26.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber rabbimizin El Efâlu’l Husnâ’sını, güzel fiillerini, bize olan güzel muamelesini anlamaya çalışıyorduk.
Kul, rabbinin muamelesini, güzelliğini, nimetini, ikramını görünce rabbine olan imanı ve hayranlığı artar. Bu durumda iman edememiş, rabbimize âşık olamamış, hayran olamamışsak, rabbimize her şeyi kurban edemiyor, kurban olamıyorsak rabbimizi tanımadığımız ve bize olan güzel muamelesini, ikramını anlamadığımız içindir.
Allah’ın bize yaptığı her muamele bizim için saf rahmettir, nimettir, aftır, mağfirettir, rızadır, cennettir. Cemaline, yakınlığına, dostluğuna, mukarrebun olmamıza imkândır, vesiledir. Kısacası Allah’ın bütün muamelesi yalnızca manevi olarak kazanmamız içindir.
Allah, dünya hayatı için “bir günlük, yarım günlük hayat”185 buyurur. Yani bir günlük hayata tenezzül etmeyin. Allah’a firar edin.186 Cennete koşun.187 Hayırda yarışın.188 Ebedi hayat için, cenneti kazanmak, rabbinize yakın olmak, dost olmak için yarışın.189 Dünya malı, mevkisi, makamı için yarışmayın,190 buyurmuştur. Eğer rabbimizin bize her anda güzelliğiyle, ikramıyla muamele ettiğini anlamazsak rabbimize koşamayız, dolayısıyla ebedi hayatımızı kazanamayız.
Unutmamamız lazım ki hepimiz bu âleme rabbimize âbd olmaya, yakın olmaya, dost olmaya geldik ve dünyaya gelmeden önce rabbimize “yeryüzünde sana senin istediğin, razı olduğun gibi bir âbd olacağız ya rabbi” diye söz verdik. Allah her birimizden bu sözü almış sonra bizi dünyaya göndermiştir. Âyetleri okuduğumuzda Allah’ın bizden nasıl söz aldığını iyice görecek, anlayacağız.
Evet, geçen sohbetimizde azzebe “azap etti” fiilini anlamaya çalışmıştık. Nüzul sırasına göre “azap etti” fiilinden sonra “söz aldı” fiili gelir. Bu sohbetimizde de hep beraber Allah’ın vaseka “söz aldı” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Allah, dünyaya göndermeden önce de dünyaya gönderdikten sonra da kullarından söz almıştır. Misak, çift taraflıdır. Allah, kullarından söz ister, kullar da Allah’a söz verir.
“Hani Allah nebîlerden, ‘ben size kitap ve hikmet verdikten sonra yanınızdakini tasdik edici bir resul geldiğinde ona mutlaka iman edeceksiniz ve ona mutlaka yardım edeceksiniz’ diye sağlam bir söz almış, (bunu) ikrar (edip kabul) ettiniz ve bu ağır ahdimi yüklendiniz mi?’ buyurmuştu. (Onlar da) ‘İkrar (edip kabul) ettik’ demişlerdi. (Bunun üzerine Allah da) ‘O hâlde şahid olun, ben de sizinle beraber şahid olanlardanım’ buyurmuştu.”191 Allah “yanınızdakini tasdik eden bir resul geldiğinde ona hem iman edecek hem de yardım edeceksiniz” diye nebîlerden söz istemiş, nebîler de “aynen öyle yapacağız” diye Allah’a söz vermişlerdir. Misak bu şekilde çift taraflıdır.
Allah sadece nebîlerden değil bütün kullarından da söz almıştır. “(Resulüm!) Hani bir zaman da rabbin, âdemoğullarının sırtından zürriyetlerini çıkarmış ve onları kendi nefisleri üzerine şahid tutarak, ‘(ben) sizin rabbiniz değil miyim?’ (buyurmuştu. O anda onlar da Allah’ın cemâlini ve kudretini müşahede ederek) ‘Evet! Şahidiz (ki sen bizim rabbimizsin)’ demişlerdi. Kıyamet günü ‘biz bundan habersizdik’ demeyesiniz diye (bunu böyle yaptık).”192 Bu misak, ahit, sözleşme, Allah ile kulları arasında gerçekleşmiştir; ama kul verdiği bu sözü hatırlamaz.
Allah ile misaklaşmak demek; Allah’a sağlam bir söz vermek, anlaşma yapmak ve sözünü yerine getireceğine dair Allah’a teminat vermek demektir. Bu teminatı da kul canıyla verir.
Evet, hepimiz dünyaya gelmeden önce “seni rab olarak kabul edecek, bir an bile unutmayacağız! Rablik taslamayacak, senden başka rab tanımayacağız, bizim rabbimiz sensin ve biz buna şahidiz ya rabbi” deyip rabbimize söz verdik; ama bunu hatırlamıyoruz. Hatırlamıyorsak mutlaka bir sebebi, hikmeti vardır.
Peki, bunun hikmeti nedir?
Bir şeyi hatırlayabilmek için o şeyin zamanla sınırlı olması gerekir; yani ancak geçmişi hatırlayabilir, zamanın, mekânın olduğu yere kadar düşünebiliriz. Allah’ın huzurunda yaşadığımız hayatı, Allah’a verdiğimiz sözleri hatırlamayışımızın sebebi ise; rûhun olduğu yerde zaman ve mekânın söz konusu bile olmamasıdır. Orada zaman olmadığı için rabbimize verdiğimiz sözü de doğal olarak hatırlayamıyoruz.
Bir şeyi düşünüp anlamaya çalışsak bile aklın bir sınırı vardır ve bu sınır zamanla, mekânla kayıtlıdır. İnsan bir tek zamanla, mekanla sınırlı olan şeyleri düşünebilir, rûhun yaşadığı zamansızlık ve mekânsızlık âlemini ise hiçbir akıl idrak edemez; ama bu misakı rabbiyle rûh yaptığı için rûh verdiği bu sözü hatırlar. Biz de ne zaman rûhumuzla aramızdaki perdeleri araladık, incelttiysek o zaman rabbimize verdiğimiz sözü hatırlarız.
Aslında bu bir hatırlama değildir; çünkü insanın bir şeyi hatırlaması için aklının geçmişe gitmesi gerekir, rabbimize verdiğimiz sözü hatırladığımızda ise rûhumuz geçmişe gitmez. Bu bilgi zaten bizde mevcuttur, sadece artık açığa çıkmıştır.
Rûh için zaman ve mekân yoktur. Mesela; namaza durup “şu anda rabbimin huzurundayım” dediğimizde rûhumuz huzurda olur. “Miraçtayım” dediğimizde miraçta, kıbleye dönüp “ben Kâbe’deyim” dediğimizde ise Kâbe’de olur. Nerede olduğumuzu düşünürsek rûhumuz o anda orda olur. Biz o an bilsek de bilmesek de bu böyledir. Rûhumuz için zaman ve mekân söz konusu olmadığından dolayı da rabbine verdiği sözü ancak rûhumuz bilebilir.
