close

30.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı anlamaya, rabbimizin güzel fiillerini, bize olan muamelesini ve bir kul olarak hayatı nasıl yaşamamız gerektiğini rabbimizden öğrenmeye çalışıyorduk.

İnsan, Allah’ın yeryüzündeki halifesiyse bu durumda Allah’ın emrettiği ve sevdiği gibi yapmalıdır ki halifeliğini yerine getirebilsin. Başka türlü Allah’a halife olmuş olmaz. İnsan kimin yaptığı gibi yapıyorsa onun halifesi olur ve onu temsil eder.

İnsan, hayatını yaşarken ya Allah’ı temsil eder, Allah’a halife olur ya da nefsini, şeytanı veya birilerini temsil eder, onlara halife olur. Hiç kimse için üçüncü bir seçenek yoktur. Allah, insanı kendisine halife olsun, isimlerini, güzelliğini üzerinde göstersin ve kendisini temsil etsin diye yaratmışsa; ama insan, Allah’a halife olmak yerine başkasına halife olursa rabbini, Allah’a halife olmayı kaybeder, şeytana halife olur, dolaysıyla gideceği yer de şeytanla beraber ebedi cehennem olur. Eğer “hem Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapayım, Allah’a halife olayım. Biraz da nefsime, şeytana, dünyaya, başkalarına halife olayım” derse bu defa da münafık olmuş olur ki yine ebediyen kaybeder.

İnsan, kaybetmemek için halifeliğini Allah’a yapmalı, halifeliğini yapabilmek için de Allah’ın fiillerini, muamelesini anlamalıdır. Yoksa Allah’ın istediği, yaptığı gibi yapması hiçbir zaman mümkün olmaz.

Hata yapmak, yanlış yapmak, günaha düşmek başka; şirke, küfre, hasede, kibre düşmek başka bir şeydir. Devamlı söylüyorum; günah ile şirki birbirinden ayırmamız gerekir. Hata, yanlış, günah, eksik bedene ait fiillerdir ve bunlar gönle, nefse ait olan fiillerden farklıdır.

Gönle ait olan fiiller; aşktır, muhabbettir, imandır, Allah’a samimiyettir, teslimiyettir, edeptir, haşyettir. Nefse ait olan fiiller ise; kibirdir, gururdur, riyadır, hasettir, benlik gütmek ve “ben, bence, bana göre” demektir. Bunlar birbirinden farklıdır. İnsan bedene ait günahları işlerse Allah onu dilerse mağfiret eder; ama nefse ait yanlışları yapar, şirke düşerse Allah şirki affetmez, o da ebediyen kaybeder.

Allah, kuluna tercih hakkı vermiştir. Kul da tercihini yapıp ya “Allah” der ya da “ben, bence, bana göre” der ve hayatını kendi isteğine göre yaşar.

Allah âyet-i kerimede “(hiç) yaratan (yarattığını) bilmez mi”355 buyurur. Allah, insanın bir beşer olarak acziyetini, zayıflığını, gücünün ne kadar olduğunu ve kuluna ne verdiğini bilir. Bu yüzden âyet-i kerimede buyurduğu üzere hiç kimseye gücünün yettiğinden başkasını yüklemez. Kimseyi gücünden fazla bir şeyle sorumlu tutmaz.356 Allah, kuluna ne vermişse kul ancak ondan sorumludur ya da gücü ne kadarsa ancak o kadarından sorumludur. Allah, kulunu imtihana tabi tutarken de buna göre imtihana tabi tutar. Bir de kulu kazansın diye ona yardım eder; çünkü Allah, kulundan yanadır. Onun için âyet-i kerimede “kim (Allah’ın huzuruna) güzellikle gelirse ona getirdiğinin on katı vardır”357 yani Allah sevaba, iyiliğe, güzelliğe en az bire on verir, buyurmuştur.

Allah, günaha, yanlışa bire bir verirken sevaba ise bire on, bire yüz, bire beş yüz, bire yedi yüz veya hesapsız verir.358 Kısacası biri on tane günah, bir tane de sevap işlerse, o bir sevabı on tane günahını götürür. İşte, bu da Allah’ın, kulundan yana olması ve kuluna olan rahmetidir. Allah, böyle yaparak kuluna “bak, ben senden yanayım, senin kazanmanı istiyorum. Onda birini bile yaparsan cennete gidiyorsun, buyurur. “Şüphesiz ki Allah kendisine şirk koşulmasını asla bağışlamaz, bunun dışında kalan (günah)ları ise (kendi rahmet ve mağfiretinden) dilediği kimse için bağışlar.”359 Çünkü şirk, gönlün, nefsin fiilidir.

Allah, kuluna kazanması için bu kadar yardım ederken hiç kimse “ben güzel yapamam, kazanamam” diyemez. İnsan, yalnızca Allah’ın kendisine verdikleriyle dahi güzel yapıp kazanabilir. Yeter ki tercihi Allah için güzel yapmak olsun. Allah ona yardım eder; ama kulun gönlüne Allah’ın nefhettiği rûh hâkim olmaz, nefis hâkim olursa o kul her hâlükârda şirke, küfre, nifaka düşer, dolayısıyla kaybeder. Bu tehlikeye düşmemek için gönlünü düzeltmesi şarttır. İnsan zahiri olarak “yoruldum yapamadım, gücüm yetmedi, yanlış yaptım” diyebilir; ama gönlünün fiili için mazeret üretip “ben yapamadım, edemedim” diyemez. Bunun sebebi; gönlün tamamıyla insanın elinde olmasıdır.

Bilmemiz lazım ki insana kaybettiren şey günahı değil kibri ve şirkidir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kalbinde zerre kadar kibir bulunan, cennete giremez”360 buyurmuştur. Allah âyet-i kerimede iblisi anlatırken “o, (secde etmemek için) diretti ve kibirlendi, böylece (Allah’ın Âdem’e nefhettiği rûhu görmezden gelip secde etmediği için) kâfirlerden oldu”361 buyurmuştur.

İblis, Allah’ı biliyordu, Allah’ın huzurunda olduğunu biliyor ve Allah’ın “meleklere secde edin” hitabını dahi işitiyordu; ama buna rağmen kibirlendiği için kaybetti. Bu yüzden devamlı olarak “iman inanmak değildir. İman; Allah’ı her şeyden, canından da çok sevmektir” diyoruz.

Allah’ı seven, Allah’ın emrini de sever. “Allah ne dediyse doğru odur, hak odur, güzel odur” der. Biri “Allah ne dediyse doğrudur” demezse iblis gibi “ben, bence, bana göre” demiş ve kibirlenmiş olur ki o zaman da kaybeder. Dikkat edersek iblis, Hz. Âdem (a.s.)’a secde emri geldiğinde “ben ondan daha hayırlıyım”362 diyor. Yani üstün olduğunu değil hayırlı olduğunu söylüyor. Biri de insanlara karşı kibirlenip “ben falancadan hayırlıyım” derse iblisten hiçbir farkı kalmaz ve onun düştüğü duruma düşer.

