25.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı anlamaya, Allah’ın her anda bizimle muhatap olduğunu ve bizi imtihana tabi tuttuğunu öğrenmeye çalışıyorduk.
Geçen üç sohbet boyunca kulun Allah’tan razı olması gerektiğini ve Allah’ın rızasını nasıl kazanacağını anlamaya çalıştık. Allah’ın güzel fiillerini nüzul sırasına göre anlamaya çalışıyoruz. Radiye “razı oldu” fiilinden hemen sonra azzebe “azap etti” fiili gelir. Bu sohbetimizde de hep beraber Allah’ın “azap etti” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.
İki türlü azap vardır. Biri zahiri, diğeri de manevi azaptır.
Peki, Allah, kuluna azap eder mi?
Bizim anladığımız manada Allah, kuluna asla azap etmez; çünkü Allah’ın “azib” ya da “muazzib” yani “azap eden” diye bir ismi yoktur. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “muhakkak ki Allah, insanlara hiçbir şekilde zulmetmez; fakat insanlar kendilerine zulmederler”111 buyurmuştur. Allah kimseye azap etmez, insanın kendi kendine zulmetmesi insan için azap olur. Mesela; Allah, insanı manevi olarak nereye koymuşsa insan sadece orada durmalıdır. Eğer Allah’ın kendisini koyduğu yerde durmazsa kendine zulmetmiş, azap etmiş olur. İşte, kendini azaba atan insandır. Allah ise insan kendini azaba atmasın diye ona her şeyi apaçık beyan eder ve kazanması için her anda insana imkân verir.
Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “(resulüm!) biz seni ancak bir müjdeci ve bir uyarıcı olarak gönderdik”112 buyurmuştur. Allah, peygamberini gönderip bütün kullarını nimetleriyle, cennetiyle, dostluğuyla, yakınlığıyla müjdelemiş, bir de onları azapla uyarıp ikaz etmiştir. Şayet kul, rabbini dinlemez, cennete koşmazsa, tam tersi olarak azap yoluna girer ve bu azap da Allah’ın “hiç kimse onun azabı gibi azap edemez.”113 “Bilin ki gerçekten Allah’ın azabı çok şiddetlidir”114 âyetlerinde beyan ettiği gibi dünyadaki azaplara benzemez; çünkü biri rabbini, cenneti, insanlığını, kendini kaybederse bu kaybı ebediyen olur ve telafisi mümkün olmaz. Dünyadaki her şeyin bir şekilde telafisi olabilir; ama ebediyen kaybetmenin hiçbir şekilde telafisi yoktur.
Ahirette azap olduğu gibi bir de dünyadayken azap vardır. Dünyadaki azap “biz (küfürden) belki (imana) dönerler diye büyük azap (olan âhiretteki azap)tan ayrı olarak onlara yakın azap (olan dünya azabın)dan tattıracağız”115 âyetinden anlaşılacağı üzere kulları Allah’a dönsün diyedir.
Allah; küfredenlere, inkâr edenlere, şirk koşanlara, nifakta olanlara; rablerine, kendilerine, cennete dönsünler diye sıkıntı, hastalık, bela, musibet verir ve onları bu azaplarla uyarıp ikaz eder; ama ahiret azabı ebedidir, süreklidir.116
Azabın çeşitleri vardır. Bu azaplar; azâbun azîm; azîm azap, büyük azap, azametli azap.117 Azâbun elîm; elîm azap, iç yakan azap.118 Azâbun muhîn; muhîn azap, alçaltıcı azap.119 Azâbun nâr; ateş azabı.120 Azâbil hamîm; kaynar su azabı.121 Azâbun mukîm; mukim azap, sürekli, daimî azaptır.122 Bir de boyna hâlka takılı olarak Allah’ın huzurunda tutuklu olma azabı vardır. Allah onlar için “boyunlarında hâlka takılı olarak sürüklenecekler ve huzurumuza getirilecekler”123 buyurmuştur. Yalnız bu azap kıyamet yerindeki azaptır. Bir de bütün bu azapların üzerinde Allah’tan mahrum olma azabı;124 yani Allah’ın, kuluyla konuşmaması, yüzüne bakmaması azabı vardır. Bu azap diğer bütün azaplardan daha ağırdır, daha acıdır.
Allah’ın beyan ettiği bütün azapların bir sebebi vardır ve hepsinde de kul kendi kendini bu azaplara layık etmiştir. Zaten Allah’ın, azapları beyan etmesinin sebebi; kul, azaba değil nimete layık olsun ve kulunu yaratmasındaki muradı kulun üzerinde gerçekleşsin diyedir. Diğer bir tabirle başka şeylere değil Allah’a âbd olsun diyedir.
Şimdi Allah’ın kimlere azap edeceğini, daha doğrusu kimlerin kendini azaba attığını âyetlerle anlamaya çalışalım inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
“Biz senden önce hiçbir resul göndermedik ki ona (şöyle) vahyetmiş olmayalım, ‘muhakkak ki benden başka ilâh yoktur, öyleyse bana âbd olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın).”125 Bütün peygamberlerin geliş sebebi; insanları, Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmamaya, “lâ ilâhe illallah” demeye ve sadece Allah’a âbd olmaya davet etmektir.
Allah istisnasız bütün kullarını cennete, Hz. İnsan olmaya, kendi kendisi olmaya, Allah’ın nefhettiği rûh olmaya, emaneti taşımaya, yakın olmaya, mukarrebun olmaya, şeytana tabi olmamaya, âbd olmamaya, cehenneme gitmemeye, küfre, şirke düşmemeye, münafık olmamaya, ciddi, samimi ve ihlaslı olmaya davet eder.
Aslında Allah’ın bütün daveti kendisinedir. Kul, rabbinden başka tarafa dönmesin diyedir. Bu yüzden Allah âyet-i kerimelerde “o gün insan, ‘kaçacak yer neresi?’ der! Hayır! (O günün dehşetinden) Sığınacak (bir) yer yoktur! O gün varılıp durulacak yer sadece rabbin(in huzur)udur.”126 Fe eyne tezhebûn:127 “Hâl böyle iken (ondan yüz çevirip) nereye gidiyorsunuz?” buyurmuştur. Ben sizi karanlıklardan nûra, sizi huzuruma, cennete davet ederken siz nereye kaçıyor, nereye gidiyorsunuz, diye soruyor Allah.
Allah bu âyette insanın nasıl kendi kendine azap ettiğini beyan eder. “Doğrusu insana, çalışmasından başka bir şey yoktur. Muhakkak ki bu çalışması(nın, çaba ve gayretinin hesabı) da yakında görülecektir.”128 Azap olarak herkesin kendi elleriyle yaptığının karşılığı, kendi çabasının, gayretinin sonucu vardır.
Evet, Allah hiç kimseye azap etmez. Kulun kendisi azabı kazanmak için çaba, gayret sarf eder; yani kul, azabı kendi elleriyle, aklıyla, iradesiyle, düşüncesiyle, fikriyle, peşinden koştuğuyla kazanır. Allah da kullarına “azabın peşinden koşmayın, nimetin, cennetin peşinden koşun ve rabbinize firar edin”129 buyurur.
“El Esmâu’l Husnâ (en güzel isimler) ona aittir.”130 Bütün güzellikler Allah’a aittir, Allah’tandır. Kul bu güzellikten mahrum kalırsa kendine zulmetmiş, dolayısıyla zalimlerden olmuş olur. Kul kendini Allah’ın güzelliğinden mahrum bıraktığı için kendisi kendine zulmetmiştir. Bu nedenle zulüm ya da azap bizatihi yoktur. Kulun üzerinde Allah’ın güzelliği tecelli etmeyince kul kendi eliyle azabı kazanmış olur. Allah tercihi kuluna vermiş ve ona “ister güzel olursun, istersen de güzellikten mahrum kalırsın” buyurmuştur. İşte, kul da Allah’ın güzelliğini tercih etmeyip Allah’tan, Allah’ın güzelliğinden, insan olmaktan, Hz. İnsan olmaktan mahrum kalınca bu mahrumiyeti kendisine azap olur.
