31.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Efâlul Husnâ’sını ve kullarına olan bire bir muamelesini anlamaya çalışıyorduk.
Bütün efâl sohbetlerimiz boyunca Allah’ın fiillerinin isimlerinden tecelli ettiğini söyledik. Allah’ın rahmeti, rahmanlığından, rahimliğinden, ikramı da kerimliğinden, vahhablığından tecelli eder. Bütün fiiller Allah’ın isimlerinden meydana gelir. Zaten kelime manası olarak düşündüğümüzde fiil, efâl meydana gelen şey demektir.
Geçen sohbetimizde Allah’ın “tecelli etti” fiili ile “ol” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise Allah’ın evhâ “vahyetti” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.
Allah, bütün nebîlerine, resullerine vahyetmiştir. Aynı şekilde bütün kullarına da vahyeder. Mesela; arıya bal yapması için vahyetmiştir. Hz. Mûsâ (a.s.)’ın annesine, Hz. Îsâ (a.s.)’ın ise hem annesine hem havarilerine vahyetmiştir. Dünyaya, yere, göğe vahyetmiştir. Allah, kulunun gönlüne vahyeder ve bu vahyi süreklidir. Bu saydıklarımın hepsi âyettir. Birazdan âyetleri okuduğumuzda böyle olduğunu hep beraber göreceğiz.
Şimdi de Allah’ın, kullarına nasıl vahyettiğini âyetlerle anlayalım inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
“Allah bir insanla ancak vahiy yoluyla veya perde arkasından konuşur, yahut bir resul (elçi) gönderip izniyle ona dilediğini vahyeder. Muhakkak ki o, aliyydir, hakîmdir (anlaşılamayacak kadar yüceliğe, hikmete ve hayra sahip olandır).”402
Allah’ın bir beşerle konuşması mümkün olmayan bir şeydir; çünkü beşer buna güç yetiremez. Allah ya vahyedip onunla konuşur ya perde arkasından konuşur ya da bir resul gönderir konuşur. Bütün bunların hepsi Allah’ın emriyle, izniyle olan şeylerdir ki Allah’ın her işi hikmetledir ve o yüceler yücesidir.
Allah, kulun seviyesine göre vahyiyle tecelli eder. Herkese düşen de “acaba rabbim benimle neyi konuşuyor” deyip kendi gönlüne bakmasıdır. Allah’ın zaten Kur’ân’da bütün insanlara vahyettikleri vardır. Bir de Allah son nefesimize kadar gönlümüze vahyetmeye devam eder; yani Allah, güzel yapmamız için her anda gönlümüze vahyeder.
Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “(Resulüm!) İşte böylece sana da emrimizden bir rûh (olan bu Kur’ân’ı) vahyettik.” Allah, Kur’ân’a “rûh” buyuruyor. “(Bundan önce sen) Kitâb nedir, iman nedir bilmezdin; fakat biz o (Kur’ân)ı kullarımızdan dilediğimizi kendisiyle hidâyete erdirdiğimiz bir nûr kıldık.” Hidâyete ermek isteyen kullarımızı bu Kur’ân’la hidâyete erdiririz. “Şüphesiz ki sen (de bu Kur’ân ile insanları) dosdoğru bir yola hidâyet etmektesin.”403 Sen sırât-ı mustakîm, dosdoğru yol üzeresin ve bu yola biz seni hidâyet ettik.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kendisine Kur’ân gelmeden, Allah ona vahyetmeden önce kitabın, imanın ne olduğunu, nasıl iman etmesi gerektiğini ve bütün gönlüyle rabbini aradığı hâlde rabbinin kendisinden ne istediğini bilmiyordu. Ne zaman ki Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e kitabı indirdi, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz o zaman imanın, kitabın ne olduğunu öğrendi. Allah’ın resulü bile Allah’ın kitabıyla muhatap olmadan bunları bilmiyorsa bu durumda hiç kimse Allah’ın kitabıyla muhatap olmayana kadar imanın, kitabın gerçek manada ne olduğunu bilemez.
Bu kitap, Allah’ın “katımızdan sana bir rûh indirdik ve onu nûr kıldık” buyurduğu kitaptır. Demek ki Allah’ın âyetleri rûhmuş, diriymiş ve diriltiyormuş! İnsan manevi olarak Allah’ın vahyinden başka hiçbir şeyle dirilemez. Biri bütün bilgilere sahip olsa, hatta yüz tane üniversite okumuş, yüz tane doktora bile yapmış olsa Allah’ın âyetleriyle muhatap olmayana kadar hakikati anlayamaz, gönlü manevi olarak dirilemez. Ancak Allah’ın nefhettiği rûhla karşı karşıya gelince hakikatle arasındaki perdeler kalkar ve hakikati anlamış olur. Diğer türlü hakikati de kendini de hiçbir zaman bilemez.
Evet, şüphesiz ki sen (de bu Kur’ân ile insanları) dosdoğru bir yola hidâyet etmektesin, buyurdu Allah. Âyet devam ediyor. “Göklerdeki ve yerdeki her şeyin sahibi olan Allah’ın yoluna. Dikkat edin! (Bütün) İşler sonunda Allah’a döner (her konuda en son hükmü verecek olan yalnız Allah’tır).”404 Bütün işlerin sonu Allah’a döner; çünkü takdir onun, emir onun, hüküm onundur. Bize düşen; Allah’ın vahyine, ipine sarılmak, ona iman etmek, Allah’ın vahyiyle dirilip onun nûruyla nûrlanmaktır.
Allah vahyeder; ama Allah’ın vahyine sarılmayanlar, gönlünü vahye açmayanlar, iman etmeyenler, onu sevmeyenler, kabul etmeyenler vahyi dinleyemez ve Allah’ın vahyinin şuuruna varamaz. Allah onlarla konuşmuştur; ama onlar Allah’ın kendileriyle konuştuğunu anlamaz. Bunun sebebi; Allah’ın vahyine iman etmemeleri ve vahyi gönüllerine almamalarıdır.
Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e buyurur. “De ki: Ben (şimdiye kadar gelen resullerden farklı bir şey söyleyen) türedi bir resul değilim. (Kıyamet günü de) Bana ve size ne yapılacağını bilmem. Ben ancak bana vahyedilene tabi olurum ve ben sadece apaçık bir uyarıcıyım.”405 Allah, bize Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kendinden söz söylemediğini beyan ediyor. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz asla kendiliğinden konuşmaz, sadece Allah’ın kendisine vahyettiğini söyler, insanları da yalnızca Kur’ân’la dirilmeye, sırât-ı mustakîme, Allah’a, kendini bilmeye, rabbini bilmeye davet eder. Öyle Kur’ân’dan bağımsızmış gibi ayrı gayrı olarak Kur’ân ve sünnet diye bir şey yoktur. Kur’ân ve sünnet birdir; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kendisi canlı Kur’ân’dır. Yaptığı, söylediği her şey de mutlaka Allah’ın bir vahyi üzerinedir, bundan başka bir şey değildir.
Önceki okuduğumuz âyette Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “(bundan önce sen) kitâb nedir, iman nedir bilmezdin”406 buyurmuştu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Allah’ın âyetleri inmeden önce ne imanı ne kitabı bilirdi, zaten okuma, yazması da yoktu. İmanı da kitabı da vahyini indirerek Allah ona öğretmiştir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de insanlara Allah’ın kendisine öğrettiklerini söylemiş, beyan etmiştir. Yetmez, bir de Kur’ân onun üzerinde canlanmıştır; yani hayatını yaşarken sadece Kur’ân’la amel etmiştir. Hâl böyleyken sanki Kur’ân ayrı sünnet ayrı bir şeymiş gibi zannetmek doğru değildir.
Allah, bizden kulluk yapmamızı istiyor. İstediği bu kulluğu da önce Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e yaptırmış sonra onu bize örnek olarak göstermiştir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kulluğuyla, imanıyla bizim için örnektir. Biz de bir tek onun iman ettiği gibi iman ettiğimizde imanımız Allah’ın bizden istediği, kabul ettiği iman olur. Onun için Allah âyet-i kerimede “resul, rabbinden kendisine indirilene iman etti, mü’minler de (onun iman ettiği gibi iman ettiler)”407 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz örnek olduğundan dolayı önce kendisi âyetlere iman edip onları ahlaka, amele dönüştürmüş sonra da âyetlerle nasıl iman edileceğini kendisi üzerinde bütün insanlara göstermiştir. O hâlde rabbimize âbd olmayı, razı olduğu bir kul olmayı istiyorsak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in iman ettiği gibi iman etmemiz ve onun yaptığı gibi yapmamız şarttır.
“De ki: Ben ancak rabbimden bana vahyedilene tabi olurum. Bu (Kur’ân âyetleri), rabbinizden (size gelen) basiretlerdir (hakkı görmeniz için bir nûrdur).” Basiret; görmek demektir. İnsan yalnızca Kur’ân’la kendini, hakkı, hakikati görür, imtihanı anlar, rabbini tanır, rabbine varır. Basiret aynı zamanda kalp gözü olduğu için insan ancak Allah’ın vahyiyle rabbine şahid olur; yani varlıkta olaylarda rabbinin isimlerine, fiillerine, güzelliğine şahid olur.
“İman eden bir kavim için bir hidâyet ve bir rahmettir.”408 Hiç kimse için Allah’ın kitabı dışında hidâyet ve rahmet yoktur. Bu nedenle ısrarla “dinimizi, imanımızı, İslamımızı, kulluğumuzu, hayatımızı, ibadetimizi, bakışımızı, her şeyimizi Allah’ın kitabına arz etmeliyiz. Hâlimiz Allah’ın vahyine uyuyorsa doğrudur, uymuyorsa yanlıştır” diyoruz.
Unutmamamız lazım ki yaşadığımız hayat tarzı bizim dinimizdir, neye göre yaşıyorsak dinimiz de odur. “Ben İslam dinindeyim” demekle bu dinde olmuş olmayız. “Allah’ın dinindeyim” demek falan kitaba, falan âlime, falan hocaya, falan şeyhe göre yaşamak değil “ben, Allah’ın vahyine, kitabına iman etmiş, ona tabi olmuşum ve bir tek Allah’ın vahyine uyarım” deyip hayatı Allah’ın vahyine göre yaşamaktır. Diğer türlü istediğimiz kadar “ben Müslümanım” diyelim, hayatı Allah’ın vahyine göre değil de başka şeylere göre yaşıyorsak din olarak o hayat tarzını kabul etmişiz demektir.
Allah, Hz. Zekeriyyâ (a.s.)’ı Hz. Yahyâ (a.s.) ile müjdeleyince, Hz. Zekeriyyâ (a.s.) bu müjdenin alametinin ne olduğunu Allah’a sorar. Allah da “bunun alameti; sapasağlam olduğun hâlde üç gün boyunca konuşamamandır” buyurur. Bunun üzerine Hz. Zekeriyyâ (a.s.) istese de konuşamaz; çünkü Allah onun dilini kilitler. Hz. Zekeriyyâ (a.s.) da kavminin karşısına çıkıp Allah’ı çokça tesbih etmelerini söyler.409
Fe harece alâ kavmihî minel mihrâbi fe evhâ ileyhim en sebbihû bukreten ve aşiyyâ:410 “Bunun üzerine (Zekeriyyâ), mâbedden kavminin karşısına çıkarak onlara, ‘sabah akşam (rabbinizi) tesbih edin’ diye vahyetti (işaret etti).”
