close

35.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını, rabbimizin bize olan muamelesini, bununla beraber rabbimize olan sorumluluğumuzu nasıl yerine getireceğimizi ve birbirimize nasıl muamele etmemiz gerektiğini öğrenmeye çalışıyorduk.

Allah, rabbimize karşı kulluk sorumluluğumuzu yerine getirmeye çalışmamıza “takvâ” demiş, bu sorumluluğu yerine getirenlere ise “muttaki” demiştir. Bununla ilgili olarak âyet-i kerimede “gücünüz yettiğince Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın), (onun âyetlerini ve resulünü) dinleyin, (emirlerine) itaat edin ve kendiniz için bir hayır olarak (Allah yolunda mallarınızı ve canlarınızı) infak edin! Kim nefsinin kıskanç(lık ve cimri)liğinden korunursa işte onlar felaha (kurtuluş ve saadete) erenlerdir”582 buyurmuştur. Felaha, kurtuluşa erenler yalnızca takvâ sahibi olan muttakilerdir. Bu durumda ebedi saadete ermek için bize lazım olan şey de Allah’a karşı takvâ sahibi olmaktır. Bunun dışında hiç kimse için ebedi saadet yoktur.

Biz de şimdiye kadar yaptığımız El Efâlu’l Husnâ sohbetleriyle rabbimize karşı kulluk sorumluluğumuzun ne olduğunu ve bu sorumluluğumuzu nasıl yerine getireceğimizi anlamaya; yani takvâ sahibi olmak için neler yapmamız gerektiğini öğrenmeye çalıştık. İnşallah Efâlu’l Husnâ sohbetleri vesilesiyle rabbine karşı kulluk sorumluluğunu yerine getiren takvâ sahibi kullar hâline gelir, hayatımızı Allah’ın huzurunda olduğumuzu bilerek yaşarız.

Evet, en son Allah’ın yuhyi “diriltir” ve yumit “öldürür” fiillerini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde yuhyi ve yumit fiillerini kısaca tekrar edelim. Ardından geçen sohbetimizde söylediğimiz gibi; Allah’ın hakları nasıl beyan ettiğini anlamaya çalışalım inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

“O, hayat veren ve öldürendir.”583 Allah diriltir, hayat verir ve öldürür. Yaratan da öldüren de odur. “Her ümmetin (ve topluluğun) bir eceli vardır. Ecelleri geldiği zaman ne bir an (onu) erteleyebilirler ne de öne alabilirler.”584

“Peki, (rahimlere) akıttığınız (meniy)i hiç düşündünüz mü? Onu (ve ondan meydana gelen çocuğu) siz mi yaratıyorsunuz, yoksa yaratan biz miyiz?” Allah bize “rahimlere düşen iki damla suyu siz mi insan olarak yaratıyorsunuz yoksa biz mi onu insan olarak yaratıyoruz” diye soruyor ve hepimizi düşünmeye, tefekkür etmeye davet ediyor.

“Aranızda ölümü(n ne zaman gerçekleşeceğini) takdir eden de biziz ve biz, sizin (yerinize) benzerlerinizi getirmeye ve sizi bilemeyeceğiniz (başka) bir şekilde (yeniden) yaratmaya (da kâdiriz). (Bu konuda) Önümüze (asla) geçilemez (takdirimize mâni olunamaz).”585 Allah başka bir şekilde yeniden yaratır mı? -Elbette ki yaratır.

Peki, ne zaman yaratır?

Allah, Kıyamet günü her şeyi yeni bir yaratılışla tekrar yaratır. “Yeryüzünde gezip dolaşın da (Allah’ın her şeyi) ilk defa nasıl yarattığına bir bakın! Sonra Allah, âhiret hayatında da (dilediğini tekrar) vücuda getirecektir.”586 “O gün yer başka bir yere, gökler de (başka göklere) dönüştürülür.”587 Allah’ın ahiretteki yaratışı farklıdır.

Aynı şekilde dünyada Allah’ın, kullarına ikram ettiği nimetler, güzellikler vardır; ama kim bilir Allah ahirette hangi isimleriyle tecelli edip daha neler ikram edecek. Tabi, Allah’ın ahirette ikram edeceği nimetler ebedi hayatını kazanan kullar içindir.

