40.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı anlamaya, daha doğrusu rabbimizi tanımaya ve rabbimizin bize olan muamelesini anlamaya çalışıyorduk.
Geçen sohbetimizde en son kadere “takdir etti” yessere “kolaylaştırdı” neşere “neşretti, açtı” ve emere “emretti” fiillerini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise enbete “nebatlandırdı, bitirdi, yeşertti” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.
Enbete; nebatlandırdı, bitirdi, yeşertti, vücuda getirdi demektir. Allah enbete fiilini beyan ederken “bütün meyveleri, otları, çiçekleri yeşerten benim. İstifade edesiniz diye bunları sizin için ben yapıyorum” buyurur.
Allah meyveleri, otları yeşerttiği gibi insanın amelini de yeşertir. Bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede “Allah yolunda mallarını infak edenlerin misali, yedi başak bitiren bir dane gibidir ki her başakta yüz dane vardır. Allah, dilediği kimseye ise (bunun) kat kat (fazlasını) verir”811 buyurmuştur.
Nasıl ki bir daneden yedi yüz dane meydana geliyorsa Allah yolunda malını infak etmiş birine de Allah bire yedi yüz verir. Tabi ki bu bir misaldir. Her kim Allah yolunda infak eder, malını ahirete gönderirse Allah o infak ettiği şeyi onun için kat be kat katlar.
Malın kat be kat katlanması için nereye infak edildiği; yani infakın tek seferlik mi yoksa yeşeren, katlanan bir infak mı olduğu önemlidir. Allah’ın kat be kat artırdığı infaklar yeşeren infaklardır.
Nasıl?
Hem zahiri hem de manevi infak vardır. En büyük infak manevi infaktır. Mesela; biri bir başkasına iman verir, muhabbet verir, ona Allah’ın âyetlerini öğretirse bu infakı sürekli olarak durmaksızın katlanır; çünkü infakı gönülden gönüle aktarılır ve sonunda meyvesini verir.
İnsan “acaba ben de yeşertiyor muyum” ya da “ben de tohum ekiyor muyum” diye kendine bakmalıdır. Bir zahiri tohum bir de manevi tohum ekmek vardır. Zahiri tohumu zaten hepimiz biliyoruz. Manevi tohum da gönüllere ekilendir.
Peki, insan, gönüllere neyi ekmelidir?
Tabi ki Allah’ın âyetlerini, marifetullahı, Allah’ı, kendini tanıma bilgisini, hikmeti, Allah’ın muradını ekmeli ve bunları insanların gönlünde yeşertmelidir. Bunlar hangi gönülde yeşerirse o gönül iman eder, hikmet sahibi olur, rabbini, kendini, hayatı tanır, tabi tutulduğu imtihanlarda güzel yapar ve ebediyen kazanır. Bu tohumu ekenler de kat be kat katlanan bir infakı yapmış olurlar.
İnsanın, gönüllere ektiği bu tohumları yeşerten, büyüten Allah’tır. Tohumu ekenin gönlündeki imanına, samimiyetine, ihlâsına göre Allah onu yeşertir, büyütür. Kulun anlattıkları doğruysa ve söylediklerini Allah’ın rızasını gözeterek Allah için anlatmışsa Allah onun ektiği tohumu karşıdakinin gönlünde yeşertir; ama anlatırken başka bir menfaati varsa ektiği tohum kulaktan öteye geçmez ve karşısındakinin gönlüne inmez, dolayısıyla herhangi bir yeşerme olmaz. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Allah, yalancının sözünde bereket ihsan etmez” buyurmuştur.
Yalancının sözü derken ille de söylediğinin yalan olması gerekmiyor. Birinin söylediği şey doğruysa; ama kendisi onu uygulamıyorsa bu durumda her ne kadar doğruyu söylese bile kendisi yalancıdır. Allah da onun sözünde bereket ihsan etmez ve sözlerini hiçbir gönülde yeşertmez.
Mesela; biri insanlara “iman edin” diyor; fakat kendisi iman etmiyorsa ya da insanlara “birbirimizi sevelim” diyor; ama kendisi kimseyi sevmiyorsa, aynı şekilde “birbirimize ikram etmemiz, rahmet etmemiz lazım” diyor, kendisi kimseye ikram etmiyor, rahmet etmiyorsa o kişinin söylediği doğru olsa bile kendisi yalancıdır. Allah da onun sözünden bereket ihsan etmez ve ektiği tohumu gönüllerde yeşertmez. Zaten genel olarak hâlimizin böyle olduğuna hepimiz şahidiz. Allah, gönüllere ekilenleri yeşertseydi ümmetin hâli böyle olmazdı.
Hepimiz biliyoruz ki dünya ahiretin tarlasıdır. Eğer dünya, ahiretin tarlasıysa o zaman dünyaya ekmeye gelmişiz. Bu ekimi, yatırımı da insana yaparız. İnsana nasıl bir muamelede bulunursak onun gönlüne onu ekeriz. Misal; bir kula rahmet ettiğimizde onun gönlüne rahmeti ekeriz. O kul da bizim üzerimizden rahmeti görmüş, tatmış, yaşamış olur.
Gönle ektiğimiz rahmet nasıl yeşerir?
O gönülde Allah’ın rahmeti tecelli eder ve o kul, Allah’ın Rahîm isminin tecellisine mazhar olur; yani o da rahim bir kul olur; çünkü ona rahmet ederken onun gönlüne rahmeti ekmiş olduk. Allah da onun gönlüne ektiğimiz rahmeti yeşertir ve onu rahim bir kul hâline getirir. İşte, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak insan ancak böyle kazanabilir.
Allah, yeşertir. Bütün bitkileri, ağaçları, otları yeşerten Allah’tır. İnsan mecburiyet dışında bir otu, bir ağacın yaprağını bile koparma hakkına sahip değildir; çünkü onu yetiştiren, büyüten Allah’tır. Aynı zamanda “yedi gök, yer ve bunların içinde bulunan herkes onu tesbih eder. Onu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur.”812 Bu durumda otlar da çiçekler de Allah’ı hamd ile tesbih ediyor demektir. Hâl böyleyken onlara nasıl zarar verebilir, onları nasıl incitebiliriz!
Her şeyin Allah’ı tesbih ettiğini bilerek varlığa baktığımızda rabbimizin nazarıyla nazar etmiş oluruz. İnsana da Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak baktığımızda yine doğru bakmış ve Allah’ın nazarıyla nazar etmiş oluruz. Varlığa bu şekilde bakarsak yapacağımız muamele de buna göre olur ve ne varlıktan herhangi bir şeye ne de bir insana asla yanlış yapamayız.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “bir mü’min bir mü’mine sertçe baksa ona hakkı geçer. Bir mü’minin bir mü’mine tebessüm etmesi ise sadakadır”813 buyurmuştur. Mü’mine sertçe baktığımızda bile ona hakkımız geçiyor, tebessüm ettiğimizde ise sadaka vermiş oluyorsak bu durumda muhatap olduğumuz her şeye nasıl muamele etmemiz gerektiğini buradan anlamamız lazım.
