close

17.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı anlamaya, rabbimizi efâlinden tanımaya çalışıyorduk. Bununla beraber insanı; yani kendimizi tanımaya ve Allah’ın bize nasıl muamelede bulunduğunu anlamaya çalışıyorduk.

Devamlı söylüyoruz; rabbimizi anladıkça, tanıdıkça rabbimizi sevme, onun yakınlığını, sevgisini, rahmetini, ikramını, nimetlerini, affını, mağfiretini ve kulunu nasıl sevdiğini anlama imkânımız olur. Biz Allah’ı efâlinden, isimlerinden tanıdıkça, anladıkça hâlimiz bizde aşka, muhabbete, Allah’a güvene, teslimiyete, tevekküle ve Allah’tan emin olmaya dönüşür.

Geçen sohbetimizde Allah’ın “nêame” fiilini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde “neâme” fiilini anlamaya devam edeceğiz inşallah.

Allah nimetlendirir, nimet verir veya nimeti keser. Allah nimeti hem dünyada hem de ahirette verir. Allah zaten cennetleri anlatırken Naîm cennetinden bahseder.698 Bütün cennetlere nimetler Naîm cennetinden iner, böyle olunca aslında bütün cennetler Naîm cenneti olur.

Aslında nimet kelimesi güzellik manasındadır. Misal; Allah âyet-i kerimede fe ni’mel mevlâ ve ni’men nasîr:699 “O, sizin mevlânız (sahibiniz ve dostunuz)dur. O ne güzel mevlâ ve ne güzel nasîr (yardımcı)dır” buyurmuştur. Size nimetleri veren mevlanızdır, dostunuzdur, en yakınınızdır. Bununla beraber Allah sizin yardımcınızdır, kazanmanız için nimet vererek size yardımda bulunur.

Görüldüğü gibi Allah bu âyette “ni’mel” kelimesini “güzel” manasında kullanmıştır; çünkü kulun bir şeye “nimet” diyebilmesi için öncelikle o şeyin kendisi için güzel olduğunu görmesi, anlaması gerekir. Kul için güzellik neyse kendisi için nimet de odur.

İman bir nimettir ve bu nimeti Allah ikram eder. Bundan önceki sohbetimizde hep beraber iman nimetini, aşk nimetini, muhabbet nimetini, insanın aşktan olduğunu, varlığın aşktan dolayı yaratıldığını, Allah’ın, kuluna olan her muamelesinin aşktan olduğunu anlamaya çalışmıştık. İnşallah bu vesileyle kardeşlerimiz asıl nimetin ne olduğunu öğrenmişlerdir.

Bütün fiiller Allah’ın esmâsından, isimlerinden tecelli eder, demiştik. Allah’ın her bir ismi kul için bir nimettir. Kul için bir zati nimet vardır, bir de dışarıdan aldığı izafi nimetler vardır. Zati nimet; Allah’ın kendi isimlerinden insana vermesidir. Allah, insana rûhundan nefhettiği için bütün El Esmâu’l Husnâ insanın kendisinde mevcuttur. Bu, Allah’ın insana verdiği, insana ait olan zati nimetidir ve en büyük nimet de bu nimettir. O zaman en büyük şükür yine bu nimete yapılmalıdır; çünkü Allah, nimetlerine şükretmemizi istiyor. Bu yüzden âyet-i kerimelerde tekrar tekrar “siz hiçbir şey bilmezken Allah sizi analarınızın karnından çıkardı. Şükredesiniz diye size kulaklar, gözler ve gönüller verdi.”700 ya da “sizi yaratan, size kulaklar, gözler ve kalpler veren odur. Ne kadar da az şükrediyorsunuz.”701 “Onlar Allah’ın nimetinin farkındadırlar; fakat onu inkâr ederler; çünkü onların çoğu kâfirdir.” 702 Yani nimetlerin karşılığını onları inkâr ederek mi veriyorsunuz, nimetleri yok sayarak mı şükrediyorsunuz buyurmuştur.

