close

28.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı; yani Allah’ın güzel fiillerini, her anda bize muamelede bulunduğunu ve bütün muamelesinin saf aşk, saf hayır, saf rahmet olduğunu anlamaya çalışıyorduk.

Geçen sohbetimizde Allah’ın âta “verdi, ikram etti” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise şerehe “şerh etti, açtı” fiilini öğrenmeye çalışacağız inşallah.

“Allah şerh eder, açar.”270

Allah, insanın göğsünü açar, genişletir. Misal; kulunu sevdiği için göğsünü İslam’a açar, genişletir. Böylelikle sıkıntıyı kulunun üzerinden alır.

İnsanın duadan başka hiçbir gücü yoktur. Allah, kulunun duasını kabul eder. Yeter ki kul duasını doğru yapsın, sadece diliyle “istiyorum” demesin. Duasının gereğini de yerine getirip “rabbim benim için neyi takdir ederse o en güzelidir. Rabbim benim için neyi seviyorsa, neden razıysa, benden nasıl razı olacaksa ben de onu istiyorum” desin sonra ise istediği şeyi kazanmak konusunda vesileye sarılıp çabasını, gayretini sarf etsin; yani fiili duasını yapsın. Allah onun duasını reddetmez, mutlaka kabul eder. Bu yüzden her şey insanın gönlüyle, diliyle, fiiliyle yaptığı duasına bağlıdır. Dua; gönül, dil ve fiille beraber olduğunda Allah’ın vermeyeceği hiçbir şey yoktur.

Şimdi de şerehe “şerh etti, açtı” fiiliyle ilgili âyetleri anlamaya çalışalım inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Allah bu hitabı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e yapar. E lem neşrah leke sadrek:271 “Biz senin göğsünü aç(ıp iman ve hikmetle genişlet)medik mi?”

İnsanın göğsü sıkıntıdan dolayı daralır. Ya önünde bir iş vardır, engellerden dolayı onu yapamaz ya da başına bir musibet gelmiştir, onun karşısında ne yapacağını bilemez, başındaki belayı def edinceye kadar sıkıntı yaşar ve göğsü daralır. Göğüsleri genişleten, üzerimizdeki bütün bu yükleri alan da Allah’tır.

Ve veda’nâ anke vizrek: “Ve senden (nefis ve cahiliye) yükünü kaldırmadık mı?” Ellezî ankade zahrek:272 “O ki senin belini bükmüştü.” O yükün altında belin çatırdıyordu, bükülmüştü. Demek ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üzerinde yük varmış ve bu yük onun belini bükmüş!

Peki, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yükü neydi?

Birincisi nefis ve cahiliye yükü, ikincisi ise Allah’ın ona yüklediği vahiy yüküydü. Allah’ın vahyini insanlara ulaştıramadığı, vazifesini kemaliyle yapamadığı, insanlar davetine icabet etmediği, iman etmediği, rablerine dönmediği için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in göğsü daralmış, bu da onun üzerinde ağır bir yük olmuştu. Vahyi taşıma yükü ağır bir yüktür. Allah da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yükünü onun çabasına, gayretine, Allah’ın vahyini dert edinmesine, göğsünün daralmasına göre hafifletmiştir. Bunu da sahabesiyle ona yardım ederek yapmış ve göğsünü açıp genişletmiştir.

Ve refa’nâ leke zikrek: “Senin zikrini (şanını ve şerefini de tüm âlemlerde) yüceltmedik mi?” Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in zikrini, şanını yüceltmişse bu durumda onunla beraber olanların da şanını yüceltmiş ve onları şereflendirmiştir.

Fe inne meal usri yusrâ: “Muhakkak ki (her) zorlukla beraber bir kolaylık vardır.” İnne meâl usri yusrâ:273 “Mutlaka (her) zorlukla beraber bir kolaylık (daha) vardır.” Bir değil iki sefer kolaylık vardır. Zorluk karşısında “ne olacak” deyip umutsuzluğa kapılmayın. Zorluk gelmişse beraberinde bir kolaylık vardır; ama mutlaka bir kolaylık vardır, buyurdu Allah.

Her ne zorluk yaşarsak yaşayalım bilelim ki rabbimiz vardır, biz de rabbimize güvenelim. Yaşadığımız o sorun, sıkıntı, zorluk, göğsümüzü daraltan, üzerimizde ağır bir yük gibi görünen şey her ne olursa olsun onunla beraber mutlaka bir kolaylık vardır; ama mutlaka bir kolaylık vardır. Allah o zorluğu bizim için kolaylaştırır ve yükümüzü kaldırıp göğsümüzü genişletir.

Allah bu durumda yapmamız gereken şeyin ne olduğunu da beyan eder. Fe izâ ferağte fensab: “O hâlde (bir işi bitirip) boş kaldığın zaman hemen (başka bir işe) koyul!” Rabbinin rızasını, yakınlığını, ebedi hayatını kazanmak için hemen işe koyul. Ve ilâ rabbike ferğab:274 “Ve (rızasını, cemâlini isteyerek her anda) rabbine rağbet et!” Rabbini, rabbinin rızasını, cemalini, ebedi hayatı dile ve hemen işe koyul. Elbette ki bunu yaparken yorulacağız, zaten nimet yorulmadan kazanılmaz. Yorulmadan bir yere varılmaz. “Fe izâ ferağte fensab” âyetini hayatımıza geçirmek için işlerimizi tamamladığımızda durmadan hemen başka bir işe koyulmamız şarttır.

Allah bu hitabı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e, onun şahsında her birimize tek tek söylüyor. İnşallah biz de bir işi bitirince başka bir işe koyulup yorulacağız. Biliyoruz ki her zorluğun sonunda bir kolaylık vardır; ama mutlaka bir kolaylık vardır. Biz elimizden geleni yaparsak Allah göğsümüzü, gönlümüzü, hakikati görmemiz için gözümüzü, rabbimizi işitmemiz için kulağımızı, rabbimize varmamız için önümüzü, yolumuzu, kendisiyle aramızdaki perdeleri açar. Açan odur. Bize düşen; “rabbim Allah’tır. Seni seviyorum, seni istiyorum ya rabbi” deyip sadece koşmak ve çabamızı, gayretimizi sarf etmektir. Böyle yaparsak Allah göğsümüzü açar, genişletir ve yolumuzu açar.

Allah, Hz. Mûsâ (a.s.)’ı Firavun’a gönderdiğinde Hz. Mûsâ (a.s.) dua eder. Kâle rabbişrah lî sadri: “(Mûsâ) Dedi ki: Rabbim! Göğsüme genişlik ver!” Göğsümü şerh et, aç. Bir peygamber böyle dua ediyorsa bizim de göğsümüz her sıkıştığında, daraldığında “rabbim göğsümü genişlet, şerh et, aç” dememiz gerekir.

Ve yessir lî emri:275 “İşimi bana kolaylaştır.” Göğsüm açılsın, genişlesin ki işimi senin emrettiğin, sevdiğin gibi hikmetle yapıp Firavun’u davet edeyim. Vahlul ukdeten min lisâni: “Dilimden de düğümü çöz ki.” Yefkahû kavli:276 “Sözümü (idrak edip) iyice anlasınlar.” Onlara ne demek istediğimi anlasınlar, niyetimi izah edebileyim; çünkü birinin göğsü daralmışsa sıkıntı yaşar ve konuşamaz.

Vec’al lî vezîren min ehli: “Bir de (bu tebliğ görevi için) bana ailemden bir yardımcı ver!” Hârûne ahî: “Kardeşim Hârûn’u.” Uşdud bihî ezrî: “Onunla gücümü arttır (onu bana destekçi yap)!” Ve eşrikhu fî emri: “Ve onu işime ortak kıl!” Key nusebbihake kesîrâ: “Ki (böylece), seni çokça tesbih edelim.” Ve nezkureke kesîrâ:277 “Ve seni çokça zikredelim.” İnneke kunte binâ basîrâ: “Muhakkak ki sen, bizi (her hâlimizle) görmektesin.”

