close

19.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber El Efâlu’l Husnâ ve Aşk’ı; Allah’ın bize nasıl nazar ettiğini bize yaptığı muamelelerden anlamaya ve Allah katındaki yerimizi öğrenmeye çalışıyorduk.

İnsanın, Allah’ı tanıması ile Allah’a âbd olması iç içedir.

Nasıl?

Bir kul marifetullaha ne kadar sahipse, Allah’ı ne kadar biliyor, tanıyorsa imanı, âbdiyeti, Allah’a olan haşyeti, edebi, teslimiyeti de ona göre olur. Olmayan bir marifet imana dönüşmez, marifet yoksa iman da olmaz. Kendimize göre “bence Allah böyledir” demekle âlemlerin rabbi olan Allah’a iman etmiş olmayız, o bizim kendi kendimize ürettiğimiz putumuz olmuş olur, demiştik. Allah kendini nasıl tanıtıyorsa Allah’ı öyle tanımamız, anlamamız gerekir ki putumuzdan kurtulup âlemlerin rabbi olan Allah’a iman etmiş olalım.

Karşımızda bize düşmanlık yapan, bizi küfre, şirke, nifaka sürükleyen, cehalete, zanna, vehme, vesveseye sevk eden azılı bir düşmanımız vardır. Allah bunu âyetlerinde bize haber vermiştir. Bu düşmanımız iblistir ve iblise tabi olan şeytanlardır. İblis, şeytan bizi tuzağa düşürürse bütün hayatımız boyunca orada çırpınır dururuz. Bunun olmaması için mutlaka rabbimizi bilmemiz, tanımamız, anlamamız; yani marifetullaha sahip olmamız ve bu marifetin imana dönüşmesi lazım. Yoksa bin sene ömrümüz de olsa şeytanın bizi düşürdüğü bataklıktan, zandan kurtulamayız. Bu zandan ve kendi kendimize tasvir ettiğimiz puttan kurtulmanın tek çaresi de; rabbimizi bilmek, tanımak, dolayısıyla rabbimize iman etmektir.

Şu anda bütün ümmetin, insanlığın sorunu budur. Kul, rabbini bilmeyince, tanımayınca, anlamayınca kendini de kim olduğunu da dünyaya niye geldiğini de bilmez, anlamaz. Yahut anlamak istemez, anlayınca bile “ben anlamadım” der. Bu yüzden Allah âyet-i kerimelerde; “insanların çoğu şükretmez,790 insanların çoğu akletmez,791 insanların çoğu iman etmez,792 şeytana tabi olanların hepsini cehenneme dolduracağım”793 buyurur. Yani “bakın, haberiniz olsun, söz benden çıkmıştır. Bunu böyle yapacağım. Ya beni dinlersiniz ya da şeytanı dinler, şeytana uyarsınız. Zaten beni dinlemezseniz dinleyeceğiniz başka kimse olmaz” buyurmuştur.

İnsanın bu tehlikeye düşmemesi için önce kendini ciddiye alması gerekir; çünkü kendini ciddiye alan biri rabbini, rabbinin kelamını da ciddiye alır ve âbd olmak için gücünün yettiği kadarıyla gereken her şeyi yapar. Allah hiç kimseden gücünden fazlasını istemez. Kul, gücünün yettiğini yaptığında Allah da ona yardım eder ve onun önünü açar.

Allah âyet-i kerimede “şüphesiz ki Allah, kendisine şirk koşulmasını asla bağışlamaz, bunun dışında kalan (günah)ları ise (kendi rahmet ve mağfiretinden) dilediği kimse için bağışlar”794 buyurmuştur. Yani “bir beşer olarak yanlışa, hataya, günaha düşebilirsin; ama sakın bana kafa tutmayasın, bunu affetmem, sakın bana itiraz etmeyesin, sakın söylediğim bir şeyin karşısında durup ‘ben de biliyorum’ demeyesin. Böyle bir hakkın yoktur. Hatta leşi, kanı, domuz etini haram kıldığım hâlde buna mecbur kalınca onlardan yiyebileceğini bile söyledim, bu müsaadeyi yaptım.795 Ben senin her türlü yanlışını, eksiğini kabul eder, sanki hiç yanlış yapmamışsın gibi sana muamele edebilirim; ama gönlünden bana itiraz etmeni kabul etmem. Seni ben yaratmışım, sen nasıl benden daha iyi bilebilirsin! Nasıl senin söylediğin benim söylediğimden daha güzel olabilir! Ben sana akıl vermişim ve sen benim senden daha iyi bildiğimi, daha rahim olduğumu biliyorsun. Yetmez, senin fıtratına isimlerimi yazmış ve kendimi sana tanıtmışım. Hâl böyleyken nasıl benden daha âli, daha rahim olduğunu söyleyebilir, sana olan, varlığa olan takdirime, muameleme itiraz edebilirsin! Günahlarını affederim; ama böyle yapmanı affetmem. Sonra gazaba uğrarsın ve seni darmadağın ederim. Kimse de seni elimden kurtaramaz” buyurdu Allah.

Görüldüğü gibi Allah, kullarına günah işleme ve yanlış yapma hakkını verir; ama şirk işleme hakkını vermez.

Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) hani bir zaman da rabbin, âdemoğullarının sırtından zürriyetlerini çıkarmış ve onları kendi nefisleri üzerine şahid tutarak, ‘(ben) sizin rabbiniz değil miyim’ (buyurmuştu. O anda onlar da Allah’ın cemâlini ve kudretini müşahede ederek) ‘evet! Şahidiz (ki sen bizim rabbimizsin)’ demişlerdi” buyurur. Allah’ın böyle yapmasındaki hikmet nedir? “Kıyamet günü ‘biz bundan habersizdik’ demeyesiniz diye (bunu böyle yaptık).”796 Öyleyse hepimiz fıtrat itibariyle iç âlemimizde, gönlümüzde rabbimizi biliyor, ona şahid olmuşuz. Zaten bir şey fıtratımızda, iç âlemimizde yoksa onu asla anlayamayız. Onu anlayabilmemiz için önce onun karşılığının fıtratımızda olması gerekir.

Bu, Allah’ın vahyi için de geçerlidir. Dışarıdaki vahiy geldiğinde içimizdeki vahiyle karşılaşır ve birbiriyle uyuşur; yani fıtratımızdaki Kur’ân onu kabul eder; ama dışarıdan aldığımız bir şey Allah’ın gönlümüze yazdığı vahye, Kur’ân’a aykırıysa gönlümüz “bu yanlıştır, doğru değildir” der ve fıtrattaki imanımız onu reddeder. Genel olarak eksiğimiz işte bu fıtratımızı perdelememizdir. Bu, sıradan bir eksiklik ya da ibadetlerimizdeki eksiklik değildir, iman eksikliğidir, insan olma eksikliğidir. Bize insanlığımızı, rabbimizi, ebedi hayatımızı kaybettirecek bir eksikliktir ve fıtratımızdaki perdelerimizden kurtulup gönlümüzdeki Kur’ân’ı ortaya çıkarmamız gerekir.

Devamlı söylüyoruz; rabbimizi dinlemediğimiz, ciddiye almadığımız için hâlimiz ortadadır. Rabbimizi neden dinlemiyor, ciddiye almıyoruz? -Çünkü rabbimizi tanımıyoruz. Kendi kendimizi kandırmışız, daha doğrusu bizi kandırmışlar. İblis, şeytanlarla beraber insanları da kullanarak bize “namazını kıl, orucunu tut, paran olursa zekâtını verir, hacca da gidersin, zaten kelime-i şehadet getiriyorsun ya bunlar yeterlidir, sen cennete gidersin” deyip bizi kandırmış.

Rabbimizi dinleyince ise üzerimizde bir muradının olduğunu ve bizden bir şey istediğini anlarız. Allah’ın bizden istediği; ibadetlerin üzerinde bir şeydir; Allah’ın muradını üzerimizde tamamlayıp Hz. İnsan olmamız ve Allah’a dost, ayna, halife olmamızdır. Geriye kalan her şey bu nimeti kazanmamız içindir. İbadetler de dünya da imtihan da cennet de insan içindir.