Kendimize, hayatımıza dönüp baktığımızda şükretmeyeceğimiz hiçbir nimet yoktur. Allah hayatımızın her anında mutlaka bize nimetler ikram etmiştir. Allah’ın bizdeki her bir ismi, her bir esmâsı, her bir güzelliği; yani bizdeki vasıflar, görmemiz, işitmemiz, bilmemiz, sevmemiz, merhamet etmemiz, ikram etmemiz, affetmemiz, Halim ismi ile alçak gönüllü olmamız, Hafiz ismi ile korumamız, muhafaza etmemiz birer nimettir. Allah’ın isimlerinin tecellisiyle bizde olan her şey Allah’ın bize kendinden verdiği bir nimettir, dolayısıyla şükrü önce bunlara yapmamız gerekir; çünkü insanı insan yapan, Allah’a yakın yapan, ayna yapan, halife yapan, Hz. İnsan yapan tek şey Allah’ın isimleridir.

Allah’ın isimleri kul üzerinde fiile dönüşünce kul hayatını yaşarken Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapar, bunun sonucunda manevi olarak kazanır; ama Allah’ın isimleri kendisinde tecelli etmez, hayatını yaşarken etrafına o isimlerle muamele etmezse bu defa da bütünüyle kaybeder.

Daha iyi anlaşılması için örnek vereyim.

Allah’ın Rahmân ve Rahîm isimleri kulun fıtratında zaten mevcuttur. Kul rahmetle muamele etmesi gerektiği bir imtihanla karşılaştığında şayet karşısındakine rahmetle muamele ederse kazanır, etmezse kaybeder.

Peki, neyi kazanır ve neyi kaybeder?

Kul, Allah’ın Rahmân ve Rahîm isimleriyle muamele ettiğinde öncelikle bu isimlerin kemale doğru yol almasını kazanır, rahimse biraz daha rahim olur; yani Allah’ın Rahmân ve Rahim isimleri onun üzerinde biraz daha tecelli eder; çünkü Allah âyet-i kerimede “güzellik yapanlara (âhirette) karşılık olarak daha güzeli vardır, bir de fazlası (Allah’ın rızası ve cemâli) vardır”703 buyurmuştur. Allah hem kulu güzellik yaptığı için ona güzellik verir hem de kendinden ikram eder.

Allah’ın kendinden vermesi; kuluna ismiyle bir daha tecelli etmesidir. Allah, kuluna kendinden verince kuldaki isim büyür ve manevi olarak çoğalır. Kul, etrafına karşı önce biraz merhametliyken kullara, varlığa Allah’ın Rahîm ismiyle merhamet ettiği için bunun sonucunda biraz daha merhametli olur. Ne kadar çok merhamet ederse Rahîm ismi onda o kadar artar, o kadar tecelli eder.

Bu sadece Allah’ın Rahim ve Rahmân isimleri için değil Allah’ın diğer isimleri için de böyledir. Mü’minler rûhlarındaki cömertliği (kerimliği) artırmak için ikram ederler. Mesela; Allah başka bir âyet-i kerimede “Allah’ın rızasını istemek ve kendilerinde olan (iman)ı sağlamlaştırmak için mallarını infak edenlerin durumu bir tepede bulunan üzerine bol yağmur yağmış da iki kat ürün vermiş (güzel) bir bahçeye benzer ki ona bol yağmur yağmasa bile bir çisinti düşer (de yine ürün verir)”704 buyurur.

Kul etrafına ikram ettikçe kerim olur, kerimliği çoğalır; yani Allah’ın Kerim isminin tecellisi kendisinde artar. Tabi, kulun yaptığı ikramlara karşılık Allah’tan ayrıca ikramlar alması başka bir şeydir. Allah, kuluna ayrıca ikramda bulunur; ama bir de kendinden verir. İşte, Allah’ın “kendinden verir” dediği nimet El Esmâu’l Husnâ’sıdır, kendi isimleridir. Allah kendi isimlerini kuluna verince onu kendine yaklaştırmış, halife kılmış, ayna kılmış, o ismiyle kulunu sevmiş olur.