Göğsün genişleyince Allah’ı tesbih edebilir, onu zikredebilirsin; ama göğsün daralmışsa dilin tesbih etse de gönlün tesbih edemez. Göğsündeki tesbih etmez.

Rûhun makamı; insanın göğsüdür. Bu yüzden göğüs daralınca rûh da daralır; çünkü göğüs daralınca tabir-i caizse rûhunu sıkıştırır, sen de bu sebeple tesbih etmekte zorlanırsın. Göğsün açıldığında ise rabbini tesbih eder, hamd eder, şükredersin. Konuştuğun zaman da karşındaki seni anlar ve davetine icabet eder.

Kâle kad ûtîte su’leke yâ mûsâ:278 “(Allah) Şöyle buyurdu: Ey Mûsâ! İstediğin (şeyler) sana verildi.” Hz. Mûsâ (a.s.) Allah’a “rabbim! Göğsümü aç” diye dua etti. Allah da onun göğsünü açıp genişletti ve kardeşi Hârûn’u ona yardımcı olarak verip “alın size imkân, haydi rabbinizi tesbih edin, zikredin” buyurdu. İzheb ente ve ehûke bi âyâtî ve lâ teniyâ fî zikri:279 “(Şimdi) Sen ve kardeşin mucizelerimle (Firavun’a) gidin ve beni zikretmede gevşeklik göstermeyin!” Yani beni unutmayın, neyi konuşursanız konuşun, neyi anlatırsanız anlatın, sizin muhatabınız benim. Benimle muhatap olduğunuzu, beni zikretmeyi, tesbih etmeyi unutmayın. Nasıl emretmişsem öyle konuşun, öyle davet edin. İnsanları davet ederken benim huzurumda olduğunuzu ve kulluğunuzu yapmayı unutmayın.

Biz de rabbimizi tesbih etmek, zikretmek ve ona hamd etmek için “ya rabbi! Göğsümü genişlet” diyeceğiz inşallah.

“Allah kimi hidâyete erdirmek isterse onun göğsünü İslam’a açar.” Allah, hidâyete ermek isteyenlerin göğsünü İslam’a açar. Allah birinin göğsünü İslam’a; yani teslim olmaya açınca o kulun göğsü genişler. O da rabbine güvenir, teslim olur ve artık aşkla, muhabbetle rabbi yolunda koşar, rabbini, ahireti ister. Allah âyetin hemen devamında ise göğsü açılmayanların hâlini beyan eder. “Kimi de dalâlette bırakmak isterse onun göğsünü göğe tırmanıyormuş gibi iyice daraltır, sıkar.”280 Birinin göğsü açılmamışsa o kişinin göğsü sanki göğe yükseliyormuş gibi daralır ve sıkıntılı olur.

Dalâlette kalmayı tercih edenlerin göğsü daralmıştır. Göğe çıkmak imkânsızdır ya işte onlara da “Allah için şöyle yapın” denildiğinde Allah için bir şey yapmak onlara sanki göğe çıkacaklarmış gibi imkânsız gelir ve hemen daralır, bunalırlar.

Allah’ın rızasını, dostluğunu, ahireti, cenneti, Allah’a vasıl olmayı, dost olmayı kazanmak için çaba, gayret göstermenin kendilerine bu kadar imkânsızmış gibi gelmesinin sebebi; hidâyeti tercih etmemeleri, nefislerine, şeytana, dünyaya karşı tavırlarını ortaya koymamalarıdır. Nefislerini o kadar tercih etmişlerdir ki artık Allah için bir şey yapmak kendilerine sanki göğe çıkacaklarmış gibi zor ve ağır gelir.

“Allah iman etmeyenlerin üstüne işte böyle (şirk ve küfür) pisliği(ni) döker.”281 Bu pislik; küfrün, şirkin, nifakın, fasıklığın pisliğidir. Böylelerinin üstüne pislik dökülür. Üstüne derken gönüllerine, akıllarına dökülür. Onlar da artık söz konusu Allah için bir şey yapmak olunca “imkânsız, benim bunu yapmaya gücüm yetmez” derler. Kendilerine peygamberler anlatılınca “ama onlar peygamberdi” sahabeler anlatılınca “ama onlar sahabeydi” veliler anlatılınca ise “ama onlar veliydi, ben onlar gibi yapamam” deyip bu pisliğin altında boğulurlar.

Dikkat edersek Allah dalâlette olanların hâlini beyan ettikten hemen sonra “Allah iman etmeyenlerin üstüne pisliği döker; yani böyleleri iman etmemiştir” buyurdu. Eğer iman edip rablerini tercih etselerdi Allah onların göğsünü İslam’a açardı. Böylelikle Allah için bir şey yapmak onlara sanki göğe çıkıyormuş gibi imkânsız gelmezdi.

Kul sadece niyet edip ister, Allah da onun göğsünü açar. Kul niyet etmeden, istemeden de Allah ona bir vesileyle davetini yapar; ama tercih yine kulun kendisine aittir. Kul ya daveti kabul eder ve göğsünün açılmasını ister ya da daveti kabul etmez. Eğer isterse Allah onun göğsünü İslam’a açar, o da rabbine teslim olur; ama rabbini değil nefsini, dünyayı tercih ederse o zaman da göğsü daralır ve dalâlette, şeytanın verdiği pisliğin, vesvesenin altında kalır.

“Bu, rabbinin dosdoğru yoludur.” Rabbinin sırât-ı mustakîmidir, rabbine giden yoldur. “Gerçekten biz öğüt alan (ve öğüt almak isteyen her) bir kavim için âyetleri (birer birer böyle) açıklıyoruz. Rableri katında onlara selâm yurdu (olan cennet) vardır.” İman edenlere, rabbini tercih edenlere, göğsünü İslam’a açanlara rableri katında selam yurdu vardır. “Ve o (Allah), yapmakta oldukları (güzel) şeyler sebebiyle onların dostudur.”282 Allah, göğsü İslam’a açılanların velisidir, dostudur.

Göğsü genişlemiş biri rabbine güvenir, tevekkül eder “rabbimin benim için takdir ettiği, murad ettiği en son noktaya varırım, canımı, her şeyi kurban eder, gereğini yaparım ve bu konuda engel tanımam” der. Göğsü İslam’a açılmayan ise Allah için bir şey yaparken göğe çıkacakmış gibi zorlanır “nasıl yaparım, nasıl ederim, dünyadan, nefsimden, malımdan, canımdan nasıl geçerim” der ve rabbini, ahireti tercih edemediğinden dolayı Allah için bir şey yapmak ona imkânsız gibi gelir. İşte, göğsü İslam’a açılanla açılmayan arasındaki fark budur.

Ahirete iman; ahireti dünyadan daha çok sevmek, ahireti tercih etmek, düşünürken Allah’ın hesabını yapmak, Allah’ın emrettiği gibi konuşmak ve Allah’ın razı olduğu gibi yapmaktır; ama Allah’ı razı etmemiz gerekirken nefsimiz bize “bana uy, beni razı et, beni sevindir, benim istediğim gibi yap, benim peşimden gel” der. Allah da “hayır, senin razı etmen gereken benim. Senin velin benim. Seni yaratan, sana şeref veren, varlığımdan sana varlık veren, hayat veren benim” buyurur. Allah bu konudaki tercihi bize vermiştir. Biz de ya hakikatte var olmayan nefsimizi ya da rabbimizi tercih ederiz. Rabbimizi tercih edersek rabbimizin rızasını, yakınlığını, dostluğunu, cemalini, ebedi bir hayatı kazanırız; ama nefsimizi tercih edersek sonuçta fani olan, bu hayattan sonra olmayacak olan bir şeyi kazanırız ki olmayan bir şey de kazanılmaz; yani hiçbir şey kazanamayız.