Peki, Allah için ne vardır! Onun için de bir şey olması gerekmiyor mu! İnsanı yaratmasında bir muradının olması gerekmiyor mu! O da bir şeyden tat almıyor mu, haz almıyor mu, muhabbet almıyor mu! Almıyor, diyorsak duygusuz, düşüncesiz bir robota iman etmişiz demektir ki bu da hâşâ Allah değil, bizim kendi kendimize ürettiğimiz putumuzdur.

Allah kendindekini kuluna vermiştir. Bu yüzden kulun kendi üzerinden rabbini bilmesi, tanıması, anlaması lazım, diyoruz. Allah seviyor mu, seviyor. Allah, kulunun kendisini sevmesini; yani iman etmesini, âbd olmasını, dolayısıyla hiçbir şeyi onu sever gibi sevmemesini istiyor. İşte, Allah bundan haz alıyor, muhabbet alıyor. Allah’ın muradı beşerî seviyeden ancak böyle izah edilebilir. Onun için kul bir tavrıyla, hâliyle rabbini sevindirebilir, bir tavrıyla da gazaplandırabilir; yani muhatap olduğumuz rabbimiz bizim tavrımızdan dolayı sevinebilir ya da küsebilir, darılabilir. Allah âyetinde “(resulüm!) rabbin seni terk etmedi ve (sana) darılmadı”797 buyuruyorsa buradan da anlayalım ki Allah küsüyormuş, kızıyormuş, darılıyor, gazap ediyormuş! Allah her ne için “bunu yap” diye emretmişse de onu yaptığımızda Allah’ı sevindirmiş oluruz ki biz onu sevindirince Allah da bizi sever.

Muhatap olduğumuz rabbimizi kendimize göre değil onun anlattığı gibi anlamamız lazım. Rabbimizi en güzel, en doğru şekilde tanıyan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Biz de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bakalım. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hiç kimseyi kırmayan, üzmeyen, sertçe bakmayan, konuştuğu kişiye bütünüyle dönüp onu ciddiye alan çok nazik bir kuldu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyleyse elbette ki karşısındaki insanlardan da bu tavrı beklerdi; çünkü ona göre doğru tavır buydu. Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyleyse acaba Allah nasıldır! İşte, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üzerinden rabbimizi böyle tanıyabilir, anlayabiliriz.

Allah çok naziktir. Kendisine yakın olanların küçücük bir tavrından, düşüncesinden hemen küser, darılır. Allah’ı bilmeyenlerin değil! Kul, Allah’a yaklaştıkça Allah onun sözünü, hâlini ciddiye alır; çünkü kul artık işi anlamış ve rabbinin neyi sevip sevmediğini anlayacak olgunluğa erişmiştir.

Kendi üzerimizden düşünürsek sevdiğimiz biri kendisinden beklemediğimiz bir yanlış yapınca ona kızar, darılır, küseriz; ama tanımadığımız birinin yanlışına o kadar kızmayız. Biri bize ne kadar yakınsa, onu ne kadar tanıyor, seviyorsak ondan o kadar etkileniriz.

Bununla ilgili olarak bir kıssa anlatayım.

Allah dostlarından halkın “deli” dediği meczup bir zat, pazarda yürürken çocuklar ona sebze, meyvelerin kabuklarını atar. O da eliyle kendini korumaya çalışır ve çocuklardan hiçbirine kızmaz, bir şey demez. Bu arada Allah dostlarından bir zat da bir esnafın yanında oturmuş onları seyreder. Elinde de birilerinin kendisine verdiği bir gül vardır. Kendini sebze, meyve kabuklarından korumaya çalışan meczup zat onun yanından geçerken elindeki gülü meczubun üzerine atar ve gül ona dokunduğu gibi meczup zat birden bağırmaya başlar. Veli zat da ona “millet sana karpuz kabuğu atıyor, taş atıyor, domates atıyor, kimseye bir şey demiyorsun; ama ben sana gül atınca bağırıyorsun” der. Bunun üzerine meczup zat “olsun, onlar beni tanımıyor; ama sen beni tanıyorsun. Sen bana bir şeyi öyle atamazsın. Senden bana gül de gelse beni incitir” der. İşte, Allah’a yaklaştıkça durum böyledir.

Evet, Allah şirki affetmez, küfrü, nankörlüğü affetmez, dedik. Hiç kimse gönül itibariyle “benden bir şey olmaz” dememelidir. Bir şey yapacağı zaman da muhatabının kendisini yaratan âlemlerin rabbi olduğunu bilmelidir. Allah, kuluna öyle bir kıymet, değer, şeref vermiş ve kulunu öyle sevmiştir ki kulun en ufak yanlış bir tavrı, fikri, düşüncesi Allah’ı darıltır, incitir. Allah’ı en çok darıltan, inciten şey de kulun gönlünden geçirdiği yanlış şeylerdir; yani şirke, küfre düşürecek ya da nankörlüğe sebep olacak şeylerdir. Allah bunu asla kabul etmez.

Biraz önce söylediğim gibi şeytan bizi bu hâle getirmiştir. Daha doğrusu şeytan, âlimlerimizi kullanıp bizi bu hâle getirmiş ve bize Allah’ın, kuluyla beraberliğini, yakınlığını unutturup İslam’ı sanki ibadetlerden ibaret bir dinmiş gibi göstermiştir.

Televizyonu açtığımızda yirmi tane âlim konuşuyorsa en fazla onda biri âlemlerin rabbinden söz ediyor. Gerisi bildiğimiz şeyleri anlatıyor. Ne zamana kadar bunları anlatacaksınız! Allah’a âbd olmak; Allah’ı tanımak demektir. Sizin de önce âbdiyetliği; yani Allah’a nasıl âbd olmamız gerektiğini anlatmanız lazım. İbadeti zaten bilmeyen kimse yoktur.

Peki, Allah’ı, Allah’a kulluğu anlatmamalarının sebebi nedir?

Sebebi; kendilerinin de Allah’ı tanımamalarıdır. Kendileri âbd olmayı bilmiyor ki insanlara Allah’a âbdiyeti anlatsınlar. Bu yüzden Allah’ı anlatmak yerine bilinen şeyleri anlatıyorlar. Onları dinleyen de “herhâlde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de böyleydi” diyor ve Allah’ın resulünü öyle tanıyor. Biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i tanımıyorsa onu ancak kendisi gibi anlatır. Yetmez, fikri, düşüncesi, imanı neyse rabbini de öyle anlatır. Hâlbuki anlattığı ne âlemlerin rabbidir ne de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir, anlattığı sadece kendi nefsidir; ama buradaki en büyük hata onları dinleyip ciddiye alan ve onlara “âlim” diyenlerdedir.

Evet, Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını güzel fiillerini anlamaya çalışıyorduk. En son câe “geldi, gelir” fiilini anlamaya çalışmıştık. Şimdi de câe fiiliyle ilgili âyetleri anlamaya devam edelim inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

“İşte âhiret yurdu! Biz onu yeryüzünde büyüklük taslamayan ve fesad çıkarmayan kimselere (has) kılarız. (En güzel) Âkıbet ise takvâ sahiplerinin (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanların)dır.”798 Ahiret yurdu, ebedi hayat takvâ sahiplerinindir (Allah’a karşı kuluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanlarındır).

Biri Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışmıyorsa Allah’a karşı büyüklenmiş, kibirlenmiş ve iblise tabi olup onun durumuna düşmüştür. Biri “ben biliyorum, benim söylediklerim doğrudur” derse iblisin söylediğini söylemiş olur ki iblis de ona yolu gösterir.

“Kim (Allah’ın huzuruna bir) güzellikle gelirse ona ondan daha hayırlısı vardır. Kim de (bir) kötülükle gelirse o kötülükleri yapanlar ancak yaptıklarıyla cezalandırılır.”799

“(Resulüm!) Muhakkak ki Kur’ân’ı (okumayı, yaşamayı ve tebliğ etmeyi) sana farz kılan (Allah) elbette seni dönülecek yere iade edecektir. De ki: Rabbim kimin hidâyetle geldiğini ve kimin apaçık bir dalâlet içinde olduğunu en iyi bilendir.”800 Bunu kullarına âyetleriyle, vahyiyle gösterendir.