Allah âyet-i kerimelerde “biz, kıyamet günü (amellerin tartılması) için adalet terazileri kurarız. Artık hiç kimseye hiçbir şekilde zulmedilmez ve (yapılan iş) bir hardal tanesi ağırlığında bile olsa onu (mutlaka yapanın karşısına) getiririz. (O gün) Hesap görücü olarak biz yeteriz”131 “Yaptığın (iyilik veya kötülük) bir hardal tanesi ağırlığında bile olsa ve bu bir kayanın içinde veya göklerde yahut yerin derinliklerinde bulunsa da Allah onu (senin karşına) getirir”132 buyurur. Nasıl ki iman etmek, sevmek, âşık olmak gerekiyorsa aynı şekilde Allah’tan haşyet duymak ve ona karşı edepli olmak da gerekir; çünkü iman; aşk, muhabbet, haşyet ve edeptir. Bunların hepsi birdir, aynıdır.
Allah, bir de şirk koşanlara azap eder. Daha doğrusu Allah’a şirk koşanlar nefislerini yahut başka şeyleri Allah’a şirk koştukları için kendilerini Allah’tan, Allah’ın rahmetinden, nûrundan, güzelliğinden mahrum bırakırlar, böylelikle bu mahrumiyetleri kendilerine azap olur.
Herkes Allah’ın kudreti altındadır. Allah şirk koşanlar için “Allah’tan başka (dua edip) yalvardıklarınız bir sinek dahi yaratamazlar, hepsi bunun için bir araya gelseler bile! Eğer sinek onlardan bir şey kapsa, bunu ondan kurtar(ıp geri de al)amazlar. (Çünkü) İsteyen de âciz, (kendinden) istenen de!”133 buyurmuştur. Hiç kimsenin yahut hiçbir şeyin Allah’tan bağımsız bir varlığı, bağımsız bir gücü yoktur. Kul ister birini ister bir şeyi isterse de kendi nefsini Allah’a şirk koşsun, o şirk koştuğu, bir sivrisineğin kanadını yaratabilir mi? -Hâşâ, elbette ki yaratamaz. Öyleyse insan, nasıl olur da Allah’a şirk koşabilir, Allah’tan başka tarafa dönebilir!
Allah, resulünü inkâr edip âyetlerini yalanlayanlara da azap eder. “(Resulümüzü) İnkâr edip âyetlerimizi yalanlayanlar ise işte (o gün) onlar için aşağılayıcı bir azap vardır.”134 Allah’ın azabı çok şiddetlidir. Allah, azabı şimdiden bize haber veriyor ki neyin ne olduğunu anlayalım ve azaba düşmeyelim.
En büyük azap, insanın Allah’tan mahrum kalması ve rabbini kaybetmesidir. Azap herkesin anlayacağı şeydir; ama rabbini kaybetmeyi, rabbinden mahrum kalmayı, “orada (azap içinde kalın) susun ve artık (bir daha) benimle konuşmayın”135 azabını anlayabilmek için büyümüş olmak gerekir. Herkesin azabı farklı farklıdır. Zahiri azap büyümeyenler içindir. Büyümüş olanlar için ise azap maşukundan ayrı kalmaktır, onlar için bundan daha dehşet, daha acı bir azap yoktur; ama biri büyümemişse Allah onu uyarıp ikaz eder ki iman etmediğini, müşrik olduğunu, münafık olduğunu, zalim olduğunu ve rabbinden kaçtığını anlasın.
Her nefis azabı anlar. Allah da zaten azabı beyan ederek nefisleri tehdit eder; ama kulun, rabbini, maşukunu kaybetmesindeki azapta muhatap nefis değil gönüldür, rûhtur.
Evet, Allah; âyetlerini yalanlayanlara, emrine karşı gelmekte ısrar edenlere, kâfirlere, yalanlayıp yüz çevirenlere, dünya hayatını ahirete tercih edenlere, Allah’a yalan yere iftira atanlara, insanları Allah’ın âyetlerinden alıkoyanlara, zalimlere, kendilerine Allah’ın âyetleri okunduğunda kibirlenenlere, atalarının dinine uyanlara, insanlara zulmeden zalimleri destekleyenlere, Allah’ın dininde ihtilafa düşenlere, kardeşliği bozanlara, şeytana uyanlara, şeytana dost olanlara, Allah’ın yolundan alıkoyanlara, imandan sonra göğsünü küfre açanlara, şükretmeyip nankörlük yapanlara, kalplerinde hastalık olanlara, manen gözleri görmeyenlere, kulakları işitmeyenlere, Allah’ın vahyini anlamayanlara, Allah’a ve onun resulüne saygısızlık yapanlara azap eder. Münafıklara ise iki kat azap vardır. Allah, bu şekilde kitabında kimlere azap edeceğini tek tek beyan etmiştir.
Azabı açıklayan, beyan eden binden fazla âyet vardır. Dediğim gibi; Allah, kullarını uyarıp ikaz etmek için azapları anlatmış ve kuluna “sakın gevşeme, ‘belki bir şey olmaz, Allah azap etmez’ deme, bak azap ediyorum” buyurmuştur. Allah’ın saydığı bu özellikler, hâller kimde varsa azaba hazır olsun. Allah bir kere “söz benden çıktı, öyle söylediysem öyledir ve bu sözüm hiç kimse için değişmez” buyurdu. Yani Allah’ın vaadi vardır ve Allah vaadinden asla dönmez.136
Peki, Allah, şirk koşanlara nasıl ve neden azap eder?
Çünkü onlar kendilerini Allah’ın ortağı zannedip nefislerini Allah’a şirk koşarlar. Kendilerini Allah’ın ortağı zannettikleri için kendilerini öyle ortaya koyarlar.
Nasıl?
Örnek vermek gerekirse “ben biliyorum, ben âlimim” deyip kendilerini Allah’ın Âlim ismine şirk koşarlar. Biri her konu hakkında “Allah biliyor, Allah her neyi söylemişse doğru olan odur” demezse “ben âlimim, Allah’tan daha çok biliyorum” demiş ve Allah’ın söylediğini kabul etmemiş olur. Bunu ille de diliyle söylemesi gerekmez. Bir konu hakkında bile “Allah böyle söylemiş; ama şöyle olsa da olur” diye içinden geçirirse dahi kendini, ilmini, aklını ya da herhangi bir sıfatını Allah’ın Âlim ismine şirk koşmuş olur.
Aynısı Allah’ın Rahmân ve Rahîm isimleri için de geçerlidir. Biri “ben merhametliyim, çocuklarıma, insanlara rahmet ediyorum. Aslında olayların, hayatın şöyle şöyle olması gerekir” deyip yaşanan olaylarda Allah’ın takdirini, hükmünü, imtihanını kabul etmez ve Allah’ın işini beğenmezse “ben Allah’tan daha rahman, daha rahimim” demiş; yani kendini Allah’ın Rahmân ve Rahîm isimlerine şirk koşmuş olur. Allah âyet-i kerimede “Allah kendisine şirk koşulmasını asla bağışlamaz”137 buyurmuştur. Yani “seni aşağıya öyle bir indiririm ki boyun bükmek zorunda kalırsın! Rahmetin de ilmin de kime ait olduğunu görürsün. Sana bunu gösterir, tattırırım. Haddini bil ve seni yaratan rabbine karşı edepli ol! Ben sana akıl vermişim, geri zekâlı numarası yapıp ‘ben anlamadım’ diyemezsin. Bana karşı edepli ol! Günah işlemeni, yanlış yapmanı, çamura düşmeni affederim, hatta bin kere de günah işlesen, bin defa da yanlış yapsan yine seni affederim; fakat kendini benden daha merhametli, daha âlim görürsen yaptığın bu edepsizliği, saygısızlığı affetmem, haberin olsun” demiştir.
Şirk; Allah’ın isimlerinde insanın kendini, nefsini, aklını, iradesini, ilmini Allah’a ortak koşmasıdır. Şirk affedilmeyendir. Bu yüzden Allah bütün günahları affedeceğini; ama şirki affetmeyeceğini buyurmuştur.
Şirk yalnızca put dikip onun önünde secde etmek değildir. Zaten nefsimiz önümüze dikilmiş, biz de nefsimizin önünde secde ediyoruz. İşte, şirk insanın kendi nefsine secde etmesi; yani nefsinin istek ve arzularını Allah’ın emrinin önünde ve üzerinde tutmasıdır.
“(Resulümüzü) İnkâr edip âyetlerimizi yalanlayanlar ise işte (o gün) onlar için aşağılayıcı bir azap vardır.”138
Allah’ın âyetlerini yalanlamak nasıldır?