Aynısı ahiretini kaybedenler için de geçerlidir. Allah onları ise yeni bir yaratılışla hayvan olarak yaratır; çünkü kendileri dünyadayken rablerini, Hz. İnsan olmayı, Allah’a âbd olmayı, dost olmayı, yakın olmayı tercih etmemiş, bunun yerine hayvanlar gibi yemeyi, içmeyi ya da insanlara canavar gibi saldırmayı tercih etmişti. Böyle olunca Allah da “tamam, siz bilirsiniz, madem hayvan olmayı istiyorsunuz, tercih sizindir” buyurur ve onları yeni bir yaratışla hayvan olarak yaratır. Bu yüzden devamlı “cehenneme gidenler insan değildir, insanlığını kaybetmiş olanlardır” diyoruz.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “cennet ehli cennete, cehennem ehli de cehenneme gittikten sonra Allah cennet ehline ‘bundan sonra size gazap etmek, kızmak, küsmek yoktur. Hepiniz rahmetin, muhabbetin içindesiniz, artık emin olun, endişe taşımayın’ diye hitap eder”588 buyurur. Bu hitapla beraber cennettekiler artık Allah’ın “selam yurdu” dediği yerdedir, selamettedir.

Okuyacağımız bu âyette de Allah cehennem ehline yaptığı hitabı beyan eder. “(O gün) Ateşte bulunanlar ‘rabbimiz! Bizi buradan çıkar. Eğer bir daha (küfre) dönersek şüphesiz kendimize zulmetmiş oluruz. (Allah onlara) Buyurur: Orada (azap içinde kalın) susun ve artık (bir daha) benimle konuşmayın!”589 Cehennem ehli “ya rabbi! Bizi buradan çıkar” diye dua edip tövbe, istiğfar edince Allah onlara “susun, bir daha benimle konuşmayın” buyurur. Bununla ilgili başka bir âyet daha okuyayım. “(O gün) Ateşte bulunanlar cehennem bekçilerine, ‘rabbinize dua edin de (hiç değilse) bir gün (olsun) bizden azabı hafifletsin’ derler. (Cehennemin bekçileri ise) Size resulleriniz apaçık deliller (ve âyetler) getirmediler mi, derler. Onlar da derler ki: Evet (getirdiler). (Bunun üzerine bekçiler) Şöyle derler: Öyleyse kendiniz (dua edip) yalvarın. Hâlbuki kâfirlerin duası dalâletten başka bir şey değildir.”590

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Allah’ın cehennemdekilere “susun ve bir daha benimle konuşmayın” hitabını anlatırken hadis-i şerifinde “Allah (cehennemdekilere) ‘susun bir daha benimle konuşmayın’ dediğinde onlar hayvan gibi olurlar. (Bu hitaptan sonra) Konuşmak istediklerinde artık konuşamazlar sadece devenin böğürmesi gibi bir ses çıkarırlar” buyurmuştur. Bu hitaptan sonra cehennem ehli için artık konuşmak yoktur; çünkü insanlıklarını kaybetmişlerdir. Suret itibariyle dünyadayken hangi hayvana benzemişlerse cehennemde de o hayvanın suretine bürünürler. Allah onları bu şekilde yeni bir yaratışla yaratmıştır.

Allah bizi insanlığını, ahiretini kaybedenlerden eylemesin. Allah bizi Hz. İnsan olmayı kabul edenlerden ve rabbinin istediği gibi yaşayıp ebedi hayatını kazananlardan eylesin inşallah.

Evet, Allah’ın “diriltir ve öldürür” fiillerini anlatırken bir sonraki sohbetimizde hakları anlatacağımı söylemiştim. Şimdi de hakları Allah’ın beyan ettiği gibi anlamaya çalışalım inşallah.

Allah’ın hakkı nasıl anlattığını ve asıl önemli olanın Allah’ın hakkı olduğunu herkesin bilmesi gerekir. Öyle ki rabbine hakkını teslim edebilsin ve herhangi bir varlığın hakkını ondan alarak hiçbir varlığa zulmetmesin.

Unutmamamız lazım ki her zaman için öncelik insanın kendi hakkı yahut diğer varlıkların hakkı değildir. Öncelik sadece Allah’ın hakkıdır; çünkü insan, Allah’ın hakkını gözetirse hem bütün varlığın hem de kendisinin hakkını gözetmiş olur.

Yaratan, varlıkta tutan, diri tutan Allah’tır. Hayatın nasıl yaşanılması gerektiğini rab olarak öğreten yine Allah’tır. Hâl böyleyken insan, hayatını Allah’ın gösterdiği, öğrettiği gibi yaşamazsa Allah’ı rab olarak kabul etmemiş, dolayısıyla Allah’ın terbiyesini kabul etmemiş olur ki böyle olunca da Allah’ın hakkını teslim etmemiş olur.