Herkes henüz imkânı varken ne yaptığını, varlığa nasıl muamelede bulunduğunu tefekkür edip kendi hesabını görmeli ve kendini Allah’ın vahyine göre düzeltmelidir; çünkü herkes mutlaka Allah’ın huzuruna çıkacak ve Allah onun hesabını önüne koyacaktır. Âyet-i kerimede Allah’ın “biz her insanın kuşunu (kazandığı amelini) onun boynuna astık ve kıyamet günü (bunu) onun için açılmış bulacağı bir kitap olarak (karşısına) çıkarırız. (O gün ona denir ki) Kitabını oku! Bugün hesap sorucu olarak sen kendine yetersin”814 buyurduğu gibi öbür tarafta amel kitabımızı Allah önümüze koyar.
Biz de henüz imkânımız varken kıyametin geldiğini ya da yarın öleceğimizi farz edip Allah’ın vahyiyle kendimizi hesaba çekelim ki Kıyamet günü hesabını veremeyenlerden olmayalım; çünkü hesabımızı görürsek nereye gideceğimizi de, Allah’ın huzurunda rabbimizden nasıl bir muamele göreceğimizi de net olarak anlarız. Yeter ki kendimizi kandırmaya, kendi kendimize hile yapmaya ve kendimizi kendimizden gizlemeye çalışmayalım. Neticede neyi gizlemeye çalışırsak çalışalım hesap günü zaten açığa çıkacaktır. O hâlde şimdiden kendimizi kandırmadan hesabımızı görüp dünyadayken hesabımızı vermeye çalışalım.
Evet, El Efâlu’l Husnâ ve Aşk sohbetlerimizi ramazan ayının içerisinde yapıyoruz. Şimdiye kadar ramazanın yirmi gününü geride bıraktık ve hamd olsun ramazanın son on gününe girdik.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ramazan ayının ilk on günü rahmet, ikinci on günü mağfiret, üçüncü on günü de cehennemden kurtuluştur”815 buyurur. Rahmet olmadan mağfiret, mağfiret olmadan da kurtuluş olmaz. Öncelikle Allah’ın rahmetinin içine girmeye çalışacak ve kendimize, birbirimize rahmet edeceğiz ki peşinden mağfiret gelebilsin.
İnşallah hep birlikte rahmetin içine girmeye çalışmış, tövbe etmiş, istiğfar etmiş, rabbimize dönmüş, rabbimizin huzurunda acziyetimizi itiraf etmiş ve rabbimizden af ve mağfiret dilemişiz. İnşallah o da bizi rahmetinin içine almış ve bizi affedip mağfiret etmiştir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir de “ramazanın son on günü cehennemden kurtuluştur” buyurmuştu. Biz de şimdi ramazanın son on gününe, kurtuluşun olduğu bölüme geldik. İnşallah bu on günde de cehennemden kurtulacağız.
Ramazanın bitiminde cehennemden kurtulduğumuzu ancak kendi gönlümüzden anlayabiliriz. Gönlümüz, kalbimiz, nefsimiz temizlendiyse, gönlümüz şirkten, küfürden, kibirden, gururdan, nifaktan, riyadan, hasetten, dünya sevgisinden, nefsin arzularından, isteklerinden, sevgisinden, “ben, bence, bana göre” demesinden, övülme, takdir edilme sevgisinden kurtulduysa imanı, aşkı, muhabbeti kazanmış, ahireti dünyaya tercih etmiş ve rabbimize karşı tevazu sahibi olmuşuz, dolayısıyla cehennemden kurtulmuşuz demektir. Bununla beraber rabbinin hesabını yapan, rabbani bir kul hâline gelmişizdir. Sadece böyle bir gönül cennete dönmüş ve cehennemden kurtulmuş bir gönüldür. Yoksa ramazanın son on günündeki kurtuluşu “ahirette cehennem var, biz de ahiretteki cehennemden kurtulup cennete gideceğiz” şeklinde anlamayalım. Gönlümüz dünyadayken cennet olduysa cehennemden kurtulmuşuz ve cennetlik olmuşuz demektir.
İnsan her şeyi kendi üzerinden yaşar, tadar, bilir. Kendi üzerinde yaşamasa bildiğini zanneder ve kendi kendini kandırır. Oysaki hiç kimse “ben bilmedim, anlamadım” diyemez; çünkü insan ne yapacağını, nerde olduğunu ya da Allah katındaki yerini bilmezse Allah ona hile yapmış olur. Hâşâ! Böyle bir şey söz konusu değildir. Allah, kuluna vahyini, peygamberini gönderip her şeyi açıklasın; ama kul manevi olarak nerede olduğunu bilmesin, hiç böyle bir şey olur mu!
Allah âyet-i kerimede “yaratan (yarattığını) bilmez mi”816 buyurur. Biri her ne kadar “ben bilmiyorum, anlamadım” dese de Allah onun anlayıp anlamadığını, kendisine verdiği imkânları kullanarak anlamak için çaba gösterip göstermediğini bilir ve muameleyi buna göre ona yapar. Bu yüzden Allah “senin rabbin kendilerine âyetlerimizi okuyan bir resulü memleketlerin merkezine göndermedikçe o memleketleri helâk edici değildir. Muhakkak ki biz, halkı zalim olan (ve kendilerine zulmeden) memleketlerden başkasını helâk edici değiliz”817 buyurduğu gibi hiçbir kuluna bütün imkânları vermeden, iyice kavratmadan azap etmez. Böyle bir şey Allah’a yakışmaz. Allah birine azap ediyorsa o kişi kendini de nerede olduğunu da Allah katındaki yerini de biliyordur.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabeye “size Allah katındaki yerinizi haber vereyim mi” buyurur. Sahabeler de “evet, ya resulullah” derler. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “herkes kendi gönlüne baksın. Onun gönlünde Allah neredeyse o da Allah katında oradadır” diye cevap verir. Bu nedenle kul, rabbini ne kadar seviyorsa, rabbine karşı ne kadar edepliyse, rabbine ne kadar itaat ediyor, kul olduğunu bilip rabbinin huzurunda ne kadar duruyor, hayatını ne kadar rabbinin istediği gibi yaşıyorsa, rabbini o kadar ciddiye almıştır, dolayısıyla ciddiye alınmaya da o kadar layıktır.
Herkes kendine bakmalıdır. Kim Allah için neyi kurban ediyorsa imanı da bu kurban ettikleriyle, Allah için yaptığı bu fedakârlıklarla ölçülür. Biri Hz. İbrâhîm (a.s.) gibi en sevdiğini Allah yolunda kurban edebiliyor, Hz. İsmâîl (a.s.) gibi Allah için kurban olabiliyorsa, aynı şekilde Hz. İbrâhîm (a.s.) gibi ateşe atılırken “hasbunâllâhu ve ni’mel vekîl” diyebiliyorsa Allah’a dost olmaya o kadar layık olmuş, Allah’a dostluğu hak etmiştir. Allah’a dostluğun da imanın da ölçüsü budur. Herkes kendine baktığında ne durumda olduğunu anlar ve “ben görmedim, bilmedim, anlamadım” diyemez.
Hâl böyleyken buna rağmen bazıları “manevi olarak nerede olduğumu bilmiyorum” derler. Nasıl bilmiyorsun? -Biliyorsun. Bilmiyorsan gideceğin yeri kendinden bile gizliyorsun, bu yüzden “bilmiyorum” diyorsun demektir. İnsan kendini, gönlünü, imanını, Allah’a olan muhabbetini, haşyetini, edebini ya da Allah’a olan itirazını, şirkini, küfrünü bilmez mi! Yani insan kendi içinde ne yaşadığını bilmez mi, bilmemesi mümkün müdür! İnsan oturup kendini hesaba çekerse manevi olarak nerede olduğunu da hâlini de gideceği yeri de net olarak görür.