Dikkat ettiyseniz bütün sohbetlerimizde rabbimizle beraber olduğumuzu bilmemiz değil; rabbimizle beraber olduğumuzu tatmamız, yaşamamız gerekir, diyorum. Tatmak bir tek rûhumuzla mümkündür. Eğer rûhumuzla beraber olursak Allah’ın huzurunda, namazda, miraçta durduğumuzu ve rabbimizle beraber olduğumuzu tatmış oluruz. Namazdayken bir an bile huzurda olduğumuzu tatsak namazımız bize miraç olur; çünkü rûhumuz bir an için rabbimizin huzuruna gider; ama rûhumuz bir an bile oraya gitmezse kıldığımız namaz miraç olmaz.
Evet, hepimiz dünyaya gelmeden önce rabbimizle ahitleştik, misaklaştık. Bazen şeytan bize vesvese verip “Allah bana sorsaydı belki dünyaya gelmeyi istemezdim” ya da “Allah bana sorsaydı belki insan olmayı istemezdim; ama Allah beni yaratırken bana sormadı” dedirtir. Hâşâ, öyle bir şey yoktur! Allah herkese sormuş ve onlardan söz almıştır. Bu sözü veremeyenler ise dünyaya gelmemiştir. Bu yüzden her birimiz dünyaya gelirken Allah’a söz verdik. Hem de tereddütlü bir söz değil, sağlam, kesin bir söz verdik! Hiç tereddüt etmeden “ben sana kul olurum. Hz. İnsan olur, meleklerin secde ettiği varlık olur, yolunda canım dahil her şeyi sana kurban ederim. Her şeyi sana kurban edince bir şey kaybetmem, aksine ebediyen kazanırım, rızanı, yakınlığını, dostluğunu, cemalini kazanırım. Sana nasıl kulluk etmem, kesinlikle ederim; çünkü sen benim rabbimsin ve ben buna şahidim” deyip en ince ayrıntısına kadar Allah’a kesin bir söz verdik.
Kul, rabbine âbd olacağına dair sözü verince gerekeni yapabilmesi için Allah ona dünyadayken hayatı nasıl yaşaması gerektiğini öğretmiş, talim ettirmiştir. İnsan da dünyaya gelirken fıtratındaki bu bilgilerle, ne yapacağını biliyor hâlde gelir. Bu yüzden “Kur’ân, insanın fıtratında mevcuttur” diyorum; çünkü Kur’ân’ı insana Allah okumuş ve hayatı boyunca karşı karşıya geleceği bütün olaylarda, meselelerde ne yapması, nasıl düşünmesi, nasıl konuşması, nasıl hareket edip muamele etmesi gerektiğini Allah ona bir bir beyan etmiştir.
Allah, kitap indirmese, peygamber göndermeseydi kul yine her şeyi bilir ve bildiğini amele dökebilirdi; çünkü zaten kulun fıtratında Kur’ân mevcuttur; ama kulun benliği; rûhu ve fıtratı arasına perde olduğu için kulun fıtratında mevcut olan içerideki Kur’ân net değildir. Kul ancak Allah’ın vahyi ile muhatap olunca içerideki Kur’ân’ın sağlamasını yapmış, dolayısıyla bundan emin olmuş olur. Kuldaki rûh ise kulun içindeki peygamberdir; çünkü Allah’ın nefhettiği rûh, Hakikat-i Muhammediye’dendir ve bütün vahiy bilgisine sahiptir; yani rûh hakkı, hakikati, doğruyu, güzeli, rahmeti, nimeti, ikramı bilir. Bundan dolayı hiç kimse “ben güzeli, doğruyu, hakikati bilmiyorum” diyemez; ama kul kendini Allah’a ait görmez “ben, bence, bana göre” derse hiçbir zaman içindeki peygamberi; yani Allah’ın kendisine nefhettiği rûhu açığa çıkaramaz ve fıtratındaki Kur’ân’la hayatını yaşayamaz, böylelikle de tam ters tarafta olan nefsi büyür ve Firavun olur.
Hz. Mûsâ (a.s.)’ın karşısında firavun olduğu gibi Allah’ın nefhettiği rûhun karşısında da firavun olan nefis vardır. İnsan da hayatı yaşarken ya kendisindeki Mûsâ kazanır ya da firavun kazanır; yani ya Allah’ın nefhettiği rûh ona hükmeder ya da nefis hükmeder.
“(Ey iman ettiğini iddia edenler!) Allah’ın üzerinizdeki (iman) nimetini ve (ona resulü aracılığıyla verdiğiniz ve) sizi onunla bağladığı sağlam sözünü hatırlayın!”193 Allah, bize “verdiğiniz sözü hatırlayın” buyuruyorsa demek ki bu sözü hatırlama imkânımız vardır.
Nasıl?
Manevi olarak gönül yolculuğu yaptığımızda rabbimize verdiğimiz sözü hatırlarız; fakat bu yolculuk tek başımıza olmaz. Bir hatırlayanla beraber yolu yürümemiz şarttır. Hatırlayanla beraber bu gönül yolculuğunu yaptığımızda Hz. İnsan olduğumuzu, Allah’ın huzurunda olduğumuzu, meleklerin bize secde ettiği anı ve rûhumuzun uçup gezdiği yerleri, kısacası kim olduğumuzu hatırlarız.
Evet, Allah, peygamberlerini gönderip kitabını indirmiştir ve peygamberine, kitabına iman edenlerden söz almıştır. “Derken onların ardından kitaba vâris olan (birtakım kötü) halifeler geldi.” Peygamber ve onunla beraber olanlar diğer âleme gidince onların yerine kötü kimseler geçip kitaba vâris oldular.
Allah, kitabın okunmasını, yaşanmasını, taşınmasını şimdi de bize teslim etmiştir. Biz de ya peygamberi ve ona iman edenleri takip eder, onların yaptığı gibi yapar, iyi kimselerden oluruz ya da tam tersini yaparız. Böylece Allah bizim için de “kötü halifeler geldi” buyurur!
“Onlar şu aşağılık (olan değersiz dünya) menfaatini alıyorlar.” Bu âyette de Allah onların nasıl bir düşünceyle bunu yaptığını beyan eder. “(Nasıl olsa rabbimiz) bizi (kıyamet günü) mağfiret edecek, diyorlar.” Allah’ın rahmeti çoktur, biz böyle yapalım sonra tövbe ederiz. Nasıl olsa Allah bizi mağfiret eder, derler. “Eğer kendilerine ona benzer bir menfaat daha gelse onu da alırlar.” Rabbimiz bizi mağfiret eder, deyip Allah’ın vahyine karşı değersiz dünya menfaatini almakla kalmazlar, bir de ne zaman, nerede dünyalık bir menfaat görseler ona da saldırırlar; yani dünyadan vazgeçmezler. “(Peki) Kitapta Allah hakkında haktan başka bir şey söylemeyeceklerine dair onlardan söz alınmamış mıydı?” Oysaki Allah onlardan hakkı söyleyeceklerine dair söz almıştı, onların da sözlerini yerine getirip âyetleri aşağılık dünya menfaatiyle değiştirmemeleri gerekmez miydi! “Ve onlar kitaptakini oku(yup anla)mamışlar mıydı?”194 Kitabı okumuş, Allah’a hangi sözü verdiklerini anlamışlar, buna rağmen sözlerini yerine getirmezler.