Biri tembellik yapıp Allah’ın emrini gerektiği gibi yerine getiremeyebilir ya da kendine hâkim olamayıp bir yanlış yapabilir; ama hiçbir yanlışı için “bu doğrudur” diyemez ya da yapmadığı Allah’ın bir emri için “bir şey olmaz, onu yapmasak da olur” diyemez. Kim böyle söylerse kâfir olur.

Biri gece gündüz içki içse; ama “içki haramdır” derse yalnızca günahkâr olur, içkinin günahını alır; ama içki içmese bile “içki önemli bir şey değildir, isteyenler içebilir” derse kâfir olur. Allah’ın “doğru” dediğine “yanlış,” “yanlış” dediğine “doğru” demek iman meselesidir ve asla basit bir şey değildir. Allah’ın hiçbir emri hafife, basite alınamaz. Allah’ın bir emrine bile “yanlış” denmesi Allah’ın gazabına sebep olur.

Allah “içki haramdır, ben içki içerek yanlış yapıyorum” deyip gece gündüz içki içeni affedebilir; ama “içki içmek önemli değildir” diyeni affetmez; çünkü Allah günahları affedeceğini; ama şirki affetmeyeceğini801 buyurmuştur. Biri Allah’ın bir emrine karşılık “bir şey olmaz, öyle yapsak da yapmasak da olur” derse Allah’tan daha çok bildiğini iddia etmiş ve Allah’a kafa tutmuş olur. Bu durumda Allah onu affeder mi!

Allah âyet-i kerimede “insan, gerçekten bizim kendisini bir nutfeden (dökülen bir damla sudan) yarattığımızı görmedi mi? Buna rağmen bir de bakarsın ki o (nefsini şirk koşarak bize) apaçık bir hasım kesilmiştir”802 buyurur. Ağzımızdan çıkan her kelime için hesap vardır. Allah “kulum bunu niye söyledin” diye sorarsa söyleyebileceğimiz tek cevap “ya rabbi! Sen söylediğin için söyledim. Sen söylemeseydin ben hiç öyle der miydim! Ben senin kulun olarak senin sözünün yanında nasıl söz söyleyebilirim” cevabı olmalıdır. Aksi hâlde Allah’a hesap veremeyiz.

Söylediğimiz her kelimeye nasıl bir hesap olduğuyla ilgili Hz. Îsâ (a.s.)’dan örnek vereyim. Allah âyet-i kerimede “Allah (kıyamet günü), ‘ey Meryem oğlu Îsâ! İnsanlara sen mi ‘beni ve annemi, Allah’tan başka iki ilâh edinin’ dedin, buyurduğu zaman, o, (hâşâ!) dedi, ‘sen subhânsın (her türlü noksanlıktan münezzehsin), hakkım olmayan bir şeyi söylemek benim haddime değildir! Eğer ben onu söylemiş olsaydım, kesinlikle sen onu bilirdin. Sen benim nefsimde olanı bilirsin, ben ise senin zatında olanı bilmem. Muhakkak ki gayb (olan tüm gizlilik)leri hakkıyla bilen ancak sensin”803 buyurur. Görüldüğü gibi; Allah, Hz. Îsâ (a.s.)’a onun söylemediği bir şeyin hesabını soruyor! Eğer bir de Hz. Îsâ (a.s.) bunu söyleseydi acaba ne olurdu! Bu; değil herhangi bir şeyi söylemek, söylenmesine en ufak bir katkın bile olsa hesabını sorarım demektir. Tabi, bu âyette Hz. Îsâ (a.s.)’ın böyle yapmadığı, kavminin şahidi olarak hesaba çekildiği de görülmelidir.

Allah bize hesabı haber veriyor ki yaptıklarımıza da söylediklerimize de dikkat edelim; ama insan buna rağmen konuşur! Cehenneme giden çoğu insanın konuştuklarından dolayı oraya gittiğini söylesek yanlış bir şey söylemiş olmayız. Dilinden dolayı derken sıradan bir konuşmadan bahsetmiyoruz; Allah adına konuşmasından dolayı cehenneme gider, diyoruz; çünkü insanlar onları dinledikçe yanlışı doğru zannederler. Onların söylediğini tasdik edenler de onların yanlışına katkıda bulunmuş olurlar.

“De ki: Hak geldi, bâtıl yok oldu. Zaten bâtıl yok olmaya mahkûmdur.”804 Her ne gelirse gelsin onu getiren Allah’tır. Hak gelince bâtıl yok olur. Hak nûrdur, bâtıl da karanlıktır. Doğru geldiğinde yanlış yok olur. Bu elbette ki gözü görenler ve aklını kullananlar içindir. Birine hak geldiğinde onun karşısındaki bâtıl yok olur, yok olmalıdır.

Nasıl?

Hak; Allah’ın kelamıdır. Bir gönle âyetler geldiğinde oradaki yanlış fikirlerin, düşüncelerin, vesveselerin Allah’ın vahyi karşısında yok olması gerekir. Yok olmuyorsa o kişi hakkı kabul etmiyor, inkâr ediyor, yok sayıyor demektir. Allah “hak geldi, bâtıl yok oldu” buyuruyorsa; ama birindeki yanlış fikirler, vesveseler yok olmuyorsa hak onun gönlüne gelmemiş ve o gönül kendindeki yanlışları tutup hakkı reddediyor, içeriye almıyor demektir. Şayet içeriye alırsa hak o bâtılı yok eder.

Unutmamamız lazım ki Allah’ın âyetlerine karşılık kendi fikirlerimize, düşüncelerimize ya da şeytanın verdiği vesveselere saplanıp kalıyorsak hakkı gönlümüze davet etmiyor, gönlümüzü hakka açmıyor, hak geldiğinde gönlümüzü kapatıyoruzdur. Gönlünü hakka kapatanlar, hakkı bulamaz, hakkı da kendini de kaybeder.

“And olsun ki sizden önce resulleri kendilerine apaçık mucizelerle geldiği hâlde (onları yalanlayıp onlara) zulmettiklerinden ve onlara iman edecek de olmadıklarından dolayı nice nesilleri helâk ettik. İşte, biz mücrim (Allah’a karşı suç işleyen) toplumu böyle cezalandırırız.”805 Biri iman etmezse üstüne bir de Allah ve resulünü yalanlıyorsa artık ona ceza gelir.

Evet, Allah “insanlar iman etmek istemeyince her türlü uyarıyı, ikazı görseler bile iman etmezler” buyurdu. Allah bunun için bir örnek verir. “Sizi karada ve denizde gezdiren odur. Hatta siz gemide bulunduğunuz, (o gemi de içindekileri) tatlı bir rüzgârla alıp götürdüğü ve (içindeki yolcular) bu yüzden neşelendikleri bir anda o gemiye şiddetli bir fırtına gelip çatar ve her yerden onlara dalgalar hücum eder, onlar çepeçevre kuşatıldıklarını (anlarlar ve öleceklerini) zannederler de dini yalnız ona has kılarak, ‘andolsun ki eğer bizi bundan kurtarırsan mutlaka şükredenlerden olacağız’ diye Allah’a dua ederler.”806 Gemi batmak üzereyken o anda kâfiri de, müşriki de mü’min olur; çünkü ölüm tehlikesi gelmiştir ve Allah’a sığınmaktan başka yapacak bir şey kalmamıştır.

Allah böyle söylediyse bilelim ki öyledir. İnsan her ne kadar rabbini, rabbinin vahyini inkâr etse, yalanlasa da ölüm tehlikesiyle karşılaştığında bütün gönlüyle Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmadan sadece ona yalvarır ve yeminler ederek “beni buradan kurtarırsan, bundan sonraki hayatımda şükredenlerden olacağım” der.

“Fakat (Allah) onları kurtarınca bir de bakarsın ki onlar yeryüzünde haksız yere azgınlık yaparlar.” Eskiden nasıl yapıyorlarsa yine öyle yapmaya devam ederler. Allah bu sefer bütün insanlara hitap eder. “Ey insanlar! Sizin azgınlığınız ancak kendi aleyhinizedir, (bununla sadece fâni) dünya hayatının menfaatini (elde edersiniz) sonra dönüşünüz (yine) bizedir. (Biz de) Artık (o gün) yaptıklarınızı size (tek tek) haber veririz.”807 Sözünüzden nasıl döndüğünüzü, hayatınızı yaşarken neler yaptığınızı gösterip size haber vereceğiz.