Allah Kıyamet günü hiç kimseden “ben bilmiyordum” mazeretini kabul etmez. Şayet bilmiyorsak o zaman bilmemiz gerekir.
Nasıl?
Oturup tefekkürümüzü yapacağız. Şimdiye kadar yaptıklarımızı, düşündüklerimizi tefekkür ettiğimizde on veya yirmi dakika içinde bütün hayatımızın hesabını görür ve ne hâlde olduğumuzu anlarız. Eğer yanlış bir hâldeysek hemen bulunduğumuz ana gelelim ve tövbe etmediğimiz günahlarımız varsa hepsine tövbe edelim. Allah’a sığınıp bizi affetmesini, mağfiret etmesini isteyelim. Böyle yaparsak Allah’ın mağfireti, affı, rahmeti tecelli eder ve Allah günahlarımızı hiç olmamış gibi siler; ama yanlışlarımızı, günahlarımızı tefekkür etmez “ben günah işlemeye devam ederim” dersek günahımızda ısrar ettiğimiz için onları sildirmemiş oluruz sonra günah işledikçe işlediğimiz günahlar gönlümüzde büyür, ağırlaşır, artık o günahları gönlümüzden atamaz, silemez hâle geliriz. Bunun neticesinde ise günahımız bizi çepeçevre kuşatır.
Allah âyet-i kerimede “kim (düşündükleri veya yaptıklarından dolayı) bir kötülük kazanır ve (bu) suçu kendisini çepeçevre kuşatır (da imansız olarak ölür)se işte o kimseler ateş ehlidirler ve onlar orada ebedi olarak kalırlar”818 buyurmuştur. Bu tehlikeye düşmemek için günahımızda ısrar etmememiz ve tövbe edip istiğfar etmemiz şarttır.
İnsanın günahının kendisini nasıl çepeçevre kuşattığını izah edeyim.
Biri bir günah işler ve onu sürekli tekrar ederse işlediği günah onun üzerinde bir elbise gibi olur. Öyle ki o günahı işlediğini bilenler onu gördüğünde hemen o günahı hatırlarlar. Örnek vermek gerekirse biri vardır, arada bir içki içer; ama içtikten hemen sonra tövbe edip “ben yanlış yapıyorum” der; yani arada bir günaha düşer, düşünce de pişman olur. Bu kişi içki içerek günah işlemiştir; ama tövbe ve istiğfar ettiği için Allah’ın affına, mağfiretine yakındır. Biri de vardır hem içki içer hem de tövbe etmeye yanaşmaz, üstelik o kadar içer ki insanlar onu gördüğünde içkiyi, sarhoşluğu hatırlar. Böyle birinin günahı kendisini çepeçevre kuşatmıştır. Böyle devam ettiği takdirde ise imanını kaybeder.
İnsanın, imanını kaybetmesi hem imkânsız denecek kadar zor hem de çok kolaydır. İmanı ciddiye almayanlar için imanı kaybetmek çok kolaydır; çünkü onlar zaten imanlarını kaybetmekten endişe etmez, korkmazlar. Korkmadıkları için de devamlı imanlarını kaybetme sınırındadırlar. İmanını kaybetmekten korkanlar ise yanlışa düşmekten Allah’a sığınırlar. Beşer oldukları için arada yanlışa düşseler de hemen kalkıp tövbe istiğfar eder ve yine Allah’a sığınırlar. Allah da imanlarını kaybetmekten onları muhafaza eder.
İman; rabbini her şeyden, canından da çok sevmek, bir o kadar da Allah’tan haşyet duymak ve Allah’a karşı edepli olmaktır. İman, haşyet, edep bir aradadır. Üçü varsa iman vardır. Onun için “ben, Allah’ı çok seviyorum, o hâlde imanım var” demek yeterli değildir. Eğer Allah’tan haşyet duyuyor, imanını kaybetmekten korkuyorsan doğrudur, sende iman vardır; çünkü ne kadar imanın varsa onu kaybetmekten de o kadar korkarsın. Rabbini ne kadar seviyorsan onu kaybetmekten o kadar korkarsın ve rabbine karşı edepli olursun. Konuşurken, düşünürken, bir şey yaparken “sakın rabbimi küstürmeyeyim, rabbimi gazaplandırmayayım, rabbime ters düşmeyeyim, rabbime karşı fikir beyanında bulunmayayım, rabbime itiraz etmiş olmayayım” der, yaptığın her şeye dikkat edersin. Eğer rabbini kaybetmek, küstürmek gibi bir korkun yoksa imanın da yoktur. Muhabbetin de sahte, yalancı bir muhabbettir; yani muhabbetin gönlünün, rûhunun, imanının muhabbeti değil nefsinin muhabbetidir, sen de nefsinden dolayı Allah’ı seviyorsun demektir.
Genelde nefsin muhabbetini imanla karıştırırız. Oysaki nefsin muhabbeti iman değildir. Nefis de Allah’ı sever; ama nefis, efendinin kölesini sevmesi gibi Allah’ı sever ve devamlı “ya rabbi! Bana şunu ver, bunu ver, bana şöyle imtihanlarda bulunma” der. Allah, böylelerini anlatırken âyet-i kerimede “insan, ne zaman rabbi kendisini imtihan edip böylece ona ikramda bulunsa ve ona nimet verse, ‘rabbim bana ikram etti’ der. Ne zaman da onu imtihan edip rızkını daraltsa, ‘rabbim (beni önemsemedi ve) bana ihanet etti’ der”819 buyurur.
Allah’ı nefsiyle sevenler Allah kendilerini bir imtihana tabi tuttuğunda “Allah bana yanlış yaptı, bana ihanet etti. Niye başkalarına yapmıyor da bana böyle yapıyor! Başkaları yanlış yaptığı hâlde onlara nimet verirken ben niye hep sıkıntı çekiyorum! Ben bunları hak etmemiştim” der. Allah’ı bu şekilde sevmek nefsin sevgisidir. İman ise bunun tersidir.
İman ehli biri Allah’ı gönlüyle, rûhuyla sever. Her ne yaşarsa yaşasın “ben rabbime aidim, o dilerse beni nimetle, dilerse musibetle imtihana tabi tutar. Dilerse alır beni tahta oturtur, dilerse süründürür. Ben onun kuluyum. Rabbim benim için nasıl bir muamele dilemişse doğru odur, güzel odur, asla rabbime itiraz etmem” der. Her hâlükârda rabbine boynunu büker ve bu hâli hakiki olur, gerçekten böyle bir gönül hâline sahip olur.
Böyle biri bir kul olarak elbette ki her türlü nimeti rabbinden isteyebilir; ama neyi isterse istesin öncelikle “ya rabbi! Sen benden ne istiyorsan ben onu istiyorum. Benim tek isteğim; senin istediğin gibi yapmak ve sevdiğin gibi olmaktır” der. Yani istediği her şeyi sırf kulluğunu daha güzel yapmak, ebedi hayatını kazanmak ve rabbini razı etmek için ister. Rabbi ona istediğini verince de gerekeni yapıp Allah’ın kendisine verdiklerini onun istediği gibi kullanır. Böyle olanlar mü’mindir, imanları gerçek imandır. Onlar Allah’ı gönülleriyle, kalpleriyle, rûhlarıyla severler.