Peki, Hz. Zekeriyyâ (a.s.) konuşamadığına göre bunu kavmine nasıl anlatmıştır?
Tabi ki sesi olmadığı için elleriyle anlatmaya çalışmıştır. Allah bize vahyin nasıl olduğunu beyan ediyor. Vahiy, kelime manası itibarıyla gizli, süratli ve ani demektir. Hz. Zekeriyyâ (a.s.) da kavmine sabah akşam rablerini tesbih etmelerini gizli anlatmıştır. Birinin sırtı o sırada Hz. Zekeriyyâ (a.s.)’a dönük olsa Hz. Zekeriyyâ (a.s.)’ın ne söylediğini bilemez. Bir tek Hz. Zekeriyyâ (a.s.)’ın karşısındakiler onun ne söylediğini bilirler.
Allah bir de şeytanın, dostlarına vahyettiği beyan eder. “Şeytanlar dostlarına, sizinle mücadele etmeleri için vahy(edip telkin)de bulunurlar.”411 Şeytan bu vahyi gönle vesvese vererek yapar ve onlara Allah’ın sevmediği amelleri hatırlatır.
Allah, gönlümüze vahyettiğinde bunu bazen bir beşerin seviyesinden hitap olarak işitiriz; ama bu vahiy değildir. Bunun adına “hitap” denir. Vahiy ise Allah’ın söylediğini gönlünde bir anda hazır bulmaktır. O yüzden Allah vahyettiğinde vahyi bir anda gönlümüze gelir. O anda gönlümüze gelen vahiyle ilgili bir şey düşünmediğimiz hâlde o konu hakkındaki vahiy gizli ve süratli bir şekilde birden gönlümüze net olarak gelir ki işte vahiy budur.
Allah, Tuvâ’da Hz. Mûsâ (a.s.)’a vahyeder. “Muhakkak ki ben, (evet) ben, senin rabbinim! Hemen ayakkabılarını çıkar; çünkü sen mukaddes vadi Tuvâ’dasın. Ben seni (nebî olarak) seçtim. Şimdi (sana) vahyolunacak şeyleri dinle. Muhakkak ki ben, (evet) ben, Allah’ım. Benden başka ilâh yoktur. Bana âbd ol (kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalış) ve beni zikretmek için namazı ikâme et (hem namazda hem de hayatı yaşarken benim huzurumda durmaya çalış)!”
Allah. Hz. Mûsâ (a.s.)’a vahyetmeye devam ediyor. “Herkesin, peşinde koştuğu şeyin karşılığını bulması için muhakkak ki (o kıyamet) saat(i) gelecektir. Neredeyse onu (kendimden bile) gizleyeceğim.” Yani git, insanlara bunu anlat ki herkes dikkat etsin. “Ona iman etmeyen ve (nefsinin) arzularına uyan kimseler, sakın seni on(un gerçekleşeceğinden ve benim rızam peşinde koşmak)tan alıkoymasın! Sonra (kendine yazık ederek) mahvolursun.”412 Allah’ın yolundan ayrılırsan Allah seni reddeder.
Biri, Allah’ın vahyine değil de kendi hevasına tabi olanlara uyarsa Allah onu reddeder. Daha doğrusu o kişi Allah’ın vahyine uymayarak önce kendisi rabbini reddetmiş, dinlememiş, ciddiye almamıştır. Devamlı söylüyorum; “Allah’ın vahyini dinlemediğimiz için ümmetin, insanlığın hâli ortadadır. Ümmet-i Muhammed, Allah’ın vahyini dinleseydi mutlaka peygamberine benzer, onun gibi olurdu.”
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’a kâmil manada âbd olmuştu. Bu yüzden kelime-i şehadet getirirken “âbduhu ve resuluhu” deriz. Ama baktığımızda insanlar kendi peygamberine değil de daha çok şeytana, iblise benziyor. Bunun sebebi; insanlar rabbini dinlemediği ve rabbine iman etmediği içindir. Allah bundan dolayı “sakın, kendi hevasına uyanlara uyma! Sakın, seni Allah yolundan alıkoymasınlar yoksa Allah seni reddeder, bu da senin felaketin olur” buyurdu. Çünkü Allah’ın vahyine uymazsak onun yerine şeytana uyarız ki şeytan da bizi ebediyen cehenneme götürür.
Allah yine Hz. Mûsâ (a.s.)’a yaptığı vahyi beyan eder. “Andolsun ki biz sana başka bir defa daha lütufta bulunmuştuk. Hani (sen doğduğunda) annene vahyedilmesi gerekeni (şöyle) vahyetmiştik.”413 Bazı âlimlerimiz “Allah, peygamberlerden başkasına vahyetmez; ancak ilham eder” dediği için özellikle bu âyeti okudum.
Allah peygamberlerden başkasına vahyetmez, diyenler vahyin ne olduğunu bilmediği için Hz. Mûsâ (a.s.)’ın annesine yapılan vahyin ilham olduğunu söylemiştir. Oysaki ilham ile vahiy arasında fark vardır. İlham, vahiy gibi değildir. Vahiy çok nettir. Zaten birazdan okuyacağımız âyette Allah’ın Hz. Mûsâ (a.s.)’ın annesine yaptığı vahyin çok net olduğunu göreceğiz.
“(Kucağındaki) O (çocuğ)u sandığa koy sonra onu denize (Nil’e) bırak ki deniz onu kıyıya atsın da benim düşmanım ve onun düşmanı olan biri onu (bulup) alsın, diye (vahyettik).” Görüldüğü gibi Allah Hz. Mûsâ (a.s.)’ın annesine ne vahyettiğini kelimesi kelimesine söylüyor. Hiç böyle ilham olur mu! Allah vahyederse yaptığı vahiy çok net olur. Bu âyette de bize haber verdiği üzere Allah, Hz. Mûsâ (a.s.)’ın annesine “onu sandığın içine koy” buyurup ne yapması gerektiğini kelimesi kelimesine net olarak ona söylemiş, vahyetmiştir.