Oysaki insanı üstün kılan tek şey takvâdır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Veda Hutbesi’nde “hepiniz Âdem’densiniz, Âdem de topraktandır. Hepiniz kardeşsiniz, üstünlük ancak takvâ iledir” buyurmuştur. Kim, Allah’a iman eder, Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirir, rabbinin azametini, kudretini, malikliğini, mülkün sahibi olduğunu bilir, rabbini tanır, kendi kulluğunu, acziyetini bilir, rabbine karşı tevazu içinde olur ve bütün mahlûkata karşı bu tevazuyu gösterirse mü’min olur, takvâ sahibi olur, dolayısıyla Allah katında üstün olur; ama “ben, bence, bana göre” der, “ben üstünüm, ben hayırlıyım, benim malım çoktur, ben şöyle akıllıyım, işimi biliyorum” derse bu defa da kibirlenir ve iblisin durumuna düşer. Kulun bundan sakınması gerekir; çünkü bu, kulun elinde olmayan bir şey değildir, gönlün fiilidir ve tamamen kendi elindedir.

Kul kendi gönlünün, nefsinin, vücut ülkesinin halifesidir ve kendi beden mülkünde, gönül mülkünde saltanat da, hüküm de, emir de onundur. Allah, onun gönlünü ona teslim etmiş ve “al, gönlünü dilediğin gibi yap. İstersen gönlüne rabbini davet edersin, istersen şeytanı davet edersin. İstersen gönlün rabbinin tecelli ettiği arş olur, istersen şeytana arş olur ve şeytan gönlüne hükmeder” demiştir. Bu konudaki tercih tamamen kula aittir. Kul da yaptığı tercihle ya kazanır ya da kaybeder.

İnsanın tercihini doğru yapabilmesi ve gönlünün Allah’a arş olması için önce rabbinin muamelesini anlaması lazım. İnsan her anda Allah’ın kendisine muamelede bulunduğunu ve bu muameleye karşı kendisinin ne yapması gerektiğini anlayacak ki doğru yapabilsin. Yaptığı her şey Allah’ın istediği, razı olduğu gibi olabilsin; çünkü insan, Allah’ın istediği gibi yapmazsa yerine nefsinin, şeytanın istediği gibi yapar ki böyle olunca da gönlü şeytanın arşı olur. İşte, Allah bize efâliyle, yaptıklarıyla hem rabbimize karşı sorumluluğumuzu hem de Allah’ın kullarına, mahlûkata nasıl muamele etmemiz gerektiğini öğretiyor. Öyle ki gönlümüz Allah’ın arşı olsun ve gönlümüzde Allah hükmetsin.

Evet, geçen sohbetimizde Allah’ın istevâ “yerleşti, kuruldu, hükümran oldu, eşit, müsavi” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise Allah’ın tecellâ “tecelli etti” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Allah, kulunun seviyesinde tecelli eder. Allah’ın tecelli etmesini mecazi olarak “Allah iner” şeklinde anlayabiliriz. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i miraçta huzura alıp ona tecelli ederken “yaklaştı ve (onu muhatap alıp onun idrak edebileceği seviyeye) indi.”363 Yaklaştı ve aşağı indi, tecelli etti, buyurur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için tecelli edip mecazi olarak aşağı inmiştir.

Fe kâne kâbe kavseyni ev ednâ: “Sonra (ikisi arasındaki uzaklık) kâbe kavseyn (bir yayın iki ucu kadar) hatta daha yakın oldu.” Fe evhâ ilâ abdihî mâ evhâ: “Sonra (Allah) kuluna vahyedeceğini vahyetti.” Mâ kezebel fuâdu mâ reâ:364 “(Daha önce kalp gözüyle) Gördüğü (Allah’ın tecellisi)ni kalb(i) yalanlamadı.”

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bir yayın iki ucu kadar yaklaştı. Böylece kuluna vahyedeceğini vahyetti. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in de gördüğünü kalbi yalanlamadı, tasdik etti; çünkü Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i huzura almadan önce de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gönlünde buna şahid olmuştu.

Allah’ın Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ikram ettiği miraç nimeti bütün mü’minler için de geçerlidir. Bir veli manevi olarak miraç edip huzura alındığında Allah’ın tecellisine, yakınlığına şahid olur ve gördüğünü kalbi yalanlamaz. Kalp derken kalbin manevi makamı olan fuadı anlayalım.

Fuad; kalpteki bir makamdır, arştır. Kalbin; sır, sırrın sırrı, hafa, ahfa gibi manevi makamları vardır. Ahfa da kalbin fuad bölümüdür. Hafa sırrın sırrından bile daha gizliyken ahfa ise hafanın daha gizlisidir ve bu kalbin son bölümüdür, arştır, insanın hakikatidir. İşte, Allah da buraya tecelli eder.

İnsanın kalbin son bölümüne gelip rabbini ve hakikatini tanıyabilmesi için öncelikle gönül yolculuğunu yapması gerekir; çünkü insan manevi yolculuğu yaptığında bu gizlilikleri; yani sırrı, kendi hakikati ona açılır. İnsan, bu gönül yolculuğunu yapacak ki gönül arşına varsın, böylelikle hakikatine kavuşup orada Allah’ın cemaline şahid olsun.

Evet, “gözünün gördüğünü kalbi yalanlamadı” buyurdu Allah; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in gönlü daha önce de buna şahid olmuştu. Âyet devam ediyor. E fe tumâr rûnehu alâ mâ yerâ: “Şimdi (siz onun) gördükleri hakkında kendisiyle tartışıyor musunuz?”365 Allah “bütün bu söylediklerime rağmen yine de onun gördükleri hakkında tartışacak mısınız, ‘acaba’ diyecek misiniz, ‘hayır, görmedi, aslında şöyle oldu’ diyecek misiniz” diye soruyor.

Peki, bu tartışılıyor mu?

Elbette ki tartışılıyor. Baktığımızda bazıları “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in müşahade ettiği Allah değildi, Cebrail’di” deyip tartışıyor. Oysaki Allah fe evhâ ilâ abdihî mâ evhâ: “Sonra (Allah) kuluna vahyedeceğini vahyetti” buyuruyor. Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in gördüğü Cebrail (a.s.) ise Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu durumda Cebrail (a.s.)’ın mı kulu oluyor! Nasıl böyle söyleyebiliyorsunuz! Akılları bunu almıyor ya, ondan böyle söylüyorlar!

Bir de tefsirlerde “ikisi arasındaki uzaklık iki yay kadar oldu” denilir. Hâlbuki âyette iki yay diye bir şey yoktur. Tek yay vardır ve bir yayın iki ucu kadar diye geçer. İki yayın birbirine yakınlığı olmaz, uzaklığı olur. Tabir-i caizse biri doğuda, öteki batıdadır. Bu şekilde yakınlık mı olur! Allah burada “iki yay kadar” değil “bir yayın iki ucu kadar” buyuruyor.