Nefsiyle sevenler ise “ben, Allah’a aidim” demez, tam tersine “Allah bana ait olsun” derler.
Nasıl?
Genel olarak cemaatler için böyledir. Baktığımızda cemaattekiler “din bizdedir, en doğrusunu biz yapıyoruz, sadece biz kurtuluştayız, bizden başka hiç kimse doğru yapmıyor” der ve diğer cemaatleri eleştirirler. Bu, mü’mine yakışan bir şey değildir. Siz hiç, Allah’ın nazarıyla nazar ettiniz mi! Âlemi, insanı, varlığı, Allah’ın huzurunda Allah ile bakıp gördünüz mü, anladınız mı! Görmediniz, anlamadıysanız bir zahmet Allah’ın huzurunda şöyle bir durun da Allah’ın istediği gibi nazar edin. Allah size akıl vermiş, gönül vermiş, fıtrat vermiş, tecelli etmiş, rûhundan nefhetmiş ve onun istediği gibi bakmanız için her türlü imkânı size vermiştir. Bakarsanız o size gösterir. Siz de ilminize, marifetinize, gönlünüze göre varlığı Allah’ın anlattığı gibi anlarsınız. Allah bunu size anlatır, tattırır.
Peki, huzurda durup dünyadaki insanlara bakarsak Allah’a göre göreceğimiz şey nedir?
Göreceğimiz tek şey; bütün varlığın Allah’ın kulu, âbdi olduğudur. Herkesi o yaratmıştır ve her biri onun katında özeldir. Allah onu yaratırken önce irade etmiş, dilemiş sonra tecelli edip “bana âbd olacak, beni sevecek, âşık olacak, âşıklığını ispatlayacak, beni temsil edecek, bana ayna olabilecek bir kul” deyip öyle yaratmıştır. Siz ise onun hakkında ileri geri konuşuyorsunuz! Bütün bunları göz önüne aldığınızda yaptığınız ne kadar edebe aykırı bir şeydir, öyle değil mi!
Herkes Allah’ın kuludur. Hiç kimseyi yanlışından veya eksiğinden dolayı eleştirip çekiştirmeye hakkınız yoktur. Diyelim ki birinin yaptığı şey size yanlış geliyor, yine de o yanlışından dolayı onu küfürle, şirkle itham edemezsiniz. Siz onun Allah katındaki yerini biliyor musunuz, onun gönlünü açıp imanına baktınız mı? -Hayır. O zaman neden onu eleştiriyorsunuz! Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Sizden) Bir topluluk, (başka) bir topluluğu alaya almasın! Belki onlar, kendilerinden daha hayırlıdırlar. Kadınlar da (başka) kadınları (alaya almasınlar)! Belki onlar, kendilerinden daha hayırlıdırlar.” Yani bu tavrınızı kabul etmiyorum. Benim istediğim kul böyle değildir. “(Birbirinizin kusurlarını ve günahlarını) Araştır(ıp casusluk yap)mayın! Birbirinizin gıybetini de yapmayın! Sizden biriniz, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? Bundan tiksindiniz (değil mi)! O hâlde Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın).”820 Sizin işiniz hüküm vermek değildir, hüküm verecek olan benim. Kullarımı eleştiremez, çekiştiremezsiniz” buyurdu. Madem öyle nasıl Allah’ın kulları hakkında ileri geri konuşuyorsunuz!
Allah âyet-i kerimede “o, hanginizin daha güzel amel edeceğini imtihan etmek için ölümü ve hayatı yaratmıştır.”821 Yani siz kendi hesabınızda olun. Güzel yapıp yapmadığınıza, rahmetin içine girip girmediğinize, dua olup olmadığınıza, rabbinizi gönlünüze davet edip etmediğinize, size tecelli etmesini isteyip istemediğinize, ona ayna olmayı, halife olmayı isteyip istemediğinize, Allah’ın bütün kullarını âbd olmaya davet edip etmediğinize bakın, buyuruyor. Size düşen; Allah’ın kulları hakkında hüküm vermek değil kendi kulluğunuza bakmak ve Allah’ın razı olduğu gibi yapmaya çalışmaktır. İşte, Allah’ın nazarıyla nazar ettiğinizde varlığı da insanı da, manevi olarak ne hâlde olduğunuza da net olarak görür, anlarsınız. Yeter ki kendinizi kandırmadan yaptıklarınızı, düşündüklerinizi tefekkür edin. Aksi takdirde Kıyamet günü “ben kendimi bilmiyordum, anlamamıştım” demeniz asla mazeret olmaz.
Evet, ramazan ayının son on gününe girdiğimizi, söylemiştik. İsterseniz şimdi de ramazanın son on gününü nasıl geçirmemiz gerektiğini biraz izah edeyim.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, ramazan ayının son on gününü mescitte itikâfta geçirirdi. İtikâf; Allah’ın huzurunda durmak ve Allah ile birlikte olmak demektir. Allah itikâf ile ilgili olarak âyet-i kerimede “mescidlerde ibadete çekilmiş (itikâfta) iken kadınlara yaklaşmayın. Bunlar Allah’ın koyduğu sınırlardır”822 buyurmuştur.
İtikâf bir tek oruç zamanını değil geceyi de kapsar. Kul itikâftayken her vaktini Allah’ın huzurunda durarak geçirmeye çalışır. Biz de ramazanın bu son on gününde vaktimizi, zamanımızı Allah’ın huzurunda geçirmeye ve Allah ile beraber olmaya çalışmalıyız.
Gönlümüz, Allah’ın huzurunda durursa içinde bulunduğumuz ana gelmiş oluruz. Hepimiz biliyoruz ki şu anda Allah’ın huzurundayız ve Allah bize nazar ediyor; ama bunu kuru kuruya bilmek bize bir şey kazandırmaz; çünkü “ben beni yaratan rabbimin huzurundayım” dediğimizde bizim için dünya bitmelidir.
Dediğim gibi; Allah’ın huzurunda olduğumuzu bilmemiz yeterli değildir. Allah’ın bize nazar ettiğini, Allah’ın huzurunda olduğumuzu tatmamız, bunun için de gönlümüzle bakmamız gerekir. Gönlümüzle baktığımızda imanımız, aşkımız, muhabbetimiz bize mutlaka Allah’ın huzurunda olduğumuzu tattırır.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “namaz, mü’minin miracıdır”823 buyurmuştur. Nasıl ki namaza durup “ben, rabbimin huzurundayım” dediğimizde bizim için dünya bitiyor ve rabbimizin huzurunda olduğumuzu tadıyorsak itikâftayken de bütünüyle Allah’ın huzurunda durmamız gerekir.
Allah bize namazı farz kılmış ve “günde beş defa dünyadan çıkın, huzuruma gelin, benimle olun, kulluğunuzu arz edin” buyurmuşsa, bize iyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn: “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz” dedirtiyorsa devamlı huzurda duralım ve rabbimizle beraber olalım diyedir. “İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn” deyip rabbimize döndüğümüzde huzurda oluruz; ama “iyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn” diyememiş, namazdayken bile huzurda duramamışsak diğer zamanlarda da huzurda durmamız mümkün olmaz.