İsterseniz şimdi de Allah’ın haklarla ilgili beyan ettiği âyetleri okuyalım. Böylelikle hakkı rabbimizin bize öğrettiği, anlattığı gibi öğrenmiş, anlamış olalım inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Hitap, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “De ki: Gelin, rabbinizin size neleri haram kıldığını okuya(rak emirlerini anlata)yım.” Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “rablerinin neyi haram kıldığını bütün insanlara anlat” buyuruyor.

Haram, Allah’ın net olarak çizdiği çizgidir; yani “sakın bunları yapmayasınız” diye emir buyurduklarıdır. Allah âyetin hemen devamında neyi haram kıldığını beyan eder. “Ona hiçbir şeyi asla şirk koşmayın.”591

Hakların ne olduğunu anlamaya çalışıyorduk ya dikkat edersek Allah, haram kıldıklarını sayarken en önce “Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayın” buyurdu. O hâlde bütün haklardan önce ilk olarak gelen hak; Allah’ın hakkıdır. Bu nedenle Allah’ın hakkı her şeyin üstünde ve üzerindedir. İnsanın da öncelikle dikkat etmesi gerektiği tek şey; Allah’ın hakkını Allah’a teslim etmek ve ona hiçbir şeyi şirk koşmamaktır.

Biri Allah’a şirk koştuysa hiçbir varlığın hakkını ödeyemez; çünkü Allah’a şirk koşarak zaten kendine zulmetmiş, zalim olmuştur. Kendine zulmeden biri başkalarına hakkını verebilir mi!

Şirki doğru anlamamız gerekir. Şirk demek; ilâhlığı Allah’a değil de kendine ya da başkalarına layık görmektir. Biri ilâhlığı Allah’a değil de kendine ya da başkalarına layık görürse rabbine karşı şirk işlemiş, iblisle, şeytanla beraber olmuş ve cehennemin yolunu tutup en büyük zulmü kendine yapmıştır. Bu, Allah’ın bütün isimleri için geçerlidir. Biri Allah’ın herhangi bir ismini başkasına verirse onu Allah’a ortak koşmuş olur ki nihayetinde ebediyen kaybeder. Şimdi, kendine böylesine zulmeden biri hiç varlığa hakkını verebilir mi!

Kul, şirke düşmemek için her bir isminde Allah’a iman etmeli, bunun için de Allah’ın bütün isimlerini bilip iman etmelidir. Kul, Allah’ın bir ismini bile bilmezse o isimde Allah’a şirk koşmaktan kurtulamaz. İman aynı zamanda emin olmaktır. Kul da Allah’ın isimlerini bilip iman ettikten sonra bir de Allah’tan emin olmalıdır. Öyle ki şirke düşmekten kurtulabilsin.

Evet, Allah, En’âm Sûresi’nin 151. 152. ve 153. âyetlerinde hakkları; yani yapılması ve yapılmaması gereken şeyleri peş peşe saymıştır.

Yahudi’nin, Hristiyan’ın şimdiki tabirle modern dünyanın belirlediği insan hakları vardır. Peki, onların saydıkları bu haklarda Allah’a ait bir hak var mıdır? -Tabi ki yoktur. Kendilerince her hak vardır; ama Allah’ın hakkı yoktur; yani Allah’a şirk koşmama, Allah’a âbd olma, iman etme hakkı yoktur! Zaten onlar da “Allah devre dışıdır, bütün işleri biz yaparız, yetki bizdedir” derler.

Ama her ne kadar insan hakları deseler de aslında hiçbirinde insan hakkı da yoktur; çünkü sadece kendilerini insan olarak bilirler. Küfür tek bir millettir ya Hristiyanlar da Yahudiler de kendilerine göre insandır, Yehova’nın çocuklarıdır, diğerleri ise henüz gelişmemiş, insan olamamıştır. İnsan olma yolculuğundadır ve bu yolculuğu henüz tamamlamamışlardır, dolayısıyla insan değil vahşidirler.

Mesela; Yahudilere göre diğer insanlar kendilerine hizmetçi olsun diye vardır. Baktığımızda Hristiyanlar ve Yahudiler modern dünya dedikleri kavramda yalnızca kendilerini insan olarak gördükleri için bir Hristiyan’ı ya da Yahudi’yi öldürürsen kıyameti koparırlar; ama bin tane Müslümanın ölmesi kendileri için önemli değildir; çünkü onlara göre kendilerinden olmayanlar insan değildir, vahşidir ve ayakta durmamaları, sürekli sindirilmeleri, hatta arada bir azaltılmaları gerekir.