Kaybetmemek için nefsimize dönüp “bu hayatın sonunda ya rabbini, rabbinin rızasını, dostluğunu kazanmış olarak ya da rabbini kaybetmiş olarak öbür tarafa gideceksin. Eğer rabbinin davetine icabet etmez, razı olduğu, sevdiği gibi yapmaya çalışmazsan bir günlük dünyayı ebedi hayata tercih etmiş olur ve rabbini, Hz. İnsan olmayı kabul etmemiş olursun. Bunun sonucunda ise ebediyen kaybedersin” dememiz ve ona rabbimizi tercih ettirmemiz gerekir.

“Allah’ın, göğsünü İslâm’a açıp da rabbinden bir nûr (ve bir hidâyet) üzere olan kimse (hiç küfründe inat edip karanlıklar içinde kalan kimse gibi) olur mu?”283 Allah kimin göğsünü İslam’a açmış, şerh etmişse o kul, rabbi katında bir nûr üzere değil midir? Rabbimiz bize soruyor, biz de “evet, ya rabbi! Sen kimin göğsünü İslam’a açmışsan o kul senin katında bir nûr üzeredir” diyoruz.

Allah, göğsü İslam’a açar. Ben şimdiye kadar bir Mürşid-i kâmile tabi olmadan birinin göğsünün İslam’a açıldığına şahid olmadım. Herkes kendi kulluğunu yapmak için çabasını, gayretini sarf etmeye çalışır; ama göğsün İslam’a açılması bambaşka bir şeydir. Bunun bir başı bir de sonu vardır. Başlangıç itibariyle iş kulun niyetine, tercihine düşer; yani kul, rabbini tercih eder ve “sana döndüm ya rabbi” deyip yola koyulur. Böylelikle göğsü yavaş yavaş açılır; ama işin sonunda kulun göğsü gerçek manada açılır ve kul göğsünde Allah’ın nefhettiği rûhu görür.

Peki, baş gözüyle mi görür?

Hayır, baş gözüyle görmez. Göğüs açılınca kul kendini görür; çünkü kul artık Allah’ın nefhettiği rûh olmuştur. O, göğsünü İslam’a açtığı için rabbi de onun göğsündekini açar ve kul, Allah’ın oraya tecelli ettiğine şahid olur. O zaman da kendini, rabbini tanımış, nerden geldiğini, neye geldiğini anlamış olur. Bununla beraber zamansızlığı ve mekansızlığı anlamış olur; ama göğsündeki açılmazsa kul kendini tanıyamaz, sadece bilir. Hâlbuki bilmek, tanımak başka şey, şahid olmak başka şeydir. Allah göğsü İslam’a açılan kulu kendi hakikatine şahid kılar. Bu da bir Mürşid-i kâmile tabi olmadan mümkün değildir.

Devamlı “Allah gönle vahyeder” diyorum ya işte kulun göğsü İslam’a açıldığında Allah’ın vahyine, hikmetine, Allah ile muhatap oluşuna, gönlünün Rahmân’ın arşı oluşuna şahid olur; ama hâlâ kendini tanımış olmaz. Bu, kulun kendini tanıması için bir başlangıç olur; çünkü kul daha yolun yarısındadır; ama göğsü işin sonunda tamamen açıldığında ve Allah vereceğini onun gönlüne direkt verdiğinde artık Allah o kulun mürşidi olur ve o da alacağını yalnız Allah’tan alır. Hayatı yaşarken ne yapacağını artık Allah ona söyler, öğretir, böylelikle bir Mürşid-i kâmile ihtiyacı olmaz. Zaten istese de mürşidi ona bir şey vermez, vermesi edebe aykırı olur.

Elbette ki o kulun mürşidiyle olan samimiyeti, dostluğu, muhabbeti yine devam eder, hatta şiddetlenerek devam eder. Nihâyetinde kazandığı nimetleri mürşidiyle kazanmıştı; ama bundan sonra öğreneceğini, alacağını mürşidinden değil direkt olarak Allah’tan alır ve Allah ile muhatap olur. Bu yüzden önce biraz sersemler; ama mürşidi onu sakinleştirip kendine getirir.

Evet, Allah kimin göğsünü İslam’a açmış, şerh etmişse o kul, rabbi katında bir nûr üzere değil midir, buyurdu Allah. Âyet devam eder. “Allah’ın zikri (olan âyetleri)ne karşı kalpleri katılaşmış olanlara yazıklar olsun!” Allah, gönle vahyeder, demiştim ya gönül taşlaşmışsa oraya vahiy giremez. Onun için gönlü taşlaşanlar kendilerine Allah’ın vahyi, âyeti okunduğunda rabbini anlayamaz, iman edemez, bunu kabul edemezler; çünkü Allah’ın vahyine, emrine karşı “ben, bence, bana göre” derler. “İşte onlar apaçık bir dalâlet içindedirler.”284

Allah, “ben, bence, bana göre” diyenlerin Allah’ın zikrine, vahyine karşı kalplerinin katılaştığının şahididir. Baktığımızda öylesi var ki “ben mü’minim, Müslümanım” der; fakat ona “Allah böyle buyurmuş” dendiğinde, kendisi de Allah’ın o konudaki emrini bildiği hâlde “ama şimdiki devir farklıdır” ya da “ama bizim adetimizde durum farklıdır” der. Biri Allah’ın vahyine karşı “ama” dediyse kâfir olur, müşrik olur, münafık olur. Bir şeyi ki Allah söylemişse onun aması olabilir mi! İnsan kendini yaratan rabbinin huzurunda nasıl fikir beyan edebilir!

Allah’ın emrini, âyetlerini kabul edip öyle yaşamaya çalışmak iman meselesidir. Gönlünü, göğsünü rabbine, İslam’a açma ve “benim, rabbime teslim olmam gerekir” deme meselesidir. Bunun aması olmaz. Biri “ama” dedi mi onun iki tane rabbi olur; çünkü her ne için “ama” demişse onu rab olarak kabul etmiş ve “min dûnillâh: Allah’ın altında, berisinde ilâhlar edinirler”285 âyetinde Allah’ın buyurduğu üzerinde Allah’ın altında ilâh edinmiş olur. Hem Allah’ı kabul ettiğini söyler hem de peşinden “ben de biliyorum, bana göre de doğru şudur” der. Böyle söyleyince de Allah’ın vahyine karşı fikir beyan etmiş olur, o zaman da kalbi kaskatı kesilir ve apaçık bir dalâlet içinde olur.

“Allah, sözün en güzeli (olan âyetleri)ni birbiriyle uyumlu ve (bıkılmadan) tekrar tekrar okunan bir kitâb olarak indirdi.” Allah, kitabını ikişerli, birbirine benzer ve birbirini açar şekilde indirmiştir; yani bir âyete benzeyen ve onu açıklayan başka bir âyet daha vardır. Başka bir tabirle her âyetin bir eşi vardır.

Allah, devamında mü’minlerin nasıl olduğunu da beyan eder. “Rablerinden haşyet duyanların, onun etkisinden tenleri ürperir, derken hem bedenleri ve hem de gönülleri Allah’ın zikrine (ısınıp) yumuşar.” Mü’minler, göğsünü İslam’a açanlar; Allah’ın kitabını rablerine karşı içleri titreyerek dinler, Allah’ın âyetlerine teslim olurlar sonra da kalpleri Allah’ın zikrine karşı yumuşar ve yatışır. “İşte bu (kitâb), Allah’ın hidâyetidir (ve Allah) bununla dilediğini (hidâyeti isteyeni) hidâyete erdirir. Allah kimi de dalâlette bırakırsa artık onun için hiçbir hidâyetçi (ve hidâyet) yoktur.”286 Hiç kimse Allah’ın vahyine karşı kalbi katılaşan birine hidâyet yolunu gösteremez.