Dünyaya gelmeden önce Allah’a söz vermiştik, dünyaya geldikten sonra da Allah’ın vahyine iman edince sözümüzü, misakımızı tazelemiş olduk.
Nasıl?
Ben, Allah’ın resulüne ve ona indirilen kitaba iman ettim, dediğimizde Allah’ın vahyini bütünüyle kabul etmiş ve Allah’a karşı hakkı söyleyeceğimize dair söz vermiş olduk. Allah “namaz kıl” dediyse kılacağım, “oruç tut” dediyse tutacağım, “zekât ver” dediyse vereceğim, “hayr yap” dediyse yapacağım, “cennete koş” dediyse koşacağım, “birbirinizi sevin” dediyse seveceğim, “kitaptan hiçbir şeyi gizlemeyin” dediyse gizlemeyeceğim, “âyetlerimi bırakıp aşağılık dünya menfaatini almayın” dediyse almayacağım, diye her birimiz Allah’a söz verdik. Kısacası Kur’ân’a iman ederken her âyetin gereğini yapacağımız hususunda Allah’a söz verdik. İşte, verdiğimiz bu sözle dünyaya gelmeden önce Allah’a verdiğimiz sözümüzü, misakımızı tazelemiş oluruz. O zaman sözümüzde durabilmemiz için her durum karşısında “evet, ya rabbi! Hatırladım, sen resulünle, kitabınla bana sözümü hatırlattın. Şimdi de sözümü tazeliyorum, her vahyine iman ettim ve gereğini yapacağım ya rabbi” dememiz gerekir. Biz de bu âyete cevap veriyor ve “evet, bizden söz aldın ya rabbi! Biz de sözümüzü yerine getirenlerden olacağız” diyoruz inşallah.
“(Unutmayın!) Takvâ sahipleri (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanlar) için âhiret yurdu daha hayırlıdır. Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?”195 Allah’ın âyetlerini dinliyorsunuz; ama Allah ile yaptığınız anlaşmanın gereğini yerine getirmiyorsunuz, siz aklınızı kullanmayacak mısınız! Allah bize “aklınızı kullanın” buyuruyor.
Allah, kendisine verdiğimiz sözden hemen sonra “takvâ sahipleri için âhiret yurdu daha hayırlıdır” buyuruyorsa bu durumda Allah’a verdiği sözü ancak kendini, rabbini, ahireti, Allah’a verdiği sözü ciddiye alanlar yerine getirir demektir ki onlar da verdikleri sözde sadık olanlardır, tâkva sahipleridir.
Allah’ın vahyini okurken “ben bu âyette Allah’a bir söz verdim” deyip okursak her âyette “acaba burada rabbime hangi sözü vermişim, acaba rabbim bana ne söylemiş” deyip âyetleri ona göre anlamaya ve gücümüzün yettiği kadarıyla gereğini yapmaya çalışırız. Allah zaten bizi gücümüz kadarıyla sorumlu tutmuş ve bize “senden gücünün fazlasını istemiyorum, gücün ne kadarsa o kadarını yap”196 buyurmuştur, dolayısıyla hepimiz Allah’ın vahyini, emrini yerine getirme imkânına sahibiz.
Elbette ki sağlıklı birinin yapacağı iş farklı, hasta birinin yapacağı iş daha farklıdır. Bununla beraber zahiri olarak mal, mevki sahibi olan birinin gücü farklı, malı, mevkisi olmayan birinin gücü daha farklıdır. Kulun gücü ne kadarsa o kadar sorumludur. Kula düşen sadece; rabbine verdiği sözü samimiyetle yerine getirmeye çalışmak ve bunun için çabasını, gayretini sarf edip fedakârlık yapmaktır.
Allah bizi âbd olmakla sorumlu tutmuş ve hepimiz bu konuda rabbimize söz vermişken bazen doğru yerde miyim diye düşünüyorum! Bunu çok samimi ve çok ciddi bir şekilde söylüyorum! Acaba yanlış yere mi geldim! Meleklerin secde ettiği varlık olan Hz. İnsanlarla beraber Allah’a söz verdik ve hep birlikte dünyaya geldik; ama baktığımızda herkes kulluğunu, verdiği sözü unutmuştur, tabir-i caizse herkesin aklı bir karış havadadır. Allah’tan başka şeyleri düşünür, başka şeylerin peşinden koşar! O yüzden “acaba yanlış yere mi geldim” diyorum.
Allah âyet-i kerimede “nereye kaçıyorsunuz, nereye gidiyorsunuz! Hepiniz bana geleceksiniz.197 Allah’tan geldiniz, dönüşünüz Allah’adır”198 buyurmadı mı! Öyleyse nereye gidiyorsunuz! Aklınız, fikriniz, gönlünüz neredeyse siz de oradasınız. Nasıl kendinizi unutursunuz, rabbinizi unutursunuz! Kendinizdeki binlerce özelliği, güzelliği nasıl görmezsiniz! Bu güzellikler kime aittir, size bu güzellikleri kim verdi! Size bunları veren sizden ne istiyor, sizden hangi sözü aldı! Allah sizden ona âbd olacağınıza dair söz aldı, siz ise dünyaya, nefsinizin arzuları, isteklerine dalıyor, şeytanın peşinden gidiyorsunuz! Hani, Allah “cennete koşun,199 rabbinize firar edin”200 buyurmuştu! Allah’a böyle mi gidiyorsunuz!
En kötüsünün hangisi olduğunu söyleyeyim. Baktığımızda adam nefsinin arzuları peşinden koşar; ama buna rağmen “ben çok akıllıyım” der! Hâlbuki Allah’a verdiği sözü unutup rabbine değil de nefsine kul olan birinden daha geri zekâlı kim vardır! O, rabbini kaybetmiş, kendini kaybetmiş, Allah’a verdiği sözü, Allah ile yaptığı antlaşmayı, Allah’ın kendisine verdiği şerefi unutmuştur. Kıyamet yeri, hesap verme zamanı onu bekler; ama o vereceği hesabı unutmuştur. Hani nerede aklın! Vereceğin hesabı düşünmüyorsan nasıl akıllı oluyorsun!
Bazıları da “şeytan bana şöyle vesvese verdi, onun vesveselerinden kurtulamıyorum” der! Sen kimsin! Sen Hz. İnsansın, bu senin ne hâlindir! Niye bu kadar aşağı iniyorsun! Şeytanın vesveselerine takılmak sana hiç yakışıyor mu! Allah, yerde ve gökte ne varsa hepsini senin hizmetine, senin emrine vermiş,201 nûrdan yarattığı melekleri sana secde ettirmiş ve sana “sen benim yeryüzündeki halifemsin, beni temsil ediyorsun”202 buyurmuştur. Sen rabbini böyle mi temsil ediyorsun! Allah’ın sana anlattığı onca şey varken şeytanın vesvesesini nasıl ciddiye alırsın!