Bu nedenle çeşitli ülkeler hakkında “gelişmemiş ülkeler” ya da “az gelişmiş ülkeler” derler. Peki, gelişmiş veya gelişmemiş olmanın, kriteri, özelliği nedir! Siz hayvan gibiyseniz, insanlara hayvan gibi bakıyorsanız az gelişen kim oluyor! Siz kendiniz vahşisiniz, karşınızdakini insan olarak görmüyorsunuz! Paranız, silahınız var diye gelişmiş mi oldunuz. Sizin vahşetiniz ortadadır! İstediğiniz kadar geliştiğinizi söyleyin asıl siz insan olarak gelişmemişsiniz!

Aynı şekilde İslam dini için de düşünceleri böyledir. Hiçbiri İslam’ı kabul etmez. Müslümanları insan olarak görmedikleri için İslam hakkında da “vahşilerin dini” derler.

İşte, bu kadar sevdiğimiz, övdüğümüz, kıymet, değer verdiğimiz, insanların önünde gördüğümüz kişilerin diğer insanlar hakkındaki düşünceleri, fikirleri budur. Yaptıkları, tavırları, işleri, savaşları ve işledikleri cinayetler de böyle düşündüklerinin şahididir. Başımızı kuma gömmeye gerek yoktur. Zaten genel olarak bakıldığında Müslüman’ları insandan saymadıkları net olarak görünür.

Bununla beraber her ne kadar kendilerine Yahudi ve Hristiyan deseler de aslında bir dinleri de yoktur. Eğer onlara göre Allah devre dışı ise bu durumda kendileri ilâhlık taslıyor, kendileri Allah’ın, peygamberin yerine konuşuyor demektir. Zaten bu yüzden dinlerini tahrif etmişlerdir.

Ayrıca insan haklarını savunduklarını söylerler; ama yaşantılarına baktığımızda insan hakkının bir tek isim olarak var olduğunu, gerçekte insan hakkının olmadığını görürüz. Mesela; ülke olarak bir memlekete girip “size insan haklarını, adaleti, demokrasiyi, birliği, beraberliği getiriyoruz” derler; fakat orayı kan gölüne çevirip o memleketten alabilecekleri bütün menfaatleri alırlar! Bu menfaati alırken de kaç bin insanın öldüğünü önemsemezler.

Hâl böyleyken şeytan ne yapıyor?

Mü’mine Müslüman’a Avrupa’yı övdürüp “Avrupa medenidir, çok iyidir” dedirtiyor! Avrupa’nın Müslümanlara ve diğer insanlara olan bakışını söyledim. Bu durumda Avrupa’nın köpekten, canavardan ne farkı vardır! Allah’ın vahyine göre rabbini kabul etmeyenler hayvanlardan daha aşağı değil miydi!592 Madem öyle nasıl bir hayvanı övebiliyor, takdir edebiliyorsun! Bir de “Avrupa’da insan hakları var” diyorsun. Onlar bir kere seni insan olarak saymıyorlar! Hepsinin “hak” dediği şey senin için değil kendileri içindir. Eğer başkaları için de insan hakları deselerdi dünyanın diğer bölgelerinde yaşanan cinayetlere sessiz kalabilirler miydi; ama bir yerde binlerce insan ölürken hiçbiri sesini çıkartmıyor. Hatta “Müslümanlar ölsünler ki güç sahibi olmasınlar, biz de onları yavaş yavaş kullanalım” diyorlar; ama kendi taraflarından bir kişi dahi ölse karşılık olarak binlerce kişiyi öldürüyorlar; çünkü başkalarını insandan saymıyorlar. Bir tek kendilerinden olanları insandan sayıyorlar. Hâl böyleyken nasıl onları övebilir “onlar çok güzel yapıyor” diyebilirsin! İşte, Allah’ın hakkı takdir edilmezse böyle olur.

Evet, Allah, iman etmeyenleri ve rabbine şirk koşanları anlatırken “onlar Allah’ın hakkını takdir edemediler”593 buyurmuştu. Allah’ın hakkını takdir etmez, Allah ile beraber olmaz, Allah’ın seni yarattığını, varlıkta tuttuğunu, senden âbdiyet, kulluk, iman istediğini bilmezsen insan olamazsın, insanlığa örnek olamazsın. Oysaki Allah “sizin insanlığa (örnek ve) şahidler olmanız, resulün de size şahid olması için sizi (sırât-ı mustakîmin tam) orta(sın)da (yürüyen) bir ümmet kıldık.”594 Yani Allah’ın resulü sizin örneğiniz olsun, siz de bütün insanlığa örnek olun diye sizi vasat, dengede bir ümmet kıldık, buyurdu. Allah’ın hakkını takdir edemezsen nasıl örnek olacaksın!