Evet, Allah bizim neyi yapabileceğimizi ya da neyi yapamayacağımızı bilir. “(Hiç) Yaratan (yarattığını) bilmez mi!”824 Allah, her birimizi bilir ve bize kazanabileceğimiz şekilde yolu gösterir. Allah “gerçek hidâyet Allah’ın hidâyetidir”825 buyurmuştur. Allah’ın hidâyetinin dışında hidâyet yoktur ve Allah bu hidâyetin yolunu sırât-ı mustakîmle bütün kullarına ikram etmiştir. Zaten sırât-ı mustakîm, Allah’a giden yoldur. Allah sırât-ı mustakîmle ilgili olarak “(Hûd dedi ki) şüphesiz benim rabbim sırât-ı mustakîm (dosdoğru bir yol) üzeredir (kendisine âbd olanı da dosdoğru yola iletir)”826 buyurmuştur. Kim rabbine varmayı isterse Allah ona yardım eder ve rabbine nasıl gideceğini ona gösterir. Yeter ki kul tercihini Allah’tan yana yapsın.
Allah bütün kullarına tercih hakkı vermiş “muhakkak ki bu (Kur’ân, mü’minler için ancak) bir zikir (öğüt ve hatırlatma)dır. Artık kim dilerse rabbine (varan) bir yol tutar.”827 Yani “dileyen rabbine varan yolu dileyen de nefsinin istediği yolu tercih etsin” buyurmuştur. Dileyen, rabbine varan yolu, sırât-ı mustakîmi tutar, Allah’a gidenlerle beraber Allah’a gider, dileyen de başka bir yolu tercih eder. Bu konudaki tercih insana aittir. Biri “Allah’a gidenlerle beraber Allah’a gitmek istiyorum” derse Allah da onu sırât-ı mustakîme hidâyet eder ve onu huzuruna layık hâle getirir.
Aynı şekilde ameller niyetlere göredir. Biri yaptığını Allah’ın rızası için yaparsa Allah’ın rızasını kazanır, Allah’ın yakınlığı için yaparsa Allah’ın yakınlığını, cennet için yaparsa da cenneti kazanır. İnsanın niyeti neyse Allah’ın ona karşılık olarak vereceği şey de odur. Eğer kulun niyeti dünyaysa yine karşılığını alır; ama ahiretten nasibini alamaz. Mesela “insanlar namaz kıldığımı görsün” deyip namaz kılarsa Allah onu insanlara gösterir, insanlar da onun için “namaz kılıyor” derler, böylelikle karşılığını alır; ama ahiretten nasibi olmaz.
Allah bütün kullarını, kimin neyi ne niyetle yaptığını bilir ve buna göre ona muamelede bulunur. İnşallah biz de niyetimizi rabbimize göre edecek ve yaptığımız her şeyi sadece Allah’ın rızası, cemali, yakınlığı için yapacağız. Bunun için de ramazan ayının bu son on gününü Allah’ın huzurunda durarak itikâfta geçireceğiz inşallah.
İtikâfa girme imkânı olanlar mutlaka itikâfa girmelidir. İmkânı olmayanlar ise beş gün, üç gün veya bir gün itikâfa girmelidirler. Özellikle hanım kardeşlerimiz çocuklarından dolayı itikâfa girmeye müsait olmayabilir. Onlar da evlerinde beş saat, iki saat veya bir saat niyet edip itikâfa girmeli ve yapabildikleri kadarıyla vakitlerini yalnızca rableriyle beraber olmaya ayırmalıdırlar.
İtikâfı doğru anlamamız gerekir. İtikâf bir tek “kimsenin olmadığı bir odaya gireyim, tesbih çekeyim” demek değildir. Kulun bütün gönlüyle rabbiyle beraber olup rabbinin yakınlığını tatmasıdır. Kula bu yakınlığı tattıran şey de imanıdır. Birinde iman yoksa o kişi Allah’a yakınlığı tadamaz, sadece kuru bir hayal kurar; ama imanı varsa bu imanı, aşkı, muhabbeti, Allah’ın tecellisini, yakınlığını bütün şiddetiyle tadar; çünkü Allah perdeyi aralar.
Her birimiz rabbimize âbd olamadığımızı ve rabbimize layıkıyla şükredemediğimizi biliyoruz. Peygamberler bile “ya rabbi! Sana layıkıyla âbd olamadım, seni layıkıyla tesbih edemedim. Sana layıkıyla hamd edemedim, şükredemedim” dediyse artık bizim ne söylememiz gerektiğini buna göre hesap edelim. Zaten her şey ortadadır. Hayatımızın ne kadarını ahiret için ne kadarını dünya için ne kadarını da nefsimiz için yaşadığımızı görüyoruz. Bilmemiz lazım ki Allah’ı nefsimizden çok sevmedikçe Allah’a, ahireti de dünyadan daha çok sevmedikçe ahirete iman etmiş olmayız.
Ahireti dünyadan daha çok sevip sevmediğimizi anlamanın bir yolu vardır. Dünyaya da ahirete de ne kadar çalıştığımıza, kazandığımızın ne kadarını ahirete, ne kadarını dünyaya harcadığımıza bakalım. Eğer ahirete harcadığımız, dünyaya harcadığımızdan daha azsa dünyaya iman etmişiz ve dünyayı ahiretten daha çok seviyoruz demektir.
Aynı şekilde en çok Allah’ın rızasını kazanmak için mi yoksa kendi nefsimizi razı etmek için mi çaba, gayret sarf ettiğimize bakalım. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i davranışlarımızda, işlerimizde ne kadar örnek aldığımıza; düşünürken ne kadar Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi düşündüğümüze, konuşurken ne kadar onun gibi konuştuğumuza, ahlakımızın Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakına ne kadar benzediğine, âlemlere rahmet olanı örnek alırken insanlara ne kadar rahmet olduğumuza bakalım. Baktığımızda Allah’a iman edip etmediğimizi de gideceğimiz yeri de Allah’ın bize nasıl bir muamele yapacağını da anlarız. Bunu anlamamak mümkün değildir. Anlamadıysak anlamak istemediğimiz içindir.
Allah âyet-i kerimelerde “herkes yarın (kıyamet günü) için ne(yi yapıp âhirete) gönderdiğine baksın.”828 “Hayır namına kendiniz için her neyi (âhirete gönderip huzura) takdim ederseniz Allah katında onu bulursunuz”829 buyurur. Bir günümüzü bile önümüze koyup kendimizi hesaba çektiğimizde o bir günün ne kadarını ahiretimiz için Allah yolunda harcadığımızı, ne kadarını dünya için harcadığımızı görürüz. Ne kadarını dünya düşüncesiyle, ne kadarını da ahiretin düşüncesiyle geçirdiğimizi görürüz. Hayatımız günlerden ibaret olduğu için bir günümüzü hesap ettiğimizde bile hayatımızın ne kadarını Allah yolunda ne kadarını nefsimizin yolunda harcadığımızı anlarız. Anladığımızda ise artık gerekeni yapmamız ve Allah için çaba, gayret sarf etmemiz gerekir. Öyle ki Kıyamet günü Allah için yaptıklarımızı karşımızda hazır bulalım. Aksi takdirde hiçbir şey kazanamaz ve kaybedenlerden oluruz.