Evet, hep birlikte Allah’ın bizden söz aldığını anlamaya çalışıyorduk. Allah’ın âyetlerini kabul ettiğimizde Allah’a “indirdiğin vahye ve gönderdiğin resule iman edeceğiz ya rabbi” deyip rabbimize söz vermiş oluruz.
Peki, Allah’ın resulüne imanın şartı nedir?
Resule iman konusunda Allah’ın bazı şartları vardır. Okuyacağımız bu âyetlerde Allah, resule imanın şartlarını beyan eder. “Ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Kendi arzu ve düşüncelerinize uyarak) Allah’ın ve resulünün önüne geçmeyin!”203 Allah’ın resulü her neyi söylerse söylesin sakın onun karşısında durup “ben biliyorum” demeyin. Derseniz Allah’ın resulünün önüne geçmiş olursunuz. O, Allah’ın vahyinden başka bir şey söylemediği için de aslında Allah’ın önüne geçmiş olursunuz.
“Ey iman (ettiğini iddia) edenler! Seslerinizi (ve fikirlerinizi), nebînin sesinin üstüne çıkarmayın! Ve sözü birbirinizle bağıra çağıra konuştuğunuz gibi ona yüksek sesle söylemeyin!”204 Edepli olun, birbirinizi çağırdığınız gibi onu çağırmayın. Eğer iman etmişseniz ona tabi olup onunla beraber yürümeniz gerekir.205 “Mü’minler ancak o kimselerdir ki Allah’a ve resulüne iman ederler ve onunla birlikte topluca bir iş üzerindeyken ondan izin alıncaya kadar (o işi bırakıp) gitmezler.”206 O bir iş üzerindeyken onu bırakıp gitmeyin. Sırf çalışmamak için bahane üretip izin istemeyin. Allah’ın resulü sizi savaşa davet ederse onunla beraber ölüme gideceksiniz, canınızı onun canının önünde tutmayın.207 Allah resulü canını Allah yolunda kurban ediyorsa siz de edin. Onunla beraber Allah’a kurban olun, sakın kaçmayın! Allah’ın resulü “ver” deyince verin, “al” deyince de alın; çünkü Allah’ın ona indirdiği her âyet için tek tek “hepsinin gereğini yerine getireceğim” diye rabbinize söz vermiş, anlaşma yapmışsınız.
Bütün nebîler, resuller Allah’a söz vermiştir. Hepsi de Allah’ın vahyini okuyacak, beyan edecek, ulaşabildiği her insana onu ulaştıracak, insanları cennete, Allah’a dostluğa taşıyacak, hikmeti, Allah’ın muradını öğretecek, Allah’ı tanıtacak, nefislerini temizleyip tezkiye edecek ve insanlara bilmediklerini öğretecekler.208 Gerektiğinde güzel yapanları, doğru yapanları, iman edenleri müjdeleyecek, yanlış yapanları, cehenneme gidenleri de “böyle yapmaya devam ederseniz Allah’ın gazabına uğrar, rabbinizi, kendinizi kaybedersiniz ve cehenneme gidersiniz” deyip inzar edecekler.209 Yani tehlikeyi gözlerinin önüne koyacak, nazarlarına sunacaklar. Allah, resulü için “nûr saçan kandil”210 demiş ve “o her konuda şahiddir, örnektir”211 buyurmuştur. Bu yüzden Allah’ın resulleri her anda güzel yapacak, Allah’ın isimlerini, güzelliğini üzerlerinde gösterip insanlara örnek olacak ve onları Allah’ın isimlerine şahid kılacaklar. Nebîlerin, resullerin vazifesi budur. Hepsi bu vazifelerini yerine getireceklerine dair Allah’a söz vermiş ve sözlerini de yerine getirmişlerdi.
Velayet makamına çıkmamız lazım, derken kastettiğimiz makam böyledir. Bütün veliler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onun güzelliğiyle güzelleşmiştir. Veliliği, Allah’a dostluğu manevi bir mevki, makam gibi zannedip mevkiyle, makamla uğraşan biri ancak kendini kandırır; çünkü nefsiyle, küfrüyle beraber bir makam ister. Oysaki velayet; her konuda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi yapmanın kul üzerinde ahlaka dönüşmesidir. Bir kul her durum karşısında iradesiz olarak Allah’ın vahyettiği, resulünün yaptığı gibi yapıyorsa Allah’ın sevdiği gibi yapmak onda makam olmuş ve velayet makamına çıkmış demektir. Yoksa makam “ben manevi olarak büyüğüm” deyip kendini başkalarından üstün görmek ya da kendini insanlardan farklı bir konumda zannetmek değildir.
“O (fâsık)lar öyle kimselerdir ki; Allah’a (âbd olacaklarına dair) sağlam bir söz verdikten sonra ahidlerini bozarlar.” Başka ne yaparlar? “Allah’ın kendisiyle birleştirilmesini emrettiği (resulünün ve vahyinin kendisiyle olan ünsiyet bağı)nı keserler ve böylece yeryüzünde fesad çıkarırlar. İşte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.212
Peki, Allah bizden neyi birbirine bağlamamızı istiyor?
Öncelikle Allah ve resulünü birbirine bağlamamızı istiyor. Bu yüzden Allah başka bir âyette “şüphesiz ki Allah’ı ve resullerini inkâr edenler, Allah ile resullerinin arasını ayırmak (Allah’a inanıp resullerini inkâr etmek) isteyenler…”213 buyuruyor. Allah’ın resulü bütünüyle rabbinin kendisine vahyettiğini, emrettiğini yapar ve onu yerine getirir. Allah’ın resulüne bunun dışında bir bakışla bakmak doğru değildir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz tek değil bütün nebîler, resuller böyledir. Zaten bir yerde yanlış yaparlarsa Allah onları uyarır, ikaz eder.
Allah’ın, birleştirilmesini emrettiği şeyi kesen biri mü’minle peygamberinin arasını da açar. Misal “peygamber olmasa da olur” deyip mü’min ile Allah’ın resulünün arasını açar, dolayısıyla mü’mini Allah’tan ayırmış olur. Yani “kıbleye dönüp namaz kılmak gerekir” dediğimiz de “yok, başka tarafa dönsek de olur” der. Oysaki Allah “oraya dön”214 buyurmuştur.
Allah’ın, birleştirilmesini emrettiği şeyi kesen biri, kul ile Allah’ın kitabının arasını da bağlamaz. İnsana “sen, Allah’ın kitabını okumasan da, anlamasan da, dinlemesen de olur” der. Böylelikle kul ile Allah’ın kitabının arasındaki bağı koparır.
Bir de dünyayla ahiretin arasını kesenler vardır. “Dünya ayrı, ahiret ayrıdır” demek yanlıştır; çünkü dünya ahiretin tarlasıdır.215 Kul dünyadan ahirete gönderir ve ahireti dünyada kazanır. Bu nedenle dünya ile ahiretin arasını kesmemek gerekir.