Allah’ın resulünü örnek olarak kabul edip gerçek manada mü’min, Müslüman olanlar; tamamen dengede olur ve bütün insanlara kulluklarıyla Hz. İnsan oluşlarıyla, rahmetleriyle, mağfiretleriyle, ikramlarıyla, aşklarıyla, muhabbetleriyle, güzellikleriyle örnek olurlar. Eğer örnek olamamışsak bilelim ki Allah’ın resulünü örnek almadığımız içindir.

Unutmamamız lazım ki mü’min; Allah’ın huzurunda duran, Allah’ın hesabını yapan ve rabbinin “güzel” dediğine güzel, “çirkin” dediğine çirkin, “hak” dediğine hak, “bâtıl” dediğine bâtıl, “doğru” dediğine doğru, “yanlış” dediğine yanlış diyendir. Öyle “biz kendi kendimize düşündük, şöyle olması daha güzeldir” demekle insan olunmaz. Şimdi siz kuş kadar beyninizi bir araya getirip hakların ne olduğunu belirtirken âlemlerin rabbine karşı daha güzelini ortaya koyabildiğinizi mi sandınız! Öyleyse ne kadar beyinsiz olduğunuz buradan anlaşılır.

Devamlı söylüyorum; şirk “ben Allah’tan daha iyi biliyorum” demektir. İblis “ben Âdem’den hayırlıyım”595 diyerek kendini bir insanla kıyaslamıştı. Şirk ise insanın kendini Allah ile kıyaslayıp “ben Allah’tan daha iyi biliyorum” demesidir. Allah’tan daha iyi bildiğini iddia eden birine “Allah böyle söylemiş” dediğinde hemen “yok, öyle olmasa, şöyle olsa daha iyi olur, daha güzel olur” der; yani “Allah bilmiyor, ben biliyorum” der.

Allah’a şirk koştuysan zaten kendin insan olmaktan çıktın, sana artık hiçbir şey söylenmez. Sen rabbini, insanlığını kaybetmişsin! Kendini topraktan, çamurdan bir varlık olarak görmüşsün, zaten senden insanlık beklemek yanlıştır.

Evet, Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “de ki: Gelin, rabbinizin size neleri haram kıldığını okuya(rak emirlerini anlata)yım: Ona hiçbir şeyi asla şirk koşmayın” demiş, yani “haram olan ilk şey Allah’a şirk koşmaktır” buyurmuştu. Bundan dolayı bütün haklardan önce Allah’ın hakkı gelir. Kaldığımız yerden devam edelim inşallah.

Âyet devam ediyor. “Ana babaya iyilik edin.”596 Anaya, babaya ihsanda bulunun. Allah, anne babaya nasıl davranılması gerektiğiyle ilgili başka bir âyette “biz, insana; ana, babasını (gözetip, onlara iyi davranmasını) tavsiye etmişizdir; çünkü anası onu zayıflık üstüne zayıflık çekerek (nice sıkıntılara katlanarak karnında) taşımıştır. Onun (sütten) ayrılması da iki yıl içindedir. (İşte bu yüzden önce) Bana sonra da ana, babana şükret diye (ona emrettik)”597 buyurmuştur.

Allah neden anne, babana teşekkür etmen gerektiğini buyurmuştur?

Önce insan olman gerekir de ondan. Anne, babanın hâli her ne olursa olsun, isterlerse kâfir, müşrik olsunlar yine de onlara iyilikte, ihsanda ve güzel muamelede bulunacaksın; çünkü onlara teşekkür borçlusun. Sen şükreden bir kulsun ya, nimetin kıymetini biliyorsun ya, işte sana yakışan onlara teşekkürde bulunup güzel davranmaktır. Allah’ın emrine karşı olan istekleri, hâlleri müstesna, onlara güzel muamelede bulunman, hatta anne, babana da değil herkese karşı öyle olman gerekir; çünkü bütün insanlar birilerinin anne, babasıdır. Nasıl ki kendi anana, babana güzellik yapıyorsan başkalarının da anne, babasına güzel davranman, güzellik yapman, ihsanda bulunman lazım. Sen muhsin ol, hayatı Allah’ın huzurundaymış gibi yaşa, annen, baban mü’min olmasalar bile onlara kul olarak muamele et; çünkü onlar da Allah’ın kuludur.