İnkâr etmek başka, yalanlamak başkadır. Biri “evet, Allah böyle söylemiş ve bu söylediği doğrudur” deyip peşinden “ama” derse veya âyetleri kabul ettiği hâlde âyetlerin gereğini yerine getirmezse Allah’ın âyetlerini yalanlamış ve “ben daha iyi biliyorum” demiş olur; yani Allah’a güvenmemiş olur. Böyle biri “Allah böyle söylemiş, evet doğrudur” der; ama hayatını Allah’ın vahyine göre yaşamaz. Âyetleri diliyle inkâr etmez; ama kendi içinde, gönül dünyasında âyetleri yalan sayar.
Âyetleri yalanlamak genel itibariyle mü’minlerin düştüğü bir durumdur. Baktığımızda mü’minler, Müslümanlar âyetleri dilleriyle tasdik eder; ama gönülleriyle onu yalanlarlar. Misal; Allah “infak edin, verin” dediği hâlde insanlara ikram edip vermezler. “Namazınızı kılın” dediği hâlde namaz kılmazlar. Allah “beni zikredin” buyurmuştur; ama onlar Allah’ı zikretmezler. Allah “şükredin” demiştir; ama şükretmez, nankörlük yaparlar. Allah “kardeş olun” dediği hâlde kardeş olmazlar. “Sözün en güzelini söyleyin” dediği hâlde güzel söz söylemezler. Allah “gıybet etmeyin, kardeşinizin etini yemeyin” buyurmuştur, onlar da “doğrudur, Allah böyle söylemiş” derler; ama gıybet etmeye, insanları çekiştirmeye devam ederler; yani Allah’ın sözünü yalanlar, yalan sayarlar.
Yalanlamak ile ilgili Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den bir örnek vereyim.
Sahabeler pazar yerinde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ya Resulullah! Allah âyet-i kerimede ‘kim âyetlerimizi yalan sayarsa’ buyuruyor. Peki, Allah’ın âyetlerini yalan saymak ne demektir” diye sorar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de onların anlayacağı şekilde örnek verir ve “biri ‘şu tepenin arkasında bir ordu size saldırmak üzere geliyor’ derse o adama inananlar tezgâhını toplayıp burayı terk ederler (bunlar ona inanan, iman eden kimselerdir. Bundan dolayı tezgahlarını toplarlar). Aralarından bir kısmı da ‘doğru söylüyorsun öyledir (tepenin arkasında bize saldırmak için gelen bir ordu var)’ derse; ama alışverişlerine devam ederse o adamın söylediğini yalan saymış olurlar; çünkü adamın sözünü ‘doğrudur’ deyip tasdik ederler; ama yerlerinde durup hiçbir şey yapmazlar. Allah’ın âyetlerini yalan saymak da böyledir. Allah’ın vahyi hakkında ‘doğrudur, Allah böyle söylemiş’ dedikten sonra peşinden ‘ama’ deyip gerekeni yapmamak ya da yaptığı yanlışı terk edip doğru yapmamak Allah’ın âyetlerini yalan saymaktır” buyurur.
Öyleleri de var ki “cennet var” dediği hâlde cennete koşmak için herhangi bir çaba, gayret sarf etmez. Aynı şekilde “cehennem var” der; ama hayatını yaşarken cehenneme doğru koşar. “Rabbimize itaat etmemiz gerekir” der; ama rabbine itaat etmez, tam tersine şeytanın verdiği vesveseye uyar. İşte, yalanlamak böyledir.
Kul, Allah’ın âyetlerini yalan sayarsa rabbini dinlemediği için bunun karşılığını, azabını, mutlaka görür ve rezil rüsva olur. Biri Allah’ı dinlemeyip âyetleri yalan sayınca nefsine, şeytana uyar. Böyle yapınca da Allah’ı ilâh edinmemiş “lâ ilâhe illallah” dememiş olur. O kişinin ilâhı Allah değil onun nefsidir, şeytandır.
Allah’ın emrine karşı gelmekte ısrar edenlere Allah azap eder. “Muhakkak ki Allah’a ve resulüne karşı gel(erek koydukları sınırları çiğney)enler, kendilerinden öncekilerin (alçaltılıp) perişan edildiği gibi (alçaltılıp) perişan edileceklerdir. Çünkü biz, apaçık âyetler indirmişizdir. Kâfirler için (âhiret günü) aşağılayıcı bir azap vardır.”139
Şimdiye kadar saydığımız bütün bu azaplar dünyadaki değil ahiretteki azaplardır.
İmanını kaybedenler, Allah’ın emrine karşı gelmede ısrar ederler. Bundan dolayı da azabı hak ederler. İnsan, Allah’ın emrini bir sefer yapmayabilir. Hatta değil bir sefer, beş sefer, on sefer de yanlış yapabilir; ama ne olursa olsun yanlışından kurtulmak için çabasının olması ve Allah’ın emrine karşı gelmede ısrar etmemesi gerekir. Eğer Allah’ın emrine karşı gelmede ısrar ederse Allah da ona azap eder. Bunu Allah söylüyor.
Evet, insan yanlıştan kurtulmak ve azaba uğramamak için çaba, gayret sarf etmeli ne zaman, ne kadar yanlış yaparsa yapsın, her yanlış yaptığında sürekli tövbe edip Allah’a dönmelidir. Yoksa günahında ısrar etmiş olur ki karşılığında ise azaba uğrar. Allah âyet-i kerimede kaybedenler için “kim (düşündükleri veya yaptıklarından dolayı) bir kötülük kazanır ve (bu) suçu kendisini çepeçevre kuşatır (da imansız olarak ölür)se işte o kimseler ateş ehlidirler ve onlar orada ebedi olarak kalırlar”140 yani günahları kendilerini çepeçevre kuşatanlar cehennemliktir, buyurur. Günahı kendisini çepeçevre kuşatanlar günahında ısrar eder, sürekli günah işler ve bundan kurtulmak için de herhangi bir çaba, gayret sarf etmez, tövbe, istiğfar etmezler.
Kâfirlere, hakikati örtenlere, hakikati anlamamış numarası yapanlara Allah azap eder. “Ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Resulümüze) ‘Râinâ (bizim isteklerimize uy)’ demeyin, ‘unzurnâ (bizim haklarımızı gözet)’ deyin ve (Allah’ın hükmünü) dinleyin! Çünkü kâfirler için (âhirette) elem verici (iç yakan) bir azap vardır.”141
Hakikati anlamamış numarası yapmak nasıldır?
Hakikati anlamamış numarası yapanlara Allah’ın âyetleri okunur; ama onlar sanki Allah’ın ne söylediğini bilmiyormuş gibi davranır ya da “biz zaten biliyoruz” deyip âyetlerin gereğini yerine getirmezler. Şimdi biri böyle yapınca Allah’ı dinlemiş olur mu? -Elbette ki olmaz. Çünkü rabbini ciddiye almamış, rabbinden korkmamış, endişe etmemiştir.
Allah bu tehditleri korkmayanlara yapar. Neden? -Tabi ki rahmetinden, sevdiğinden dolayı yapar. Allah, korkmayanları azapla tehdit ediyor ki tövbe edip rablerine dönsünler, cenneti, rablerinin rızasını ve dostluğunu kazansınlar.
“Bize kesin olarak vahyolundu ki şüphesiz azap (kendilerine gelen hakkı) yalanlayan ve yüz çevirenlerin üzerine olacaktır.”142 Yani Allah’ın vahyini ciddiye almayanlara azap vardır. Yalanlayıp yüz çevirenler; âyetleri dinler, bilir, anlar; ama ciddiye alıp âyetlerin gereğini yerine getirmezler. Allah da onlara azap edeceğini, buyurdu.
Allah bir de dünyayı ahirete tercih edenlere azap eder. Allah onlara azap eder demek onlar cehennemliktir, demektir. “O Allah ki göklerde ve yerde ne varsa hepsi onundur. (Âhirette kendilerini bekleyen) Şiddetli azaptan dolayı kâfirlerin vay hâline! Onlar ki dünya hayatını âhirete göre daha çok severler (ve tercih ederler), (insanları) Allah yolundan alıkoyarlar ve onu eğri göstermek isterler. İşte onlar (haktan) uzak (derin) bir dalâlet içindedirler.”143
“Kalbi iman ile mutmain olduğu hâlde (inkâra) zorlanan müstesna, kim iman ettikten sonra Allah’ı inkâr eder ve böylece kim göğsünü küfre açarsa işte Allah’ın gazabı onların üzerine iner ve onlar için büyük bir azap vardır. Bu (azap), onların dünya hayatını âhirete göre daha çok sevmelerinden (ve tercih etmelerinden) dolayıdır. Muhakkak ki Allah kâfirler topluluğunu hidâyete erdirmez.”144
“İşte onlar, âhiret karşılığında dünya hayatını satın alan kimselerdir. Bu yüzden (kıyamet günü) onlardan azapları hafifletilmez ve onlara (o gün) yardım da edilmez.”145
Biri dünyayı ahirete tercih ediyorsa ahirete değil dünyaya iman etmiştir. İman; sevmek manasına geliyordu ya işte o da dünyayı sevmiştir.