Gönlümüz Allah’ın zikrine, vahyine, âyetlerine karşı katıysa dalâletteyiz demektir; ama gönlümüz Allah’ın zikrine yumuşamışsa, rabbimizin âyetleri okunduğunda tenimiz ürperiyor ve “benim, rabbimin bana ne buyurduğunu anlayıp gereğini yapmam lazım” diyerek âyetleri dinliyor, ciddiye alıyorsak o zaman da sırât-ı mustakîmde ve hidâyetteyiz demektir.

Allah’ın hidâyeti dışında bir hidâyet yoktur. Allah’ın hidâyetiyle, vahyiyle hidâyete ermeyenler hidâyeti bulamazlar. Herkes mutlaka kendine göre bir yol seçer; ama bir yol ki Allah’ın gösterdiği yol değilse o yol birinin aklının yoludur. O yolu gösteren de iblistir, şeytandır. Allah’ın yolu ise bir tanedir; o da sırât-ı mustakîmdir; yani Allah’ın vahyinin, peygamberinin yoludur. Hâl böyleyken baktığımızda binlerce, hatta yüz binlerce yol vardır. İnsan kendi tercihini kendisi yapar. İsteyen, Allah’ın vahyini tercih eder, ebediyen kazanır, isteyen de iblisin, şeytanın gösterdiği yolu tercih eder ve ebediyen kaybeder.

“Kıyamet günü, yüzünü azabın en kötüsünden korumaya çalışan kimse (hiç ondan emin olan kimse gibi) olur mu?”287 Göğsünü İslam’a açmayan, rabbini tercih etmeyen, ona teslim olmayan ve rabbini dinlemeye çalışmayanlar kendilerine başka bir yol edinir, bunun sonucunda kendilerini azaba sokarlar. Allah hemen devamında sırât-ı mustakîmde yürümeyi tercih etmeyip kendine zulmedenlere hitap eder. “(O gün) Zalimlere, (dünyadayken) kazandıklarınızı (şimdi) tadın, denilir.” Bu azabı siz kendiniz tercih ettiniz, kendiniz kazandınız.

Kıyamet günü insanlar kazananlar ve kaybedenler olarak ikiye ayrılırlar. O gün gelmeden herkes ne kazandığına ya da kimden kazandığına bakmalıdır. Kul ya alışverişi Allah ile yapar, rabbine itaat ederek, rabbinin emrini dinleyerek kazanır ya da birilerine uyar, onlardan kazanır; ama o kazandıkları fanidir ve Kıyamet günü kendisine hiçbir şey kazandırmaz.

İnsan, kime uyarsa rabbi, ilâhı, peygamberi o uyduğu kişidir. Allah âyet-i kerimede “kim, İslâm’dan başka bir din (hayat tarzı yaşayıp) ararsa (bilsin ki o din) ondan asla kabul edilmeyecek ve o, âhirette hüsrana uğrayanlardan olacaktır”288 buyurmuştur. Hüsrana uğramamak için göğsümüzü İslam’a açmamız ve rabbimize teslim olmamız gerekir. Rabbimize teslim olursak rabbimiz mutlaka göğsümüzü İslam’a açar.

“Kalbi iman ile mutmain olduğu hâlde (inkâra) zorlanan müstesna, kim iman ettikten sonra Allah’ı inkâr eder ve böylece göğsünü küfre açarsa işte Allah’ın gazabı onların üzerine iner ve onlar için büyük bir azap vardır.”289 Bu kul imanı anlamış, tatmış, bilmiştir; ama buna rağmen göğsünü küfre, inkâra, şeytana, şeytanın verdiği vesveseye açarak kendi kendini azaba atmış, azabı kendisi tercih etmiştir; fakat kalbi iman ile mutmain olduğu hâlde inkâra zorlanan istisnadır. Biri, kalbi imanla doluyken başkaları tarafından küfre zorlanmışsa, o da mecbur kalıp “evet, ben kâfirim” demiş ve şeytanın söylediğini doğrulamışsa imandan sonra göğsünü küfre açanlardan olmaz.

Allah, kulun göğsünü küfre açmasının nedenini de beyan eder. “Bu (azap), onların dünya hayatını âhirete göre daha çok sevmelerinden (ve tercih etmelerinden) dolayıdır.” Dünya hayatını ahiretten daha çok sevdiklerinden dolayı göğüslerini küfre açarlar. “Muhakkak ki Allah kâfirler topluluğunu hidâyete erdirmez.”290 Demek ki biri dünyayı ahiret hayatından daha çok severse göğsünü küfre açıyor, kâfir oluyormuş! Allah da onu hidâyete erdirmez; yani Allah ona “sen imanı, aşkı, muhabbeti, bana yakınlığı tattın, işi anladın, şimdi ise göğsünü küfre açıyor, beni, ebedi hayatını, ahireti değil de dünya hayatını tercih ediyorsun, dünya senin için ahiretten daha sevgilidir öyle mi! Madem kendini ateşe atmak istiyorsun haydi git” der, o da hidâyeti kaybeder.

“İşte onlar (küfürleri sebebiyle) Allah’ın; kalplerini, kulaklarını ve gözlerini mühürlediği kimselerdir ve işte onlar gâfillerin ta kendileridir. Hiç şüphe yok ki âhirette de hüsrana uğrayanlar (yine) onlardır.”291 kaybettikleri hâlde kendilerini doğru yolda zannederler. Nasıl? -Kendilerini, nefislerini şeytanla beraber savunurlar.

Sen imanı tattığın hâlde nasıl Allah’tan başka tarafa dönebilir, şeytanın verdiği vesvesenin peşinden gidebilirsin! Allah’ın sevmediği, razı olmadığı şekilde konuşmaya, düşünmeye nasıl cesaret edebilirsin! İmanı tatmana rağmen kendi iradenle göğsünü küfre, şirke açıp şeytanın verdiği vesveseye nasıl “gel” diyorsun! Şeytana “gel” dersen şeytan da gelir ve gönlünden imanını çıkarır. Bu da yetmez, Allah da senin kalbini, gözünü, kulağını mühürler.292 Böyle olunca da artık hakkı anlayamazsın. Allah seni şimdiden uyarıyor ve sana “kulum bak, sakın şeytanı dinleme, imandan sonra göğsünü küfre açma, dünya hayatını ahiretten daha çok sevme! Bak küfre gidiyorsun sonra gittiğin yerden dönüşün olmaz” buyuruyor. Senin de kendine bakman ve Allah’tan başka tarafa dönmüşsen hemen kendine gelip rabbine dönmen lazım. Yoksa işin biter.

Evet, Allah birinin kalbini mühürlediyse onun işi bitmiş demektir. Tabi, Allah, onun kalbini hemen mühürlemez, önce ona iyice anlayana kadar mühlet tanır; çünkü insanın gözünü, gönlünü, kulağını kaybedeceğini; yani kör ve sağır olacağını, anlamayan bir gönle, kalbe sahip olacağını mutlaka anlaması gerekir. İşte, Allah, kulu iyice anlasın, rabbine dönsün ve kaybetmesin diye kuluna mühlet verir. Kul buna rağmen göğsünü küfre açmaya devam eder, ters tarafa doğru giderse Allah da onun kalbini mühürler. İşte, kalbin mühürlenmesinin sebebi imandan sonra kalbi küfre açmaktır.