“(Ey Mûsâ! Firavun ailesinin yanında) Benim nezaretimde yetiştirilmen (ve sevilmen) için sana kendimden bir sevgi verdim.”414 Sen benim nazarımın önündeydin ve sana kendimden bir sevgi vererek seni bize düşmanlık yapanların arasında büyütüp yetiştirdim.
Allah Hz. Mûsâ (a.s.)’a kendinden bir sevgi verdiği için insanlar ona bir şey yapamaz, iradesiz olarak onu sevmek zorunda kalır.
Peki, Allah, diğer kullarına da kendinden bir sevgi verir mi?
Elbette ki verir. Zaten Allah, her yeni doğan çocuğa kendinden bir sevgi verdiği için çocuğun annesi, babası, kardeşleri ona hizmette olur.
“Biz (bunları gerçekleştirmek için) Mûsâ’nın annesine, ‘onu emzir, onun başına bir şey geleceğinden endişelendiğinde ise onu denize (Nil’e) bırak, korkma ve üzülme; çünkü biz onu sana geri vereceğiz ve onu resullerden yapacağız’ diye vahyettik.”415
Evet, Allah, Hz. Mûsâ (a.s.)’ın annesine böyle kelime kelime açık ve net bir şekilde vahyetmiştir. Allah’ın, kuluyla konuşmasını anlamak, kabul etmek istemeyenler vahiy için “peygamberler özeldir, Allah bir tek onlara vahyetmiş, onlar da insanlara bildirmiş” demiştir. Sanki Allah bizimle hiç konuşmuyormuş, bize şah damarımızdan daha yakın değilmiş, Allah kişi ile kalbi arasına girdiğini buyurduğu hâlde, sanki Allah gönül arşımıza tecelli etmiyormuş gibi anlayanlar Allah’ın hakkını takdir edememiş ve kendini Allah’tan bağımsız bir varlık olarak görmüştür.
“(Mûsâ ve Hârûn, Firavun’un yanına gittiklerinde Firavun onlara) Sizin rabbiniz de kimdir, ey Mûsâ, dedi.” Hz. Mûsâ (a.s.) rabbini iki kelimeyle tanıtır. “(Mûsâ) Bizim rabbimiz her şeye yaratılış (özellikler)ini veren sonra (onları hak yola) hidâyet edendir, dedi.”416
Her şeyi Allah yaratmıştır ve Allah herkese hidâyetini vermiştir. Fakat insan, hidâyet yolundayken; yani fıtratı tertemizken kendini, fıtratını bozup yoldan çıkar. Bu nedenle insanlar çocukken melek gibidir; ama büyüdüklerinde şeytana tabi olunca güzelliklerini, fıtratlarını kaybederler.
“İşte bunlar, rabbinin sana vahyettiği hikmetlerdir. Allah ile beraber başka bir ilâh edinme! Sonra kınanmış ve kovulmuş olarak cehennemle karşı karşıya gelirsin.”417
Mülk, Allah’ındır, bütün kuvvet, kudret Allah’a aittir, emir onun, hüküm onundur, malik ve melik olan odur. Yaratan, dirilten, öldüren ve hesaba çekecek olan odur. O hâlde rabbinle beraber başka ilâhlar edinme ve Allah’a şirk koşma! Allah’ın her bir ismine tek tek iman et. Allah’ın isimlerini, vasıflarını başkasına verme! Eğer kendine, insana, birilerine güç, kuvvet, mülkiyet verirsen Allah’a şirk koşmuş olursun. Allah’a şirk koştuğun zaman da yerilmiş ve kovulmuş olarak cehenneme girersin, yerin cehennem olur.
“(Resulüm!) Neredeyse (o müşrikler) seni, sana vahyettiğimizden başkasını bize karşı iftira edesin diye fitneye düşüreceklerdi ve (sen onlara uysaydın) işte o zaman (onlar) seni dost edinirlerdi.”418
“Onlara âyetlerimiz apaçık okunduğu zaman (öldükten sonra) bize kavuşmayı ummayanlar, (resule) ‘ya bundan başka bir Kur’ân (bize) getir veya bunu değiştir’ dediler. De ki: Onu kendiliğimden değiştirmem benim için olacak şey değildir. Ben, bana vahyolunandan başkasına uymam; çünkü ben rabbime isyan edersem elbette büyük bir günün azabından korkarım.”419
Müşrikler Allah’ı kabul ediyorlar; ama Allah’ın âyetlerini kabul etmiyorlardı. Aynı durum şimdi de geçerlidir. Günümüzde de kendilerine Allah’ın âyetleri okunduğunda “ama âlimlerimiz şöyle söylemiş” ya da “insanlar şöyle yapıyor, herkes yanlış yapıyor da bir tek siz mi doğru yapıyorsunuz” diyenler vardır. Onlara söyleyeceğimiz tek kelime “biz bilmiyoruz, Allah biliyor” demektir.
Onlara “biz bir şey bilmiyoruz. Biz yalnızca Allah’ın söylediklerini biliyoruz. Kaldı ki bunlar da bizim sözümüz değildir, Allah’ın âyetidir; yani Allah böyle söylüyor! Bütün insanlar aynı şeyi söylese bile Allah öyle söylemiyorsa yanlış olan insanların söyledikleridir. Herkes böyle söylüyor, diyorsunuz; ama Allah öyle söylüyor mu! Önemli olan Allah’ın söylediği değil midir! Sizin de insanlara değil Allah’ın ne söylediğine bakmanız gerekmez mi” dediğimizde ise dinlemezler; çünkü Allah’ın ne buyurduğu işlerine gelmez.