Allah’a iftira atanlara; yani Allah’ın söylemediği bir şey için “Allah böyle söyledi” diyenlere Allah azap eder. “Mûsâ o (sihirbaz)lara dedi ki: Yazıklar olsun size! Allah hakkında yalan uydurup (ona) iftira etmeyin sonra (o), bir azap ile kökünüzü keser. Andolsun ki (Allah’a) iftira eden harab ol(up yok olur gid)er.”146
Baktığımızda öyleleri var ki Allah’ın söylemediği bir şey hakkında “Allah böyle söylemiş” der! Peki, “Allah bunu hangi âyette buyurdu” diye sorduğumuzda ise bu defa “işte, herkes öyle söylüyor” der. Siz Allah’a iftira atıyorsunuz! Allah’ın söylemediği bir şey için “Allah böyle söylemiş” ya da “bence doğru böyledir” diyorsunuz! Neye göre böyle söylüyorsunuz! Bunu Allah’ın dinine, vahyine göre mi söylüyorsunuz! Başkası da çıkıp “işte, hocalar öyle söylemiş” diyor! Bakın, siz Allah’a İftira atıyorsunuz! Bir şey hakkında “Allah böyle söylemiş” diyebilmeniz için onun mutlaka âyet olması gerekir, yoksa “Allah böyle söyledi” diyemezsiniz, derseniz Allah’a iftira atmış olursunuz. Allah da kendisine iftira atanlara azap edeceğini buyurmuştur. Hâl böyleyken baktığımızda dinle ilgili, Allah’a ait tek bir bilgisi bile olmayanlar bilmedikleri şeyi tartışır, konuşur, âlim kesilirler!
İnsanları Allah yolundan alıkoyanlara Allah azap eder. “(Resulümüzü ve âyetlerimizi) İnkâr edip (insanları) Allah yolundan alıkoyanlar var ya, (işte o gün) fesad çıkarmaları sebebiyle onların da azaplarını kat kat arttırırız.”147
İnsanları Allah’ın yolundan, âyetlerinden nasıl alıkoyarlar?
“Senin, Kur’ân’ı okumana gerek yok, şu kitapları okuman yeterlidir” deyip insanları âyetlerden alıkoyarlar ya da “zaten kelime-i şehadeti getirmişsin, namazını kıl, orucunu tut, paran varsa hacca gider, zekâtını da verirsen tamamdır cennete gidersin” derler. Peki, bunu Allah mı söyledi? -Hayır! Böyle söyleyenler kendi kendine din üretip insanları Allah’ın âyetlerinden alıkoyarlar. Hâlbuki bırakın, insanlar rablerini dinlesin, rableri onlarla konuşmuş, onlar da rablerinin kendilerine ne söylediğini anlasın! Allah bir tek âlimlerle mi konuştu yoksa bütün kullarıyla mı konuştu! Neden insanlara “siz öğrenmeyin, biz size anlatırız” diyorsunuz! Ya da siz niye anlatıyorsunuz ki Allah zaten gerekeni açık açık söylemiş! Neden insanların önüne Allah’ın ne söylediğini koymuyorsunuz da kendi sözlerinizi koyuyorsunuz! Böyle yapanlar insanları Allah’ın yolundan alıkoyanlardır.
Allah istisnasız bütün kullarıyla konuşmuştur, dolayısıyla herkes rabbini dinlemelidir. Biz de herkes rabbinin kendisine ne söylediğini öğrensin, anlasın, dinlesin diye İkra televizyonumuzda sürekli olarak Türkçe ve Türkçe-Arapça Kur’ân-ı Kerim okutuyoruz. Gerçekten merak ediyorum, yaklaşık 10 senedir İkra televizyonundan her gün Türkçe ve Türkçe-Arapça bir cüz Kur’ân-ı Kerim okutuyoruz. Acaba Kur’ân-ı Kerim’i baştan sona dinlemeyen var mıdır! En azından kardeşlerimiz için merak ediyorum. Eğer kardeşlerimiz arasında Kur’ân’ı baştan sona dinlemeyen varsa bu çok büyük bir kayıptır!
Evet, Allah Kur’ân’ı her bir kula göndermiştir. Eğer Allah’a “ben senin kulunum” dediysen o zaman bu senin kitabındır ve hiçbir mazeret üretmeden onu dinlemen, okuman gerekir. Okumayı bilmiyorsan kulağın var, dinleyebilirsin! Allah sana bunun için bütün imkânları vermiştir. İkra televizyonundan günde üç cüz Kur’ân dinlesen on günde Kur’ân’ı tamamlamış olursun. Kur’ân’ın yalnız Türkçesini dinlesen her bir cüz ortalama bir saat olduğundan otuz cüzü toplamda otuz saatte dinlemiş olursun. İnsan, gerekirse bir günde bile “acaba rabbim bana ne söylemiş” deyip otuz cüzü dinleyebilir. Hiç Allah’ın kelamından daha önemli bir şey var mıdır! Bilmemiz lazım ki âyetleri inkâr etmek, yalanlamak neyse onu ciddiye almamak, dinlememek, anlamaya çalışmamak da öyledir.
Allah bir de zalimlere, zulmedenlere azap eder. “O, dilediğini (Allah’ın rahmetiyle hem kendine hem de başkalarına merhamet edenleri) rahmetinin içine alır. Zalimlere gelince, (Allah) onlar için (kıyamet günü) elem verici (iç yakan) bir azap hazırlamıştır.”148
“Sonra da (hem kendilerine hem de başkalarına) zulmedenlere, ‘ebedi azabı tadın! Siz kazandıklarınızdan başkasıyla mı cezalandırılacaksınız?’ denilir.”149
Zulüm; Allah neyi nereye koymuşsa onu Allah’ın koyduğu yerde görmemek, orada tutmamak ve buna göre muamele etmemektir. İnsan en büyük zulmü kendine yapar; çünkü insan en çok kendini Allah’ın koyduğu yerde tutmaz. Şayet “ben kimim” sorusuna doğru cevap verirsek kendimizi Allah’ın koyduğu yere koymuş ve kendimize de insana da zulmetmekten kurtulmuş oluruz. Aksi takdirde kendimize de insanlara da zulmetmekten kurtulamayız.
Peki, “ben kimim” sorusuna nasıl cevap verirsek bu cevabımız Allah’ın vahyine göre doğru olur?
“Ben, Allah’ın yeryüzündeki halifesiyim, Allah’ın, rûhundan nefhettiği, meleklerin secde ettiği varlığım, onun âbdiyim. Allah beni kendisine âbd olayım, âşık olayım, kurban olayım, dua olayım, rahmet olayım, güzel yapayım, güzel olayım, onun yolunda kurban edeyim diye yaratmış ve beni dünyaya göndermiştir. Benim de hayatımı yaşarken gönlümü rabbimden ayırmamam, rabbimden başka bir tarafa dönmemem ve rabbimin emrettiği, razı olduğu gibi yaşamam lazım” dersek “ben kimim” soruna doğru cevap vermiş oluruz.
Aynı şekilde karşımızdaki insana da Allah’ın âbdi, kulu ve halifesi olarak bakmamız lazım. Öyle ki bakışımızla ona zulmetmemiş olalım. Yetmez, her bir varlığa da Allah’ın kulu, âbdi olarak bakmamız gerekir. Varlıkta herhangi bir şeye bakarken “bu boş bir şeydir” dersek rabbimizi dinlememiş ve o şeyi Allah’ın koyduğu yere koymamış oluruz. Oysaki Allah’ın varlığa yüklediği bir vazife vardır. Bütün varlık, rabbini hamd ile tesbih eder150 ve hepsi insanın hizmetine verilmiştir.151 Biz de varlığa bakarken her şeyin, rabbini hamd ile tesbih ettiğini bilerek bakmalıyız. Diğer türlü zalimlerden oluruz. Zaten zalimlerden olduğumuz, doğru bir bakışa sahip olmadığımız için dünyanın, insanlığın, ümmetin hâli ortadadır. Hepimiz kendimize zulmetmişiz! Kendine zulmeden tabi ki başkalarına da adil olamaz, merhametli olamaz, dolayısıyla onlara da zulmeder.