Peki, Allah neden “bir yayın iki ucu kadar yaklaştı, en yakın oldu” buyurur.

Çünkü yay tek parçadır ve o tek parçanın da iki ucu vardır; yani bir ucunda Allah’tan, huzurdan gelip dünyaya inersin, diğer ucunda ise tekrar yukarı çıkarsın. Allah bu âyetle bize “sen, Allah’a aitsin, ondan geldin ve dönüşün yine onadır” buyuruyor.

İnsan, huzura çıkarken de yolculuğu aynen böyle yapar. Önce yayın bir ucundan, huzurdan dünyaya gelir, sonra ölürken yayın diğer ucuna, huzura gider. Böylelikle yayın iki ucu tamamlanmış olur. Bu yüzden Allah Kıyamet günü kullarını huzura alırken “andolsun sizi ilk defa yarattığımız gibi (bugün de) tek başınıza (yapayalnız) huzurumuza geldiniz”366 buyurur.

Evet, Allah, kulunun aklının, gönlünün anlayabileceği seviyede tecelli eder ve kulunu kendine şahid kılar.

“Bilin ki şüphesiz Allah, (dünyada kuluna yakınlığını tattırmak ve hakkı gönlüne vahyetmek için) kişi ile kalbi arasına tecelli eder.”367 İşte, Allah, kuluna bu kadar yakındır.

Allah neden kulu ile kalbi arasında tecelli eder?

Kulunu seviyor da ondan. Allah, kulunun gönlüne vahyederek kulunu kendine davet eder ve ona yardım edip “haydi, bana gel” der.

Allah bizi rabbinin davetine icabet edenlerden ve Allah’ın isimlerinin, güzelliğinin tecellisiyle güzelleşip hakikatine kavuşanlardan eylesin inşallah.

Bir de Allah’ın kûn “ol” emriyle yaptıkları vardır. Şimdi de hep beraber Allah’ın kûn fiilini anlamaya çalışalım inşallah.

“O, bir işe hükmettiği zaman ona sadece ‘ol!’ der ve o da hemen oluverir.”368 Allah başka bir âyet-i kerimede “bizim emrimiz gözü sadece tek bir sefer açıp kapama gibidir (anında gerçekleşir)”369 buyurmuştur.

Allah’ın emri bizim anlayacağımız seviyede bir andadır; çünkü Allah, zamansız ve mekânsız âlemde bir şeye “ol” dedi mi o şey anında olur. Bu nedenle Allah innemâ emrûhû izâ erâde şey’en en yekûle lehu kun fe yekûn:370 “Bir şeyi(n olmasını) dilediği zaman onun emri ona sadece ‘ol’ demektir. O da hemen oluverir” buyurur.

Zamansız, mekânsız âlemde Allah’ın emri anında gerçekleşir; ama zamanla, mekânla kayıtlı olan bu âlemde Allah’ın emri bizim için bazen bir anda olurken bazen de Allah bizim için o anı uzatır. Bu uzatmanın sebebi de bizi imtihana tabi tutmasından dolayıdır; ama her halükârda kulun iman etmesi gerekir ki Allah neye “ol” demişse o mutlaka olur. Allah her şeyin takdirini yapmış ve her şeyin emrini, hükmünü vermiştir. Onun için “yeryüzünde (gerçekleşen) ve sizin başınıza gelen hiçbir musibet yoktur ki biz onu yaratmadan önce (o) bir kitapta (Levh-i Mahfuz’da yazılmış) olmasın”371 yani her şey Levh-i Mahfuz’da yazılıdır, buyurmuştur. Geçmiş de, gelecek de, olan da, olacak olan da Levh-i Mahfuz’da yazılıdır. Allah hem önümüzdekini hem de arkamızdakini, hem yaptıklarımızı hem de yapacaklarımızı bilendir.

Zamansız ve mekansızlığı aklımız almaz. İlle de “ben burayı anlarım” dememiz yanlış olur. Anlayabileceğimiz kadarını zaten anlarız. Anlamadıklarımıza ise “rabbim öyle söylüyorsa iman ettim, o doğrudur” dememiz gerekir.

Öncelikle anlamamız gereken şey; Allah’ın zamandan, mekândan, akılla anlaşılmaktan münezzeh olduğu, subhân olduğudur. Eğer aklımızla Allah’ı anlarız, dersek aklımız Allah’ı ihata etmiş, kaplamış olur. Bu durumda aklımız ondan daha büyük demektir. Hâşâ! Böyle düşünmek küfürdür. Yaratılmış akıl kendi yaratanını idrak edemez, ihata edemez. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Allah’ın zatı hakkında tefekkür edilmez; çünkü akıl onu anlayamaz”372 buyurmuştur. Kul değil Allah’ı, zamansız, mekânsız âlemi, Allah’ın kendinden nefhettiği rûhu dahi anlayamaz.

Allah’ı tanımanın tek bir yolu vardır. Bu da Allah’ın sevgisini kazanmaktır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Allah kendini sevdiklerine tanıtır” buyurmuştur. Ne zaman ki Allah’ı sevdik ve onun sevgisini kazandık o zaman Allah kendini bize tanıtır. Kendini bize ne kadar tanıtırsa biz de onu o kadar tanırız. Başka türlü Allah’ın zatı hakkında tefekkür edemeyiz. Bunun yerine rabbimizi isimlerinden, El Esmâu’l Husnâ’sından, efâlinden anlamamız, tanımamız ve iman etmemiz gerekir; çünkü El Esmâu’l Husnâ bizde de mevcuttur. Allah kendisini esmasıyla tanımamızı murad etmiş, bundan dolayı da isimlerini bize sayıp beyan etmiştir. Biz de Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak Allah’ın isimlerini üzerimizde taşırız. Allah’ın isimleri bizde mevcut olduğu için de rabbimizi tanıdıkça kendimizi tanır, kendimizi tanıdıkça da rabbimizi tanırız. Böyle olunca da âlemi, imtihanı zaten anlarız.

Dediğim gibi; zamansızlığı, mekansızlığı, Allah’ın bir şeye “ol” derken onun hemen anında nasıl olduğunu anlamaya çalışmayalım. Bize düşen; anlayabileceğimiz şeyleri; yani rabbimizin isimlerini, fiillerini tefekkür edip oradan rabbimizi tanımaya ve bize olan muamelesine onun istediği gibi karşılık vermeye çalışmaktır.

Evet, Allah bir şeyi dilediğinde, irade ettiğinde ona “ol” der ve o da hemen olur. Bütün hayatımız böyledir. Allah bizim için “ol” demiştir ve hayat bizim için olmaya devam eder. Her ne kadar zamansız ve mekânsız âlemde Allah için her şey olmuş, bitmişse dahi bizim için hayat devam eder. Devam ettiği için de Allah bizimle bire bir muhataptır ve bize muamelede bulunur; yani gönlümüze her anda tecelli eder, vahyeder ve bize yolu gösterip sürekli olarak bizi kendine çeker.

Peki, Allah için oldu, olacak, şimdi ya da sonra diye bir şey olmadığını anlamanın bir yolu var mıdır?