“İçlerinden bir adama, ‘insanları uyar ve iman edenlere rableri katında onlar için bir sıdkiyet makamı (sadakatını ispatlayanların büyük bir makamı) olduğunu müjdele’ diye vahyetmemiz insanlar için şaşılacak bir şey mi oldu ki o kâfirler, ‘muhakkak bu, apaçık bir sihirbazdır’ dediler?”420 Başka laf kalmadı, sihirbaz diyorlar!
Demek ki Allah, uyarıp ikaz etmeyi ve iman edenler için rableri katında gerçek bir makamın var olduğunu bir insanla müjdeliyormuş! Allah, nebîlerle, resullerle insanları uyarır, iman edenleri de müjdeler. Kıyamete kadar da peygamber vârisi Mürşid-i kâmillerle bunu yapmaya devam eder.
Allah, kullarına yalnızca “iman edenlere rableri katında bir makam vardır” demez, bir de iman edenlere bu makamı kazanmanın yolunu gösterir; çünkü insanlar bu makamı kazanmanın yolunu bilmese bir makamın var olduğunu söylemek lafta kalmış olur, hiçbir mana ifade etmez; ama Allah, kuluna yolu gösterir ve onu sırât-ı mustakîmde yürütüp rabbi katındaki makamı ona kazandırır. Bir de Allah, kulunu uyarırken inzar eder; yani uyardığı şeyi kulunun nazarına sunar, gözünün önüne getirir. Diğer bir tabirle kul cehennemin azabını görür gibi olur.
“(Resulüm!) Sen, sana vahyolunana tabi ol ve Allah (onlarla senin aranda) hüküm verinceye kadar sabret! O, hüküm verenlerin hayırlısıdır.”421 Hayırlı olan bir tek Allah’ın hükmüdür.
“(Resulüm!) Sen, rabbinden sana vahyolunana tabi ol! Ondan başka ilâh yoktur ve müşriklerden de yüz çevir.”422 Demek ki Allah’ın vahyine tabi olmayanlar müşrikmiş ve nefislerini yahut başka şeyleri Allah’a şirk koşuyormuş! Allah da bize “Allah’ın vahyine tabi olmayanlardan, müşriklerden yüz çevir” buyuruyor.
“De ki: Eğer ben dalâlette isem kendi aleyhime sapmış olurum. Eğer hidâyette isem bu da rabbimin bana vahyettiği (Kur’ân) sayesindedir. Muhakkak ki o, semî’dir, karîbtir (her şeyi ve herkesi işiten, her şeye ve herkese kendisinden daha yakın olandır).”423 Allah’ın vahyine uymayanlar kendi aleyhlerine yoldan çıkarlar.
“(Resulüm!) Andolsun sana ve senden önceki (resul)lere şöyle vahyedildi: Eğer (Allah’a) şirk koşarsan amelin mutlaka boşa gider ve elbette hüsrana uğrayanlardan olursun!”424 Bir âyete bile itiraz edersen Allah’a şirk koşmuş olursun, bunun sonucunda amellerin de ibadetlerin de boşa gider; çünkü Allah’ın vahyine itiraz ederek imanını kaybettin.
Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “(Resulüm!) De ki: Ben de ancak sizin gibi bir beşerim. Fakat bana ilâhınızın vâhid (sıfatlarında ve isimlerinde tek) olan ilâh olduğu vahyediliyor. Artık ona (iman edip) dosdoğru (yolda) olun ve ondan mağfiret dileyin. (Böyle yapmazsanız müşrik olursunuz ve) Müşriklerin vay hâline!”425 Allah’a dönmezseniz Allah’a şirk koşmuş olursunuz. Size düşen; gönlünüzü açıp Allah’ın size vahyettiklerini almaktır.
“(Allah) Dini (hayatınızın her anında yaşayarak) ayakta tutun ve onda ayrılığa düşmeyin, diye Nûh’a vasiyet ettiğini, sana vahyettiğimizi, İbrâhîm’e, Mûsâ’ya ve Îsâ’ya da vasiyet ettiğimizi size de din kıldı; fakat kendilerini çağırdığın bu (din), müşriklere ağır geldi. Allah dilediğini (hidâyeti isteyeni) kendisine (kul olarak) seçer ve kendisine yöneleni hidâyete erdirir.”426 Allah’ın vahyi olmadan hidâyet olmaz. Kim hidâyeti tercih ederse Allah da onu hidâyete erdirir.
Din; Allah’ın vahyettiğidir. Allah da kullarına “dini dosdoğru olarak ayakta tutun, onda ayrılığa düşmeyin. Allah’ın vahyiyle ayakta durun ve Allah yolunda yürüyün. Hayatınızı yaşarken Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapın” diye vahyetmiştir.
“Dini ayakta tutun ve ayrılığa düşmeyin” hitabı Allah’ın bütün insanlık için emridir. Eğer dinde ayrılığa düşmeseydik böyle bin parça olmazdık. Her parça da diğerlerine karşı “benim yolum doğrudur” demezdi. Ayrılığa düşmüşüz ki böyle bin parçaya bölünmüşüz!
Ayrılığa düşmemek için devamlı olarak ısrarla söylüyorum. “Lâ ilâhe illallah Muhammed’un resulullah” diyenler bizim kardeşimizdir. Şöyle bir düşünelim “lâ ilâhe illallah Muhammed’un resulullah” diyenlerle bizim rabbimiz bir midir? -Birdir. Rabbimizi mülkün maliki olarak kabul ediyor muyuz? -Ediyoruz. Peygamberimiz bir midir? -Birdir. Kitabımız, kıblemiz, şehadetimiz bir midir? -Birdir. Ayrılığa düşmeyip birbirimizi kardeş olarak görmemiz için daha neyin olması lazım!
Peki, kardeşliğimizin bozulmasının sebebi nedir, neden birbirimize düşman oluyoruz?