“Her ümmetin bir resulü vardır. Resulleri onlara (Allah’ın vahyini tebliğ etmek için) geldiği zaman onların aralarında adaletle hükmedilir ve onlara asla zulmedilmez.”808 Kimseyi tek başına huzura alıp hesaba çekmiyoruz.

Allah, resulü neden getirir?

Resul ona “ben sana Allah’ın emrini anlatmadım mı, bugüne kavuşacağını söylemedim mi” der. Allah’ın resulü ona her şeyi haber verdiği için kul artık hiçbir şekilde itiraz edemez.

Evet, Allah bize sıkıntıdan kurtulunca Allah’a döneceklerini söyleyen kulların hâlini beyan etmek için gemiyi örnek verdi. Bütün hayatımız böyledir. Bunun ille de gemide yaşanan bir sıkıntı olması şart değildir. Biri hapse düşse o da “ya rabbi! Beni buradan kurtar. Beni kurtarırsan şükreden bir kul olacak, bundan sonra güzel yapacağım” der. Hapisten kurtulunca ise eski hâline devam eder. Ya da biri hastalanınca ölüme doğru gittiğini anladığında hemen tövbe etmeye başlar ve “ya rabbi! Bana imkân verirsen şükredeceğim, senin istediğin gibi bir kul olacağım” der. İyileştiği zaman ise eski hâline geri döner.

Allah, kuluna devamlı imkânlar veriyorsa kulu kendisine dönsün, şükretsin, rabbine teşekkür etsin, güzel yapsın, kazansın diyedir. Kulların bir kısmı şükredip kazanırken bir kısmı eski hâline dönüp kaybeder.

Hiçbir şey tesadüf değildir. Her şeyi yapan Allah’tır ve Allah’ın onları yapmasında bir muradı vardır. Allah nasıl ki deryada yüzen geminin içindeki insanlar için fırtınayı koparıp onları kendisine dönsün diye uyarıyorsa bütün insanlar da bu imtihan deryasında mutlaka tehlikelerle karşı karşıya gelirler. İşte, bu tehlikelerin, musibetlerin hepsi biz rabbimize dönelim diye Allah’ın ihsanıdır, ikramıdır.

“Ey insanlar! Andolsun ki size rabbinizden bir nasihat, göğüslerde olan (manevi hastalıklar)a bir şifa, mü’minler için bir hidâyet ve bir rahmet (olan Kur’ân) gelmiştir.”809 Allah’ın âyetleri hem şifadır, hem hidâyettir, hem de rahmettir.

Allah’ın anlatım tarzı herkesin anlayacağı şekildedir. Bundan dolayı hiç kimse “ben âyetleri anlamıyorum” diyemez. İnsanların en akıllısı da, en aklı çalışmayanı da, en âlimi de, en cahili de bir âyeti okuduğunda Allah’ın ne dediğini anlar. Kim neyi ne kadar anlarsa kendisine lazım olan odur ve anladığıyla amel etmelidir. Kul bugün bir âyetten bir şey anlar, üç gün sonra başka bir şey anlar; ama hepsi bulunduğu hâl itibariyle kendisine gereklidir ve öyle amel etmelidir. Bu nedenle Allah âyet-i kerimede “şayet yeryüzündeki ağaçlar kalem, deniz de arkasından yedi deniz (daha ona) katılarak (mürekkep olsa, yine de) Allah’ın kelimeleri (yazmakla, hikmeti de anlamakla) tükenmez”810 buyurur. Hiç kimse Allah’ın kelimelerini bütünüyle izah edemez. Her insanın kendi mertebesinde anlayacağı mana aynı âyetin içindedir ve o âyette olduğu gibi mevcuttur. Biz de şu anda âyetleri anlamaya çalışırken sonsuz bir deryadan içip hidâyeti bulmaya çalışıyor ve gönlümüz şifa bulsun, manevi olarak iyileşelim, rahmetin içine girelim istiyoruz.

“Muhakkak ki üzerlerine rabbinin (azap) kelimesi (hükmü) hak olanlar, kendilerine bütün âyetler gelmiş olsa dahi o elem verici (iç yakan) azabı görünceye kadar iman etmezler.”811 Biri her şeyi iyice anladığı hâlde “ben anlamadım, bilmiyorum” deyip küfürde ısrar eder ve işine gelmediği için rabbini tercih etmemek adına farklı farklı bahaneler üretirse rabbini küstürür, darıltır, gazaplandırır. Sonunda da Allah ona “cehenneme kadar yolun var” der. Artık hiç kimse ona yardım edemez. Peygamberin en yakını bile olsa kimse onu kurtaramaz. Örnek vermek gerekirse Hz. Nûh (a.s.)’ın evladı ve hanımı, Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın babası ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in amcası iman etmemişti. Bu nedenle Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “(resulüm!) sen sevdiğin kimseyi hidâyete erdiremezsin; fakat Allah dilediğini (hidâyete ermek isteyeni) hidâyete erdirir ve o, hidâyete erecek olanları en iyi bilendir.”812 Sen sadece davet eder, Allah’ın âyetlerini okursun; ama biri beni kabul etmezse sen istediğin kadar onu sevsen de ona hidâyet veremezsin, buyurmuştur.

Baktığımızda her biri peygamberlerin en yakınında olan kişilerdi; ama rablerinden, rablerinin kelamından yüz çevirmişler, anladıkları hâlde anlamamış gibi yapıp iman etmemiş ve küfürlerinde ısrar etmişlerdi. Bunun sonucunda ise azap kelimesi üzerlerine hak oldu. İman etmemekte ısrar edenler azabı görünceye kadar iman etmezler. Ne zaman cehennemi görseler o zaman iman ederler.

“De ki: Ey insanlar! And olsun ki size rabbinizden hak (olan bu Kur’ân) gelmiştir. Artık kim hidâyete ererse ancak kendisi için hidâyete ermiş olur. Kim de dalâlete düşerse o da ancak kendi aleyhine dalâlete düşmüş olur ve ben sizin üzerinize vekil değilim (sizin yaptıklarınızdan sorumlu değilim).”813 Sen kimsenin vekili değilsin. Onların muhatabı benim. Sen sadece benim söylediğimi aktar, kabul ederlerse gelip seninle yürürler; ama kabul etmezlerse ben senin üzerinde vekil değilim, de, buyurdu Allah. Allah’ın resulü onların üzerine vekil değildir; ama kendisine iman edenlerin üzerine vekildir.

“O gün geldiğinde Allah’ın izni olmadan hiç kimse konuşamaz. O (insan)lardan (o gün) kimi şakidir (bedbahttır), kimi de saadettedir (mutludur).”814 Allah’ın izni olmadan hiç kimse söz söyleyemez, konuşamaz.

O gün Allah kime söz hakkı verir?

Allah başka bir âyet-i kerimede “o gün rûh ve melekler saf saf kıyamda durur, Rahmân’ın izin verdiklerinden başkası konuşamaz, (konuşan da ancak) doğruyu söyler”815 buyurur. Orada konuşabilenler dünyadayken doğruyu, hakkı söyleyenlerdir. Allah ancak dünyadayken hakkı söyleyenlere orada konuşma hakkını verir. Onlar da konuşurken burada konuştukları gibi yalnızca hakkı konuşurlar, haktan başka bir şey konuşmazlar.

“Eğer rabbin dileseydi (bütün) insanları bir tek ümmet yapardı.” Rabbin dileseydi herkes iman ederdi; ama Allah, kullarına tercih hakkı vermiş ve kendi tercihleriyle iman etmelerini dilemiştir. “Ama onlar (yine de) ihtilaf etmekten geri durmazlardı.”816

Aynısı şimdi için de geçerlidir. Baktığımızda “ben mü’minim, Müslümanım” diyenler kendilerine âyetler geldiği hâlde işlerine gelen âyetleri kabul ediyor, işlerine gelmeyen âyetleri kabul etmiyorlar. Bazıları âyetlerin birkaç tanesini alıp “biz bir cemaatiz” diyor, diğerleri de başka âyetleri alıp “en doğru cemaat biziz” diyor!