Evet, vardır. Ne zaman kendi hakikatimize kavuşur, kendi kendimiz olur; yani Allah’ın nefhettiği rûh olursak o zaman zamansız ve mekânsız âlemin ne olduğunu anlarız; çünkü Allah’ın nefhettiği rûh için de zaman ve mekân yoktur.

Her ne kadar anlaşılması için rûha Allah’ın nûrundan desek de Allah böyle söylememiştir. Allah âyet-i kerimede nefahtu fîhi min rûhî:373 “Ona rûhumdan nefhettiğim (üflediğim) zaman” buyurmuştur. Allah bütün melekleri nefhettiği rûha secde ettirmiş ve insana nefhettiği rûhu onun üzerinde tecelli etsin, görünsün diye bütün varlığı onun emrine, hizmetine vermiştir. Allah’ın nefhettiği rûh insanda tamamen tecelli edince ise o insan üzerinde Hakk’ın güzelliği, El Esmâu’l Husnâ’sı, Allah’ın nûru görünür.

Nasıl?

Birinde Allah’ın güzelliği tecelli etmişse insanlar bu güzelliği o kulun fiillerinde görür. Fiillerini görünce de kulun üzerindeki esmaya şahid olmuş olur. Örnek vermek gerekirse; o kul birine rahmetle muamele ettiğinde o kulun rahimliğini; yani ondaki Rahmân ve Rahîm isimlerini görür. O isimlerin arkasında da Allah’ın nefhettiği rûh vardır. Kul, ancak Allah’ın nefhettiği rûha kavuşunca zamansızlığı ve mekansızlığı anlayabilir.

“(Bütün) İşlerin âkıbeti Allah’a aittir.”374 Bütün işlerin sonu Allah’a varır. Bütün emir, bütün hüküm onundur. Kula düşen; Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapmaktır. Yoksa işin sonucunu belirleyen kul değildir. Allah neye “ol” demişse ancak o olur. Önemli olan; kulun niyetidir ve o işi yaparken ki rabbinin rızasıdır. Kulun işi yalnızca niyet etmek ve niyetinin gereği olarak amelde bulunmaktır; ama işin sonucu kula değil Allah’a aittir. Kulun niyeti hayırsa niyetinin gerçekleşip gerçekleşmemesi artık mühim olmaz; çünkü kul bu niyetiyle yine kazanmıştır.

Bütün mesele; kulun rabbini, rabbinin rızasını isteyerek hayatını imanla yaşaması, bunun için vesileye sarılmasıdır. Böyle yaparsa Allah ona yardım eder; çünkü Allah âyet-i kerimede “ona (yaklaşmak için bir hidâyetçi ile) vesile arayın”375 buyurmuştur. Kulun işi vesileye sarılmaktır. Kul vesileye sarılırsa mutlaka Allah’a varır; çünkü Allah “bana yaklaşmak için vesile arar, çabanı gösterirsen mutlaka seni kendime yaklaştırırım. Cennete koş.376 Eğer cennete ait ameli işler, cennet yoluna girersen oraya varırsın. Koşmazsan varamazsın” demiş ve kazanmak için vesilenin gerekliği olduğuna dair takdirini yapmıştır; yani buna “ol” demiştir.

Evet, Allah katında cennetlikler de cehennemlikler de bellidir; ama zamanla, mekânla kayıtlı olan aklımızla bunu anlamamız mümkün değildir. Biz ancak zamanla kayıtlı olan şeyleri anlayabilir, bunun için de geçmişe gider, “önceden şöyle oldu” der yahut geleceğe gider “gelecekte şöyle olur” deriz; ama Allah için geçmiş ve gelecek diye bir şey yoktur. Her şey tek bir andır.

İnsan, an’da durunca Allah’ın tecellisini tadar. Bu yüzden kardeşlerimize ramazan ayının başında “bütün ramazan boyunca içinde bulunduğumuz an’a gelelim ve Allah’ın huzurunda duralım. An’a geldiğimizde Allah’ın huzurunda oluruz” dedik. Şimdi bu anda hepimiz Allah’ın huzurundayız ve rabbimiz bize nazar ediyor, bizi görüyor, işitiyor. Eğer içinde bulunduğumuz an’a gelirsek huzurda oluruz. Aksi hâlde bir “geçmişte şöyle oldu” deyip geçmişe gider, bir de “yarın şöyle olacak” deyip geleceğe gideriz. Böyle olunca da içinde bulunduğumuz ana gelemediğimiz için huzurda duramamış oluruz.

Dediğim gibi; Allah için geçmiş ve gelecek yoktur. Eğer anda, huzurda durmak için çaba, gayret sarf edersek bu bizim duamız olur. Allah da duamızı kabul eder ve bizi anda durdurur. Artık bizim için ne geçmiş, ne gelecek, ne zaman ne de mekân kalır! Allah bize zamansızlığı ve mekânsızlığı tattırıp yaşatır.

Allah, âyet-i kerimede sarp yokuşun ne olduğunu saydıktan sonra en son “iman edenlerden, (sabırlı olup) sabrı (birbirlerine) tavsiye edenlerden ve (merhametli olup) merhameti (birbirlerine) tavsiye edenlerden olmaktır. İşte, onlar (amel defterlerini sağdan almayı hak eden ve) sağın arkadaşları (olan cennetlikler)dir”377 buyurur.

Allah iman edenleri, birbirine sabrı ve rahmeti tavsiye edenleri cennete koyar. Kitaplarını sağından alacak olanlar da onlardır. Allah böyle hükmetmiş, böyle “ol” demiştir. Onun için Allah başka bir âyet-i kerimede “biz dileseydik elbette herkese hidâyetini verirdik; fakat (herkesi kendi tercihinde serbest bırakarak) benden, ‘andolsun ki cehennemi tümüyle insanlar ve cinlerle dolduracağım’ sözü hak olmuştur.”378 Yani bir kere söz benden çıkmıştır ve geri dönüşü yoktur, buyurmuştur.

Allah bir şey söylediyse onu yapar ve hiç kimse için onu değiştirmez. “Muhakkak ki Allah, vaadinden (asla) dönmez.”379 “Sözüne Allah’tan daha sâdık kim vardır”380 buyurdu Allah. Hâl böyleyken sözünü, vaadini yerine getirmez mi? -Elbette ki getirir.

Allah isyan edenler için de “belli bir süreye kadar rabbinden bir (erteleme) söz(ü) geçmiş olmasaydı aralarında hemen hüküm verilirdi.”381 Küfürlerinden, peygambere karşı gelmelerinden dolayı işleri bitirilirdi; ama rabbin bir süreye kadar azabı erteleme sözü vermiştir, buyurdu. Bir kavim haddini aşar, Allah’ın âyetlerini ve resulünü yalanlarsa onlar için Allah bir hüküm vermiştir ve onlar mutlaka ebediyen kaybederler.