Allah’ın âyetleri okununca kibirlenenlere Allah azap eder. “Ona âyetlerimiz okunduğu zaman sanki onları işitmemiş, sanki kulaklarında bir ağırlık varmış gibi kibirlenerek yüz çevirir. (Resulüm! Sen) Onu elem verici (iç yakan) bir azap ile müjdele!”152 Bunlar; Allah’ın vahyi kendilerine okunduğunda “ben biliyorum, hatta ben daha iyisini biliyorum” ya da “benim bunu öğrenmem gerekmez, benim zaten bilgim var” deyip kibirlenenlerdir. Senin rabbin konuşuyor rabbin! Senin rabbin sana ne yapacağını beyan etmiş, sen şimdi nasıl kibirlenebiliyor, “ben zaten biliyorum, benim bunlara ihtiyacım yok” diyebiliyorsun!
Devamlı olarak “rabbimizi kendi üzerimizden tanımamız lazım” diyorum ya, işte bunu da kendi üzerinden anlayacaksın. Nasıl ki sen konuştuğunda karşındaki seni ciddiye alıp dinlemediğinde ona kızıyor, hatta “terbiyesiz, saygısız, beni ciddiye almadı, beni dinlemedi” diyorsan, seni yaratan, âlemlerin rabbi olan Allah konuşunca onu ciddiye alıp dinlemezsen Allah seni affeder mi! Allah âyet-i kerimede “(ey iman ettiğini iddia edenler!) Kur’ân okunduğu zaman susun ve onu dinleyin (anlamaya çalışın, nefsinizi ve şeytanı susturun, bir de ön yargıda bulunmayın) ki rahmete eresiniz”153 buyurmuştur. Rabbinin âyetlerini dinlemezsen Allah’ın rahmetinden mahrum kalırsın. Allah’ın rahmetinin olmadığı yerde ise azabı, gazabı vardır.
Görüldüğü gibi aslında Allah, insana azap etmiyor. İnsan kendini rahmetten, rabbinden mahrum ediyor ve kendisi rabbinden kaçıyor!
Allah, atalarının dinine uyanlara azap eder. “(Allah) Buyurur ki: Sizden önce gelip geçmiş cin ve insan topluluklarıyla birlikte (siz de) ateşe girin! (O gün) Her topluluk (cehenneme) girdiğinde (yolunu takip ettiği yoldaşı ve) kardeşine lanet eder. Hepsi orada birbiri ardınca toplandıkları zaman sonrakiler öncekiler için, ‘rabbimiz! Bizi bunlar saptırdı! Bu yüzden onlara ateşten kat kat azap ver’ derler. (Allah da) Zaten (bugün) her biriniz için kat kat (azap) vardır; fakat siz (kimin ne azap çekeceğini) bilemezsiniz, buyurur.”154 Allah, atalarına uyanları beyan ederken başka bir âyet-i kerimede “o (şeytanın adımlarına tabi olan kâfir)lere, ‘Allah’ın indirdiğine tabi olun’ denildiği zaman, ‘hayır, biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz şeye tabi oluruz’ derler. Ya ataları hiçbir şey akletmeyen ve hidâyete ermemiş (doğru yolu da bulmamış) idiyseler! (Yine de onlara mı tabi olacaklar?)155 buyurmuştur.
Atalarının dinine uymak; körü körüne “biz büyüklerimizden böyle gördük, onlar ne yapıyorsa biz de öyle yapıyoruz” demektir. Allah da bize “sen atalarının, büyüklerinin ne dediğine bakma ve rabbinin âyetlerini dinle” buyuruyor.
Her zaman öğrendiğimiz bilgileri Allah’ın vahyinin ölçüsüne vurmamız lazım. Doğruysa o bilgiyi alırız; ama öğrendiğimiz bilgi Allah’ın vahyinin ölçüsüne uymuyorsa bu durumda o bilgi yanlıştır, kesinlikle onu almamalıyız. Hem dinimizi öğrenmeye tenezzül etmiyor, rabbimizin bize ne vahyettiğini anlamak için çaba göstermiyoruz hem de “biz büyüklerimizden böyle öğrendik” diyoruz! Allah bunu kabul etmez; çünkü din de iman da anneden, babadan miras kalan bir şey değildir. İmanı kendimiz kazanmamız, dinimizi de Allah’tan ve peygamberinden öğrenmemiz gerekir.
Allah, insanlara zulmedenlere ve zalimlere destek olanlara azap eder. “Ancak insanlara zulmedenlere ve yeryüzünde haksız yere taşkınlık edenlere (ceza) yol(u) vardır. İşte onlar için elem verici (iç yakan) bir azap vardır.”156 Zulmedenlerle, zalimlere destek verenler aynıdır. Bu, küfür için de geçerlidir. Kâfirlerle, küfre destek verenler aynıdır.
Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Yahudileri ve Hristiyanları dost edinmeyin! (Zira) Onlar birbirlerinin dostudurlar. Sizden kim onları dost edinirse şüphesiz o da onlardandır. Muhakkak ki Allah, (böyle yaparak hem kendi nefsine hem de başkalarına zulmeden) zalim kavmi hidâyete erdirmez”157 buyurur. Kâfirlere dostluk gösterir, onlara sevgi beslerseniz onlardansınız demektir. Onlar gibi olursunuz değil, onlardansınız! Zalimlere meyleder, onları desteklerseniz yine onlardan olursunuz.
Zalimi desteklemekle ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “şarkta bir cinayet işlense, garptaki bir adam da bu cinayeti desteklese o kişinin cinayetine ortak olur” buyurur. Doğudaki biri cinayet işlemişse, batıdaki; yani dünyanın öbür ucundaki biri ona destek verirse o katilin cinayetine ortak olur. Dikkat edersek Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “garptaki o kişi cinayet işleyeni desteklemekle günah kazanır” demiyor, cinayete ortak olur, o da bu cinayeti işlemiş olur” buyuruyor.
Neden?
Çünkü ameller niyetlere göredir.158 Cinayeti işleyeni destekleyen kişi gönlüyle onu desteklediği için o da öldürülen kişiyi gönlüyle öldürmüştür. Bu, gönlün fiilidir. Bu yüzden kaybetmemek için ısrarla “haktan yana, mü’minden yana duralım, cinayeti, tefrikayı desteklemeyelim” diyoruz.
Herkes ebedi hayatının ve Allah’ın hesabını yapmak zorundadır. İnsan ancak Allah’a göre doğru yapınca doğru yapmış, güzel yapmış olur. Bizim de doğru yapabilmek için her konu hakkında “ya rabbi! Senin emrin nedir, sen nasıl yapmamı istiyorsun” dememiz lazım. Öyle ki farkında olmadan zulmedenleri destekleyip onların cinayetine ortak olmayalım. Diyelim ki ne yapmamız gerektiğini anlamadık. O zaman da “bilmiyorsanız zikir ehline sorun”159 âyetinde Allah’ın beyan ettiği üzere zikir ehline sorup öğrenmeliyiz. Tabi, her duyduğumuzu kabul etmemiz de doğru olmaz. Gerekirse on yere soralım sonra da öğrendiklerimizin hepsini önümüze koyup samimiyetle bir tercih yapalım. Böyle yapınca Allah’ın bizden ne yapmamızı istediğini âyetlerin ölçüsüyle anlarız ve doğru yapma imkânımız olur.
Allah bir de münafıklara azap eder, hatta onlara iki kat azap eder. “Çevrenizdeki bedevi Araplardan ve Medine hâlkından birtakım münafıklar vardır ki nifakta maharet kazanmışlardır. Sen onları bilmezsin, onları biz biliriz. Onlara iki defa (dünyada da kabirde de) azap edeceğiz sonra da onlar (âhirette) büyük bir azaba atılacaklardır.”160 Allah, kâfirler ve müşriklere dahi iki kat azap edeceğini söylememiş; ama münafıklar için “onlara iki kat azap vardır” buyurmuştur. Çünkü diğer insanlar münafıklara bakıp “bunlar mü’mindir, böyle yapıyorlarsa demek ki yaptıkları doğrudur” deyip onlara güvenir, inanırlar. Bundan dolayı Allah münafıklar için “şüphe yok ki münafıklar (cehennem) ateşin(in) en alt tabakasındadırlar”161 buyurmuştur. Yani münafıklar şeytandan bile daha aşağıdadır.