Onlar bir de kul ile Allah arasındaki bağı koparırlar. Kul, Allah’a aittir ve Allah, kuluna rûhundan nefhetmiştir. Kul El Esmâu’l Husnâ’yı taşır, Allah’ın isimlerinin güzelliğini taşıdığı için de Allah’ın yeryüzündeki halifesidir ve rabbini temsil eder. Biri insanı Allah’ın halifesi olarak anlamaz, din, iman, İslam olarak başka bir şey anlatırsa kul ile Allah arasındaki bağı kesmiş olur. İşte, Allah’ın kendisiyle birleştirilmesini emrettiği şeylerin arasını kesenler; Allah’a verdiği sözü unutanlar, bu sözü yerine getirmeyenler, hüsrana uğrayanlardır. Böyle yapanlar rabbine verdikleri sözü yok saymışlardır.
Biri böyle yaparak yanlış yaptığını bilmiyorsa cehaletinden dolayı bu yanlışı yapmış olur; ama bildiği, anladığı hâlde yapıyorsa bu defa ihanetinden dolayı Allah’ın emrettiği şeylerin arasını kesmiş, koparmış olur.
Neden ihanet eder?
Çünkü Allah’a verdiği sözü hayata geçirmek ve rabbinin yolunda yürümek ona ağır gelir, bu nedenle Allah’a verdiği sözü yerine getirmez, işine gelmediği için de “bu benim elimden gelmez, gücüm bunları yapmaya yetmez” der. Oysaki Allah sana “gel” diyorsa hiçbir mazeret üretmeden gideceksin! Allah âyet-i kerimede âbd olmayı kabul etmeyen ve bile bile Allah’a verdiği sözü yerine getirmeyenler için “kâfirler (dünyada biraz) faydalanırlar ve hayvanların yediği gibi yerler (niçin yaratıldıklarına bakmadan sadece dünyanın hesabını yaparak yaşarlar)”216 başka bir âyette ise “onları bırak; yesinler, (içsinler, dünyadan) yararlansınlar ve (boş) arzuları onları oyalayadursun. Onlar yakında (hakikati) bilecekler”217 buyurmuştur. Biri her ne kadar rabbine verdiği sözü unutup hayatı istediği gibi yaşamaya çalışsa da nihayetinde dünya hayatı biter ve neleri kaybettiğini görür.
Evet, en son “onlar Allah’ın kendisiyle birleştirilmesini emrettiği (resulünün ve vahyinin kendisiyle olan ünsiyet bağı)nı keserler” âyetini okumuştuk. Hemen sonraki âyette Allah buyurur. “Siz (daha yaratılmamış) ölü iken size hayat veren Allah’ı nasıl inkâr edersiniz?” Allah’a verdiğin sözü inkâr ettiysen Allah’ı inkâr ettin demektir. “Sonra sizi öldürecek, sonra sizi (kıyamet günü tekrar) diriltecek ve sonunda (hepiniz) ona döndürüleceksiniz.”218 Allah sizi diriltecek ve Allah’ın huzuruna gideceksiniz.
Kâfir derken bir tek diliyle inkâr edenleri anlarız. Oysaki kâfir, yalnızca diliyle inkâr eden değildir. Biri Allah’a verdiği sözü inkâr ederse yine kâfir olur. Mesela; insan bir âyeti kabul etmediğinde onu inkâr etmiş olur; ama “kabul ediyorum” deyip gereğini yapmazsa âyeti yalanladığı için yine kâfir olur; çünkü inkâr etmek ile yalanlamak aynı kapıya çıkar. Bu duruma düşmemek için bir âyet okuduğumuzda “evet, rabbim böyle emretmiş. Ben, Kur’ân’a ve onun resulüne iman ettim. Bütün âyetlere iman edeceğime ve hepsini hayatıma geçireceğime dair de rabbime söz verdim. İnşallah elimden geldiği, gücümün yettiği kadarıyla rabbimin emrini yerine getirecek ve ona verdiğim sözü tutacağım” dememiz lazım.
Hiçbir âyet için “ben bunu yapamam, gücüm buna yetmez” diyemeyiz. Dersek eğer “ya rabbi! Sen bana gücümün yetmediği bir yükü yüklüyorsun, benden gücümün yetmediği bir şeyi istiyorsun” demiş oluruz ki bu da Allah’a yalan yere iftira atmak olur.
“Vaktiyle biz İsrâîloğulları’ndan, ‘Allah’tan başkasına âbd ol(up kulluk et)meyeceksiniz, ana babaya, yakınlara, yetimlere, yoksullara güzellik yapacak, insanlara güzel söz söyleyecek, namazı ikâme ed(erek her anda Allah’ın huzurunda durmaya çalış)acak ve zekâtı ver(erek nefsinizin cimriliğini temizley)eceksiniz’ diye sağlam (bir) söz almıştık.”219
Hz. Yâkûb (a.s.)’ın soyundan gelen bütün peygamberler ben-i İsrail’in peygamberidir. Hz. Îsâ (a.s.) da yine ben-i İsrail’e gelmiştir; yani ben-i İsrail, Hz. Yâkûb (a.s.)’ın soyundan gelen herkesi birden kapsar.
“Hani, (Tevrât ile amel edeceğinize dair) sizden sağlam bir söz almış, Tûr (Dağı’n)ı da üstünüze kaldırmıştık. Size verdiğimiz (bu Tevrât)ı kuvvetle tutun ve (her anda Allah’ı) zikredin, umulur ki takvâlı olursunuz (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışırsınız) (demiştik).”220 Size verdiğim kitabı kuvvetle tutmaz ve her anda Allah’ı zikretmezseniz takvânız olmaz, rabbinizi ciddiye almamış olursunuz, dolayısıyla kurtuluşunuz olmaz, buyurdu Allah.
Evet, “İsrailoğullarından söz almış, misak almıştık” dedi Allah. Allah her neyi vahyetmişse söz olarak da onu almıştır. Hangi sözü aldığını da Allah beyan ediyor. “Vaktiyle biz İsrâîloğulları’ndan, ‘Allah’tan başkasına âbd ol(up kulluk et)meyeceksiniz, ana babaya, yakınlara, yetimlere, yoksullara güzellik yapacak, insanlara güzel söz söyleyecek, namazı ikâme ed(erek her anda Allah’ın huzurunda durmaya çalış)acak ve zekâtı ver(erek nefsinizin cimriliğini temizley)eceksiniz!’ diye sağlam (bir) söz almıştık. Sonra sizden pek azı müstesna, (hepiniz sözünüzden) döndünüz, hâlâ da yüz çevirmektesiniz.”221
“Hani bir zaman da, ‘birbirinizin kanlarını dökmeyeceksiniz ve birbirinizi yurtlarınızdan çıkarmayacaksınız’ diye sizden sağlam (bir) söz almıştık. Sonra da siz (bunu) kabul ettiniz ve (buna) şahidlik etmektesiniz.”222 Hepimiz buna şahidiz.