Allah, kavimleri anlatırken âyetlerini, resullerini yalanladıkları için nasıl azaba uğradıklarını tek tek beyan etmiştir. Bu sadece kavimler için değil, her bir insan için de geçerlidir. Biri Allah’ın âyetlerini, resulünü yalanlarsa azaba uğrar ve ebediyen kaybeder. Mesela; Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) âyetlerimizi inkâr eden, üstelik ‘elbette bana mal ve evlat verilecek’ diyen kimseyi gördün mü? (O) Gayba vakıf ol(up onu bil)di mi yoksa Rahmân’ın katından bir söz mü aldı? (Kesinlikle) Hayır! Biz onun söylediklerini (amel kitabına) yazacağız ve (âhiret günü onun) azabını arttırdıkça arttıracağız”382 buyurmuştur. Allah bu konudaki hükmünü bir kere vermiştir; çünkü Allah bir kavme nasıl muamele ediyorsa insana da öyle muamele eder. Bunların hepsi bizim için ibrettir. Onun için Allah âyet-i kerimede “andolsun ki biz, (Nûh ve kavminin) bu (kıssası)nı (insanlara) bir âyet (öğüt ve ibret vesilesi) olarak bıraktık. Öğüt alan var mı”383 buyurur. Allah bize “öğüt alan var mı” diye soruyor.

Baktığımızda bir hayat yaşamış, dünyanın peşinden koşmuş büyüklerimiz vefat ediyor. Onların düşüncelerini, hesaplarını, yaptıklarını, konuştuklarını, korkularını, endişelerini, sevdiklerini şöyle bir göz önüne getirelim. Bir hayat yaşıyorlar, sonra Allah onlara “gel” diyor, onlar da gidiyorlar. Acaba nasıl gitmişlerdir, neyle gitmişlerdir, neyi kazanmış olarak gitmişlerdir! Acaba, Allah onları huzura alırken “seni bana halife olasın diye yaratmıştım. Sen benim yeryüzündeki halifemdin, beni temsil edendin. Seni, bana âbd olasın, ayna olasın, isimlerim üzerinde tecelli etsin diye yaratmış, sana rûhumdan nefhetmiş ve melekleri sana secde ettirmiştim. Varlığa rahmet olasın, dua olasın, güzel olasın, güzelliğim üzerinde görünsün diye senin için kazanabileceğin kıvamda sahneyi hazırlamış ve seni imtihana tabi tutmuştum. Levh-i Mahfuz’da ‘ol’ emriyle yazılı vaziyette olan, senin için takdir ettiğim her şey sırf Hz. İnsan olasın, manevi olarak büyüyesin, bana yakın olasın, gönlün bana arş olsun diye birer birer önüne gelmişti. Peki, buna karşılık sen ne yaptın! Ben senin için neler yaptığımı anlattım. Haydi, sıra sende, şimdi de sen neler yaptığını anlat” buyurduğunda acaba büyüklerimiz ne cevap vermiştir!

Allah’ın sorduğu bu soru tek bir sorudur. Biri bu soruya karşılık “ben şu kadar ibadet yaptım” ya da “falancaların peşinden gittim, onları destekledim, karşı tarafta olanlara küfrettim” derse, Allah ona “kulum, ben sana kimi desteklediğini ya da ne kadar ibadet ettiğini sormuyorum. Manevi olarak büyümen için sana gönderdiğim imkânları kullanıp Hz. İnsan oldun mu olmadın mı? Peygamberine benzedin mi, benzemedin mi! Peygamberin gibi olmaya çalıştın mı çalışmadın mı? Ben sana âlemlere rahmet olan peygamberi örnek olarak göstermiştim. Sen ne kadar onun gibi oldun” demez mi!

Allah sana bu soruyu sorduğunda “bilmiyorum” veya “peygamberim gibi yapamadım” diyemezsin; çünkü Allah sana “peygamberin de senin gibi bir beşerdi ve senin gibi bir kuldu. O yapabildiyse sen de yapabilirdin. Onu sana örnek olsun, onu takip edesin diye gönderdim. Onu boşuna mı gönderdim! Sana peygamberlerin hâllerini, onlarla beraber olan salih kullarımın yaptıklarını anlattım. Bak, ben onlardan razıyım, sen de onlar gibi ol diye hiçbir şeyi eksik bırakmadım. Sen onlar gibi oldun mu, ne kadar oldun” ya da “neden onlar gibi olmadın” der.

Hiç kimse yaratılışın gayesini, kim olduğunu, bu âleme neye geldiğini Allah’tan öğrenip anlamadan, varlığı, âlemi, hayatı Allah’ın öğrettiği gibi tanımadan kazanamaz. Biri kendini, rabbini, kim olduğunu, dünyaya neye geldiğini, neyle muhatap olduğunu bilmiyorsa nasıl kazanacak!

Devamlı söylüyorum; Allah bizden peygamberler gibi yapmamızı isterken “melek olun” demiyor. İnsan, beşerdir hata da işler, çamura da düşer, yanlış da, eksik de yapar. Önemli olan; ne olursa olsun Allah’ın huzurunda olduğumuzu bilmek ve onun istediği gibi yapmaya çalışmaktır.

Peki, Allah neden insanın yanlışa düşmesine müsaade eder?

Tabi ki kul, rabbini tanısın diye müsaade eder. Kul, günah işlemezse, yanlış yapmazsa Allah’ın Ğafûr ismini, Ğaffâr ismini, Tevvâb ismini, Afuvv ismini, Rahmân ve Rahîm ismini, yardıma muhtaç olduğunda Allah’ın Nasîr ismini nasıl tadabilir!

Kul acizdir, zayıftır. Yanlış yapınca, rabbi onu yerin dibine geçirmez, tam tersine rızkını verip onu varlıkta tutmaya devam eder. Kul yanlış yaptığını anlayıp her tövbe ettiğinde, rabbine döndüğünde ise rabbi onu affeder ve kul bir daha rabbine yaklaşır. Yetmez, onu affederken gönlüne bir de genişlik verir ve “seni affettim kulum” der. Neyin karşılığında? -Bir tek “estağfurullah ya rabbi! Pişman oldum, tövbe ediyorum” demesinin karşılığında Allah onu affeder.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz tövbeyle ilgili olarak “pişmanlık tövbedir”384 buyurur. Kul pişman olduğu için henüz diliyle “tövbe ya rabbi” demeden Allah onun pişmanlığını tövbe olarak kabul eder ve onu mağfiret eder. Bu durumda Allah, kuluna “seni seviyorum kulum. Sen pişman oldun ya günahını sildim ve sana hiç o günahların olmamış gibi muamele edeceğim. Yeter ki sen yoluna, güzel yapmaya devam et. Ben senin yanındayım, seninleyim” der.