Her ne kadar anne, babana teşekkür borçlu olsan da annen sana ikramda, ihsanda bulunduğu ve senin için fedakârlık yaptığı için annene karşı ayrıca bir teşekkür daha borçlusun; çünkü Allah okuduğumuz âyette insanı anlatırken “anası onu zayıflık üstüne zayıflık çekerek (nice sıkıntılara katlanarak karnında) taşımıştır.” Zahmetle taşımış ve zahmetle doğurup büyütmüştür, buyurdu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de bununla ilgili olarak “babanın bir sefer hakkı varsa annenin hakkı üç kat daha fazladır, anne (babadan) daha önde gelir”598 buyurmuştur.

Kul, anne, babasına ihsanda bulununca aile saadeti temin olur, dolayısıyla ailede huzur olur, muhabbet olur. Elbette ki anne, baban mü’minlerse kendi yerlerini bilirler; ama mü’min değiller ise onlardan herhangi bir fedakârlık bekleme. Onlar zaten kendilerini ateşe atıyorlar! Böyle olunca iş artık sana düşer. Sen onlara karşı güzel yap, ihsanda bulun. Gerisine karışma, onlar Allah’ın kuludur ve onların hesabını görecek olan Allah’tır. Sana düşen; onlar hakkında hüküm vermek değil, Allah’ın emrini yerine getirip güzel yapmaktır.

Âyet devam ediyor. “Fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Sizi de onları da biz rızıklandırıyoruz.”

Bir, geçmişteki cahiliye döneminde olduğu gibi çocukları zahiri olarak öldürmek vardır bir de manevi olarak öldürmek vardır. Örnek vermek gerekirse; bazıları sırf rahatları bozulmasın diye “bana en fazla iki çocuk yeter” der. Bu da başka bir yanlıştır; çünkü kimse evlatlarından hangisinin kendisi için hayırlı olacağını, göz aydınlığı olacağını, ebediyen kazanmasına vesile olacağını bilemez! Söz konusu çocuk oldu mu rahatlık ya da rızık açısından değil, Allah’a göre hesap yapmak lazımdır.

Bir de çocukları manevi olarak öldürmek vardır, demiştik. Biri çocuğunu Allah’a kul olarak yetiştirmediyse, ona sadece dünyayı, mevkiyi, makamı gösterip dünyanın peşinden koşmasını, hayatını dünyayı kazanmak için yaşamasını istediyse çocuğunu manevi olarak öldürmüş olur. Bir çocuk, rabbini, ahiretini bilmiyor, rabbini her şeyden, ahiretini dünyadan çok sevmiyorsa manevi olarak ölüdür. İşte, anne, babalar çocuklarını bu şekilde yetiştirerek onları öldürmüş olurlar.

“Fuhşiyatın (aşırılığın) açığına da gizlisine de yaklaşmayın.”599

Fahşa denince genel itibariyle fuhuş anlaşılır. Oysaki fahşa; aşırılık demektir. Misal; biri ticaret yaparken satacağı malı değerinden fazla bir fiyatla satarsa onun hakkında “malı, fahiş fiyatla (aşırı fiyatla) sattı” denilir. Sadece ticarette değil her konuda fahşa yapmak, aşırı gitmek vardır. Allah da “fahşanın (aşırı gitmenin) gizlisinden de açığından da uzak durun, fahşaya yaklaşmayın. Her konuda Allah’ın emrine, sınırlarına riâyet edin” buyurmuştur.

İnsanın, yaşadığı toplumun örfüne uymaması da aşırıya gitmektir. İnsan toplumundaki örfe, adete, geleneğe dikkat etmeli, o örfe ters düşüp başkalarını rahatsız etmemelidir. Yoksa yaptığı fuhuş olur, yanlış olur, aşırıya gitmiş olur. Geçen sohbetimizde fuhşiyatı anlatırken söylemiştim; şu anda hepimiz sohbet dinlemeye çalışıyoruz. Kimsenin kimseyi rahatsız etmek gibi bir hakkı olmadığı için biri bu esnada bağırıp çağırırsa herkesi rahatsız etmiş olur ve fahiş bir harekette bulunmuş olur. Fuhşiyatın (aşırılığın) açığına da gizlisine de yaklaşmayın, âyetini böyle anlamamız lazım.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, kimseyi rahatsız etmemekle ilgili olarak “bir eve gidip evin kapısını üç sefer çaldığınızda kapı açılmazsa hemen geri dönün, ısrar etmeyin”600 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ölçüyü koyup “kapıyı sadece üç kere çalabilirsin, dört defa çalamazsın” buyuruyor. O anda hiç kimse evde olmayabilir veya müsait değillerdir ve sana kapıyı açmak istemiyorlardır. Şayet dördüncü defa kapıyı çalarsan yaptığın aşırılık olur, sen de haddini aşmış olursun; çünkü ev sahibine haksızlık etmiş, zulmetmiş olursun.