Allah bunun sebebini beyan ederken “(ehl-i kitab) kendilerine ilim (olarak vahyimiz) geldikten sonra sadece aralarındaki kıskançlık yüzünden ayrılığa düştüler”817 buyurur. Devamlı söylüyoruz; Allah vahyinde her kimi anlatırsa anlatsın bizi anlatır. O yüzden bu âyet sadece Hristiyanlar ya da Yahudiler için geçerli değildir. Bizim de bu âyette kendimize bir ders çıkarmamız gerekir.

Nasıl?

Genel olarak baktığımızda cemaatlere bölünmüşüz ve herkes kendi cemaatini hak cemaat olarak görüp “hak benim, doğru benim, her şeyi ben biliyorum, ben üstünüm” diyor. Bizim işimiz kardeşlerimizden üstün olmak mıydı! Hepimizin işi Allah’a kul olmaktır. İnsanların bize “ne kadar âlim bir kul, ne kadar çok şey biliyor” demesi değildir. Allah bize “sen âlimsin” demedikten sonra bütün insanlar bize “âlim” derse bile hiçbir şey kazanamayız. Hele bir de kendimizi kardeşlerimizden üstün görüyorsak imanımız yok demektir.

Evet, “rabbin dileseydi bütün insanları bir tek ümmet yapardı; ama onlar yine de ihtilaf etmekten geri durmazdılar” buyurdu Allah. Âyet devam ediyor. “Ancak rabbinin merhamet ettikleri müstesna. Zaten (rabbin) onları bunun için yarattı.”818 Allah’ın rahmet ettiği kimseler gönülleri rahmet ile dolanlar ve iman etmiş olanlardır. Allah onlara rahmetiyle muamele edip rahmetinin içine almıştır.

Bunlar insanlara bakarken rahmetle bakar ve herkes rahmetin içinde olsun isterler. Kimseyi “cehennemlik, cennetlik” diye ayırmazlar. Onlar için herkes Allah’ın kuludur. Bu yüzden herkesin Allah’ın rahmetinin içine girmesi, cennete gitmesi için ellerinden geleni yaparlar. Allah onları zaten bunun için yaratmıştır. Demek ki insanların yaratılış sebebi; Allah’ın rahmetinin içine girmek ve rahmet olmakmış.

Ve mâ halaktul cinne vel inse illâ li ya’budûn:819 “Ben cinleri ve insanları bana âbd olsunlar diye yarattım.” Allah’a âbd olmak yaratılışın temelidir, özüdür. Bununla beraber Allah insanları ne için yarattığını beyan ederken âyet-i kerimelerde “hiçbir şeyi şirk koşmasınlar diye,820 rahmet olsunlar diye,821 Allah ölümü ve hayatı yarattı ki hanginiz daha güzel yaparsınız diye,822 duanız olmasaydı Allah size ne diye kıymet, değer versin”823 buyurmuştur.

Demek ki insan; dua için, rahmet için, güzel yapmak için, Allah’a âbd olmak, âşık olmak, iman etmek için yaratılmıştır. Bunlar yaratılışın gayesi ve Allah’ın üzerimizdeki muradıdır. Allah’ın bunlar dışında bir muradı yoktur ve emrettiği her şey; insan rahmet olsun, dua olsun, güzel olsun, güzellik yapsın, âbd olsun, âşık olsun, iman etsin diyedir. Birbirine rahmet olsun, güzellik olsun, dua olsun, aşk olsun, muhabbet olsun diyedir. Bu, Allah’ın tarif ettiği insandır, insanın yaratılış gayesidir. Eğer insanın yaratılması konusunda “bunun dışında bir amaç var” dersen senin amacın bâtıldır, şeytan sana yol göstermiştir. Bunu söylerken kimin ismini kullanırsan kullan, Allah’ın ismini bile kullanıp “ben Allah için böyle yapıyorum” desen bile Allah senden bunu kabul etmez. Allah sana kulluğun yolunu, yaratılışın gayesini âyetleriyle apaçık göstersin, sen ise “ben şöyle yaparak Allah’a yardım ediyorum” de! Allah senin bu yardımını kabul eder mi! Allah için bir şeyi yapacaksan onu mutlaka Allah’ın söylediği ve istediği gibi yapman şarttır.

“Böylece rabbinin, ‘andolsun ki cehennemi hem cinlerden hem de insanlardan (mücrimlerle) dolduracağım sözü kesinleşmiştir.”824 Yani bir kere söz benden çıktı. Bir kere içinizden kim şeytana tabi olursa hepsini cehenneme dolduracağımı söyledim, buyurdu Allah.

Allah, cehennemi ihtilafa düşenlerle, bir ve beraber olmayanlarla, “lâ ilâhe illallah muhammedun resulullah, diyen benim kardeşimdir, mü’mindir, Müslümandır” demeyip, onu sevmeyen ve gerekeni yapmayanlarla dolduracak. Gel de şimdi feryad etme!

“(Resulüm!) Sana resullerin haberlerinden senin kalbini sağlamlaştıracak her şeyi sana anlatıyoruz. Bu (Kur’ân)da sana hak, mü’minlere de bir nasihat ve bir hatırlatma gelmiştir.”825 Biz hakkı söyler, haktan haber veririz. Bu haberlerde de hem sana hem de mü’minlere bir uyarı, zikir, nasihat ve hatırlatma gelmiştir.

Evet, rabbimizi anlamaya, her şeyi onun yaptığını anlamaya çalışıyoruz. Allah her bir kuluna kazansın, iman etsin, Hz. İnsan olsun, rabbini, kendini bilsin ve gerekeni yapıp kazansın diye muamelede bulunur; ama burada asla unutmamamız gereken önemli bir husus vardır. Herkes kendi fiilinin sorumlusudur; çünkü Allah, insana irade vermiş, tercih etme hakkı vermiş, kendinden güç ve kuvvet vermiştir. Bununla beraber isimlerini ona verip “haydi, güzel yapıp kazan” demiştir; ama her ne kadar insan her şeyi kendi tercihiyle yapsa da Allah bazen kuluna müdahale eder. Mesela; biri bize bir muamelede bulunacaksa ve o muamele kazanmamız için gerekli bir muamele değilse ya da yanlışsa Allah duamıza göre müdahale eder ve o kişinin muamelesinden bizi korur; ama muamelenin gerçekleşmesine müsaade ettiyse Allah’ın burada bizim için bir muradı vardır ve bizden bir şey yapmamızı bekliyordur.

Hepimiz Hz. Yûsuf (a.s.)’ın kıssasını biliriz. Hz. Yûsuf (a.s.)’ın kardeşleri onu kuyuya atar, sonra Hz. Yûsuf (a.s.) köle olarak Mısır’da satılır, daha sonra bir iftira sonucu zindana atılır, en son da Mısır’a sultan olur. Allah bu kıssayı haber verirken âyet-i kerimede “işte böylece (Mısır’da insanları imana davet etsin, orada adaletle hükmetsin) ve kendisine (rüyadaki) olayların yorumunu öğretelim diye Yûsuf’u o yere yerleştirdik. Allah emrinde ğâlibdir; fakat insanların çoğu (bunu) bilmezler.”826 Yani “Yûsuf’u ben kuyuya attırdım ve bunda bir muradım vardır” buyuruyor Allah. Çünkü Hz. Yûsuf (a.s.)’ı manevi olarak yetiştirip büyütecek ve onunla vahyini taşıttıracaktır. Bu yüzden Allah onu Mısır’a yerleştirdi ve onu sonunda Mısır’a sultan yaptı. Tabi bu sultanlık zahiri değil manevi sultanlıktır.

Aynısı her insan için geçerlidir. Allah’ın kime neyi murad ettiğini Allah’tan başka kimse bilemez, yalnızca o bilir. Kim her ne yaşarsa yaşasın yaşadığı o şeyde kendisi için Allah’tan bir hayır ve bir nimet vardır. Bu nedenle kuyuya ya da zindana düşünce feryad etmek doğru değildir. Önemli olan; her durum karşısında rabbimizin sevdiği, razı olduğu gibi yapmaktır. İşte, Allah bize Hz. Yûsuf (a.s.)’ın kıssasında yaşadığımız imtihanlara karşı bakışımızın nasıl olması gerektiğini öğretir. Bundan dolayı Hz. Yûsuf (a.s.)’ı anlattığı kıssaya “kıssaların en güzeli”827 buyurur.