Allah bütün peygamberlerden de toptan söz almıştır. “Hani Allah nebîlerden, ‘ben size kitap ve hikmet verdikten sonra yanınızdakini tasdik edici bir resul geldiğinde ona mutlaka iman edeceksiniz ve ona mutlaka yardım edeceksiniz’ diye sağlam bir söz almış, ‘(bunu) ikrar (edip kabul) ettiniz ve bu ağır ahdimi yüklendiniz mi?’ buyurmuştu. (Onlar da) İkrar (edip kabul) ettik, demişlerdi. (Bunun üzerine Allah da) O hâlde şahid olun, ben de sizinle beraber şahid olanlardanım, buyurmuştu.”223
Allah “sen hayattayken başka bir resul gelip yanındaki kitabını tasdik ederse ona iman edecek ve yardım edeceksin” diye bütün peygamberlerden söz almıştır. Bu demektir ki peygamberler birbirine ulaşmış ve hepsi birbirini tasdik etmiştir; ama Allah’ın âyetteki muradı bu değildir.
Peki, Allah’ın bu âyetteki muradı nedir?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ya da Hz. Îsâ (a.s.) geldiğinde Yahudilerin yapması gereken şey ona hemen iman etmeleriydi; çünkü onların peygamberi hayatta olsaydı mutlaka Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman ederdi. Bu yüzden Hz. Mûsâ (a.s.)’a, Hz. Îsâ (a.s.)’a iman edenlerin, şayet kendi peygamberlerine iman etmişlerse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz geldiğinde ona da iman etmeleri gerekirdi. Bundan dolayı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Mûsâ kardeşim ve Îsâ kardeşim benim zamanıma yetişmiş olsalardı bana iman etmekten başka çareleri olmazdı”224 buyurmuştur.
Allah, peygamberine iman ettiğini iddia edenleri; yani Yahudileri, Hristiyanları bu şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e davet ediyor; çünkü Allah onların peygamberinden söz almıştır. Allah, peygamberden söz almışsa o hâlde ona iman edenlerin hepsinden; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in zamanına yetişen Yahudilerin, Hristiyanların her birinden de tek tek söz almış demektir. Aynı şekilde Allah kıyamete kadar “ben Yahudi’yim, Hristiyan’ım” diyenlerin hepsinden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman edeceklerine dair söz almıştır.
İman ettiklerini iddia ettikleri peygamberleri bile Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in zamanına yetişse ona iman edecek ve ona yardım edecekti; çünkü rabbine bu konuda söz vermişti. Bunu Allah söylüyor. Şimdi şöyle bir düşünelim, Allah peygamberden bu sözü almışsa o peygambere iman edenden de söz almış olmaz mı! İman eden biri, peygamberiyle beraber değil mi! Eğer peygamberiyle beraberse ve onun peygamberi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman ediyorsa bu durumda “yok, ben senin iman ettiğine iman etmiyorum, ona yardım etmiyorum” mu diyecek! Böyle bir şey söz konusu olabilir mi? -Elbette ki olamaz. Eğer peygamber iman ediyorsa onunla beraber olanlar da koşulsuz bir şekilde iman ederler. Allah’a söz vermek böyledir.
“Hani Allah, kendilerine kitap verilenlerden, ‘onu mutlaka insanlara açıklayacaksınız ve onu gizlemeyeceksiniz’ diye sağlam (bir) söz almıştı. Fakat onlar bunu (kulak ardı ederek) sırtlarının gerisine attılar ve onu (dünya malı gibi) az bir bedel karşılığında sattılar. Yaptıkları (bu) alışveriş ne kötüdür!”225 Onlar dünyayı, dünya malını tercih ettiler.
Bütün mü’minler Allah’ın âyetlerini okuyup açıklayacaklarına dair rablerine söz vermiştir. Yahudiler Tevrat için, Hristiyanlar da İncil için kendi kitaplarını gizlemeyeceklerine, Allah her neyi söylemişse o sözü insanlara anlatacaklarına dair Allah’a söz vermişlerdir. Bu nedenle işlerine geleni söyleyip gelmeyeni gizleyemezler. Biri âyetleri gizliyorsa onun bu işte bir fikri, düşüncesi, menfaati vardır demektir ve bu menfaati her ne olursa olsun Allah onun için “o ne kötü alışveriştir” buyurmuştur.
Allah’a verdiği sözü yerine getirmeyen, hangi sözleri verdiğini bilmeyen, anlamak istemeyen, hatta belki Allah’a söz verdiğini bile bilmeyen biri dünyada niye duruyor gerçekten merak ediyorum! Allah ile bir anlaşman, bir misakın var ve sen onu bilmiyorsun, o zaman niye duruyorsun burada! Dünyada ne işin var!
Bizim de kendi kendimize dönüp “bizi dünyaya gönderen rabbimiz acaba bizden hangi sözleri almış? Rabbimiz bizden aldığı sözleri vahyiyle bize haber vermişse ona hangi sözleri verdiğime bir bakayım” diye sormamız ve rabbimizin vahyini okuyup anlamaya çalışmamız gerekmez mi!
Allah’a iman ettiğimizi söylüyoruz; ama rabbimizi tanımıyoruz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman ettiğimizi söylüyoruz; ama ona tabi olmuyoruz. Kur’ân’a iman ettiğimizi söylüyoruz; ama Allah’ın Kur’ân’da bize ne söylediğini ve ona ne cevap verdiğimizi bilmiyoruz. O zaman niye yaşıyoruz! Yiyip içip, yatıp, gezmek için mi yaşıyoruz! Sonra öbür tarafa gidip “ben geldim ya rabbi” diyeceğiz! Peki, Allah bize “hoş geldin” mi diyecek! Yoksa bize yalancı, sahtekâr, sözünden cayan nankör, rabbini ciddiye almayan, nefsini ilâh edinen müşrik, bildiği, anladığı halde yüz çeviren, ikiyüzlülük yapan münafık mı diyecek! “Senin bana verdiğin söz bu muydu” diyecek! Allah bize ne diyecek! Acaba Allah bizi huzura kabul edecek mi!
Allah kime “hoş geldin” der?
Bu sözleşme, misak; imanın, âbd olmanın, aşkın, âşıklığın misakıdır. Âşık, huzurda rabbinin cemaline şahid olurken “ben sana âşığım, ben senin kulunum, âbdinim, âşığınım. Ben seni hiç unutur muyum, seni kaybetmeyi hiç göze alır mıyım, hiç senden başka tarafa döner miyim, hiç dünyaya, dünya hayatına tenezzül eder miyim” der. İşte, Allah sadece kendisine böyle kul olanlara, âşık olanlara “hoş geldin” der.
Allah bizi rabbine verdiği söze sadık olanlardan ve huzura vardığında “hoş geldin kulum” dediği kullarından eylesin inşallah.