Unutmayalım ki Allah bizi huzuruna aldığında “sen melekleri secde ettirdiğim varlıksın. Ben seni Hz. İnsan olasın, bana âbd olasın, halife olasın, ayna olasın, El Esmâu’l Husnâm üzerinde tecelli etsin diye yarattım ve sana rûhumdan nefhettim. Sana bakınca kendimi görmeyi diledim. Ben seni bana ayna olman için yaratmışken sen ne yaptın, kime ayna oldun, kime dost oldun, hayatını ne için harcadın” diye hesap sorar. Bunlara “ya rabbi! Hayatımı senin yolunda harcadım ve sana ayna oldum” diye cevap veremezsek kaybederiz.
Hayat, Allah’ın, kuluna verdiği sermayedir ve insan bu sermayesini istese de istemese de her gün harcar. Önemli olan; insanın hayatını harcarken neyi satın aldığıdır. Hiç kimse “rabbimin rızasını kazanmam için imkânım yoktu” diyemez; çünkü insan gönlüyle kazanır ve gönlüyle kaybeder. Gönül de tamamen insanın elindedir.
Nasıl?
Birinin yaptığı her şeyde niyeti Allah’ın rızaysa, varlığa, mahlûkata hikmetle bakıyor, her şeyi âyet olarak okuyorsa aşka, muhabbete gark olmuş ve Allah’ın huzurunda durmuştur. Dolayısıyla nerede olursa olsun konuşurken de bir iş yaparken de Allah’ın hesabını yapar ve herkese Allah’ın güzelliğiyle, isimleriyle muamele eder. Biri böyle bir gönül hâline, imana sahipse kâfirlerin, Yahudilerin, Hıristiyanların içinde yaşasa bile cennete gider; ama böyle bir gönle sahip değilse Kâbe’nin içinde yaşasa dahi imansız gider; çünkü Allah günahları affeder; ama şirki affetmez.830 Bu da tamamen kulun gönlünde, elinde olan bir şeydir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz anlatır. “Geçmiş ümmetlerden, Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın makamıyla Kâbe arasında yetmiş yıl boyunca ibadet eden bir zar vardı. O kişi vefat ettiğinde kendini iman etmeyen bir topluluğun içinde buldu (insanın gönlü kiminle beraberse onunla beraber huzurda olur). Bunun üzerine ‘ya rabbi! Ben bunlardan değilim. Bütün hayatım boyunca Kâbe’de ibadet ettim’ dedi. Allah da ona ‘doğrudur, zahiri olarak orada ibadet ettin; ama gönlün iman etmeyenlerle beraberdi, bu yüzden sen onların arkadaşısın’ buyurdu.”
İşte, gönlün nerede, kiminle beraber olduğu bu kadar önemlidir. Bu nedenle gönlümüzün kiminle beraber olduğuna; yani kimi sevdiğimize ve kiminle beraber dünya yolculuğunu yaptığımıza bakmamız gerekir. Allah âyet-i kerimede “sizin dostunuz ancak Allah’tır, resulüdür ve iman edenlerdir”831 buyurmuştur. Mü’min, gönlünü Allah’tan başka tarafa çevirmez ve iman etmeyenlerle dostluk kurmaz. Başka bir âyette Allah “mü’minler ancak o kimselerdir ki Allah zikredil(ip anıl)dığı zaman (haşyet ve muhabbetle) kalpleri titreyen, kendilerine Allah’ın âyetleri okunduğunda imanlarını (Allah’a olan haşyet ve muhabbetlerini) arttıran ve yalnız rablerine tevekkül eden kimselerdir”832 buyurmuştur. Mü’minlerin gönlü yalnız rableriyle meşguldür. Hiçbir şey onları Allah’tan başka tarafa döndüremez. Onlar birbirlerine hayrı, rahmeti, sabrı, hakkı tavsiye ederler.833 Hayırda birbirlerine yardım eder ve hep birlikte hayırda yarışırlar.834 Görüldüğü gibi Allah bize mü’minleri tarif ediyor ve bir tek böyle olanlara “hakiki mü’min” buyuruyor. Allah’ın tarif ettiği gibi olmayanların ismi mü’mindir; ama kendileri mü’min olamamıştır. Biz de mü’minsek Allah’ın beyan ettiği gibi olmalıyız. Aksi takdirde mü’min olamayız.
Bütün ibadetlerden gaye; imanı kemale erdirmek ve hayatı yaşarken ibadetin bize kazandırdıklarıyla Allah’ın huzurunda durup kulluğumuzu yapmak, Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi doğru yapmak, güzel yapmaktır. Biri gece gündüz ibadet etse bile ahlakı güzel değilse yaptığı ibadeti kendisine iman vermemiş ve Allah’ın güzelliğini kazandırmamıştır. Bu durumda o, ibadeti taklit etmiş demektir.
Unutmamamız lazım ki kötü ahlaklı mü’min, Müslüman olmaz. Kötü ahlaklı olanlar ibadet etmemiş, ibadeti taklit etmiştir, dolayısıyla ibadetinden de bir fayda görmemiştir. Oysaki ibadetin insanı değiştirmesi, büyütmesi, her türlü kötülükten, aşırılıktan alıkoyması ve onu Hz. İnsan yapması gerekirdi. Allah için yapılan bütün hayırlar, iyilikler, güzellikler, ibadetler insana imanı, güzel ahlakı kazandırır. Kazandırmıyorsa hepsi taklitten ibaret kalmıştır; çünkü Allah ibadetlerin karşılığını anında verir, bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede “Allah, hesabı süratlice görendir”835 buyurmuştur.
Bu âyeti nasıl anlamalıyız?
Kul bir hayır işlediğinde Allah onun gönlüne hayrolarak, rahmet olarak, muhabbet olarak, iman olarak, güzellik olarak tecelli eder ve kul işlediği hayrın karşılığını hemen gönlünde alır. “Kim (Allah’ın huzuruna) güzellikle gelirse ona getirdiğinin on katı vardır. Kim de kötülükle gelirse o sadece getirdiğinin dengiyle cezalandırılır. Onlar haksızlığa uğratılmazlar”836 buyurdu Allah. Herkese yaptığının karşılığı anında verilir.
Aynısı kötülük için de geçerlidir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kul bir günah işlediğinde kalbine bir leke gelir. Kul onu işlemeye devam ederse o lekeler kalınlaşır ve perde olur. Bir günah işlediğinizde, yanlış yaptığınızda peşinden hemen bir hayır işleyin, ibadet yapın, tövbe, istiğfar edin ki gönlünüzdeki leke hemen silinsin”837 buyurur. Allah seriul hisab olduğu için işlenen hayrın da yapılan kötülüğün de karşılığını anında verir. Bu nedenle herkesin ameli kendi üzerindedir. Kul da kendine baktığında imanına, teslimiyetine, ebedi hayatının hesabını yapmasına göre ne durumda olduğunu anlar.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir de “cennette nimet yoktur. Herkes nimetini beraberinde götürür (çünkü nimeti üzerindedir). Cehennemde ateş yoktur. Herkes ateşini, azabını beraberinde götürür” buyurmuştur. Kulun üzerinde ya Allah’ın güzelliği tecelli eder ve bu güzellik ona cennet olur ya da şeytanın verdiği vesvese, kibir, gurur, riya, haset, dünya sevgisi gönlünde yer edinir. Bu da ona ahirette ateş olur, cehennem olur.