Çünkü Hz. Yûsuf (a.s.)’ın kıssasında mü’minler için birçok hikmetler vardır. Allah da bizden bu hikmetleri okuyup anlamamızı istiyor. Yoksa Allah bize hikâye anlatmıyor. Hz. Yûsuf (a.s.) iftiraya uğrayıp zindana atılır ve peygamber olmasına rağmen bir sene ya da beş sene değil yıllarca zindanda kalır. Allah Hz. Yûsuf (a.s.) kıssasıyla bize “her biriniz üzerinde muradım vardır. Bir şey yaşadığınızda hemen içinde bulunduğunuz ana bakıp sanki hep öyle olacakmış gibi anlamayın. Size sonradan nasıl bir muamelede bulunacağıma bakın. Kuyuya, zindana düştüyseniz feryad etmeyin, ben sizinleyim, sizin yanınızdayım ve benim sizin üzerinde bir hesabım vardır” buyuruyor.

Mesele; rabbimizi bize yaptığı muamele üzerinden anlamak ve rabbimize karşı kör ve sağır davranmamaktır. “Ben anlamadım, Allah’ın bu işte ne muradı var” dememek, tam tersine “yaşadığım her şey manevi olarak kazanman için Allah’tan bir muameledir” demektir. Böyle dediğimizde imtihanın ne olduğunu, ne için geldiğini anlamış oluruz ki bunun sonucunda da kazanmak için elimizden gelen çabayı gösteririz.

Hep birlikte Allah’ın güzel fiillerine iman edelim ve rabbimizi onun kendisini tanıttığını gibi tanıyalım diye çalışıyoruz. Bu kadar feryad etmemizin bir sebebi vardır. Ahiret sanki bize uzakmış gibi gelebilir; ama ahiret bize çok yakındır. Şimdiye kadar milyarlarca insan dünyaya geldi ve ardından öteki âleme gitti. Hiç farkında olmadan bir de baktılar ki ömürleri bitti ve huzura davet edildiler. Biz de aynen onlar gibi mutlaka ahirete gideceğiz.

Allah âyet-i kerimede “o gün varılıp durulacak yer sadece rabbin(in huzur)udur.”828 Huzura alırken de “andolsun sizi ilk defa yarattığımız gibi (bugün de) tek başınıza (yapayalnız) huzurumuza geldiniz ve (dünyada) size verdiğimiz şeyleri (her türlü dünyalık nimeti) sırtlarınızın gerisinde (arkanızda) bıraktınız”829 buyurur. Hiç kimse oraya elbisesini bile götüremez. Hepimiz mutlaka huzura çıkacağız. Madem öyle huzurda duracak yüzümüzün, konuşacak sözümüzün olması gerekir.

Allah bize tekrar tekrar “huzuruma geleceksiniz” diye haber veriyorsa onun huzuruna gitmeden önce “acaba onun huzuruna gidecek yüzümüz, söyleyecek sözümüz var mıdır” diye tefekkür edelim. Acaba “ya rabbi! Senin için şöyle yaptım, şunu kurban ettim, şu hâlimden, yanlışımdan vazgeçtim” ya da “senin için sevdiğim şu şeyden vazgeçtim, senin sevdiğin gibi yaptım. Senin için şu fedakarlıkları yaptım, bana yanlış yapanları affettim” diyecek bir sözümüz var mıdır! Varsa kaç tanedir! Allah’ın huzuruna çıkınca Allah önce bize verdiği nimetlerini bir bir sayar. Allah’ın nimetlerini düşündüğümüzde acaba yaptıklarımız onun bize verdiği nimetleri ne kadar karşılıyor! Yoksa “ya rabbi! İki sefer sadaka verdim, şükrümü öyle yerine getirdim, yaptığım yanlışları ona say” mı diyeceğiz! Hepimiz kendimize dönüp Allah için neler yaptığımıza ve huzura ne götürdüğümüze bakalım. Baktığımızda zaten bunu görürüz.

Şu anda bunları anlatmaya çalışırken sakin durduğuma bakmayın. Aslında hiç de sakin değilim, gerçekten değilim. İnsan nasıl sakin olabilir! Bütün insanlık hâlleri ne olursa olsun bizim insan kardeşimizdir ve yeryüzünde yaşayanların hepsi birbirinden sorumludur. İnsanlar birbirleri için ya cennet olurlar ya da cehennem olurlar veya hiçbir şey olmazlar. Hele bir de aynı mekânda ya da yakın mekânda yaşayanların sorumlulukları çok daha fazladır. Allah’ın meleklerinin secde ettiği kul, insan! Birinin meleklerin secde ettiği varlık olabilmesi için onun hâlinin, tavrının, gönlünün, Allah’a olan yakınlığının, Allah’ı sevmesinin, imanının meleklerden çok daha üstün olması gerekir ki melekler ona secde etsin. Acaba birine baktığımızda onda bunu görebiliyor muyuz? -Tabi ki göremiyoruz. İşte feryadımız bundan dolayıdır. Kendimizi insanlara karşı sorumlu hissediyor ve herkese Allah’ın vahyini ulaştırmak, rablerini tanıtmak için çabalıyoruz. Öyle ki insan, meleklerin secde ettiği kul hâline gelsin.

Evet, Allah’ın güzel fiillerini anlamaya çalışıyorduk. Peki, şu anda zahiri olarak bulunduğumuz yerde Allah’ın hangi fiilleri, emri tecelli etmiştir? -Mesela; klima çalışıyor, Allah “klima çalışsın” demiştir. Işıklar yanıyor, Allah “yansın” demiştir. Nefes alıyoruz, Allah nefes almamızı dilemiştir. Allah bize “âyetleri anlat” demiş, biz de anlatmaya çalışıyoruz. Size de “dinleyin” demiş, siz de dinliyorsunuz. Zahiri, manevi fark etmez her şey Allah’ın izni, dilemesi ve tecellisiyledir. Bu durumda her şey onunladır. Bütün fiiller ondan tecelli eder, her şey onun emriyle olur. Allah bize “anlat” dediği için de bizim gönlümüz çıldırıyor; çünkü âyetlerin karşılığının insanda olmadığını görüyoruz. Allah “ben şirki affetmem” buyuruyor. Âyetteki bir kelimeyi bile kabul etmezsen Kur’ân’ı kabul etmemiş olursun, bir âyet bile sana ağır gelirse imanını kaybetmiş olursun. Allah’ın vahyine en ufak bir itirazda dahi bulunmak böylesine felaket bir şeydir. Benim de bütün feryadım bundan dolayıdır.

Peki, Allah’ın vahyini, güzel fiillerini anlatabiliyor muyum?

Kesinlikle hayır! Gönlümüz sonsuz bir deryadan şifa bulsun, rahmetle dolsun, hidâyet olsun diye sadece Allah’ın vahyinden içmeye çalışıyoruz. Başka türlü Allah’ın güzelliğini anlatmak gibi bir imkânımız yoktur. Hâşâ! Yaratılmış bir kul, âlemlerin rabbini nasıl anlatabilir! Kendini anlatan, en doğru, en güzel şekilde tanıtan sadece Allah’tır. Kul ise ancak gereğini yapmak için Allah’ın kendisine bildirdiğini anlamaya çalışır. Biz de hep beraber aynen böyle yapmaya çalışıyoruz.

Câe “geldi, gelir” fiiliyle ilgili âyetleri anlamaya çalışıyorduk, devam edelim inşallah. “Andolsun ki Allah’a kavuşmayı yalanlayanlar hüsrana uğramıştır.” Mutlaka herkese ölüm gelir ve herkes Allah’a kavuşur. Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar, inkâr edenler değil; “evet, doğrudur, rabbimizin huzuruna gideceğiz” deyip gerekeni yapmayanlardır. “Nihâyet onlara ansızın o (kıyamet) saat(i) gelip çatınca.” Kul bir de bakar ki zamanı dolmuş ve Allah ona “gel” diyor. “Onlar günahlarını sırtlarına yüklenerek diyecekler ki: Orada (dünyada rabbimize karşı) işlediğimiz kusurlardan (ve onun emrettiklerini yapmamamızdan) dolayı yazıklar olsun bize! Dikkat edin, yüklendikleri şey ne kötüdür.”830 Takvâ; sorumluluk, takvâsızlık da sorumsuzluktur. Takvâ olmayınca insan böyle mahcup olur.