Münafıkların dışına bakıldığında mü’min gibi görünürler; ama içlerinde iman yoktur. Rablerine on sefer itaat etseler, bir sefer de şeytana itaat ederler ve “Allah böyle istiyor” derler! Bakın, rablerine nasıl ağır bir kelime kullanmış oldular! Allah’ı bilmiyor, tanımıyorlar, iman etmemişler, Allah’tan haşyet duymuyorlar! İmanları olsaydı böyle konuşabilirler miydi! Tam tersine Allah adına konuştukları için bir kelime bile söylerken titrerlerdi! Biri şeytana itaat ettiği hâlde Allah’ın böyle emrettiğini söyleyip bu hâline devam ederse sonunda Allah onun kalbini mühürler, o da artık doğru yaptığını zanneder.
Allah, bir de ihtilafa düşenlere, kardeşliği bozanlara azap eder. “Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ihtilafa düşen (Yahudi ve Hristiyan)lar gibi olmayın. İşte onlar için (âhirette) büyük bir azap vardır.”162 Allah bize “ihtilafa düşmeyin” buyuruyor. Allah bununla ilgili olarak başka âyetlerde “mü’minler ancak kardeştirler. Öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin.”163 “Siz iyilik ve takvâ üzerine yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın.”164 Birbirinize ikram edin, yardım edin. “Hep birlikte Allah’ın ipi (olan Kur’ân’a ve onun resulü)ne sımsıkı sarılın, sakın parçalanıp bölünmeyin”165 buyurur. Allah “ihtilafa düşmeyin” buyurduğu hâlde biri mü’minler hakkında ihtilafa düşer insanları da ihtilafa davet ederse Allah ona azap eder.
Peki, ihtilafa düşenlerin hâli nasıldır?
Mü’minler hakkında ihtilafa düşenler “birlikte olmak önemli değildir, ben tek başıma da kulluğumu yaparım. Allah birlikte olun buyurmuş; ama falancalar şöyle yanlış yapıyor, filancalar zaten benim kardeşim değildir. Birlik olmasak da olur” deyip rablerini ciddiye almazlar. Dolayısıyla hem kendileri ihtilafa düşer hem de başkalarını ihtilafa düşürürler.
Başka bir hâlleri de sadece kendilerini hakta görmeleridir. Kendilerini hakta gördükleri için “bizim cemaat en güzelidir, bizim tarikat en doğrusudur, bizim parti en iyisidir” deyip kardeşliği parçalarlar. Kardeşlik parçalanınca da ne birlik ne de beraberlik kalır! Zaten şu anda mü’minlerin, Müslümanların genel durumu budur! Kardeşliğimizin bozulmaması için mü’min kardeşlerimizle ihtilafa düşmememiz şarttır. Bu yüzden ısrarla “lâ ilâhe illallah Muhammed’un resulullah, diyenler kardeşimizdir” diyor, bundan başka bir şeyi asla kabul etmiyoruz.
Kendim için söyleyeyim; rabbim şahiddir ki hiçbir kardeşim hakkında bir zerre bile tefrika yapmıyor, bana uyanlara da yaptırmıyorum; çünkü bana tabi olanları cennete, huzura taşımam gerekir. İmansız olan, Allah’a itiraz eden, tefrika yapan, nefsi şirkle dolu olan müşrik, ikiyüzlü münafık birini huzura taşıyamam. Huzura taşıyabilmem için onları önce şirkten, küfürden, Allah’ın sevmediği, azap edeceği nefsani hâllerden temizlemem lazım. Bu yüzden hiçbir şekilde “ben” demiyor, “biz bir cemaatiz” demiyorum. Bunun yerine “biz ümmetiz. Müslümanlar neredeyse orada bir araya gelmelidir. Her cemaat, her şeyden önce ümmettir ve o, ümmetin içinde bir cemaattir” diyorum.
Evet, “lâ ilâhe illallah Muhammed’un resulullah” diyenler nerede olursa olsun kardeşimizdir. Bize düşen; onlara bulunduğumuz yerde yardım etmektir. Onları eleştirmek, çekiştirmek, yermek değildir. Biri “rabbim Allah’tır” diyor ya daha ne söylesin! Bu, o kişinin kardeşimiz olması için yeterlidir.
Şunu asla unutmamalıyız. Biri Allah’a, resulüne, ona indirilene iman etmişse ille de bizim düşündüğümüz gibi düşünmesi ya da yaptığımız gibi yapması gerekmez. Aramızdaki hükmü verecek olan Allah’tır. İnsanlar, cemaatler, tarikatlar, mezhepler değildir! Herkes haddini bilmelidir. Allah’ın hüküm vereceği bir konuda kimse hüküm veremez. İnsanlar bizim kulumuz değil; Allah’ın kuludur! Müslüman bir kardeşimiz bizim gibi düşünmüyor diye onu küfürle itham etmek mü’minler arasında tefrika yapmaktır. Belki de Allah o kardeşimizin küçücük bir ameline karşılık ona rahmetle muamele edecek, cenneti verecek, bunu hiçbirimiz bilemeyiz! Yeter ki imanı olsun. Bu yüzden kimse hakkında hüküm vermeyelim, verirsek Allah ihtilafa düşenlere, kardeşliği bozanlara azap edeceğini buyurdu ya işte biz de Allah’ın azap ettiklerinden oluruz.
Allah, şeytana uyanlara ve şeytanı dost edinenlere de azap eder. “İnsanlardan öylesi vardır ki hiçbir bilgisi olmadığı hâlde Allah(ın kudreti) hakkında mücadele eder de itaat dışına çıkan her (inatçı ve isyankâr) şeytana tabi olur. O (şeytan)ın hakkında ise şüphesiz şöyle yazılmıştır: Her kim onu dost edinirse mutlaka o, kendisi(ne tabi ola)nı dalâlete düşürür ve onu alevli ateşin azabına ulaştırır.”166
İnsan, şeytanı nasıl dost edinir?
İnsan, Allah’ın buyurduğu bir konu hakkında şeytanın verdiği vesveseye “doğru” der ve Allah’ın vahyini değil de şeytanın vesvesesini doğru olarak kabul ederse, rabbini dinlemek ve ona koşmaya çalışmak yerine şeytana uymayı tercih ederse bunun neticesinde şeytanı dostu olarak kabul etmiş olur.
Daha iyi anlaşılması için örnek vereyim.
Baktığımızda, Allah “gıybet etmeyin, gıybet haramdır. Gıybet, ölmüş kardeşinin etini yemektir”167 buyurduğu hâlde mü’min, Müslüman insan oturmuş, başka bir mü’mini çekiştirir ve kardeşinin gıybetini yapar. Ona “Allah, gıybet etmeyin, buyurdu” denildiği zaman da “ama ben doğru söylüyorum” der. Aslında şeytan ona “sen yanlış bir şey söylemiyorsun ki gerçekten de senin dediğin gibidir, sen doğru olanı söylüyorsun. Hatta sen hayrı söylüyorsun” diye ona vesvese verir, o da şeytanın bu sözüne uyar ve kardeşinin dedikodusunu yapmakla doğru yaptığını söyler. Sen şeytana uyarak küfre girdin ve Allah’ın azabını hak ettin; çünkü “Allah bilmiyor” dedin!
Allah, kullarının gıybet etmesine razı olmaz. Allah gıybeti yasaklamakla her birimize “sen kendine bak, senin kulumu eleştirmene tahammül edemem, edepli ol. O senin kulun değil, benim kulumdur. Ben ona imkân vermiş, hayat vermiş, varlık vermişim. Onu yaratan benim. Onun işini sen göremezsin, onun işini bana bırak. Sen sadece sana emrettiklerimi yap, kimseye karışma, ilâhlık taslama” buyurur.
Evet, Allah, insanları Allah’ın yolundan alıkoyanlara ve fesad çıkaranlara da azap eder. “(Resulümüzü ve âyetlerimizi) İnkâr edip (insanları) Allah yolundan alıkoyanlar var ya, (işte o gün) fesad çıkarmaları sebebiyle onların da azaplarını kat kat arttırırız.”168 Allah’ın yolu, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sahabesiyle gittiği yoldur. Bütün mü’minler, bütün cemaatler, bütün tarikatlar, bütün mezhepler Allah yolunda yürümeye çalışırlar. Şayet eksikleri varsa da “şurada Allah şöyle buyurmuş, sizin de Allah’ın buyurduğu gibi yapmanız lazım” deyip hakikati ortaya koymak gerekir. Başka türlü eleştirmekle, çekiştirmekle, “senin gittiğin yol yanlıştır” demekle hiç kimse bir şey kazanamaz. Tam tersine eleştirerek insanların yolunu kapatırsın, insanların da bunun neticesinde gidebileceği bir yolu kalmaz.