Allah, âyet-i kerimede “(resulüm!) Kullarım sana benden sorar(lar)sa (söyle onlara), muhakkak ki ben karîb (ismimle herkese ve her şeye çok yakın)ım. Bana dua ettiği vakit dua edenin duasına icabet ederim. O hâlde (onlar da) benim (kulluk davetime) icabet etsinler ve bana iman etsinler ki rüşdlerine (manevi olarak kemâlâtlarına) ersinler”385 buyurmuştur. Yani bize “sen imanı kazanmaya bak. Rabbinle aşkın, muhabbetin alışverişini yapmaya devam et. Düştüysen kalk cennete koşmaya devam et. Sana düşen; günahına, hatana, kusuruna takılmak değildir. Kalkıp bana koşmaya devam etmektir” buyurur. Bu, Allah’ın kuluna olan saf rahmeti, saf ikramıdır.

Elbette ki biz böyle söylerken şeytan bize “bak sen şöyle şöyle yanlışlar yaptın, nasıl kazanacaksın, Allah’a nasıl dost olacak, nasıl yakın olacaksın” deyip hile yapar; yani bize havlar. Bizim de şeytana “benim ne yaptığımdan sana ne! Rabbim bana ‘istiğfar edersen seni mağfiret ederim. Sen tövbe et, tövbeni kabul ederim. Ben senin rahman ve rahim olan rabbinim. Allah rahmeti zatına yazdı, mutlaka sana rahmetle muamele ederim’386 dedi. Tabi ki tövbemi yapacak ve bir daha yanlışa düşmemeye, rabbimin emrettiği gibi yaşamaya çalışacağım. Neden bana bunları söylüyorsun! Ben de senin gibi olayım, sana arkadaş olayım diye mi beni umutsuzluğa davet ediyorsun! Sende zaten birazcık akıl, birazcık iman olsaydı rabbine itiraz etmez, ben Âdem’den hayırlıyım demezdin” dememiz ve şeytana asla taviz vermememiz gerekir.

Şeytan, kibirlendiği için kaybetmiştir. Şeytanın durumuna düşmemek istiyorsak hiç kimse için “ben ondan hayırlıyım” demeyelim; çünkü Allah bizi huzura alıp tek bir yanlışımızdan dahi hesaba çekse hiçbirimizin kurtuluşu olmaz. Allah “sizi, yerden (topraktan) yarattığında da analarınızın karnında ceninler iken de en iyi bilen sadece odur. Öyleyse nefislerinizi temize çıkarmayın. O, takvâ sahibi olanları (kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanları) çok iyi bilendir”387 buyuruyor. Allah, neler düşündüğümüzü, neler yaptığımızı zaten biliyor. Allah’ın temize çıkardıkları müstesna, hiç kimse kendini temize çıkaramaz, buyurdu Allah. Böyle baktığımızda hiç birimizin kurtuluşu yoktur; ama Allah, imanımıza, rabbimize boyun büküşümüze ve “ben senin aciz, hatalı, kusurlu, günahkâr kulunum. Sen ise benim subhân olan rabbimsin” dememize karşılık yine de bizi temizler, affeder, mağfiret eder.

Her birimizin yüzlerce günahı vardır. Buna peygamberler de dâhildir. Allah onların eksiğini, yanlışını âyetlerinde zaten beyan etmiştir. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “hiç kimse ameliyle cennete giremez” buyurunca, sahabeler “ya Resulullah! Sen de mi amelinle cennete gidemezsin” diye sorar. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ben de ancak Allah’ın rahmetiyle cennete girerim”388 buyurur. Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bile “ben de amelimle cennete gidemem” dediyse artık bunu hesap etmemiz gerekir. Bundan dolayı ölenlere “rahmete gitti” deriz; çünkü iş kulun ameline kalsa kul ebediyen kaybeder.

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tekrar tekrar vestagfir li zenbik:389 “Günahın için istiğfar et” buyuruyorsa Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de günaha düşüyor demektir. Tabi ki herkesin günahı kendine göredir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, gönlünden bir şey geçirseydi, misal “acaba şu ne olacak” deseydi bu onun için çok büyük bir günah olurdu. Allah âyet-i kerimede “(ey mü’minler) yoksa siz, sizden önce gelip geçen (ümmet)lerin başına gelenler sizin de başınıza gelmeden (kolayca) cennete gireceğinizi mi sandınız? Onlara öyle (katlanılmaz) darlıklar ve sıkıntılar dokunmuş ve öyle sarsılmışlardı ki resul(leri) ve onunla beraber iman edenler ‘Allah’ın yardımı ne zaman’ diyecek kadar.”390 Sizi böyle bir imtihana tabi tutmadan cennete gireceğinizi mi sandınız, buyurur.

Hâl böyleyken Allah’ın resulü “Allah’ın yardımı nerde kaldı” diye gönlünden geçirirse kendi mertebesinde büyük bir günah işlemiş olur. İşte, Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bu günahlarını mağfiret edip gönlüne sekineti indirmiştir. Sonuçta o da bizim gibi bir beşerdir; ama sakın Allah’ın nebîlerinin, resullerinin günahlarını kendi günahlarımız gibi anlamayalım. Onların günahları kendilerine göredir.

Her birimiz kendimize baktığımızda dağlar gibi yanlışlarımızın, günahlarımızın, düştüğümüz küfürlerin, şirklerin olduğunu görürüz. Madem öyle kendimizi nasıl başkalarından üstün görebiliyor, kibirlenebiliyor, “ben daha hayırlıyım” deyip iblisin durumuna düşebiliyoruz! Bu bize yakışıyor mu!

Evet, Allah’ın “ol” emrini anlamaya çalışıyorduk, devam edelim inşallah.

Allah “ol” deyince olur. Allah mutlaka her bir kul için “ol” demiş ve takdirini yapmıştır. Bu takdiri de kulun niyetine, imanına, duasına göre yapmıştır. İnsanın burada dikkat etmesi gereken yer; aklıyla Allah’ı anlamaya çalışması değil, Allah’ın muamelesini, güzelliğini anlamaya çalışmasıdır.

Allah yarattığı her bir kul için Hz. İnsan olmasını takdir etmiş, hükmetmiş ve bunu kazanabilmesi için gerekli bütün vasfı, imkânı ona vermiştir. İnsan da Allah’ın kendisine olan takdirine, muamelesine bakıp Hz. İnsan olmaya çalışmalıdır. Böyle yaparsa Allah ona yardım eder, kul da Allah’ın kendisi üzerindeki takdirini, muradını yerine getirmiş olur.

Sohbetimizin başında “tecelli etti” fiilini anlamaya çalışırken, kul manevi olarak kazansın diye Allah’ın tecelli ettiğini söylemiştik. Allah âyet-i kerimede “andolsun sizi ilk defa yarattığımız gibi (bugün de) tek başınıza (yapayalnız) huzurumuza geldiniz”391 buyurur. Allah, kulunu en yüce yerde yaratmış sonra da onu en aşağıya, dünyaya indirip “haydi, seni yarattığım yere, yukarıya gel” demiştir. İnsan da ya yukarı gitmeyi tercih eder ya da ters tarafa gidip daha da aşağıya iner.