Buna rağmen baktığımızda bazıları gidip üç sefer, beş sefer “tak, tak, tak” diye kapıyı çalar, üstelik evdekilerin ne düşündüğünü de umursamazlar. Bunun sebebi; Allah’ın koyduğu sınırı bilmemeleridir.

“Ve haksız yere Allah’ın haram kıldığı cana kıymayın! İşte bunlar Allah’ın size tavsiye (ve emr)ettikleridir. Umulur ki aklınızı kullanır (düşünüp anlar)sınız.”601

Kulun ya kendini savunurken ya da birini öldürene kısas uygulamak için öldürmeye hakkı olur. Birini öldürenlere de Allah’ın emrine, hükmüne göre muhakeme edilir; fakat öncelik yine de kısası uygulamak değildir. Öldürülen kişinin velisi katili affedebilir ve öldüren kişi öldürülenin ailesine diyetini ödeyebilir.602 Böyle olunca kısas yapmaya gerek kalmaz; ama ölenin yakınları kısas isterse o zaman da gereken yapılır; çünkü kısasta hayat vardır.603 Kısas suç işlenmesin diye vardır. Kısas olunca birini öldürmek üzere olan kişi kendisinin de öldürüleceğini bilir ve ona göre davranır.

“Rüşd çağına erişinceye kadar yetimin malına sadece en güzel şekilde (onun yararına olacak biçimde) yaklaşın.”

Yetim; yalnızca anne, babası olmayan değildir, herhangi bir desteği olmayan da yetim konumundadır. Biri yetimin vârisiyse daha çok geliştirmek, büyütmek için yetimin malına yaklaşabilir. Bununla beraber malı yetim için geliştirirken ondan istifade de edebilir; ama aşırıya gidip zulmedemez.

“Ölçü ve tartıyı adaletle tam yapın.” Ölçüyü, tartıyı adaletle tutun, kimseye haksızlık yapmayın. Sattığınız malın bir kusuru varsa mutlaka söyleyin; karşınızdakini kandırmayın. Mü’min; güvenilendir, emin olunandır. Bundan dolayı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “bizi aldatan bizden değildir”604 Güvenilmez olan, insanları kandıran bizden değildir, buyurmuştur.

“Biz kişiye ancak gücünün yettiğini yükleriz.” Yaratmış olduğum bütün kullarımın gücü söylediklerimi yapmaya yeter. Ben hiçbir kuluma gücünün yetmediği bir şeyi teklif etmiyorum, buyuruyor Allah.

“Söz söylediğiniz zaman yakınlarınız dahi olsa adaletli olun ve Allah’ın ahdine (ona verdiğiniz âbd olma sözüne) vefa gösterin!”605

Allah bununla ilgili olarak başka bir âyet-i kerimede buyurur ki “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Kendiniz, ana babanız ve yakınlarınızın aleyhine de olsa Allah için şahidlik yaparak adaleti titizlikle ayakta tutan kimseler olun! (Haklarında şahidlik ettikleriniz) İster zengin ister fakir olsunlar Allah, ikisine de (sizden) daha yakındır. Öyleyse hevânıza (nefsinizin arzu ve isteklerine) tabi olarak adaletten şaşmayın! Eğer (şahidlik ederken gerçeği) çarpıtırsanız veya (şahidlikten) kaçınırsanız, (bilin ki) muhakkak Allah, yaptıklarınızdan tamamen haberdardır.”606 Yine şahidlikle ilgili başka bir âyet-i kerimede Allah “şahidler çağırıldıkları zaman (şahidlik etmekten) kaçınmasınlar.”607 Birinin zulmettiğini, haksızlık ettiğini gördüğünüzde sakın gizlemeyin ve şahidlikten kaçmayın. Hayırlı olan şahidlik yapmanızdır, buyurmuştur.

Allah “şahidlik yapın, zulmü, haksızlığı gizlemeyin” buyurduğu hâlde biri haksızlığa karşı şahidlik ettiğinde o kişi için hemen “ispiyon etti” denilir. Oysaki bu doğru bir düşünce değildir. Zulme uğrayan kulun senden başka şahidi yoksa ve ben de sana bu olayı göstermişsem sen de git doğru bir şekilde şahidlik yap, buyuruyor Allah. O yüzden insan her ne olursa olsun zulüm konusunda şahidlikten kaçınmamalıdır.

Peki, kendimize bakalım, acaba şahidlik ediyor muyuz?