“Nebî(miz olan Muhammed), mü’minlere kendi canlarından daha evlâdır (daha önemli ve yakındır). Onun eşleri de mü’minlerin anneleridir. Akraba olanlar Allah’ın kitâbına göre birbirlerine (diğer) mü’minlerden ve muhacirlerden (vâris olmaya) daha uygundurlar. Ancak (vasiyetinizde) dostlarınıza bir iyilik yapmanız başkadır (bunu yapabilirsiniz). Zaten bunlar (da bu) kitâbta yazılmıştır.”226
“Hani biz nebîlerden, senden, Nûh’tan, İbrâhîm’den, Mûsâ’dan ve Meryem oğlu Îsâ’dan (resul olmalarının gereğini yerine getireceklerine, insanları Allah’a imana ve âbd olmaya davet edeceklerine dair) sağlam bir söz almıştık. (Evet) Biz onlardan pek sağlam bir söz aldık. (Allah bu sözü, âhiret günü) Sadıklara sadakatlerinden sormak için (almıştır).” Allah, doğru olanları, sadık olanları, Allah’a verdiği sözü yerine getirenleri; sözlerini yerine getirip getirmediklerini sorup hesaba çekmek için huzura alacak. “Kâfirler için ise (o gün) elem verici (iç yakan) bir azap hazırlamıştır.”227 Allah; kâfirleri, hakikati örtenleri, Allah’a verdiği sözü unutanları ise huzura kabul etmeyecektir.
“Size ne oluyor da resul sizi, rabbinize iman etmeye davet ettiği hâlde Allah’a iman etmiyorsunuz? Hâlbuki (Allah, sizden kendisine iman edip âbd olacağınıza dair) sağlam bir söz almıştı. Eğer mü’min iseniz (sözünüzü yerine getirerek rabbinize iman edip âbd olun).”228
Hem Allah hem de Allah’ın resulü ona iman edeceğiz diye bizden kesin söz almıştır, hem de bu sözü dünyaya gelmeden önce almıştır. Ondan sonra gelen bütün âdemoğlunun hepsi de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman edeceklerine dair ona söz vermiştir. Bunu Allah söylüyor. Allah “Allah’ın resulü sizi davet ediyor, neden iman etmiyorsunuz? Oysaki o sizden kesin söz almıştı, siz ona kesin bir söz vermiştiniz, eğer mü’minseniz sözünüzü yerine getirin” buyuruyor.
Allah’ın resulü kendisine iman edeceklerden söz aldıysa bu durumda bütün Mürşid-i kâmiller de kendisine tabi olacaklardan söz almış mıdır? -Evet, hem de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in huzurunda her biri tek tek gelip mürşidlerine biat etmiş, onu kabul etmiş, dünyaya geldiğinde ona tabi olacağına söz vermiştir. Bundan dolayı onunla beraber Allah’a gitmesi ve Allah’ın kendileri için takdir ettiği nimeti kazanması gerekir. Bu sözü vermeyenler zaten ona tabi olamazlar. Aslında Mürşid-i kâmile tabi olanlar orada ona verdikleri sözün gereğini yerine getirmiş olurlar.
“(Resulüm!) Rabbinden sana indirilenin hak olduğunu bilen kimse, (hiç bunu inkâr eden manen) kör kimse gibi olur mu?” Biri kördür, diğeri de görür. Allah’ın, peygamberine indirdiğinin hak olduğunu bilenler, bunu anlayanlar, kabul edenler görürken, anlamayanlar ise kördür. Körle gören hiç bir olur mu! “Doğrusu ancak gönül (ve aklı selim) sahipleri (bunları tefekkür edip düşünür) anlar.”229 Gönül; Allah’a aittir ve Rahmân’ın arşıdır. Kendi kendinden, gönlünden, kendi hakikatinden yüz çevirenler bunu anlayamazlar. Neden? -Allah’ın buyurduğu gibi kör oldukları için anlayamazlar.
“Onlar, Allah’a verdikleri (ona âbd olacaklarına dair) sözü yerine getirenler ve (bu) sağlam sözü bozmayanlardır.” Allah’ın, peygamberine indirdiğinin hak olduğunu anlayanlar, görenler Allah’la olan ahdlerine vefa gösterir ve Allah ile yaptıkları bu misakın, sözün gereğini yerine getirirler.
Allah’a verdikleri sözün gereğini nasıl yerine getirirler?
Allah’ın, resulüne indirdiğinin hak olduğunu tasdik eder ve bunun gereğini de yaparlar. Allah’ın vahyinin gereğini yerine getirmeyenler ise kördür. Allah’ın vahyinin gereğini yapanlar Allah’a verdikleri sözü yerine getirmiş olur. İşte, Allah ile yaptıkları anlaşmayı bozmayanlar da onlardır.
“Onlar, Allah’ın kendisiyle birleştirilmesini emrettiği şeyi (resulünün ve vahyinin kendisiyle olan ünsiyet bağını) birleştirenler, rablerinden haşyet duyanlar ve hesabın en kötüsünden korkanlardır.”230 Biraz önce söylediğim gibi onlar bağlamaları gereken şeyi bağlarlar, parçalayıp bölmezler. Örnek vermek gerekirse “dünya da ahiret de Allah’ındır” derler.
Allah’ın resulleri yalnızca Allah’ın emrettiğini söyler, Allah’ın emrini yerine getirir ve insanları da Allah’a davet ederler. Allah’a verdikleri sözün gereğini yerine getirenler de Allah ile resulünün, mü’minlerle Allah’ın resulünün, Kur’ân’la mü’minlerin, dünyayla ahiretin, beşerle Hz. İnsanın, kul ile Allah’ın arasını bağlarlar. Bununla beraber bütün mahlûkatı da Allah’a bağlayıp “istisnasız her mahlûkatı Allah yaratmış ve Allah’ın bunda mutlaka bir muradı vardır, hepsinin Allah’ın muradı dahilinde bir işi, vazifesi vardır”231 derler. Şayet biri, Allah’ın kullarını Allah’a bağlarsa herhangi birine zulmedebilir mi, haksızlık edebilir mi, laf söyleyebilir mi? -Tabi ki söyleyemez. Biri Allah’ın kullarına haksızlık ediyor, zulmediyorsa Allah’ın kullarını Allah’a bağlamadığı ve Allah ile olan ahdini bozduğu içindir.
“Yine onlar, rablerinin vechini (cemâlini ve rızasını) isteyerek sabreden, namazı ikâme ed(erek her anda Allah’ın huzurunda durmaya çalış)an, kendilerine rızık olarak verdiğimiz şeylerden (Allah yolunda) gizli, açık infak eden ve kötülüğü güzellikle savan kimselerdir. İşte onlar var ya, (dünya) yurdun(un en güzel) sonucu (âhirette) onlarındır. (Bu sonuç da) Adn cennetleridir. (Onlar) Oraya atalarından, zevcelerinden ve nesillerinden sâlih olanlarla beraber girerler. Melekler de her kapıdan onların yanlarına varırlar. (Ve onlara şöyle derler) (Dünyadaki imtihanlara) Sabrettiğinizden dolayı size selam olsun. (Dünya) Yurdun(un en güzel) sonucu (olan cennet) ne güzeldir!”232
Allah bizi dünya hayatının sonu güzel olanlardan eylesin inşallah; ama sonun güzel olması için mutlaka çalışıp çaba, gayret sarf etmemiz gerektiğini de unutmayalım. Bilmemiz lazım ki dünya hayatının sonu güzel olanlar; Allah’a verdikleri sözü kesin olarak onayladıktan sonra onu hiçbir şekilde bozmayanlardır. Allah’a verdiği sözü bozanlar ise ebediyen kaybeder.