Kulun yukarıya; yani, rabbine, Allah’ın onu ilk yarattığı yere, geldiği âleme dönebilmesi için ya Allah’ın resulüyle, nebîsiyle beraber olması ya da bir peygamber vârisiyle beraber yolu yürümesi gerekir. Bu konudaki tercihi kendisi yapar. “Ben, bence, bana göre” diyenler hayatı farklı, “Allah” diyenler hayatı farklı yaşar. Herkes biliyor ki Allah, resullerini gönderdiğinde biri kibirlenip “benim sana ihtiyacım yok” deseydi kâfir olurdu. Baktığımızda aynı durum şimdi de vardır. Öyleleri vardır ki “Allah’ın kitabı bize yeter, resule ihtiyacımız yok” derler. Niye Resulullah (s.a.v.) Efendimiz döneminde Allah’ın kitabı yok muydu! Allah âyet-i kerimede “mü’min kimseler iseniz, Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın), aranız(daki çıkar çatışmalarını bir kenara bırakıp nefsiniz)i ıslah edin, Allah ve onun resulüne (vereceği her hüküm konusunda gönülden) itaat edin!”392 demedi mi! Allah o zamandakilere böyle söyledi de size “sizin resule itaat etmenize gerek yok, siz büyüksünüz, yaparsınız” mı dedi! Nasıl Allah’ın resulü olmadan da olur diyebiliyorsunuz!

Peki, bu âyeti günümüz için nasıl anlamalıyız?

Şimdi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz zahiri olarak aramızda değildir; ama Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in vârisi olan Mürşid-i kâmiller aramızdadır. Mürşid-i kâmiller manevi yolculuklarını yapıp geldikleri âleme, Allah’ın kendilerini yarattığı makama varmış ve hakikatleri üzerlerinde tecelli etmiştir. Biz de bu zamanda kendisiyle gönül yolculuğunu yapabileceğimiz bir Mürşid-i kâmil bulmalı ve onunla beraber, geldiğimiz âleme varmak için çaba, gayret göstermeye, sırât-ı mustakîmde yürümeye çalışmalıyız. Böyle yapınca tercihimizi doğru yapmış ve rabbimize varan yola girmiş oluruz.

Her şey bir “ol” demekle başlar. “Ol” demek niyet etmektir. İnsan niyet ettiği şeyi önce düşünür, tabir-i caizse hayal kurar; yani insan, hayal kurduğu bir şeye “ol” demiştir. Bir adım atıp yola koyulduğunda ise hayali gerçekleşir. Bütün mesele hayalimize, düşüncemize Allah’ın “ol” demiş olmasıdır. Allah âyet-i kerimede “hiçbir şey için sakın, ‘ben yarın şunu mutlaka yapacağım’ deme! Ancak, ‘(inşallah) Allah dilerse (yapacağım)’ (de).”393 Yani kendi dileğini benim dileğimle, emrimle birleştir ki olsun. Sen istediğin kadar dile, eğer ben dilemezsem bütün insanlar bir araya gelip onu dilese yine olmaz, buyurmuştur. İnsan bir şeyin Allah “ol” demeden olabileceğini söylerse küfre girer. Allah dilemeden olmaz, bizim dileğimiz bir işe yaramaz. Dileğimizi Allah’ın muradıyla, dileğiyle, “ol” emriyle birleştirmemiz gerekir ki dilediğimiz şey olsun. İşte, bize düşen; kendi “ol” deyişimizi rabbimizin “ol” deyişiyle birleştirmektir.

Zahiri konudaki her şeyin takdiri Allah’ındır; ama manevi konulardaki bütün emir, hüküm, takdir, insandadır. “Ben Allah’a dost olmak istiyorum” veya “cennete gitmek istiyorum” demek her anda Allah’ın “ol” emrine denk gelir; çünkü Allah zaten bu konuda insan için ikramda bulunmuş ve her anda “bana dost ol, veli ol, yakın ol, mukarrebun ol, halife ol, muttaki ol, kullarıma dua ol, rahmet ol, güzellik ol, tecellim ol” demiştir. Kula düşen; Allah’ın bu “ol” emrine yapışmaktır.

Evet, Allah, manevi konulardaki takdiri “ol” emrini insana vermişken, dünya hayatı için insanlara “ol” emrini vermemiştir; çünkü dünya hayatı imtihandır; ama insan, Allah’ın kendisine ikram ettiği manevi nimetlere değil de dünyevi nimetlere sarılır, ille de “şu olsun” der. Oysaki Allah, insanı kendisi için yaratmıştır; fakat insan dünyaya bakarak Allah’ın “ol” emrine ters düşer.

Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e, onun üzerinden bütün kullarına “sakın kendilerini imtihan etmek için o (kâfir)lerden bazı zümreleri faydalandırdığımız dünya hayatının çekiciliğine de gözlerini dikme! Zira rabbinin (sana bahşedeceği maddi, manevi her türlü) rızkı hem daha hayırlı hem de bâkidir”394 buyurmuştur. Yani sakın dünya malına, evladına, saltanatına bakma, senin için hayırlı olan Allah katındaki hayattır. Senin için dünyadaki nimetlere “ol” dememişim. Hayırlı olan nimet, ebedi olan ahiret nimetleridir. Ben de senin için bu manevi nimetlere “ol” demişim. Sen bir tek onları iste ve manevi nimetler için “ol” de, buyuruyor Allah. Bizim de yapmamız gereken şey; rabbimizden manevi nimetleri istemek, onlar için çaba, gayret sarf etmektir.

Allah, imtihan sebebi olarak bazen kulu için rızkı daraltır, bazen genişletir, dilediğine de hesapsız verir. Allah’ın muamelesi farklı farklıdır, devamlı değişir. Burada senin bir müdahalen yoktur. Sen sadece vesileye sarılmışsındır, Allah da senin kazanman için ne gerekiyorsa seni öyle imtihan etmiştir. Bu nedenle Allah sana neyi vermişse sen onunla imtihana tabi tutuluyorsun. Yoksa onları sen kazanmadın. Allah sana mal, mülk, mevki, makam vererek dünyayı değil, onlarla ebedi hayatını kazanma imkânını vermiştir. Senin de “bunları ben kazandım, ben yaptım” demek yerine onlarla Allah’ın rızasını, yakınlığını, dostluğunu kazanman lazım.

Dünyevi konuda Allah sana “ol” emrini vermemiştir; ama manevi olarak kendi gönül âleminde Allah sana “ol” emrini vermiştir. İman ederken, mü’min, muttaki, Allah’a dost olurken veya kâfir olurken, müşrik olurken bu konudaki “ol” emri sendedir. Gönlüne bu emri sen verirsin. “Ben, Allah’a dost olmak istiyorum. Ben Allah’ın dostuyum, velisiyim” dediğinde bu emir sende olduğu için yalan söylemiyorsan gereğini de yaparsın. İşte, gereğini yaptığında “ol” emri gerçekleşmiş olur; ama “yok, ben yapamam, edemem” dersen, böyle dedikçe “ol” emrini gerçekleştirmiş olmazsın. Sen bir kere “olmak istiyorum” de sonra yaptığın her amelde, her güzel işte “ol” dediğini görürsün. Hatta artık bir kere “ol” demez, bin kere, yüz bin kere “ol” dersin ve öyle de olursun.