Çünkü önemli olmayan şeyleri önümüze koyup mü’min, Müslüman kardeşlerimize karşı “siz böyle düşünüyorsunuz, böyle yapıyorsunuz. Biz ise şöyle yapıyoruz” diyoruz. Hâliyle de kardeşlerimizle ayrılmış oluyoruz.
Sizin, Allah’a olan imanınız, rabbiniz, peygamberiniz, kitabınız kendi sözlerinizden daha mı önemsiz, daha mı aşağıdadır ki kendi sözlerinizi, düşüncelerinizi Allah’ın vahyinin, resulünün üzerine çıkarıyorsunuz! Sizin imanınıza verdiğiniz kıymet, değer bu kadar mıdır! Hani nerede sizin imanınız!
“(Ehl-i kitab) Kendilerine ilim (olarak vahyimiz) geldikten sonra sadece aralarındaki kıskançlık yüzünden ayrılığa düştüler.” Kibirlerinden, “ben, bence, bana göre” demelerinden dolayı ayrılığa düştüler ve birbirlerine haksızlık ettiler. “Eğer belli bir süreye kadar rabbinden bir (erteleme) söz(ü) geçmiş olmasaydı aralarında hemen hüküm verilirdi.” Allah’ın takdiri onun sözüdür ve Allah hiçbir şekilde sözünden dönmez. “Doğrusu onlardan sonra kitaba vâris kılınanlar da onun hakkında derin bir şüphe içindedirler.”427 İnsanlar bu kuşku ve tereddütten dolayı kardeş olamıyor, bir olamıyor, dolayısıyla ayrılığa düşüyorlar. Hâlbuki kuşku ve tereddüt yerine imanları olsaydı rablerinin huzurunda rablerinin vahyine karşı söz söylemekten haşyet duyar, titrerdiler.
Bilmemiz lazım ki kalbinde iman yerine kuşku ve tereddüt olanlar kulluğu da Allah’a yakınlığını da anlamamıştır. “Lâ ilâhe illallah muhammedun resulullah” demelerine rağmen insanları kardeşleri gibi göremezler. Bu yüzden de mü’min kardeşleriyle ayrılığa düşerler.
“(Resulüm!) İşte bundan dolayı sen (tevhide) davet et ve emrolunduğun gibi dosdoğru ol! Onların hevâlarına (nefsani istek ve arzularına) tabi olma ve de ki: Ben, Allah’ın (her) kitaptan indirdiğine iman ettim ve aranızda adaleti tesis etmekle emrolundum. Allah bizim de rabbimiz, sizin de rabbinizdir. Bizim amellerimiz bize, sizin amelleriniz de sizedir. Bizimle sizin aranızda tartışılacak bir konu yoktur. Allah (kıyamet günü) hepimizi bir araya toplayacaktır ve dönüş ancak onadır.”428 Allah mü’minler ile müşrikler arasında tartışma konusunun olmadığını söylüyor. O hâlde sebep ne olursa olsun biri Allah’ın vahyine ters şeyler söylüyorsa yapmamız gereken şey; önce Allah’ın âyetlerini olduğu gibi ona sunmak ve onu hakka davet etmektir. Eğer davetimizi kabul etmez ve bizi bir tartışmanın içine çekerse bu durumda onunla tartışmamamız ve “bizim amelimiz bize, sizin ameliniz sizedir” dememiz lazım.
“(Resulüm!) Sen, sana vahyedilene sımsıkı sarıl! Şüphesiz sen, sırât-ı mustakîm (dosdoğru bir yol) üzeresin.”429 Sırât-ı mustakîm üzere olanlar, Allah’ın vahyine sımsıkı sarılanlardır.
“Öyleyse, rabbinin kitâbından sana vahyedileni tilavet et (okuyup yaşa ve insanlara okutup yaşat)! Onun kelimelerini değiştirebilecek yoktur. Ondan başka sığınılacak bir kimse de bulamazsın.”430 Hiçbirinizin Allah’a sığınmaktan başka çaresi yoktur.
Okuyacağımız bu âyette ise Allah arıya vahyettiğini beyan eder. “Rabbin bal arısına vahyetti: Dağlardan, ağaçlardan ve (insanların yaptıkları) çardaklardan (kovanlardan) kendine evler edin. Sonra her çeşit meyvelerden ye.” Uç ve insanlar için bal yap. “Ve rabbinin yollarında (hamd ederek ve) boyun eğerek yürü. Onların karınlarından çeşitli renklerde bir şerbet (bal) çıkar ki onda insanlar için bir şifa vardır. Muhakkak ki bunda (enine boyuna düşünüp) tefekkür eden bir kavim için âyetler (ibret ve deliller) vardır.”431
Bal arıları, yaptıkları balın bir kısmını yerler, birçoğunu da insanlar için yaparlar; çünkü rablerinden böyle emir almışlardır.
“Biz senden önce hiçbir resul göndermedik ki ona (şöyle) vahyetmiş olmayalım, muhakkak ki benden başka ilâh yoktur, öyleyse bana âbd olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın).”432 Allah’a âbd olmak için onu dinlemek gerekir.
“(Resulüm!) De ki: Ben sizi ancak (bana indirilen) vahiy ile uyarıyorum. Ne var ki (manen) sağır olanlar uyarıldıkları vakit (hakka olan bu) daveti duymazlar.”433 Birinin kalp kulağı sağır olmuşsa o kişi Allah’ın davetini işitmez ve davete icabet etmez.