“Allah’a (âbd olacaklarına dair) sağlam bir söz verdikten sonra ahidlerini bozanlar, Allah’ın kendisiyle birleştirilmesini emrettiği şeyi (resulünün ve vahyinin kendisiyle olan ünsiyet bağını) kesenler ve böylece yeryüzünde fesad çıkaranlara gelince, işte lanet onlar içindir ve yurdun en kötüsü (olan cehennem) de onlaradır.”233
Onlar Allah’a verdikleri ahdi bozar, Allah’ın bağlamasını emrettiği şeyi bağlamaz ve onu koparıp bozgunculuk yaparlar. İşte, lanet onlar içindir.234 Dünya hayatının sonu da onlar için bir felakettir; yani onlar için ebedi kaybediş ve kötü bir hayat vardır.
“(Ey iman ettiğini iddia edenler!) Allah’ın üzerinizdeki (iman) nimetini ve (ona resulü aracılığıyla verdiğiniz ve) sizi onunla bağladığı sağlam sözünü hatırlayın! Hani (o resule) ‘(seni) işittik ve itaat ettik’ demiştiniz. Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın)! Muhakkak ki Allah, göğüslerin içinde (gizli) olanı (dahi en ince ayrıntısına kadar) bilendir.”235
“Fakat (bize) verdikleri (o) sağlam sözlerini bozmaları sebebiyle biz de onları lanetledik ve kalplerini katılaştırdık. Onlar, (Tevrât’taki) kelimelerin konuldukları yerleri tahrif ed(ip değiştir)irler ve kendilerine nasihat edilen (o kitap)tan bir nasip (almay)ı da unuttular. İçlerinden pek azı müstesna, onlardan daima bir hainlik görürsün.” Hitap, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “(Resulüm!) Yine de sen onları affet ve (en güzel şekilde onlara) muamele et! Çünkü Allah, muhsinleri (güzellik yapıp güzel olanları) sever.”236 Yani onlar da benim kullarımdır, onları bana bırak ve sen kendi işine bak.
Evet, hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını, Allah’ın güzel fiillerini, mahlukata olan muamelesini anlamaya çalışıyoruz. O yüzden sohbetimizin adına El Efâlu’l Husnâ ve Aşk sohbetleri demiştik. Bu sohbetimizde de hep birlikte Allah’ın, kullarından nasıl söz aldığını ve kulun Allah’a nasıl söz verdiğini öğrenmeye çalıştık.
Peki, Allah neden söz alır?
Kulunu seviyor da ondan. Allah, kulundan sadece söz almakla kalmamış, bir de peygamber ve kitap gönderip Allah’a hangi sözü verdiğini ona hatırlatmıştır. Yetmez, bir de peygambere “haydi, kuluma örnek ol, manevi olarak onu çek, taşı, ona yardım et, destek ol” demiştir. Kuluna her şeyi öğretmezse kulun gerekeni yapamaması durumunda ona hiç azap eder mi, onu hesaba çeker mi, Allah, kulunu hiç başıboş bırakır mı, bırakması ona yakışır mı? -Hâşâ, elbette ki yakışmaz!
Kulun dünyaya gelirkenki Allah’tan ayrılışı, dünyaya gelişi; âşığın, maşukundan ayrılışıdır. Peki, maşuk; âşığını, sevdiğini, kendisini seveni, “sen benim rabbimsin, ben de buna şahidim” diyen âşığını dünyaya gönderirken nasıl bir hâl ile göndermiştir?
Mesela; Mecnun, Leyla’yı bir yere gönderirse ona “aman, giderken dikkat et düşmeyesin! Bak şurada tehlike var, çok hareket etme! Bak, hava soğuktur, dikkat et üşütmeyesin, terli terli su içmeyesin” der ve dikkatli olması için sevdiğine bin türlü nasihatte bulunur. Yetmez bir de ona “bak, dediklerimi kesin yapasın sonra aklım sende kalmasın. Ben senin kazanıp gelmeni istiyorum, zahmet çekmeni, yolda kalmanı, kaybetmeni istemiyorum” deyip ayrıca ondan söz alır. Öyle değil mi! İşte, bu da Allah’ın, kuluna, âbdine, âşığına yaptığı nasihattir! Allah’ın kulundan söz almasının sebebi budur.
Allah, kulundan söz alarak ona “senden dediklerimi yapacağına dair kesin söz aldım. Sözünü yerine getir -tabir-i caizse- dediklerimi yap, beni üzme” buyuruyor ve bunu da “âbdim” dediği âşığına söylüyor.
Maşuk, âşığını sevmez mi! Acaba âşık mı maşukunu daha çok seviyor yoksa maşuk mu âşığını daha çok seviyor! Bu soruya ancak Allah cevap verebilir, ilâh olan cevap verebilir. Âbd olan cevap veremez. Hâl böyleyken kulun, âbdin; rabbini, ilâhını bırakıp hayali olan nefsinin, benliğinin peşinden gitmesi nasıl doğru olur! Rabbi ondan söz almışken, kul da cennete, rabbine koşacağına, ona firar edeceğine dair rabbine söz vermişken fani olan yarım günlük dünyanın peşinden gitmesi nasıl doğru olur!
En çok kaybedenler, en çok “ben akıllıyım” diyenlerdir. “Ben akıllıyım” diyenlerin akıllı olduklarını söylemelerinin sebebi; gönüllerinin olmamasıdır. Onlar gönlünü, kalbini, imanını kaybetmiştir; ama hâlâ akla takılıp “ben çok akıllıyım” derler. Senin, akıllı değil imanlı olman, âbd olman gerekir. Aklın sana imanı kazandırmamışsa, sen o akılla şeytanın peşinden gidiyorsan, fani olan dünyanın peşine takılmışsan senin aklın akıl değildir. Sen de kalkmışsın aklına güveniyorsun! Üstelik hâlini görüyor, biliyorsun. Madem öyle nasıl “ben akıllıyım” diyorsun! Akıl odur ki seni rabbinle beraber etsin, sana ebedi hayatını, Allah’ın rızasını, dostluğunu kazandırsın.
Evet, hep beraber Allah’ın vaseka “söz aldı” fiilini âyetlerde geçtiği şekilde anlamaya, rabbimizin hem resullerinden hem de bizden nasıl söz aldığını ve rabbimizin kitabına, gönderdiği resulüne uyacağımıza dair bizim rabbimize nasıl söz verdiğimizi anlamaya çalıştık.
Allah bizi yalancılardan ve “sana verdiğim sözü bilmiyorum, hatırlamıyorum, anlamadım ya rabbi” diyenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi sadıklardan eylesin. Allah bizi verdiği sözü unutmayanlardan ve sözünü ciddiye alıp gereğini yerine getirenlerden eylesin. Allah bizi verdiği sözü yerine getirmiş olarak rabbinin huzuruna varanlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