Demek ki iş bizde, gönlümüzde bitiyormuş! Kaybedenler kendine “insan ol, Allah’a halife ol, meleklerin secde ettiği varlık ol” demediği için kaybetmiştir. Biz de kardeşlerimizden “ben kimim” sorusunu kendilerine sormalarını istiyoruz ki her bir kardeşimiz kim olduğunu bilip gönlüne dönsün ve “ben Allah’ın yeryüzündeki halifesiyim, Allah’ın rûhundan nefhettiği bir varlığım” desin; yani kendine “Allah’ın nefhettiği rûh ol” desin. Kardeşlerimiz “ben kimim” sorusunu kendilerine sorduğunda “ben Allah’ın halifesiyim” deyince artık her adımda “ol” diyecekler sonra hiç farkında olmadan bir de bakacaklar ki öyle olmuşlar inşallah.

Biri bu soruyu kendine sormazsa “herkes böyle yapıyor, biz de insanların yaptığı gibi yapıyoruz, zaten atalarımız da böyle yapmıştı” diyordur ve hâlinden razıdır demektir. Bizim de onun için zaten yapabileceğimiz bir şey yoktur.

Allah; insana akıl vermiş, irade vermiş, furkân vermiş, feraset vermiş, basiret vermiş, fıtrat vermiş ve rûhundan nefhetmiştir. İnsan bunu nasıl anlamaz, nasıl kendi kendini kabul etmez! Allah ona “sen Hz. İnsansın, bütün varlık senin emrinde, hizmetindedir, melekleri sana secde ettirmişim” diyor; ama insan “yok, ben hayvan olmayı tercih ediyorum” diyor! Ona “peki, ne yapacaksın” diye sorulduğunda da “köpek gibi havlayacağım” diyor! “Kime havlayacaksın” dendiğinde ise “insanlara havlayacağım” yani “şu şöyle yaptı, filanca şöyle yanlış yaptı, bunlar niye şöyle yanlışlar yapıyor, diyeceğim” diyor! Tek kelimeyle havlıyor. Bundan başka bir işi yoktur! Hâlbuki Allah seni kendisi için yaratmıştı. Allah sana “beni zikret,395 beni tesbih et,396 bana hamd et,397 bana gel,398 cennete koş”399 demişti. Sen, Allah’a böyle mi gidiyorsun!

Başkası da “ben Hz. İnsan olmayı istemiyorum, eşek olmak istiyorum” diyor! Ona “peki, nasıl eşek olacaksın” dediğinde “işte, yiyeceğim, içeceğim, çalışacağım, evden işe, işten eve gideceğim” diyor. Eşek de böyle yapıyor zaten! Allah seni eşek olasın diye mi dünyaya gönderdi! Neden Allah’a yeryüzünde halife olman, Hz. İnsan olman gerekirken eşek olmayı istiyorsun!

Allah bize büyük bir kıymet, değer vermiştir. Bu yüzden Allah’a karşı hainlik yapmayalım, rabbimize ihanet etmeyelim. Kendi kıymetimizi, değerimizi bilelim. Allah âyet-i kerimelerde “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Allah’a ve resul(ün)e ihanet etmeyin! Sonra (Allah’ın size bahşettiği) emanetlerinize (aklınıza, gönlünüze ve rûhunuza) bile bile hainlik etmiş olursunuz”400 ve “Allah, hainleri sevmez”401 buyurmuştur. Allah bize nefhettiği rûhu emanet olarak vermiştir. Bu durumda onu alıp nefis mağarasına sıkıştırsak ve “seni tanımıyorum, sus! İstediğin kadar feryad et, ‘ben rabbimi istiyorum’ de, seni dinlemiyorum” dersek emanete ihanet etmiş, hain olmuş olmaz mıyız!

Hainlerden olmamak için yapmamız gereken şey; Allah’ın verdiği kıymeti, değeri, şerefi taşıyıp Allah’ın bize nefhettiği rûh olmaya ve Hz. İnsan olmaya çalışmaktır.

Allah bizi hainlerden, emanete ihanet edenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi kendisine nefhettiği rûh olmaya çalışanlardan eylesin. Allah bizi Allah’ın kendisi için takdir ettiği, Hz. İnsan olmayı kazanmak için çabasını, gayretini sarf eden kullarından eylesin. Allah bizi rabbini bırakıp şeytanı dost edinenlerden ve şeytanın peşinden gidenlerden eylemesin. Allah bizi “rabbim Allah’tır. Her şeyden vazgeçerim; ama rabbimden vazgeçmem. Her şeyi ve herkesi kaybetmeyi göze alabilirim; ama rabbimi kaybetmeyi göze alamam” diyenlerden eylesin. Allah bizi rabbine, rabbinin ipine sarılanlardan, mukarrebun olanlardan ve rabbine dost olanlardan eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Mulk /14 ↩
  2. Bakara /286 ↩
  3. En’âm /160 ↩
  4. Bakara /261, 212 ↩
  5. Nisâ /48, 116 ↩
  6. Müslim, Îmân 147; Ebû Dâvûd, Libâs 26; Tirmizî, Birr 61 ↩
  7. Bakara /34 ↩
  8. Sâd /76 ↩
  9. Necm /8 ↩
  10. Necm /9-11 ↩
  11. Necm /12 ↩
  12. En’âm /94 ↩
  13. Enfâl /24 ↩
  14. Bakara /117 ↩
  15. Kamer /50 ↩
  16. Yâsîn /82 ↩
  17. Hadîd /22 ↩
  18. Acluni, Keşfu’l-hafa, 1/357-358 ↩
  19. Sâd /72 ↩
  20. Hacc /41 ↩
  21. Mâide /35 ↩
  22. Âli İmrân /133 ↩
  23. Beled /17-18 ↩
  24. Secde /13 ↩
  25. Âli İmrân /9 ↩
  26. Nisâ /87 ↩
  27. Şûrâ /14 ↩
  28. Meryem /77-79 ↩
  29. Kamer /15 ↩
  30. Müsned, I, 422-423, 433; İbn Mâce, zühd, 30 ↩
  31. Bakara /186 ↩
  32. Bakara /54, Hûd / 90, En’âm /54 ↩
  33. Necm /32 ↩
  34. Buharî, Rikâk, 18; Merdâ, 19 ↩
  35. Mu’min /55, Muhammed /19 ↩
  36. Bakara /214 ↩
  37. En’âm /94 ↩
  38. Enfâl /1 ↩
  39. Kehf /23-24 ↩
  40. Tâhâ /131 ↩
  41. Bakara /152 ↩
  42. Ahzâb /42 ↩
  43. Kaf /39 ↩
  44. Zâriyât /50 ↩
  45. Âli İmrân /133 ↩
  46. Enfâl /27 ↩
  47. Enfâl /58 ↩