“Onları, emrimizle (insanları) hidâyete erdiren önderler yaptık ve onlara hayırlı işler yapmayı, namazı ikâme ed(erek Allah’ın dinini destekle)meyi ve zekâtı ver(erek nefislerinin cimriliğini temizle)meyi vahyettik. Onlar, sadece bize âbd ol(up kulluk ed)en kimselerdi.”434
“(Resulüm!) Kitâptan sana vahyedileni oku (insanlara tebliğde bulun) ve namazı ikâme et (hem namazda hem de hayatı yaşarken Allah’ın huzurunda durmaya çalış). Muhakkak ki namaz, (insanı) hayâsızlıktan ve çirkin işlerden alıkoyar. Allah’ı zikir elbette en büyüktür ve Allah, yaptıklarınızı (en ince ayrıntısına kadar) bilir.”435 Allah’ı zikir en büyüktür; çünkü bütün ibadetler aslında zikirdir. Bir de özel olarak dil ile “Allah Allah” deyip zikretmek vardır ki bu da ibadettir.
“(Resulüm!) Biz Nûh’a ve ondan sonraki nebîlere vahyettiğimiz gibi sana da vahyettik. İbrâhîm’e, İsmâîl’e, İshâk’a, Yakûb’a, (onun) torunlar(ın)a ve Îsâ’ya, Eyyûb’a, Yûnus’a, Hârûn’a ve Süleymân’a da vahyettik. Dâvûd’a da Zebûr’u verdik.”436 Hepsine neyi vahyetmişsek sana da onu vahyediyoruz.
Allah’ın dini hiçbir zaman değişmez. Allah’ın Hz. Âdem (a.s.)’dan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e kadar gönderdiği bütün dinler birdir, aynıdır; ama öncekiler dinlerini tahrif etmiştir. Bu yüzden her yeni kitap geldiğinde kendinden önceki kitabı tasdik eder. Allah da kitabını indirerek önceki tahrif olmuş kitabı düzeltir, böylelikle dinini yenilemiş olur.
“Yer şiddetli bir sarsıntıyla sarsıldığı (ve ölüm anında insan hâlden hâle geçtiği) zaman. Yeryüzü, ağırlıklarını (dışarı) çıkardığı (o anda insanın gönlündeki şirk ve küfür dışarı çıktığı zaman). Ve insan, ‘buna ne oluyor’ dediği (kendi hâline şaşırdığı zaman). İşte o gün (yeryüzü ve insanın bedeni, bütün) haberlerini anlatır; çünkü rabbin ona vahyetmiştir.”437 Demek ki Allah yere de vahyediyormuş!
Allah hangi varlığa ne vahyettiyse o varlık, Allah’ın vahyini alır ve gerekeni hemen yapar. Allah, Kıyamet günü yere vahyeder, yer de bu vahiy üzerine içindekini dışarı atar sonra herkesin haberini anlatmaya başlar; yani o gün taş, toprak, dağ, ağaç, kısacası her şey konuşur.
“O gün insanlar amelleri(nin karşılığı) kendilerine gösterilmesi için bölük bölük (rablerine) döner(ler). Artık kim zerre kadar bir hayır yapmışsa (o gün) onu görür. Kim de zerre kadar bir şer işlemişse (o gün) onu görür.”438
Allah bu âyette Hz. Îsâ (a.s.)’ın havarilerine vahyetiğini beyan eder. “Hani havarilere de ‘bana ve resulüme iman edin’ diye vahyetmiştim. Onlar (da), iman ettik (ya rabbi), şahid ol ki biz şüphesiz Müslümanlarız, demişlerdi.”439 Demek ki Allah, havarilere de vahyetmiş!
Havariler, Hz. Îsâ (a.s.)’a iman edenler arasında önde gelen ve Hz. Îsâ (a.s.) ile beraber vahyi taşıyan, Allah’ın dinine, resulüne yardım eden on iki kişidir; fakat daha sonra içlerinden bir tanesi yoldan sapıp kaybetmiştir.
Evet, Allah, insanlara vahyeder. Bütün mesele rabbimizi dinlemek ve gönlümüze bakıp rabbimizin bizden ne istediğini anlamaya çalışmaktır.
Allah’ın gönüllere vahyettiğine dair bir kıssadan hisse anlatayım.
Geçmiş zamanda zatın biri dışarıda vaaz verirken bir fakir de oradaki cemaate “Allah için bana bir sarık verecek kimse yok mudur” diye sorar. Bunun üzerine cemaatin içinden biri gönlünden “ben sarığımı ona vereyim” diye geçirir; ama sonra hemen yine gönlünden “yok, ben vermeyeyim, başkası versin, hepsinden zengin ben miyim” der. Sonra vaaz veren zat “Allah sizinle konuşuyor; ama siz, Allah’ı dinlemiyorsunuz” der. Fakir olan tekrar “Allah için bana bir sarık verecek kimse yok mudur” diye sorar. Sarığını vermekten vazgeçen zat bir daha “ben sarığımı ona vereyim” diye gönlünden geçirir; ama yine vazgeçer sonra vaaz veren zat bir daha “Allah sizinle konuşuyor; ama siz, Allah’ı dinlemiyorsunuz” der. Bu durum üç defa tekrarlanır. En son sarığını vermek isteyip vazgeçen adam ayağa kalkar ve vaaz veren zata “iki de bir ‘Allah sizinle konuşuyor; ama siz Allah’ı dinlemiyorsunuz’ diyorsunuz da biz niye duymuyoruz! Hani, Allah nerde, nasıl bizimle konuşuyor” diye sorar. Bunun üzerine vaaz veren zat “Allah bir sarık için üç defadan fazla söz söylemez” diye cevap verir.
Allah üç defa o kişinin gönlüne “sarığını ver” demişti, o ise her defasında “başkası versin” deyip sarığını vermekten vazgeçmişti. Allah da üç seferden fazla söz söylemez.