Peki, Allah’ın, kalbi mühürlemesine şahid miyiz?

Kendi adıma söyleyeyim, tabi ki şahidiz. Allah, kuluna önce mühlet verir, defalarca kazanma imkânı verir ve ona “haydi, kulum dön, uçurumdan aşağı atlama. Huzurumda pervasızca duramaz, konuşamaz, düşünemez, şeytana göğsünü açıp onun vesvesesiyle uğraşamazsın. Sen bir kere iman etmişsin. Senin şeytanı değil beni dinlemen, benim sana vahyettiklerimi yapman lazım” buyurur; ama kul ısrarla küfrü tercih etmeye devam eder. Bunun neticesinde ise kalbi mühürlenir.

Allah bizi göğsünü küfre açanlardan eylemesin. Allah bizi göğsünü küfre açtığı için gözü, kulağı, kalbi, göğsü mühürlenen kimselerden eylemesin. Allah bizi göğsünü İslam’a açanlardan eylesin inşallah.

Mü’min her durum karşısında dikkatli olmalıdır. Devamlı söylüyoruz “Sırat Köprüsü buradadır.” Bu hayatı yaşarken sıratta yürürüz, rabbimizin sevmediği, razı olmadığı gibi her yapışımızda ise ayağımız kayar ve cehenneme düşeriz. Allah’ın en sevdiği şey; kulun, rabbini ciddiye almasıdır. En sevmediği şey de kulun, rabbini ciddiye almamasıdır. Bu nedenle dikkatli olalım sonra rabbimizi ciddiye almaz, vahyine karşı fikir beyan edersek kurtuluşumuz olmaz.

Mesela; baktığımızda Allah adına öyle cahilce, pervasızca konuşanlar vardır ki hiçbir bilgisi olmadığı hâlde sadece zanla, şeytanın verdiği vesveseyle, akıllarının kendilerine söylediğiyle konuşurlar. İnsan, aklını sonuna kadar kullanmalıdır. Hepimiz Allah’ın huzurundayız. İnsan, Allah’ın huzurunda onun söylemediği bir şeyi nasıl söyleyebilir! Ya da Allah’ın söylediği bir şeyin tersini nasıl söyleyebilir! Biri iman etmişse Allah’ın söylemediği bir şeyi söyleyemez. Söylerse Allah’a ters düşer. Ters düşmemek için aklını kullanmalı, hesabını yapmalı ve “ben bunu söylüyorum; ama Allah öyle söylemiş mi söylememiş mi! Sonra farkında olmadan rabbime ters düşmeyeyim” deyip dikkatli olmalıdır. Aksi takdirde küfürleri sebebiyle Allah’ın; kalplerini, kulaklarını ve gözlerini mühürlediği kimselerden olur.

Allah bizi rabbinin vahyine göre konuşanlardan ve hayatını Allah’ın kitabına göre yaşayanlardan eylesin inşallah.

Evet, hep beraber nüzul sırasına göre Allah’ın güzel fiillerini anlamaya çalışıyorduk. Bu sohbetimizde şerehe “şerh etti, açtı” fiilini anlamaya çalıştık. Bir de Allah’ın vedaâ fiili vardır. Şimdi de hep birlikte vedaâ fiilini anlamaya çalışalım inşallah.

Ve veda’na anke vizrek:293 “Ve senden (nefis ve cahiliye) yükünü kaldırmadık mı?”

Vedaâ fiili “çıkardı, bıraktı, kaldırdı, doğurttu” anlamlarına gelir.

Bu âyette Allah, resulüne iman eden Yahudileri, Hristiyanları anlatır. “Onlar ki yanlarındaki Tevrât ve İncîl’de yazılı buldukları o resule, o ümmi nebîye tabi olan kimselerdir. O (nebî), onlara iyiliği emreder, kötülükten men eder ve onlara (Allah’ın emriyle) temiz şeyleri helâl, çirkin şeyleri ise haram kılar. Onlardan ağır (olan cehalet) yüklerini ve (nefislerinin onlara vurduğu) üzerlerindeki zincirleri kaldırır.” Allah’ın resulü, Yahudilerden, Hristiyanlardan ya da başka dinlerden olup kendisine iman eden herkesin sırtındaki yükleri, zinciri indirir.

“Ona iman edenler, ona (gerektiği gibi kıymet verip) saygı gösterenler, ona yardım edenler ve onunla beraber indirilen (âlemlere) nûr (olan bu Kur’ân)a tabi olanlar (var ya), işte felaha (kurtuluş ve saadete) erenler onlardır.”294

Hakikati bilmiyorsak sırtımızda yük vardır ve zincirlerle bağlıyız demektir; yani rabbimize nasıl gideceğimizi, nasıl doğru yapacağımızı, rabbimizi kendimizden nasıl razı edeceğimizi bilmiyoruz demektir. Hepimizin üzerinde kulluğun, ebedi hayatı kazanmanın yükü vardır. Allah da bize yüklerimizden kurtulmamız için resulüyle beraber kitabını ve nûrunu göndermiştir.

Allah’ın vahyi olmadan ne yükümüzden ne de zincirlerimizden kurtulabiliriz. Gönlümüz ancak Allah’ın nûruyla, vahyiyle aydınlanınca üzerimizdeki yük kalkar, biz de zincirlerimizden kurtulmuş oluruz.

Allah’ın vahyiyle sırât-ı mustakîme girer, Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarla beraber yürür, rabbimize koşar, rabbimizin emrettiği, sevdiği, razı olduğu gibi yaparsak zincirlerimizden kurtulur, kazanırız. Eğer Allah’ın vahyine bakmazsak o zaman da karşılaştığımız her olayda “ben, bence, bana göre” der ve kendi fikirlerimize, zincirlerimize takılı kalırız. Ya da “falan âlim şöyle söyledi, falan hoca böyle söyledi. Filancalar şöyle yapıyor. Acaba kim doğru söylüyor, kimi dinlemeliyim” deriz. Bu kafa karışıklığımız da bize yük olur. Biz de hiçbir zaman yükümüzden kurtulamayız.

Peki, şu anda zincirlere bağlı mıyız?

Kesinlikle evet. Hatta yüz yerden farklı farklı zincirlerle bağlanmışız, üzerimizde ağır bir kulluk yükü vardır ve onu yerine getiremiyoruz; çünkü kulluğun nasıl yapılması gerektiğini bilmiyoruz. Sadece zannımıza göre bir şeyler düşünüyor, biraz da kendimizce bir şeyler yapıyoruz; ama öyle olmadığını görüyoruz. Sonra başka şeyler yapıyoruz; ama yine öyle olmadığını görüyoruz. Her seferinde doğru yaptığımızı zannediyoruz; ama bir türlü nefsimizin hâlinden, karanlığından kurtulamıyoruz. Bunun sebebi; zincirlerimizden kurtulmadığımız için işi kendi nefsimize, ilmimize, aklımıza göre yapmaya çalışmamızdır.

Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) de ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı mağfiret etsin”295 buyurur. Allah bize işi kiminle nasıl yapmamız gerektiğini öğretiyor. Üzerimizden yükü indirecek ve bizi zincirlerimizden kurtaracak kişi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de bunu Allah’ın vahyiyle, Kur’ân’la yapar. Öyleyse işi kendimize göre değil, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onun yaptığı gibi yapmamız gerekir ki zincirlerimizden kurtulalım

“De ki: Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin” demek “rabbinizi seviyor, onu istiyorsanız bana uyun, benim peşimden gelin. Eğer bana tabi olur, benim yaptığım gibi yaparsanız Allah sizi sever ve sizi mağfiret eder. Allah sizi mağfiret edip günah, şirk, küfür, nifak perdelerinizi aradan çekince de rabbinize vasıl olursunuz” demektir.