Sırât-ı mustakîm, dosdoğru yol demektir. Yol da yürünmek içindir. Yürümüyorsan o yol senin yolun değildir. Baktığımızda ümmetin çoğunluğunun yolu yoktur. Hatta insanlar bir yol olduğunu bile bilmezler. Allah’ın yolunu, sırât-ı mustakîmi “Müslüman olacaksın, bazı emirleri yerine getireceksin sonra cennete gideceksin” şeklinde anlamışlardır. Rabbine varan dosdoğru yolda yürümeyi, Allah yolunda cihad etmeyi; çaba, gayret göstermeyi cehd etmeyi, kurban olmayı, kurban etmeyi bilmezler! Bir de Allah’a kul olanlara “onlar işlerini bilmiyor” derler. Üstüne “gerekirse iş yerinde namaz kılma, idare et, göze batma” bile derler; çünkü rablerine varan bir yolları yoktur.
Öyleleri var ki biri Allah yolunda yürümek için kendine yol bulmuştur ve orada yürümeye çalışır, onlar da gelir bir çelme takar ve ona “bu yolda gitme” der. “Neden” diye sorulduğunda ise “çünkü gittiğin yol doğru yol değil” der. Nerden biliyorsun, gittiği yolun doğru olmadığını! Bak, adam bu yolda muhabbet almış, bırak biraz yürüsün! Samimiyse zaten Allah ona doğru yolu gösterir, senin ona müdahale etmene gerek yoktur. Sen başkasına bakacağına kendine bak, senin de Allah yolunda yürümen lazım. Sen kendin Allah’ın yolunda yürümeye çalış, kimseyi Allah’ın yolundan alıkoyma; çünkü Allah, insanları yolundan alıkoyanlara azap eder.
Allah iman ettikten sonra göğsünü küfre açanlara da azap eder. “Kalbi iman ile mutmain olduğu hâlde (inkâra) zorlanan müstesna, kim iman ettikten sonra Allah’ı inkâr eder ve böylece göğsünü küfre açarsa işte Allah’ın gazabı onların üzerine iner ve onlar için büyük bir azap vardır.”169
Göğsünü küfre açanlar; Allah’a iman etmiş, imanı tatmışlardır. Buna rağmen göğüslerini şeytanın verdiği vesveseye ve şeytanın verdiği vesveseyle konuşanlara açarlar. Onları dinler ve “doğru söylüyorlar” deyip onların sözlerini gönüllerine alırlar. Eğer tövbe edip rablerine dönmezlerse Allah onların kalplerini mühürler. Aslında böyle yaparak onlar kendi kalplerini mühürlerler.
Kul, imanı tattıktan sonra hâlâ göğsünü yanlışa, küfre, vesveseye, şirke, dedikoduya, iftiraya açıyorsa azabı hak etmiş olur. Tabi ki insan bir anlık yanlış yapabilir; ama yanlışının farkına varır varmaz, rabbinden haşyet duymalıdır.
Allah, azapları anlatmakla kullarını tehdit ediyor ve “bakın, söz benden çıkmıştır, ben ne söylemişsem odur, ben vaadimden dönmem. Dikkat edin, kendinizi azaba atmayın” buyuruyor.170 Allah “azap ederim” buyurduysa sakın “bir şey olmaz, Allah bizi affeder ve cennetine alır” demeyelim. Bilelim ki Allah azap eder.
Allah, şükretmeyip nankörlük yapanlara da azap eder. “Hatırlayın ki rabbiniz size, ‘eğer şükrederseniz muhakkak size (olan nimetimi) arttırırım ve eğer nankörlük ederseniz hiç şüphesiz azabım çok şiddetlidir!’ diye duyurmuştu.”171
Nankör olanlar, Allah’ın kendilerine verdiği onca nimeti görmez, sadece sıkıntıyı, imtihanı, sorunu görür, dolayısıyla şükretmezler. Şükretmeyince de rablerine, rablerinin nimetine karşı nankörlük yaparlar.
Kul, en büyük şükrü kendi varlığına yapmalıdır; çünkü, Allah ona rûhundan nefhetmiş, kendinden ona varlık vermiştir. Kulun da buna şükretmesi ve bu şerefi taşıması gerekir. Allah, kuluna kulluğunu yapabilmesi için imkân vermiş, iman vermiş, aşk vermiş, muhabbet vermiş, vahyini indirmiş, Kur’ân vermiş, hikmet vermiştir, o hâlde insanın en çok bunlara şükretmesi gerekmez mi! Eğer kul bütün bu nimetleri basite alırsa nankörlük yapmış olur. Allah da şükretmeyip nankörlük yapanlara azap edeceğini buyurdu.
Allah, manevi olarak kalpleri mühürlenenlere, gözleri görmeyenlere, kulakları işitmeyenlere de azap eder. “Allah onların (küfürdeki inatları yüzünden) kalplerini ve kulaklarını (hakikate karşı) mühürlemiştir. Onların gözleri üzerinde de (dünya sevgisinden) bir perde vardır. (İşte) Onlar için (âhirette) büyük bir azap vardır.”172
Allah, kalplerinde hastalık olanlara azap eder. “Onların kalplerinde (şeytanın verdiği vesveseyle) bir hastalık vardır. Allah da onların (küfürdeki inatları yüzünden) hastalıklarını artırmıştır. (Söylemekte oldukları) Yalanlar sebebiyle de onlar için (âhirette) elem verici (iç yakan) bir azap vardır.”173 Böyleleri Allah’ın âyetlerine gözlerini kapatıp âyetleri görmemiş gibi yapar, kulaklarını kapatıp işitmemiş gibi yapar; yani âyetleri anlamamış numarası yaparlar. Allah da onlara azap eder. Bu nedenle hiçbir şekilde “ben görmedim, anlamadım, işitmedim” diye bahane üretemeyiz. Allah’ın vahyi apaçıktır ve Allah, kullarına her şeyi en ince ayrıntısına kadar öğretmiştir.
Allah’ın âyetlerini işitmen için “rabbim bana ne söylemiş” deyip çaba, gayret sarf etmen ve kendine (enfüse), dışarıya (afaka) bakıp rabbinin âyetlerini okuman, bir de karşına hangi imtihan gelirse gelsin “rabbimin buradaki muradı nedir” demen gerekir. Öyle ki görebilesin, okuyabilesin, işitebilesin, anlayabilesin; ama yok, ciddiye almadıysan o zaman Allah’ın âyetlerine karşı kör davranmış, sağır davranmış, kalpsiz davranmış olursun ki Allah da böylelerine azap edeceğini buyurmuştur.
Allah, resulüne saygısızlık yapanlara da azap eder.
Peki, Allah’ın resulüne nasıl saygısızlık yapılır?
Bunun cevabını Allah veriyor. “Ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Kendi arzu ve düşüncelerinize uyarak) Allah’ın ve resulünün önüne geçmeyin! Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın)! Ey iman (ettiğini iddia) edenler! Seslerinizi (ve fikirlerinizi), nebînin sesinin üstüne çıkarmayın! Ve sözü birbirinizle bağıra çağıra konuştuğunuz gibi ona yüksek sesle söylemeyin! Yoksa siz farkına varmadan amelleriniz boşa gider!”174
Allah’ın resulünün önüne geçmek ne demektir?
Allah’ın resulü bir şey söylediğinde “ben ondan daha iyi biliyorum” der ve Allah’ın resulünün sözünden başka bir şey söylersen bu tavrınla Allah’ın resulünün önüne geçmiş olursun. Sadece Allah’ın resulünün önüne değil Allah’ın da önüne geçmiş olursun; çünkü Allah’ın resulü kendinden bir şey söylemez, yalnızca Allah’ın vahyettiğini söyler175 dolayısıyla Allah’ın resulünün önüne geçerek Allah’a saygısızlık yapmış olursun. İşte, Allah da kuluna “Allah ve resulünün önüne geçmeyin” buyuruyor.