“Âyetlerimize iman edenler sana geldikleri zaman (onlara) de ki: Selam size! Rabbiniz rahmeti zatına yazdı.” Allah, rahmeti iman edenler için zatına yazmıştır. “Gerçek şu ki sizden kim cahillikle bir kötülük yapar, sonra ardından tövbe edip (kendini) ıslah ederse bilsin ki Allah ğafûrdur, rahîmdir (her türlü günahı mağfiret eden, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).”831 Allah iman edenleri mağfiret edip rahmetinin içine alır. Bir de onlara selam söyler.832 İman edenler, Allah’ı sevenlerdir.

Allah sevilmeye layık değil midir! Allah’ın sözü, kelamı sevilmeye layık değil midir! Allah’ın resulü sevilmeye layık değil midir! Allah’ı sevenler, Allah’ın sevdikleri, “ben mü’minim” diyenler, “lâ ilâhe illallah muhammedun resulullah” diyenler sevilmeye layık değil midir! İmanı, sevmeyi, Allah’ın kulunu da sevmeyeceksek neyi seveceğiz! Sevgisiz iman olur mu? -Tabi ki olmaz. Allah kulundan iman istiyor, âbdiyet istiyor, güzellik istiyor, dua istiyor. Allah, kulunun kendisini sevmesini seviyor. Allah’ın bütün mahlûkat üzerindeki muradı budur; yani kulun, rabbini sevmesidir. Demek ki iş sevmekte bitiyormuş.

Varlıkta her ne varsa her şey Allah’ı sever, hamd ile tesbih eder. Allah âyet-i kerimede “yedi gök, yer ve bunların içinde bulunan herkes onu tesbih eder. Onu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur”833 buyurur. Hamd ile tesbih etmek “sen sevilmeye layıksın. Sen en güzelini yapmışsın. Sen en güzelsin, tek güzelsin ya rabbi! Sen subhânsın, senin hem zati güzelliğin hem esmâ güzelliğin hem de fiili güzelliğin hiçbir şeye benzemez. Hiçbir şey senden ve yaptığın işten daha güzel olamaz. Her ne ki yapıyorsan ne bir eksik ne de bir fazladır, yerli yerindedir ve güzeldir” yani “seni seviyorum” demektir. Allah bizden böyle söylememizi istiyor. El hamdu lillâhi rabbil âlemin derken de “bütün âlemlerden sana hamd olsun ya rabbi! Bütün âlemlerde övme, övülme sana, bütün güzellikler sana mahsustur” deriz. Allah o kadar güzeldir ki onu ifade edecek tek kelime elhamdulillah kelimesidir. Hâl böyleyken nasıl olur da Allah’tan başka tarafa dönebilir, onun huzurunda onun muamelesine itiraz edebiliriz!

Rabbimiz bizden birbirimize güzellik yapmamızı, birbirimiz için rahmet olmamızı, hayır olmamızı istiyor. Bu nedenle âyet-i kerimelerde “(ey mü’minler!) siz hayır işlerinde yarışın!”834 “Allah’a en yakın olanlar hayırda yarışanlardır.”835 “Cennete koşun.”836 “Hepiniz Allah’a firar edin, Allah’a koşun”837 buyuruyor. Peki, şu anda insanlık olarak böyle mi yapıyoruz! Allah ile aramızdaki bağ ne kadar da kopmuş! Allah’ın kelamı ile aramızdaki bağ nasıl da kopmuş! Bu nasıl bir kopmadır!

Allah insanı birbiriyle imtihana tabi tutar. İnsan, insan için cennet de olur cehennem de olur. Sen insana güzellik olur, rahmet olur, ikram olur, yardım eder, onu sever, sevindirirsen insan senin için cennet olur. Dolayısıyla o gönülden Allah’ın sevgisini, rahmetini, mağfiretini, yakınlığını alırsın; ama ona zulmeder, haksızlık eder, küser, zarar verir, onu kırar, darılttırsan o gönülden Allah’ın gazabını alır ve cehennemi hak edersin ve bunu da sen kendin kazanmış olursun.

Hepimiz şöyle bir bakalım, acaba şu anda insanlık birbirleri için cennet mi yoksa cehennem mi oluyor! Elbette ki birbirlerine cennet olanlar, rabbini sevenler, peygamberlerin, sahabenin güzelliğini üzerinde taşıyanlar vardır. Zaten böyle olmasa dünya yıkılır. Biz yalnızca çoğunluğun nasıl bir durumda olduğunu söylüyoruz. Söylerken de gayemiz; insanların eksiğini, yanlışını anlatmak değildir. Aksine neyin yanlış neyin doğru olduğunu anlatıp insanlara yardım etmek ve onları güzelliğe davet etmektir. Tek derdimiz; Allah’ın onları niçin yarattığını ve onlardan nasıl olmalarını istediğini anlatıp rablerine dönmeleridir. Bu yardımı da onlara bilenler yapabilir; çünkü Allah’ın, hakkı bildirdiği kimseler insanı Allah’a, Allah’ın güzelliğine, vahyine davet etmekten sorumludur. Bizim de bu sorumluluğu taşımamız ve insanların rablerine dönmelerini dert edinmemiz gerekir. İşte, bütün bunları anlatmamızın sebebi budur.

Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Veda Hutbesi’nde onu dinleyen yüz yirmi beş bin sahabe vardı; ama baktığımızda Medine’deki sahabe kabristanı yaklaşık on bin kişidir. Geriye kalan yüz on beş bin sahabe ortada yoktur.

Peki, o kadar sahabe nereye gitti?

Hepsi de insanlara hakkı götürmek ve Allah’ın vahyini taşımak için dünyanın her tarafına dağıldılar; çünkü onların muallimi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’di ve hepsi de işin ciddiyetini biliyordu. Bu sebeple yerlerinde oturup kalmadılar, Allah’ın vahyini taşımak için dünyanın her yerine gittiler.

Hatta Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabeden iki kişiyi Çin’e göndermişti. İki sahabe de iki yıl boyunca Çin’de insanları hakka davet ettiler. Bu sahabelerden bir tanesi “ben Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i çok özledim, artık dayanamıyorum, onu görmeye gidiyorum” demişti; çünkü davetinin meyvesini almış, iman edenler olmuş ve iman edenlerden bazıları davet etme işini yapıyordu. Böyle olunca o sahabe de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i ziyarete gitmişti; öteki sahabe ise “ben biraz daha bekleyeyim” deyip gitmemişti. Yola çıkan sahabe Medine’ye geldiğinde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahirete gittiğini öğrenince “o yoksa tekrar gidiyorum” demiş ve hiç beklemeden Çin’e geri gitmişti.

Sahabeler bu şekilde dünyanın her yerine gitmiş ve Allah’ın vahyinin sorumluluğunu taşımıştır. Mesele bizim de illa bir yerlere gitmemiz değildir. Mesele; gönlümüzün bu hâlde olması ve gerektiğinde her türlü vesileye sarılıp Allah’ın vahyini taşıyabilmemizdir. Aynı zamanda eleştirmeden, çekiştirmeden, yermeden, “ben daha güzel yapıyorum” demeden Allah’ın vahyine davet edenlere yardımcı ve destek olmaktır.

Güzel yapıyorsak kendimizi Allah’a beğendirelim. Allah bize “sen güzel yaptın” dediyse doğrudur, güzel yapmışızdır; ama Allah güzel yaptığımızı söylemediyse bütün insanlar bize “sen güzel yaptın” dese bile güzel yapmış olmayız, yaptığımızdan da bir şey kazanamayız. Bize düşen; Allah’ın, ahiretin hesabını yapmaktır. Aynı zamanda bir şey yaparken Allah’ın huzurunda olduğumuzu unutmadan yapmaktır; çünkü hesabı bir tek rabbimize vereceğiz.

Mesela; şu anda Allah’ın âyetlerini anlatıyorum. Burada yanlış bir kelime söylesem Allah bunun hesabını sorar ve bu hesap verilebilecek bir hesap değildir. Eğer bütünü, Allah’ın muradını, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in okuduğumuz âyetleri nasıl anladığını, kendi üzerinde nasıl gösterdiğini, sahabelere nasıl anlattığını bilmiyorsam Allah’ın âyetlerini, fiillerini, güzelliğini nasıl anlatırım! Bilmiyorsam bu defa meali olduğu gibi söylemem gerekir. O zaman da âyetleri nasıl hayata geçireceğimiz ve o âyetler üzerinden Allah’ın fiillerini nasıl anlayacağımız anlaşılmaz.

