Meryem /58 ↩
  3. Necm /43 ↩
  4. Necm /60 ↩
  5. Müslim, salât 221-222; Ebû Dâvûd, salât 148 ↩
  6. Kıyâme /36 ↩
  7. Yûnus /13 ↩
  8. Hûd /58, 94 ↩
  9. Kamer /32-35 ↩
  10. Zâriyât /35-36 ↩
  11. Meryem /71 ↩
  12. Meryem /72 ↩
  13. İsrâ /71-72 ↩
  14. Yûnus /103 ↩
  15. Hûd /58 ↩
  16. Hûd /60 ↩
  17. Hûd /66 ↩
  18. Yûnus /73 ↩
  19. Sâffât /81, 111, 122, 132 ↩
  20. Sâffât /114-116 ↩
  21. Sâffât /121 ↩
  22. Sâffât /130-131 ↩
  23. Kasas /14, Sâffât /80, 105, 110, 121 ↩
  24. Nisâ /43 ↩
  25. Enbiyâ /87-88 ↩
  26. Bakara /37 ↩
  27. Â’râf /23 ↩
  28. Ankebût /68-69 ↩
  29. Sâffât /99 ↩
  30. A’râf /16 ↩
  31. Tevbe /111 ↩
  32. Sâffât /27-30 ↩
  33. Yâsin /60-61 ↩
  34. Nisâ /79 ↩
  35. Âli İmrân /103 ↩
  36. Enfâl /63 ↩