Bazıları “ben tek başıma rabbime giderim, kendi başıma da kulluğumu yerine getiririm” der. Bilmeniz lazım ki tek başınıza rabbinize gidemezsiniz. Neden kibirleniyorsunuz, yoksa rabbinizi istemiyor musunuz! Yoksa nefsiniz “benim aklım, bilgim bana yeter, başkasına tabi olmaya tenezzül etmem” dedi de nefsinizin dediğini mi tercih ettiniz! Tabi, onu tercih ettiniz! Nefsinizi tercih ettiğiniz için “ben biliyorum” deyip kendinizi müstağni görüyorsunuz!

“Allah sizi (önce) topraktan, sonra bir nutfeden (dökülen bir damla sudan) yarattı. Sonra sizi (erkek ve dişi olmak üzere) çiftler kıldı. Onun bilgisi olmadan hiçbir dişi ne gebe kalır ne de doğurur. Herhangi bir kimseye de (uzun) ömür verilmez yahut onun ömrü kısaltılmaz ki (bunların hepsi) bir kitapta (Levh-i Mahfuz’da yazılı) olmasın. Muhakkak ki bu, Allah’a göre kolaydır.”296

Hakikat budur. Her şey Allah’ın takdiridir. Birinin ne kadar ömür süreceğinin takdiri tamamıyla ona aittir ve hepsi bir kitapta yazılıdır. Bununla beraber Allah isterse hükmünü değiştirir; çünkü Allah, hükmünün hâkimidir, mahkûmu değildir.

Allah, dünyadayken kitabı önümüze koyduğu gibi ahirette de kitabı önümüze koyar. “(O gün) Yeryüzü, rabbinin nûru ile aydınlanmıştır. Kitap (amel defteri ortaya) konulmuş, nebîler ve şahidler getirilmiştir.” Kıyamet günü hem nebîler hem şahidler hem de onlara tabi olanlar getirilir ve amel defterleri ortaya konur. Sonra da herkesin ameli Allah’ın kitabının ölçüsüne vurulur. “Ve aralarında hak ile hüküm verilmiştir. Onlar (o gün) haksızlığa da uğratılmazlar.”297

Allah bir şeye “doğru” dediyse o doğrudur. “Yanlış” dediyse de bütün dünya, şeytanlar, nefisler ona “doğru” dese bile o şey yanlıştır. Biri Allah’ın vahyi dururken “ama herkes şöyle söylüyor, demek ki onların söyledikleri doğrudur” derse Allah da ona “madem öyle haydi hep beraber cehenneme gidin; çünkü siz rabbinize ters düştünüz” buyurur.

Allah, Kıyamet günü hepimizi kitabının ölçüsüne vuracaksa bilelim ki Allah’ın kitabı şu anda elimizdedir. Bizim de o gün gelmeden imanımızı, İslamımızı, ibadetimizi, kulluğumuzu, hayatımızı Allah’ın vahyinin ölçüsüne vurmamız ve kendimizi Allah’ın kitabına göre düzeltmemiz gerekir ki o gün geldiğinde kaybedenlerden olmayayım.

“(O gün) Kitap (ortaya) konmuştur, mücrimlerin onda (yazılı) olanlardan dolayı (dehşetle) korkuya kapıldıklarını görürsün.” Ellerinde kendi kitapları, karşılarında da Allah’ın kitabı vardır. “Onlar derler ki: Yazıklar olsun bize! Bu nasıl bir kitaptır ki küçük, büyük hiçbir şey bırakmaksızın (yaptıklarımızın) hepsini sayıp dökmüş! Böylece onlar (dünyadayken) yaptıklarını (karşılarında) hazır bulmuşlardır. Senin rabbin hiç kimseye asla zulmetmez.”298 Bununla ilgili olarak Allah başka bir âyet-i kerimede “yaptığın (iyilik veya kötülük) bir hardal tanesi ağırlığında bile olsa ve bu bir kayanın içinde veya göklerde yahut yerin derinliklerinde bulunsa da Allah onu (senin karşına) getirir”299 buyurmuştur.

“(Resulüm!) De ki: Ben sizi ancak (bana indirilen) vahiy ile uyarıyorum.” Size yalnızca Allah’ın vahyini beyan ediyor ve sizi sadece onunla uyarıyorum. “Ne var ki (manen) sağır olanlar uyarıldıkları vakit (hakka olan bu) daveti duymazlar.”300 Allah’ın burada beyan ettiği sağırlar göğsünü İslam’a açmamış, gözü kör, kulağı sağır ve kalbi mühürlenmiş olanlardır.

“Göğü de o yükseltti, (her şeye bir denge ve) ölçü koydu. (İnsana da onu yaratılmış en şerefli varlık kılarak Allah’a âbd olma ölçüsünü koydu.)”301 Allah, göğü yükseltti ve mizanı koydu. Mizan, Allah’ın takdiridir.

Mizan; terazi, dengede olmak, her şeyi yerli yerine koymak, her şeyi doğru tartmak; yani Allah’a göre ölçmek ve anlamak demektir. Aynı şekilde insanı, hayatı Allah’a göre anlamak ve dünyanın imtihan yeri olduğunu bilmek demektir.

“Sakın (yaratılıştaki bu denge ve) ölçüde haddi(nizi) aş(arak onu bozmaya kalkış)mayın!” Sakın mizanda aşırılık yapıp şeytana uymayın. Allah’ın ölçüsüyle ölçün, tartın. Kendinizi, hayatı, manevi olarak nasıl kazanacağınızı Allah’ın vahyine göre anlayın. “Ölçüyü adaletle tutun.” Bu âyet sadece “zahiri olarak alışveriş yaparken tartıyı adaletle tutun” manasına gelmez, “manevi tartıyı da adaletle tutun” anlamına gelir. “Ve ölçüyü eksik tutmayın (gönlünüzdeki ölçüye de dikkat edin; Allah’a, insanlara ve varlığa gerektiği kadar kıymet verin)!”302 Allah’a, kendinize ve başkalarına haksızlık yapmayın.

İnsan, Allah’a karşı nasıl haksızlık yapar?

İnsan, Allah’ı tanımazsa bu defa Allah’ı kendi zannına göre tasavvur edip “Allah böyledir” der. O zaman da dünyadaki sorunlar ya da kendi yaşadığı sıkıntılar için “Allah neden buna izin veriyor! Neden savaşlara, açlığa, zulme müdahale etmiyor” der; yani aslında “ben Allah’tan daha merhametliyim, ondan daha çok biliyorum” diyerek Allah’a karşı haksızlık yapmış olur; ama Allah’ı rahman ve rahim olarak, ilâhı olarak, rabbi olarak tanırsa akıl terazisini, gönül terazisini doğru tutar. Her şeyin bir ölçü içinde olduğunu ve her şeyde Allah’ın rahmetinin tecelli ettiği anlar. Böyle olunca da Allah’a karşı haksızlık yapmaz.

Vel arda vedaahâ lil enâm: “(O) Yeryüzünü de canlılar(ın yaşaması) için hazır hâle getirdi.” Allah yeri insanlar ve tüm varlık için bir düzene getirdi. Allah başka bir âyette “o, göklerde ve yerde ne varsa hepsini kendi katından (bir lütuf olmak üzere) sizin hizmetinize vermiştir”303 buyurmuştu. Aynı şekilde yeri de insanın emrine musahhar kılmıştır. Fe bi eyyi âlâi rabbikumâ tukezzibân:304 “O hâlde rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlıyorsunuz!”

Allah bize “rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlıyorsunuz” diye soruyor. Biz de rabbimize cevap veriyor ve “hâşâ, hiçbirini yalanlayamayız! Senin nimetlerini görmezden gelip yok saymaktan, yalanlamaktan, nimetlerine karşı kör ve sağır davranmaktan sana sığınıyoruz ya rabbi” diyoruz.