Bunlar kulun ikram edince kazandıklarıdır. Kul ikram etmezse bu defa tam tersi olur ve kendisinde olanı da kaybeder. Allah kendi isimlerini fıtrat itibariyle ona verdiği için bu isimler zaten kendisinde mevcuttur; ama o etrafına ikram etmediği için Kerim ismini yavaş yavaş kaybeder. Allah’ın ona verdiği her imkânda gerekeni yapmadığında fıtratındaki Kerim ismi yavaş yavaş kaybolur. Örnek vermek gerekirse; yanına muhtaç biri gelirse, onun da yardıma ihtiyacı olan kula yardım etme gücü varsa buna rağmen ona vermezse bu durumda kerimliğinden kaybetmiş olur. En son da Kerim isimini bütünüyle kaybeder ve cimri bir insan hâline gelir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “cömert insan (kerim insan) Allah’a yakın, resulüne yakın, insanlara yakın, cennete yakındır. Cimri insan ise Allah’tan uzak, resulünden uzak, insanlardan uzak, şeytana yakın, cehenneme yakındır”705 buyurur. Kul, karşılaştığı imtihanlarda gerekeni yapıp ikram etmediği için Kerîm ismini kaybetmiştir, dolayısıyla ebedi hayatını kaybetmiştir.

Dediğim gibi; bu, Allah’ın bütün isimleri için geçerlidir. Nasıl ki kerim insan, Allah’a ve resulüne yakınsa merhamet eden insan da Allah’a yakın, resulüne yakın, insanlara yakın, cennete yakındır. Aynı şekilde merhametsiz insan, Allah’tan uzak, peygamberden uzak, cennetten uzak, cehenneme, şeytana yakındır. O hâlde insan için asıl nimet; zati nimettir, Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sıdır.

Allah’ın isimlerini öğrenirken bir de Allah’a yeryüzünde halife olan insanı, kendimizi öğreniyoruz. Herkes kendini tanımalıdır. İnsan kendini tanırken aynı zamanda diğer insanları da tanımış, anlamış olur.

Bir insanın, Allah’a yakın mı, uzak mı olduğunu nerden bileceğiz?

Allah’ın isimlerinden bileceğiz. Bir insana bakarken onun Allah’a yakın mı yahut uzak mı olduğunu Allah’ın isimlerinden biliriz. Allah’ın isimleri bir kulun üzerinde ne kadar fiile dönüşmüşse o kişi Allah’a o kadar yakın, o kadar halife, o kadar Hz. İnsan olmuştur, cennete de o kadar yakındır, gönlü o kadar cennete dönmüştür, Allah ile o kadar beraberdir.

Allah’a yakınlık Allah’ın isimlerinin kul üzerinde tecelli etmesiyledir. Bu yüzden “belki ben Allah dostuyum” demekle Allah dostu olunmaz, Allah’a yakın olunmaz. Hiç böyle bir saçmalık olur mu! Eğer “belki ben mukarrebundanım, Allah’a yakın olanlardanım” diyorsan üzerinde Allah’ın isimlerinin ne kadar tecelli ettiğine bak, o zaman Allah’a yakın olup olmadığını anlarsın. Bunu anlamayacak bir şey yoktur; çünkü kimin Allah’a ne kadar yakın olduğu onun üzerinde mutlaka görünür.

Peki, nereden görünür?

En net şekilde fiillerinde, efâlinde görünür. İnsanın efâlinin El Esmâu’l Husnâ’dan mı, yoksa kendi nefsinden mi, şeytandan mı tecelli ettiği çok net görünür. Bundan daha net hiçbir şey yoktur. Tabi ki bu; Allah’ı, El Esmâu’l Husnâ’yı bilenler, anlayanlar içindir. Yoksa biri Allah’ın isimlerini bilmiyorsa manevi hâlinin nasıl olduğunu zaten bilemez, sadece hayal âleminde yaşar ve kendi kendine hayal kurar.