Devamlı söylüyoruz “gönlümüze gelen her hayır, her güzellik, Allah’tan gönlümüze gelen bir vahiydir. Allah gönlümüze vahyederek bizi hayra, güzelliğe, güzel yapmaya, hayır işlemeye, iman etmeye, kul olmaya, kazanmaya, cennete, nûra, vahyine, ibadet etmeye, kardeş olmaya, bir ve beraber olmaya, birbirimize rahmet olmaya, nimet olmaya, ikram olmaya, Hz. İnsan olmaya, şeytana uymamaya, âbd olmamaya, şeytanın peşinden gitmemeye, kibirlenmemeye, haset etmemeye, küfre düşmemeye, şirk koşmamaya davet eder.” Hayatımız boyunca Allah bizi devamlı bu şekilde davet eder. Ayrıca Kur’ân’da her ne söylemişse bir de o söylediklerini her birimizin gönlüne tek tek vahyedip bizi davet eder.
Bütün bunlara rağmen biri “ben işitmedim” dediyse o hâlde kendine dönüp gönlünü dinlememiş, rabbinin yakınlığını tatmamış, rabbinin kendisine söylediğini kabul etmemiş, iman etmemiştir; ama Allah’ı dinlemeye başladığında o vahyi bütün şiddetiyle gönlünde tadar ve bir anda Allah’ın kendisine “kulum seni seviyorum, kulum sen güzel yaptın, haydi, kulum şunu da yap” hitabını işitir ve ürperir; çünkü rabbinin hitabını gönlünde işitmeye başlamış, gönlüne gelenin rabbinden olduğunu bilmiş, tatmıştır. Tatmayanlar ise bunu bilemez, anlayamazlar.
Bu durumda işitmek için mutlaka dinlemek, görmek için mutlaka bakmak, anlamak için de mutlaka düşünmek gerekir. Kalp gözü, kalp kulağı, insanın kalbi rabbinden kendisine geleni görmek, duymak, anlamak içindir. Allah âyet-i kerimede “gözler kör olmaz (çünkü gözlerin körlüğü, geçici bir görme yetersizliğidir), fakat (asıl) kör olan, göğüslerdeki kalpler (ve basiretler)dir”440 buyuruyor ya işte kalpteki gözü açmak gerekir. Bunun için de öncelikle dinlemek ve bakıp görmek, tefekkür edip anlamaya çalışmak şarttır.
Evet, Allah vahyeder. Nasıl ki Allah vahyediyorsa insanlar da birbirlerine konuşarak vahyeder ya da hâliyle, tavrıyla gizli gizli vahyeder. İnsan, karşısındakine bir şey söylediği için bu yaptığı tam bir vahiydir.
İnsan karşısındakine vahyederken ya Allah’ın vahyiyle vahyeder, ona Allah ile bir şeyler anlatır ya da şeytanla vahyedip şeytanla beraber anlatır. Eğer bir insanın gönlünde Allah’ın vahyi varsa o kişi karşısındakileri Allah’ın vahyiyle davet eder, devamlı Allah’ın vahyiyle konuşur, düşünür, anlatır; ama gönlünde Allah’ın vahyi yoksa o zaman da şeytanla anlatır. Aslında insan sürekli olarak Allah’ın vahyiyle iç içedir; ama buna rağmen birinin gönlü Allah’ın vahyiyle değilse şeytanla beraberdir. Böyle olunca da şeytanın kendisine vesvese olarak vahyettiğini alır ve insanlara onu anlatır.
Zaten okuduğumuz âyetlerde şeytanın da dostlarına vahyettiğini görmüştük. Şeytanın, dostlarına vahyetmesinin sebebi; şeytanı ilâh edinmelerinden dolayıdır! Şeytan, dostlarına “haydi, falancaya karşı şununla kibirlen, büyüklük tasla, şununla insanları ez, onları küçümse, falancanın dedikodusunu yap, filancayı eleştir, çekiştir, olmazsa biraz iftira at” deyip vahyeder.
Madem şeytan böyle yapılmasını istiyor o hâlde neden şeytanı dinliyorsun! Nereye gidiyorsun, sen kimsin! Bak, şeytanın işini yapıyor, şeytanın peşinden gidiyorsun ve bundan haberin bile yok! Bu yaptığın Hz. İnsana, rabbinin vahyine iman edene, rabbini dinleyene, rabbinin vahyiyle nûrlanana, rabbinin vahyiyle dirilene, vahiy olana yakıştı mı!
Bir kul, Allah’ın vahyiyle dirildiyse o kul artık Allah’ın vahyi olmuş demektir. Bu yüzden Allah’ın vahyini, hakkı, güzelliği, doğruyu iradesiz bir şekilde konuşur. İradesiz bir şekilde insanları hakka, rahmete, sabra, şükre, nimete, ikrama davet eder. Kullarını kendisine davet eden Allah’tır. Biri de onunla dirilmişse Allah’tan bir rûh ile dirilmiştir, dolayısıyla Allah onun üzerinden kullarını kendine davet eder. Allah böyle söylüyor.
Evet, hep beraber Allah’ın evhâ “vahyetti” fiilini anlamaya çalıştık.
Biz de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için söylenen canlı Kur’ân, canlı vahiy olacak, rabbimizin vahyiyle dirilecek ve rabbimizle olacağız inşallah. Öyle ki benliğimizden bir eser kalmasın. Konuşurken kendimizden, benliğimizden, nefsimizden konuşmayalım, bunun yerine Allah’tan, Allah’ın vahyinden konuşalım ve insanları Allah’ın vahyiyle davet edelim. Ulaşabildiğimiz herkese Allah’ın emrettiği, sevdiği şekilde Allah’ın vahyinin yolunu gösterelim. Tabi ki rabbimize giden yolda öncelikle biz gidelim, biz rabbimize koşalım.
Allah bizi vahyinden yüz çevirenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi vahyini dinleyenlerden eylesin. Allah bizi gönlüne her anda Allah’ın vahyettiğini anlayanlardan ve bir an bile rabbinin huzurunda olduğunu unutmayanlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