Kul için en büyük nimet; rabbidir, rabbinin güzelliğidir, tecellisidir, rabbinin kendinden ona varlık vermesidir, dünya hayatında imtihana tabi tutup ona kazanma imkânı vermesidir, manevi olarak düştüğünde onu kaldırıp kendine çekmesi, ona yardım etmesi, rahmet etmesi, mağfiret etmesidir. Kul için en büyük nimet bunlardır. Biz de bu nimetleri yalanlamaktan Allah’a sığınıyoruz.

“Fakat (bize) verdikleri (o) sağlam sözlerini bozmaları sebebiyle biz de onları lanetledik ve kalplerini katılaştırdık.” Kim Allah ile olan misakını bozarsa Allah onu lanetler, dolayısıyla kalbi kaskatı olur.

Daha önceki sohbetlerimizde Allah’la olan misakımızı anlatmıştım. Hepimiz dünyaya gelmeden önce “sana kul olacağız, âbd olacağız, dost olacağız, peygamberine tabi olacak, indirdiğin vahyine iman edip sarılacak ve dostluğunu kazanacağız ya rabbi” diye Allah’a söz vermiştik. Dünyaya geldikten sonra Allah’ın kitabına iman ederken de “bana vahyettiğin her şeyi yerine getireceğim ya rabbi” diye Allah’a söz vermiş olduk. Biri de Allah’a verdiği sözü bozarsa Allah onu lanetler ve o kişinin kalbi kaskatı olur.

“Onlar, (Tevrât’taki) kelimelerin konuldukları yerleri tahrif ed(ip değiştir)irler ve kendilerine nasihat edilen (o kitap)tan bir nasip (almay)ı da unuttular.” Unutmak önceden bilinen bir şeyin hatırlanmamasıdır. Demek ki insan biliyormuş ki Allah, insana sözünü hatırlatıyor!

Allah, indirdiği vahiyle insanın verdiği bütün sözleri insana hatırlatır; ama insan “evet, ben şöyle yapacağım diye rabbime söz vermiştim, sözümü tutmam ve rabbimin bana emrettiği gibi yapmam lazım” deyip kitaptan payını alması gerekirken sanki Allah’a söz vermemiş gibi yaşar.

“İçlerinden pek azı müstesna, onlardan daima bir hainlik görürsün.”305 Hainlik edenler kelimeleri yerinden edip Allah’ın âyetlerine başka bir mana vermeye çalışırlar. Göğüslerini Allah’ın vahyine kapattıkları için Allah’a teslim olmak sanki göğe çıkacakmış gibi onlara ağır gelir, zor gelir. Bu yüzden “şununla şöyle oynayayım da belki başka bir mana çıkar” deyip âyetin manasını bozmaya çalışırlar ya da âyetin bir kısmını tek söylerler.

Bununla ilgili bir örnek vereyim. Adamın birine “neden namaz kılmıyorsun” diye sorarlar. Adam da “Allah namaza yaklaşmayın, diye emretmiş, ben şimdi nasıl namaz kılayım” diye cevap verir. Oysaki âyetin öncesi vardır. Allah “sarhoşken ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın”306 buyurmuştur. Adam da işine gelmediği için âyetin tamamını söylemez, âyeti eksik söyler. İşte, kelimeleri yerinden edip âyeti bozmak böyledir.

Baktığımızda genel olarak Allah’ın vahyettiği kelimelerle işimize geldiği gibi oynuyor, kendimize fetva bulmaya çalışıyoruz! Haydi, fetvayı bulduk, kulluğumuzu yapmadık, Allah’a teslim olmadık, göğsümüzü İslam’a açmadık, Allah’ı, resulünü ve mü’minleri dost olarak kabul etmedik, Allah’ın yerine başka dostluklar kurduk, dünyayı ahiretten daha çok sevdik ve dünyayı kazanmak için hayatımızı harcadık diyelim. Ne kazanırız, bir şey kazanabilir miyiz! Allah âyet-i kerimede “kâfirlerin (refah içinde) diyar diyar gezip dolaşmaları sakın seni aldatmasın! (Bu, onlar için dünyada) Az bir menfaattir. Sonra onların varacakları yer cehennemdir. (Orası) Ne kötü (ateşten) bir döşektir”307 buyurmuştur. Gördüğümüz gibi Allah bize ne kazanacağımızı söylüyor. Allah’ı değil de dünyayı tercih edersek sonunda kazanacağımız şey yalnızca ateş olur, üstelik ebedi bir ateş!

Evet, en son “içlerinden pek azı müstesna, onlardan daima bir hainlik görürsün” âyetinde kalmıştık. Âyet devam ediyor. Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ve onun üzerinden her bir mü’minedir. “(Resulüm!) Yine de sen onları affet ve (en güzel şekilde onlara) muamele et! Çünkü Allah, muhsinleri (güzellik yapıp güzel olanları) sever.”308 İhanet edenlere güzel yap, onları da sözünün gereğini yerine getirmeyenleri de affet. Allah, güzel yapanları sever, sen güzel yapmaya bak.

Unutmamamız lazım ki bu âleme savaşmaya değil; kardeş olmaya, bir ve beraber olmaya, birbirimize yardım edip Allah’a verdiğimiz misakı, vaadi yerine getirmeye, Hz. İnsan olmaya, Allah’a dostluğumuzu ispatlamaya, sırât-ı mustakîmde Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarla beraber rabbimize yürümeye, koşmaya, ona varmaya, vasıl olmaya, göğsümüzü İslam’a, rabbimize, Kur’ân’a, Allah’ın vahyine açmaya gelmişiz. Bize düşen; güzel yapmak ve rabbimizin sevgisini kazanmaya çalışmaktır.

Allah manevi olarak kazanalım diye göğsümüzü açar, yükümüzü kaldırır. Bu da tamamen onun rahmetinden, sevgisinden, muhabbetinden, yakınlığından dolayıdır. Allah bizi zaten manevi olarak kazanmamız için yaratmıştır; ama şahidiz ki rabbimizden kaçıyor, başka taraflara dönüyoruz.

Allah bizi rabbinden başka tarafa dönmeyenlerden eylesin inşallah.

Şimdiye kadar okuduğumuz âyetlerde; göğsünü İslam’a açmayanların ya da imandan sonra göğsünü küfre açanların dünya hayatını ahiretten daha çok sevdikleri için bunu yaptıklarını gördük.309 İnsanın kâfir olmasında, dünya hayatını sevmekten başka bir sebep yoktur. Adam vardır, mü’mindir; ama dünya hayatını ahirete tercih edip dünyalık menfaatten dolayı Allah’ın vahyine sırt çevirir, böylelikle imanını kaybeder ve kâfir olur.

Aslında her akıl sahibi, fıtratı bozulmamış her insan, rabbinin kendisine ne vahyettiğini anlar; ama işine gelmeyince anlamamakta ısrar eder. Daha doğrusu anlamamak için her defasında bahaneler üretir. Sonunda ise gözü, kulağı, kalbi mühürlenir ve işi biter.

Birinin gönlü mühürlenince o kişi sanki hiçbir şey olmayacakmış gibi devam edeceğini zannedebilir; ama bilelim ki öyle devam etmez; çünkü kalbin mühürlenmesinin geri dönüşü yoktur. Kalp bir kere mühürlendi mi artık hiç kimse onu açamaz, o kişi de ebediyen kaybeder.

Mesela; bazen birileri uçurumun kenarına geldiği zaman ona “böyle yapma, bak uçurumdan düşüyorsun” deyip kızıyorum. Birine “uçurumdan düşüyorsun” dediysem o kişinin kalbinin mühürlenme tehlikesi vardır, o da bu tehlikenin tam kenarında demektir. Ben de ona kızıyorum ki kendine gelsin, yoksa aşağı düşer de kalbi mühürlenirse hiç kimse onu kurtaramaz, kalbini açamaz.