Allah’ın vahyini içmemiz lazım. Allah onu içelim diye bizi göndermiştir. Kıraat; okumak, anlamak, aynı şekilde arkasındaki manayı anlamak demektir. Kur’ân’ı tertil üzerine okumak demek ise; Allah’ın âyet-i kerimede rettilil kur’âne tertîlâ:838 “Kur’ân’ı tertil üzere (anlayarak tane tane) oku” buyurduğu gibi onu içmek demektir. Allah bize “gece kalk, Kur’ân’ı oku, iç”839 buyuruyor. Bizim de Kur’ân’ı içmemiz, tatmamız; yani Allah’ın âyetlerini tefekkür ederek okumamız ve onu imana dönüştürmemiz gerekir.

Evet, ramazan ayı Kur’ân ayı olduğu için hep birlikte âyetleri okuyoruz. Bir tek oruç tutmakla ramazan olmaz. Kur’ânsız ramazan olmaz. Ramazan ayına Kur’ân ayı diyoruz; ama ramazan ayının nûru diğer ayları da kapsamalıdır.

Nasıl?

Ramazanda öğrendiğimiz Allah’ın âyetlerini gönlümüze öyle bir şekilde alıp ahlaka, imana, amele, fiile dökmemiz lazım ki âyetlerin nûru diğer ayları da kapsasın ve bütün aylar bizim için ramazan olsun. Her gecemiz de Kadir Gecesi olsun.

Kadir Gecesi diğer geceler gibi bir gecedir; ama bin aydan daha hayırlıdır. Kadir Gecesi’nin özelliği; Kur’ân’ın o gecede inmeye başlamasıdır. Cuma günü de diğer günler gibi bir gündür; ama günlerin en hayırlısıdır. Ramazan ayı diğer aylar gibidir; ama en hayırlı olan aydır. Aynı zamanda ramazan ayı bütün mevsimleri, ayları dolaşır. Kâbe de siyah taştan yapılmıştır; ama her beldeden daha hayırlıdır.

Allah burada bize bir şey öğretiyor. Bütün bunların hepsinin merkezinde insan vardır; çünkü Kur’ân insana inmiştir. Beytullah da insanların ilk ibadet ettiği yerdir. Mekke, Medine, Kudüs de Allah’ın vahyi orada insana indiği için diğer yerlerden daha hayırlıdır. Görüldüğü gibi kıymetli, değerli, şerefli olan insandır. Allah, insana muamelede bulununca Allah’ın fiilleri onda tecelli eder. Allah’ın, kuluna muamelesi birebir tecelli edince şehir bile şereflenir, mukaddes belde olur. O gece Kadir Gecesi, o ay da ramazan ayı olur. Allah bize “kıymetinizi, değerinizi bilin” buyuruyor.

İnsanlar ikiye ayrılır. Hem kendini Allah’ın kıymet, değer, şeref verdiği bir kul olarak bilenler, görenler, anlayanlar ve bu şerefi taşıyanlar vardır hem de sanki Allah vahyini indirmemiş, insan, Allah’ın kulu değilmiş gibi yaşayanlar vardır ki bu çok dehşet verici bir şeydir.

Allah âyet-i kerimede “herkesin, peşinde koştuğu şeyin karşılığını bulması için muhakkak ki (o kıyamet) saat(i) gelecektir. Neredeyse onu (kendimden bile) gizleyeceğim”840 buyurur. Demek ki insanlar başka şeylerin peşinden koşuyormuş! Allah da kullarına “bak, ben seni niçin yarattım, sen neyin peşinden koştun” diyecek ve herkese neyin peşinde koştuğunu gösterecek. Durum o kadar vahim, o kadar dehşet vericidir ki Allah “o günü nerdeyse kendimden bile gizleyeceğim” buyuruyor ve kaybetmememiz için o günün dehşetini bize haber veriyor.

Hepimiz kendimize dönelim ve neyin peşinden koştuğumuza bakalım. Eğer peşinden koştuğumuz; Allah değilse, Allah’ın rızası, ebedi hayatımız, Allah’ın sevgisi, yakınlığı, Hz. İnsan olmak, cennete gitmek değilse kendimizi, rabbimizi, kaybetmişiz. Neyin peşinden koşuyorsak ona tapmış, onu sevmiş ve hayatımızı onun yolunda kurban etmişiz.

Allah, kulundan vazgeçmez. Kul hangi hâlde olursa olsun Allah her anda ona “bana dön! Ben seni kabul eder ve bütün yanlışlarını hiç yaşanmamış gibi silerim. Kötülüklerinin üstünü kapatır, inkâr ederim.841 Farz et ki sana bir ömür vermişim ve ömrünün çoğunu yanlışta harcamışsın, olsun yine de yeni doğmuşsun gibi sana tertemiz olarak muamele ederim. Sen yeter ki bana dön, geçmişini saymam” buyurur. Yeni doğmuşsun gibi derken, Allah, kullarının sevaplarını silmez, yalnızca günahlarını siler, örter ve olmamış gibi muamele eder. Allah bir şey için “olmamış” buyurduysa o şey olmamıştır. Bu nasıl bir rahmettir, nasıl bir sevmek, nasıl bir aşk, nasıl bir muhabbettir! Kulunu nasıl ciddiye almak, ona nasıl bir değer, kıymet, şeref vermektir! Hiçbir akıl bunu anlayamaz, idrak edemez.

Allah bizi rabbinin kendisini ne kadar sevdiğini gören ve rabbinin güzelliğine şahid olan kullarından eylesin inşallah.

Evet, hep beraber câe “geldi, gelir” fiilini anlamaya çalıştık.

Allah bizi Allah’a kavuşmayı yalanlayanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi kendisine verdiği şerefi bilenlerden ve bu şerefi taşıyanlardan eylesin. Allah bizi Allah’ın kendisine verdiği şerefi yok sayanlardan, şerefi Allah’tan değil de mevkide, makamda, dünyada arayanlardan eylemesin. Allah bizi huzurunda olduğunu tadanlardan ve bir an bile kul olduğunu unutmayanlardan eylesin. Allah bizi tabi tutulduğu imtihanlara Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi karşılık verenlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Mu’min /61 ↩
  2. Ankebût /63 ↩
  3. Ra’d /1 ↩
  4. A’râf /18, Sâd /85 ↩
  5. Nisâ /116 ↩
  6. Bakara /173 ↩
  7. A’râf /172 ↩
  8. Duhâ /3 ↩
  9. Kasas /83 ↩
  10. Kasas /84 ↩
  11. Kasas /85 ↩
  12. Nisâ /116 ↩
  13. Yâsîn /77 ↩
  14. Mâide /116 ↩
  15. İsrâ /81 ↩
  16. Yûnus /13 ↩
  17. Yûnus /22 ↩
  18. Yûnus /23 ↩
  19. Yûnus /47 ↩
  20. Yûnus /57 ↩
  21. Lokmân /27 ↩
  22. Yûnus /96-97 ↩
  23. Kasas /56 ↩
  24. Yûnus /108 ↩
  25. Hûd /105 ↩
  26. Nebe /38 ↩
  27. Hûd /118 ↩
  28. Şûrâ /14 ↩
  29. Hûd /119 ↩
  30. Zâriyât /56 ↩
  31. Nûr /55 ↩
  32. Enbiyâ /107 ↩
  33. Mülk /2 ↩
  34. Furkân /77 ↩
  35. Hûd /119 ↩
  36. Hûd /120 ↩
  37. Yûsuf /21 ↩
  38. Yûsuf /3 ↩
  39. Kıyâme /12 ↩
  40. En’âm /94 ↩
  41. En’âm /31 ↩
  42. En’âm /54 ↩
  43. Nahl /32 ↩
  44. İsrâ /44 ↩
  45. Bakara /148 ↩
  46. Vâkıa /10-11 ↩
  47. Hadîd /21 ↩
  48. Zâriyât /50 ↩
  49. Muzzemmil /4 ↩
  50. Muzzemmil /2 ↩
  51. Tâhâ /15 ↩
  52. Ankebût /7 ↩