“Allah ve resulü bir işe hükmettiği zaman, mü’min olan bir erkek ve mü’min olan bir kadın için o işte kendi isteklerine göre seçme hakkı yoktur. Her kim de (bu hakkı kendinde görerek) Allah’a ve resulüne isyan ederse şüphesiz ki o, apaçık bir dalâlet ile (sırât-ı mustakîmden) sapmış olur.”176
“Mü’minler ancak o kimselerdir ki Allah’a ve resulüne iman ederler ve onunla birlikte topluca bir iş üzerindeyken ondan izin alıncaya kadar (o işi bırakıp) gitmezler. (Resulüm!) Muhakkak ki (şu) senden izin isteyenler var ya, işte onlar Allah’a ve resulüne iman edenlerdir. Öyleyse bazı işleri için senden izin istediklerinde sen de onlardan dilediğine izin ver ve onlar için Allah’tan mağfiret dile.”177 Okuduğumuz son âyeti Allah gerçekten işi olanlar için buyurmuştur, yoksa bahane bulup kaçanlar için değil!
Allah’ın resulüne saygı göstermek ile ilgili başka bir âyet daha okuyayım. “(Resulüm!) Sana (evinin) odaların(ın) ardından (bağırarak) seslenenler var ya, onların çoğu akıllarını kullanmayan kimselerdir.”178 Böyleleri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in, Allah’ın resulü olduğunu anlamamış, buna aklı ermemiştir, bu nedenle onu birbirini çağırır gibi çağırırlar. Allah da “sakın böyle yapmayın” buyurmuştur. Bilelim ki Allah, resulüne yapılan saygısızlığı kendisine yapılmış kabul eder.
Evet, şimdiye kadar okuduğumuz âyetlerde Allah’ın beyan ettiği azapları kısaca özetledim. Allah âyet-i kerimede “andolsun ki biz, Kur’ân’ı (üzerinde düşünüp) öğüt alınsın diye kolaylaştırdık. Öğüt alan var mı”179 buyurur ve bu âyet sûrede devamlı tekrar eder. Yani Allah her birimize “beni dinlemeyecek misiniz, beni dinleyip anlamaya çalışmayacak mısınız! Size neyi öğütlediğimi anlamak için çabanızı, gayretinizi sarf etmeyecek misiniz” diye sorar.
Unutmamamız lazım ki Kur’ân kolaydır; çünkü Allah, onu anlamamız için bize kolaylaştırmıştır. Bu yüzden hiç kimse “ben Kur’ân’ı anlamadım” ya da “ben Kur’ân’ı anlayamam” diyemez.
Evet, Kur’ân’ı, kitabımızı dinleyelim, bütün âyetleri dinlediğimizde bunun en az beş binini mutlaka anlarız. Bin küsür tanesini de anlamamış olalım, onları da yine bir bilenden öğrenmemiz gerekir. Böyle yaptığımızda en azından zahiri olarak bire bir Allah ile muhatap olmuş oluruz.
Allah’ın huzuruna çıktığımızda “ya rabbi! Ben seni dinledim. Bana gönderdiğin kitabın benim kitabım oldu, onu okudum, dinledim, anlamaya çalıştım, onu kitabım olarak kabul ettim. Bana yaptığın nasihatleri, öğütleri dinlemeye, anlamaya ve gereğini yapmaya çalıştım” diyebilmemiz gerekir. İnşallah biz de böyle yapıp kendimizi Allah’ın azabından koruyacağız, daha doğrusu kendi kendimize azap etmekten, kendi kendimize zulmetmekten, zalim olmaktan kurtulacağız inşallah.
Allah âyet-i kerimede Hz. Âdem (a.s.) için “ey Âdem! Sen ve eşin (Havva) cennete yerleşin ve dilediğiniz yerde o (cennet nimetleri)nden bol bol yiyin, ancak şu ağaca yaklaşmayın sonra (kendi nefsine zulmeden) zalimlerden olursunuz”180 buyurur. Eğer bu ağaca yaklaşırsanız kendine zulmedenlerden, kendine azap edenlerden olursunuz! Görüldüğü gibi Allah oradan men ediyor. İşte, azap böyledir, yoksa azabı Allah vermez. Allah, sınırı çizip “bu sınırı geçme” buyurur.
İki türlü sınır vardır; biri zahiri, biri de manevi sınırdır. Manevi sınır; gönlün sınırıdır ve Allah bu sınır için “sakın şöyle anlamayasın, şöyle iman etmeyesin, şöyle şirke düşmeyesin, şöyle küfre düşmeyesin, şöyle nifaka düşmeyesin” deyip çizgi çizmiştir. Zahiri sınır için de “şunu şöyle yapma, bu hataya, bu günaha, bu yanlışa düşme” deyip çizgi çizmiş ve tercihi kula bırakmıştır. Bu yüzden Allah, azap etmez, aksine azaptan sakındırır.
Peki, Allah bu şekilde sınır koyarak aslında kuluna ne buyuruyor?
Sen benim bana dost olasın, âbd olasın, yakın olasın, benimle, güzelliğimle şeref bulup şereflenesin diye yarattığım varlıksın. Senin muhatabın benim, sohbetini benimle yap, bir şey isteyeceksen benden iste. Senin bana koşman gerekir, sen bendensin. Hepiniz benden geldiniz, dönüşünüz de banadır,181 buyuruyor Allah.
“İşte o gün insan, kaçacak yer neresi?’ der! Hayır! (O günün dehşetinden) Sığınacak (bir) yer yoktur! O gün varılıp durulacak yer sadece rabbin(in huzur)udur.”182 Allah, kuluna “sen nereye gidiyorsun! Ben seni böyle kendime davet ederken sen kimin davetine icabet edip gidiyorsun, neyin peşinden koşuyorsun! Bu dünyada neyi kazanacağını zannediyorsun! Burada ne senin olabilir, her şeyini bırakıp ölenleri görmüyor musun” buyuruyor.
Hz. Ali (r.a.) bir gün mezardakilere “size sizden sonra neler olmuş haber vereyim. Hani sizin oturmaya kıyamadığınız evleriniz var ya, şimdi onlarda başkaları oturuyor. Toplayıp yiyemediğiniz mallarınız var ya, onları şimdi mirasçılar paylaştılar, hepsi mallarınızı almış sefasını sürüyorlar, hatta onları sizin istemediğiniz, sevmediğiniz yerlere harcıyorlar. Hani dinleyip peşinden gittiğiniz eşleriniz var ya, onları da şimdi başkaları almış! Benim size dünyadan vereceğim haberler bunlardır. Peki, siz bana öbür taraftan ne haber veriyorsunuz, orada ne var ne yok” der ve orada ne olup olmadığını yine kendisi söyler. “Orada ne olduğunu biliyorum, orada sadece pişmanlık vardır; kulluğumuzu yapamadığımız, Allah’a kul olamadığımız, rabbimizi dinlemediğimiz, kendi kendimizi kandırdığımız için pişmanlık vardır.”
El Esmâu’l Husnâ Allah’ındır.183 El Efâlu’l Husnâ da Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sından; yani, Allah’ın güzelliğinden tecelli eder. Azap ise; esmayı kaybetmekten, rabbini kaybetmekten, rabbinden yüz çevirmekten, rabbini dinlememekten, şeytanın peşinden gitmekten kaynaklanır. Dolayısıyla azap bize şeytana uymaktan dolayı gelir; ama bunu da böyle takdir eden Allah’tır; çünkü Allah tercihi kula vermiştir.
Misal; Hz. Eyyûb (a.s.) hastalandığında “doğrusu şeytan (bana verdiğin imtihanlar üzerinden benimle alay ederek) bana bir eziyet ve azap dokundurdu”184 dedi. Dikkat edilirse Hz. Eyyûb (a.s.) “Allah, bana azap verdi” demiyor, “şeytandan bana bir azap dokundu” diyor. Peygamber bu! Evet, bir azap varsa o, Allah’tan değil şeytandan gelmiştir. Bu dünyadaki azap rahmettir, öbür taraftaki azap ise Allah’ın gazabıdır.
Evet, hep beraber Allah’ın azzebe “azap etti” fiilini anlamaya çalıştık.
Allah bizi Allah’ın azabına, tehdidine, uyarmasına karşı kayıtsız kalanlardan, Allah’ın âyetlerini ciddiye almayanlardan eylemesin. Allah bizi “böyle bir şey yok” deyip kendi kendini kandıranlardan, şeytana uyanlardan eylemesin. Allah’ın rahmetinden mahrum kalanlar Allah’ın azabının, gazabının içine girmiş, dolayısıyla ebediyen kaybetmiştir. Allah bizi bunu anlayanlardan ve rabbinin azabını, gazabını ciddiye alan kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