Bir kalp manevi olarak hasta olmuşsa tedavi olur. Taşlaşmışsa yumuşar, kilitlenmişse açılır; ama mühürlenmişse işi biter. Peygamber bile artık ona dokunamaz. O yüzden bir kardeşimiz bu tehlikeyle karşı karşıya geldiğinde onu kesinlikle uyarıyor ve ona “bak, kaybediyorsun, sakın böyle yapma” diyorum ki tehlikenin farkında olsun. Her şeyin bir sınırı vardır. Allah küfürde ısrar etmeye de bir sınır koymuştur. Kul bu sınırı aşarsa onun işi ebediyen biter.

Her ne olursa olsun hayatı yaşarken rabbimizden haşyet duymamız ve ona karşı edepli olmamız gerekir. Hiçbir zaman “ben böyle yapmaya devam edeyim, bir şey olmaz” demeyelim ya da “böyle konuşuyorum, şöyle yapıyorum; ama hiçbir şey olmadı” demeyelim. Allah bizi uyarıyor ve bize mühlet veriyor. Eğer rabbimizi dinlemez, yanlışımızda ısrar edersek rabbimiz gözümüzü, kulağımızı, kalbimizi, göğsümüzü mühürler. İşin en kötüsü de doğru yolda olduğumuzu zanneder ve şeytanın peşinden gitmeye devam ederiz.

Peygamberler bütün bu manevi tehlikeleri bilir. Aynı şekilde peygamber vârisi Mürşid-i kâmiller de manevi tehlikelerin hepsini; yani Allah’ın gazabının nerede olduğunu, kimin kalbinin hasta, kimin kalbinin taşlaşmış, kimin kalbinin kilitli, kimin kalbinin mühürlü olduğunu, kimin manevi olarak nerede olduğunu, ne kadar iman ettiğini, ne kadar küfrü, şirki, nifakı olduğunu, bir de nerede Allah’a itaat ettiğini, nerede resulüne tabi olduğunu ya da nerede şeytana itaat ettiğini, nefsinin bulunduğu hâli, makamı bilir. Buna göre kendisiyle beraber olanların nefislerini tezkiye eder ve onlara manevi yolculuk yaptırır. Bunları bilmezse manevi yolculuğu yaptıramaz.

Yalnız, burada dikkat etmemiz gereken bir husus vardır. Bir Mürşid-i kâmil hiç kimseye “sen manevi olarak şu hâldesin” demez. Onun yerine “benimle beraber rabbine yürü, rabbine koş, rabbimize kulluğumuzu beraber yapalım” der ve kendisine tabi olanlarla tek tek yürür; çünkü her biri Mürşid-i kâmil için özeldir.

İnsanın da manevi tehlikelerin nerede olduğunu, nasıl yaparsa Allah’ın rızasını kazanacağını, nasıl yapmazsa Allah’ın rızasını kaybedeceğini bilmesi için bir Mürşid-i kâmille beraber olması şarttır. Kul, Mürşid-i kâmille beraber olacak ki rabbine varan dosdoğru yolda, sırât-ı mustakîmde kendisine nimet verilen kulla beraber yürüyebilsin; ama Mürşid-i kâmille beraber olmaz, kendini müstağni görür “ben kendi aklımla işi hâllederim” derse o zaman da bütün bu manevi tehlikelerle karşı karşıya kalır.

“(Resulüm!) Onlara; kendisine âyetlerimizi verdiğimiz hâlde (onu inkâr ederek ve) onlardan sıyrıla(rak uzaklaşa)n, bu yüzden de şeytanın kendisini peşine taktığı ve sonunda azgınlardan olan kimsenin haberini oku! Eğer biz dileseydik kesinlikle onu, o (verdiğimiz âyet)lerle yüceltirdik; fakat o, (dünya denilen) yere saplan(ıp kal)dı ve (nefsinin) hevâsına tabi oldu. Onun misali (tıpkı) köpeğin misali gibidir; onun üzerine varsan da (sana) dilini sarkıtıp solur, onu (kendi hâline) bıraksan da (sana) dilini sarkıtıp solur. İşte, âyetlerimizi yalanlayan kavmin durumu böyledir. Şimdi onlara bu kıssayı anlat, umulur ki onlar (enine boyuna düşünüp bunu) tefekkür ederler.”310 O, dünyayı tercih etmiş ve çamura saplanmıştır. Köpek gibi ağzından salya akar, dilini çıkarıp solur ve mü’minlere havlar. Allah bir misal üzerinden bize örnek veriyor.

Biri, Allah’ın âyetlerini öğrendiği, anladığı, bildiği, Allah’ın buyurduğu gibi iman ettiği hâlde dünyayı tercih ederse köpek olur. Allah o kişi için “köpek” buyuruyor. Neden? -İsteseydi, Allah’ın kendisine öğrettikleriyle yücelirdi; ama rabbini tercih etmek yerine dünyayı tercih etti de ondan.

Biz de kendimize bakalım. Acaba dünyayı mı yoksa rabbimizi mi tercih ediyoruz! Acaba dünyayı ahiretten daha çok seviyor ve dünya hayatı karşılığında Allah’ın vahyine sırt mı çeviriyoruz! Allah bize bu misali veriyor ki kendimize çeki düzen verelim ve göğsümüzü İslam’dan sonra küfre açmayalım.

Evet, hep beraber Allah’ın şerehe “şerh etti, açtı” fiiliyle vedaâ “çıkardı, bıraktı, kaldırdı, doğurttu” fiillerini âyetlerde geçtiği şekilde anlamaya çalıştık.

Allah bizi imandan sonra göğsünü küfre açanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi Allah’a verdiği sözü, misakı unutanlardan eylemesin. Allah bizi onun huzurunda olduğunu bilenlerden ve hayatı yaşarken rabbinin emrettiği, razı olduğu gibi yapanlardan eylesin. Allah bizi rabbinden haşyet duyanlardan ve rabbine karşı edepli olanlardan eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. İnşirâh /1, En’âm /125 ↩
  2. İnşirâh /1 ↩
  3. İnşirâh /3 ↩
  4. İnşirâh /4-6 ↩
  5. İnşirâh /7-8 ↩
  6. Tâhâ /25-26 ↩
  7. Tâhâ /27-28 ↩
  8. Tâhâ /29-35 ↩
  9. Tâhâ /36 ↩
  10. Tâhâ /42 ↩
  11. En’âm /125 ↩
  12. En’âm /125 ↩
  13. En’âm /126-127 ↩
  14. Zumer /22 ↩
  15. Zumer /22 ↩
  16. Yâsîn /74 ↩
  17. Zumer /23 ↩
  18. Zumer /24 ↩
  19. Âli İmrân /85 ↩
  20. Nahl /106 ↩
  21. Nahl /107 ↩
  22. Nahl /108- 109 ↩
  23. Bakara /7 ↩
  24. İnşirâh /2 ↩
  25. A’râf /157 ↩
  26. Âli İmrân /31 ↩
  27. Fâtır /11 ↩
  28. Zumer /69 ↩
  29. Kehf /49 ↩
  30. Lokmân /16 ↩
  31. Enbiyâ /45 ↩
  32. Rahmân /7 ↩
  33. Rahmân /8-9 ↩
  34. Câsiye /13 ↩
  35. Rahmân /10-13 ↩
  36. Mâide /13 ↩
  37. Nisâ /43 ↩
  38. Âli İmrân /197 ↩
  39. Mâide /13 ↩
  40. Nahl /107 ↩
  41. A'râf /175-176 ↩