Evet, insan için asıl nimet, Allah’ın nefhettiği rûhtur. Bununla beraber o rûhun taşıdığı özelliklerdir, El Esmâu’l Husnâdır; yani Allah’ın güzelliğidir. İnsan da ya Allah’ın isimleriyle hareket eder, her ne yaparsa Allah’ın isimleriyle yapar, böylelikle Allah’ın isimleri kendisinde fiile dönüşür ya da işi Allah’ın isimleriyle yapmaz; örfe, âdete, çevresine, annesine, babasına veya başkalarına göre yapar. İşi başkalarına göre yapınca da Allah’ın isimleri kendisinden perdelenmiş olur.

Allah’ın hesabını yapmadığımız, Allah’ın isimleriyle hareket etmediğimiz her anda kayıptayız. Kaybetmemek için başta kendimiz Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sına göre hareket etmeliyiz sonra da ehlimizi Allah’ın vahyine, El Esmâu’l Husnâ’sına göre yetiştirmeliyiz.

Nasıl?

Çocuğumuza herhangi bir konu hakkında bir şey söylerken kesinlikle “ben şöyle yapmanı istiyorum” dememeli, bunun yerine ona “biz Allah’ın kuluyuz, Allah böyle yapmamızı istiyor, bu yüzden ikimiz de böyle yapacağız. Böyle yaparsak Allah bizi sever, şöyle yaparsak Allah bizi sevmez” deyip çocuğumuzu bu şekilde Allah’a bir kul, bir halife olarak yetiştirmeliyiz. Çocuğumuz Allah’a kul, halife olursa salih bir evlat olur, bizim için göz aydınlığı olur, muttakilere imam olur, şefaatçi olur, insana, insanlığa, kendisine, ailesine karşı sadece hayr olur, rahmet olur, muhabbet olur, güzellik olur.

Biri de çocuğunu Allah’ın vahyine göre değil de kendine göre yetiştirirse ve çocuğu ona uyarsa kendisi neyse çocuğu da en fazla o olur. Biri çocuğunu kendine göre yetiştirirse çocuğuna “Allah ve resulü bilmiyor, ben biliyorum, sen benim gibi yap” demiş olur. Allah hiç bunu kabul eder mi! O her şeyden önce Allah’ın kuludur ve Allah onu babasına emanet etmiştir. Öyleyse evladını kendine göre yetiştirmek emanete ihanettir, en büyük hainliktir; çünkü böyle yaparak çocuğunu kendisine ait zannetmiş “bu çocuk benimdir, ona istediğimi yaparım, onu istediğim şekilde yetiştiririm, çocuğum benim istediğim gibi olsun” demiştir.

İman insanı mü’min eder. Zaten imanı olana mü’min denir ve bu imanı da sadece Allah ikram eder. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabelere “iman bir nûrdur, Allah onu kulunun gönlüne indirir” buyurur. Bunun üzerine sahabeler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ya resulullah, peki iman bizim kalbimize inmiş mi, inmemiş mi” diye sorar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de cevap olarak “imanın kalbe inmesinin alametleri vardır. Bu alametler kimde varsa iman onun kalbine inmiştir, yoksa iman onun kalbine inmemiştir” buyurur.

Mü’min olmak için imanın kalbe inmesi şarttır. “Ben İslam’ı, Allah’ı, peygamberi, Kur’ân’ı kabul ediyorum” demek yalnızca İslam’ı kabul etmektir, İslam’ın dairesi içine girmektir. Allah’ı ve resulünü kabul eden bir kul daha yeni İslam dairesine adım atmıştır, onun artık yolu yürüdükçe imanı kazanması, imanı istediğine dair tavrını göstermesi gerekir. Bu yüzden Allah “ben iman etmişim” diyenler için âyet-i kerimede “de ki: Siz iman etmediniz; fakat ‘biz (Allah ve resulüne) teslim ol(arak Müslüman ol)duk’ deyin; çünkü iman sizin kalplerinize henüz dâhil olmadı”706 buyurmuştur. Yani madem Müslüman olduğunuzu, İslam’ı kabul ettiğinizi, iman ettiğinizi söylüyorsunuz, o hâlde Allah’ın emirlerini uygulayın! Namazınızı kılın, orucunuzu tutun, zekâtınızı verin, infakınızı yapın, Allah yolunda cehd edin, iyilik yapın, güzellik yapın! Böyle yaparsanız amelleriniz sizin için imana dönüşür, Allah yaptıklarınıza karşılık size iman verir ve amelinizi de zayi etmez.