Bize düşen; kendimize dönüp gönlümüzün ne hâlde olduğuna bakmaktır. Eğer gönlümüzde Allah’ın sevmediği hâller varsa tövbe ve istiğfar edip onu silmektir. Başkasını hesaba çekip “bu cennetliktir, şu cehennemliktir” demek yerine kendimizi hesaba çekelim; çünkü Allah başkasının hesabını bize sormaz. Allah âyet-i kerimelerde “onların kazandıkları kendilerine, sizin kazandıklarınız da size aittir. Siz onların yaptıklarından sorumlu tutulacak değilsiniz.”838 “İşte bu (azap dünyada iken) kendi ellerinizle yaptığınız şeyler yüzündendir”839 buyurmuştur. Herkes kendi yaptıklarının karşılığını görür. Allah bizi huzura aldığında “kulum, niye şunu yaptın” derse “ya rabbi! falancalar şöyle yaptı, o yüzden ben de öyle yaptım” dememiz bizi kurtarmaz. Öyle söylesek Allah da bize “onlardan sana ne! Onlar benim kullarımdır, onlara da hesap soracak olan benim, sen değilsin. Ben sana kimseyi hesaba çekmen için yetki vermedim ve ben sana onların ne yaptığını sormuyorum, senin hesabını soruyorum” der.
Evet, Allah hiç kimseye kullarını hesaba çekme yetkisini vermemiştir. Kul, başkalarıyla değil kendi hesabıyla meşgul olandır. Ne zaman birilerini hesaba çeken ve insanları cehenneme gönderen birini görürseniz net olarak bilin ki kendisi cehennemliktir; çünkü Allah, rahman ve rahimdir. Kıyamet günü kullarına rahmetiyle tecelli eder. Hiç kimse Allah’ın affını, rahmetini sınırlayamaz. Bununla beraber biri insanları cennete gönderirse onun hakkında hüsn-ü zanda bulunmuş olur ki bu da hayırla, rahmetle bakmaktır ve kendisine kazandırır; ama insanı cehenneme göndermek kişiye kaybettirir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kim dünyada kime şefaatçi olmuşsa (Allah yolunda kime yardım etmiş, öğretmiş ve onu taşımışsa) Kıyamet günü de ona şefaat eder. Kıyamet günü bütün şefaat edecek olanlar şefaatlerini yaptıktan sonra Allah ‘hepiniz şefaat ettiniz artık sıra bende, şimdi de ben şefaat edeceğim’ buyurur ve rahmetini öyle bir saçar ki iblis bile o anda ‘belki rabbim beni de affeder’ diye umuda kapılır” buyurmuştur.
Şefaat edenler dünyadayken Allah yolunda yardım ettiklerine Kıyamet günü de şefaat ederler; çünkü yolu beraber yürümüşlerdir. O gün peygamberler şefaat edecek olanlara şefaat eder, onlar da dünyada yardım ettikleri kişilere şefaat ederler. En son ise Allah şefaat eder ve rahmetiyle tecellide bulunur. İşte, Allah’ın rahmeti bu kadar geniş, bu kadar sınırsızdır. Hâl böyleyken nasıl olur da Allah’ın rahmetini sınırlayabilir, başkalarını cehenneme gönderebilirsin! Hem Allah’ı tanımıyorsun hem de kalkıp onun kulları hakkında karar veriyor, hüküm veriyorsun!
Farz edelim ki on tane çocuğumuz vardır. Hâlleri ne olursa olsun hiçbiri arasında ayrım yapmaz, hepsini sever, kazanmalarını isteriz. Öyle değil mi! Çocuklarımızdan biri diğer bir çocuğumuz için bize “o kötü biridir, onu evlatlıktan reddet, evden kov” derse bunu söyleyen çocuğumuza anne, baba olarak “terbiyesizlik yapma! Sen kimsin, hangi hakla bunu söylüyorsun” deriz.
Çocuklarımızı biz yaratmadığımız hâlde onları bu kadar seviyor, hiçbirinin dışarıda kalmasını istemiyorsak Allah’ın yarattığı kulları için nasıl olur da Allah’a “bunlar kötüdür, cehennemliktir” diyebiliriz! Biri insanlar hakkında böyle düşünüyorsa onun gönlü yanlıştır ve asıl o cehennemliktir.
Bu arada benim söylediklerim insanları yanlışlarından dolayı küfürle itham edip cehenneme göndermekle alakalıdır. Yoksa tabi ki herkes Allah’ın vahyine uysun diye elimizden geldiğince hakkı ortaya koymamız, mü’min kardeşlerimize ya da karşımızdaki Müslüman değilse insan kardeşimize sarılıp yardım etmeye ve onları Allah’a, hidâyete, cennete davet etmeye çalışmamız gerekir; ama bunu da rabbimiz böyle yapmamızı sevdiği ve kulluğumuzun gereği olduğu için yapmamız gerekir. Diğer türlü kimseyi zorlayıp “ille de benim dediğim gibi yapacaksın” diyemez, insanları zorla değiştirmeye kalkışamayız. Biz Allah’ın sevdiği gibi yapalım, gerisine karışmayalım. Gerisi artık kulun tercihine aittir ve bu da kul ile rabbi arasındadır. Onu hesaba çekecek olan biz değiliz, Allah’tır.
Yapmamız gereken şey; insanlar kazansın diye onlara Allah’ın vahyini anlatmak ve Allah’ın güzelliğini üzerimizde gösterip rahmet olmaya, hayır olmaya çalışmaktır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde buyurur “bir kul başka bir kula dua ettiğinde Allah ‘sen kulum olarak benim kulum için bu hayrı istiyorsun. Ben sizin rabbinizim, ona da sana da verdim’ buyurur.” O yüzden birbirimize beddua değil dua olmalıyız. Övdüğümüz her insana dua etmiş oluruz. Her eleştirdiğimiz kişiye ise beddua etmiş oluruz. Allah da bize “kullarımı eleştirmeyin, gıybet etmeyin, çekiştirmeyin, yermeyin; yani beddua etmeyin, onlara dua edin, dua olun”840 buyuruyor.
Evet, ramazan ayının bu son on gününü güzel değerlendireceğiz inşallah. Sadece gönlümüzle değil fiilimizle, amelimizle, ahlakımızla, insanlara olan muamelemizle de kul olmaya çalışıp güzel yapacak, doğru yapacak, rabbimizin “güzel” dediği gibi, sevdiği gibi olmaya çalışacağız. Zaten oruç; insanın kendi kendine, nefsine, bedenine hâkim olması ve hükmetmesidir. Biz de kendimize Allah’ın hükmüyle hükmedeceğiz inşallah.
Allah âyet-i kerimede “kim Allah’ın indirdiği (hükümler) ile hükmetmezse, işte onlar kâfirlerin ta kendileridir”841 yani hakikati örtenlerin ta kendileridir, buyurmuştur.
Peki, kendimize Allah’ın hükmüyle nasıl hükmederiz?
Her durum karşısında Allah ne dediyse doğru odur, güzel odur, deyip rabbimizin emrettiği gibi yaptığımızda kendimize Allah’ın hükmüyle hükmetmiş oluruz. Kim ne derse desin bize düşen yalnızca rabbimize bakmak ve onun sevdiği gibi yapmaya çalışmaktır. Aksi hâlde imanımız lafta kalmış olur.