Elbette ki etmiyoruz; çünkü şeytan bize “eğer söylersen sana ispiyoncu, derler” diye vesvese veriyor, biz de şeytanın bu hilesine aldanıp şahidlik yapmıyoruz. Hâlbuki zulmün olmaması için şahidlik yapmamız ve gereken her neyse onu söylememiz şarttır.

“Ve Allah’ın ahdine (ona verdiğiniz âbd olma sözüne) vefa gösterin!” Allah ile olan ahdinizi; yani Allah’a verdiğiniz sözü yerine getirin. Görüldüğü gibi hak yine Allah’a geldi!

Daha önce anlatmıştım. “Ben Kur’ân’a iman ettim” dediğimizde Kur’ân’da Allah’ın vahyettiği her ne varsa imanımızın gereği olarak hepsini yerine getireceğimize dair Allah’a söz vermiş oluruz. Allah da bize “bana verdiğiniz sözü yerine getirin” buyuruyor.

“İşte, bunlar Allah’ın size tavsiye (ve emr)ettikleridir. Umulur ki (bunları) tezekkür eder (düşünüp öğüt alır)sınız.”608 Allah size böyle emretmiştir. Umulur ki öğüt alır ve gereğini yaparsınız.

“İşte bu, benim dosdoğru yolumdur. Öyle ise ona tabi olun!” Kim şu ana kadar saydıklarımı yerine getirmezse sırât-ı mustakîmden çıkar. Sırât-ı mustakîmde yürümek istiyorsanız söylediklerimin hepsini yerine getirin. “Sizi onun yolundan ayıracak (başka) yollara tabi olmayın! İşte bunlar Allah’ın size tavsiye (ve emr)ettikleridir. Umulur ki takvâ sahibi olursunuz (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışırsınız).”609 Bunları yaparsanız takvâ sahibi olursunuz, aksi takdirde takvâ sahibi olamazsınız, buyurdu Allah.

Evet, hep birlikte Allah’ın hakları nasıl beyan ettiğini anlamaya çalıştık. Okuduğumuz âyetlerde hepimiz şahid olduk ki hakları en güzel şekilde, üstelik en ince ayrıntısına kadar Allah anlatmış, beyan etmiştir. Bize de düşen; öncelikle Allah’ın hakkını takdir etmek ve rabbimize hiçbir şeyi şirk koşmamaktır. Allah bize hayatı nasıl yaşamamız ve varlığa nasıl muamele etmemiz gerektiğini bir bir izah ettiği için Allah’ın hakkını teslim edip emirlerini yerine getirdiğimizde zaten direkt olarak varlığın hakkını da teslim etmiş ve hiçbir şeye zulmetmemiş oluruz.

Sadakallahulazim.

Allah bizi Allah’ın hakkını görmeyenlerden, aşırıya kaçanlardan ve haddi aşanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi fahşadan sakınan, takvâ sahibi kullarından eylesin. Allah bizi hakkı kendine göre değil, Allah’ın vahyettiği gibi anlayanlardan eylesin. Allah bizi öncelikli olarak Allah’ın hakkının geldiğini bilen ve Allah’ın hakkını takdir eden kullarından eylesin. Allah bizi herkese hakkını teslim eden kullarından eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Teğâbûn /16 ↩
  2. Mu’minûn /80 ↩
  3. A’râf /34 ↩
  4. Vâkıa /58-62 ↩
  5. Ankebût /20 ↩
  6. İbrâhîm /48 ↩
  7. Buhari, Rikak, 50; Müslim, Cennet, bab, 3 ↩
  8. Mu’minûn /107-108 ↩
  9. Mu’min/49-50 ↩
  10. En’âm /151 ↩
  11. Furkân /44 ↩
  12. En’âm /91, Hacc /74, Zumer /67 ↩
  13. Bakara /143 ↩
  14. Sâd /76 ↩
  15. En’âm /151 ↩
  16. Lokmân /14 ↩
  17. Müslim, Birr, 2 ↩
  18. En’âm /151 ↩
  19. Buhari, İsti'zan, 13; Müslim, Adab, 32, 34, 35, 37; Ebu Davud, 127, 130; Tirmizi, İsti'zan, 3; İbn Mace, Edep, 17 ↩
  20. En’âm /151 ↩
  21. Bakara /178 ↩
  22. Bakara /179 ↩
  23. Müslim, Îmân, 164 ↩
  24. En’âm /152 ↩
  25. Nisâ /135 ↩
  26. Bakara /282 ↩
  27. En’âm /152 ↩
  28. En’âm /153 ↩