Allah önce “fiilinizi, efâlinizi göreyim” buyuruyor! İmanı lafımıza göre değil efâlimize, fiilimize göre kazanırız. Hayatımızı Allah’ın isimleriyle, fiilleriyle yaşadıkça imanımızı ispatlamış “ben Allah ve resulünü, Kur’ân’ı kabul ettim, âyetlerin gereğini de yerine getiriyorum” demiş oluruz sonra Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in, hadisin devamında beyan ettiği gibi “Allah iman nûrunu kulunun kalbine indirir.” Böylelikle iman nûru kalbimize iner.

Hadis devam ediyor. “Bu nûr kalbe indiğinde o kalp latif sahralar gibi genişler. Bunun alameti de o kul, Allah’ı sever (Allah’a âşık olur) bir de Allah için sever. Allah’ı sevmeyen birini de en yakını bile olsa sevemez, bu da onun elinde olan bir şey değildir.” Çünkü seven, kulun gönlüdür. İman onun gönlüne inmiştir, dolayısıyla o da ancak imanı sever. Kim hangi ırktan, hangi mezhepten, hatta hangi hâlde olursa olsun eğer Allah’ı seviyorsa kalbine iman nûru inen kul mutlaka onu, onun imanını sever; yani iman imanı sever. Bununla beraber o, Allah’ı sevdiği için Allah da onu sever.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hadisin sonunda “bu, imanın kalbe indiğinin birinci alametidir. İkinci alameti ise o kul ateşe düşmekten korkar gibi imanını kaybetmekten korkar”707 buyurmuştur. İmanını kaybetmekten korktuğu için imanına sarılır, aşkını, muhabbetini kaybetmeyi göze alamaz, imanını kaybetmeyi ateşe düşmek gibi görür. İşte, böyle olanların kalbine iman inmiştir.

Allah, isimleri için El Esmâu’l Husnâ; yani “güzel isimler” demiştir. “Bütün isimlerim sadece güzelliktir, güzellikten ibarettir. Bütün güzellikler bana aittir ve ben bu güzellikten sana da vermişim. Nasıl ki ben sana güzellik yapıyorsam senden de kullarıma, mahlûkata karşı güzellik yapmanı istiyorum. Öyle ki beni temsil etmiş, bana halife, ayna olmuş olasın” buyuruyor Allah. Allah bundan başka bir şey istemiyor. Onun için âyet-i kerimede “O, hanginizin daha güzel amel edeceğini imtihan etmek için ölümü ve hayatı yaratmıştır”708 buyurmuştur. Bu âyetten de anlaşılacağı gibi Allah, kulundan sadece güzel olmasını, güzellik yapmasını istiyor.

Allah bir de “güzellik yapanlara (âhirette) karşılık olarak daha güzeli vardır, bir de fazlası (Allah’ın rızası ve cemâli) vardır”709 buyurmuştur. Allah güzel yapanlara güzel muamelede, ikramda bulunur bir de kendinden onlara güzellik verir.

Biri Allah ile güzel olursa acaba onun bu güzelliği nasıl bir şey olur! Bütün peygamberler Allah ile güzel olmuştur. Aynı şekilde peygamberlere tabi olanlar da bütün güzelliklerini Allah’tan almış, Allah ile güzel olmuştur. Mü’min olanlar, imanı olanlar; Allah ile güzel olanlara baktıklarında onlardaki bu güzelliği görür ve bu onların elinde olan bir şey değildir. İmanları onlardaki bu güzelliği görür. Başka bir tabirle Allah’ın kendilerine nefhetmiş olduğu rûh, Allah ile güzel olanlara bakarken onların üzerinde kendini, kendi güzelliğini görür. İnsan da kendi güzelliği ne kadar perdelenmemişse, üzerindeki perde ne kadar kalkmışsa o kadar şiddetle Allah ile güzel olanları sever. Dediğim gibi; bu insanın elindeki bir şey değildir. İnsanın gönlündeki perdeler kalktıkça muhabbeti de şiddetlenir; çünkü gördüğü karşısındaki kişi değildir, onda bir aynadan kendini seyreder gibi kendi güzelliğini görür.