Allah, mü’minleri anlatırken “iman edenlerin Allah’a olan sevgileri çok şiddetlidir (onlar Allah’a âşıktırlar)”842 buyurur. Hepimiz biliyoruz ki çok şiddetli muhabbet aşk demektir; yani Allah “mü’minler rablerine âşıktır” buyuruyor.
Mü’min neden rabbine âşıktır?
Çünkü onu rabbi yaratmış, kendinden ona hayat vermiş, rûhundan nefhetmiş, kendinden isimler vermiş, varlık vermiştir. Her anda onu varlıkta tutan odur. Onun, rabbinden başka bir şeyi yoktur. Mü’min de buna iman etmiş, dolayısıyla rabbine âşık olmuştur.
İnsan bunları bilirse rabbine nasıl âşık olmaz! Allah’a âşık olan; Allah’ın kendinden nefhettiği rûhtur. Rûh; rabbine, sahibine âşıktır. Biz de kendi kendimizle, hakikatimizle beraber olunca âşık olduğumuzu görür, âşıklığımızı tadarız. Bu âşıklığı yaşamadan kulluk nedir anlayamayız.
Kul olmak; köle olmak demek değildir. Âşığın, maşukuna karşı teslimiyet içerisinde olmasıdır. Âşık, maşukunu öyle bir aşkla sever ki her şeyini kurban edecek kadar! Böyle olunca kul olmuş olur. Bu nedenle Kur’ân’ın bütününe baktığımızda Allah “beni seviyorsunuz, sevgimi istiyorsunuz ya, o zaman bunu ispatlayın ve benim için kurban edin, ikram edin, tahammül edin, iyilik yapın, kötülük yapana bile iyilikte bulunun” buyurur.
Hayat baştan sona imanı ispatlamaktan ibarettir! Geriye kalan her şey bu imanı kazanmak için bir araçtır. Araç ve amacı birbirinden ayırmamız lazım. İbadet; amaç değil araçtır. Amaç yalnızca iman, âbdiyet, âşıklık ve kulluktur. Mü’minin Allah’a âbd olmaktan, âşıklıktan başka bir amacı, gayesi, hedefi olamaz.
İnşallah biz de Allah’a âbd olmaya, kul olmaya çalışacağız. Bunun için de şartlar ne olursa olsun “ya rabbi! Seni seviyorum. Emir senin, hüküm senindir. Sen nasıl dilersen doğru odur, güzel odur, hak odur, istediğim odur. Senin muradın üzerimde gerçekleşsin de benim ne yaşadığım önemli değildir” dememiz gerekir.
Nasıl olsa bir şekilde ölmeyecek miyiz? -Elbette ki öleceğiz; ama mesele Allah yolunda Allah’a koşarken ölmektir; yani hayatı Allah yolunda harcayıp ölmektir. Ancak o zaman Allah yolunda şehid olmuş, şahid olmuş, şehadet etmiş oluruz.
Allah âyet-i kerimelerde “(cin ve insan şeytanlarından ve nefsinizin azgınlığından) Allah’a firar edin.”843 “Rabbinizden bir mağfiret olarak, genişliği gökler ve yer (kadar) olan muttakiler (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanlar) için hazırlanmış cennete koşun”844 buyurmuştur. Hepimizin önünde iki yol vardır; ya Allah yolunda cennete koşarken, rabbimize firar ederken ölürüz ya da rabbimizden, cennetten kaçarken ölürüz. Rabbimizden kaçarken ölmemek için sırât-ı mustakîmde rabbimize koşmamız, firar etmemiz şarttır.
Öncelikle hedefimizi belirleyelim. Hedef belli olmazsa iman da edilmiş olmaz. Biri “benim bu hayattaki amacım, gayem, derdim, çabam, gayretim; Allah’ın rızasını, dostluğunu, ebedi hayatımı kazanmaktır” dediyse o kişi mü’mindir. Böyle söylemeyenler bunun dışında her ne söylerse söylesin hedef olarak gördüğü şeye iman etmiştir.
Bilmemiz lazım ki insan hedefine neyi koymuşsa ona iman etmiş, ona kul olmuştur; çünkü ona koşmaya ve onu kazanmaya çalışır. Koştuğu şeye varıp varmayacağını Allah bilir; ama asla rabbine, cennete varamaz! Cennete, rabbine varamayanlar da cehenneme yuvarlanır.
Ne iman etmek kolaydır ne de kul olmak kolaydır. Hiç kimse mü’mince, delikanlı olarak tavrını ortaya koymadıkça ve “ben rabbim için her şeyi yaparım” diyen peygamberler gibi yapmadıkça iman etmiş ve kazanmış olmaz. Peygamberler ve peygamberlerle beraber olanlar her şeylerini Allah yolunda kurban ettilerse ebedi hayatı, Allah’ın rızasını kazanmak bunun dışında hiçbir şekilde mümkün değildir.
Allah’a davet edince geçmiştekileri örnek verdiğimizde genel olarak “o zaman her şey farklıydı” denilir. Hâşâ, Allah değişmiş midir ki kulluk değişmiş olsun! Kulluk hiçbir zaman değişmez. Allah âyet-i kerimede “Allah’ın kanununda asla bir değişiklik bulamazsın”845 buyurmuştur. Allah Hz. Âdem (a.s.)’a nasıl muamele yaptıysa en son insana da o muameleyi yapar. Peygamberlere nasıl muamele ettiyse bütün insanlara da o muamelede bulunur. Kendimizi kandırmayalım ya da kendimizi görmezden gelmeyelim.
Yapmamız gereken şey; tövbe, istiğfar etmek, rabbimize sığınıp “sana döndüm ya rabbi! Ben sana kul olmak, yakın olmak, hakikatime ermek, razı olduğun kullarından, ‘kulum dediklerinden’ mü’min kullarından olmak ve çok şiddetli bir muhabbetle seni sevmek istiyorum. Senin için her şeyi yapıp kurban etmek, sana kurban olmak, teslim olmak, Müslüman olmak, ‘rabbim ne dediyse güzel olan odur’ demek, işittik ve itaat ettik’ diyenlerden olmak istiyorum. Gerisinden ise sana sığınıyorum, şeytandan, nefsimden sana sığınıyorum. Kaybetmekten sana sığınıyorum, seni kaybetmekten sana sığınıyorum, kendimi kaybetmekten sana sığınıyorum” dememiz lazım. Böyle dersek mutlaka rabbimizin yardımı gelir ve rabbimiz rahmetiyle, mağfiretiyle bize tecelli edip gönlümüzü temizler. Rabbimiz bize aşkıyla, muhabbetiyle tecelli edince biz de bu aşkı, muhabbeti yaşar, rabbimizle olur ve rabbimizin yakınlığını tadarız inşallah.
Allah bizi nefsine tabi olup onun isteği, arzusu peşinde koşanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi rabbinin huzurunda olduğunu bilen ve rabbinin emrettiği, sevdiği gibi yapan kullarından eylesin. Allah bizi Allah’ın kendisine verdiği bütün imkânlarda, imanı kazananlardan ve Allah’a olan aşkını, muhabbetini ispatlamaya çalışanlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