Evet, Allah’ın efâlini, fiillerini anlarken bir de insanın efâlini, insanın nasıl bir amelde, fiilde bulunması gerektiğini anlamaya çalışıyoruz. Biz bunu anladıkça aslında insanın fiilinin Allah’ın fiilinden tecelli ettiğini anlarız. Allah “ben nasıl yapıyorsam sen de öyle yap, ben nasıl seviyorsam sen de öyle sev, ben nasıl ikram ediyorsam sen de öyle ikram et, ben nasıl affediyorsam sen de öyle affet, ben nasıl mağfiret ediyorsam sen de öyle mağfiret et, nasıl koruyorsam, nasıl dost olmuşsam sen de aynen öyle yap, tek kelimeyle benim yaptığım gibi, emrettiğim gibi yap. Ben resulümü senin önüne koymuşum ve onun gibi yapmanı, onu örnek almanı istiyorum” buyuruyor. Yoksa “namazı şöyle kılacaksın, abdesti şöyle alacaksın” demek din değildir. Allah önce seni görmek istiyor! Bütün bu fiiller senin gönlünden, rûhundan tecelli eder, öyleyse Allah’ın güzelliğini üzerinde taşıman gerekir.

İnsan neden sevilmeye bu kadar layıktır, meleklerin secde ettiği, bütün varlığın emrine amade kılındığı, hizmetine verildiği varlıktır?

Elbette ki Allah’ın güzelliğini, Allah’ın nefhettiği rûhu taşıdığı için bütün varlığın kendisine hizmete verildiği varlıktır. Bu rûhu taşıyanlar şerefini kazanır, taşımayanlar ise Allah’a ait olan şerefini kaybeder.

O hâlde bu şerefi taşıyor muyuz, taşımıyor muyuz diye kendimize bakalım. Aynı şekilde ümmet, insanlık bu şerefi taşıyor mu, taşıyorsa ne kadar taşıyor, diye bakalım. Bize düşen; bu şerefi ne kadar taşıdığımıza dair öncelikle kendimize bakmaktır sonra da insanın insan olabilmesi ve bu şerefi taşıyabilmesi için ne yapabileceğimize, insanlara nasıl yardım edebileceğimize bakmaktır ve derdimizin de bu olmasıdır.

Mesele; ibadet meselesi değildir. Mesele âbdiyet meselesidir, Allah’a âbd olma meselesidir. Daha önceki sohbetlerimizde söylemiştim “âbd olmak; âşık olmaktır, sevmektir, sevdiğinin sevgisini kazanmaktır, sevdiğinin sevgisini kazanmak için onun sevdiği gibi yapmaktır.

Müslüman ülkelerde birbirinin kanını dökenlere baktığımızda hepsi “ben mü’minim, Müslümanım” derler. Hatta onların yaptığı ibadeti belki birçok insan yapamaz, bunca kanı dökenler böylesine de ibadet ehlidirler. En ufak bir şeye dahi “bu şirktir, şu günahtır” deyip hüküm veren insanlardır; ama onlarda iman yoktur, insanı sevmek yoktur, vicdan, merhamet yoktur, insanlık yoktur, insanlıktan çıkmışlardır. Bunun sebebi imanlarının taklidi olmasıdır. Onlara baktığımızda imanları da, amelleri de, insanlıkları da taklididir, insan olmamışladır.

Okuyacağımız bu âyette Allah hitabı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e yapar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e olan hitap aynı zamanda bütün ümmetedir; çünkü Allah bir peygambere hangi emri vermişse o emir bütün ümmet için de geçerlidir. İnnâ a’taynâkel kevser:710 “(Resulüm!) Muhakkak ki biz sana (ve sana tabi olanlara ebedi nimetleri kazandıran bu) Kevser’i (Kur’ân’ı) verdik.” Kevser; bitmeyen, tükenmeyen, kesintisiz nimet manasındadır.

Âlimlerimiz bu nimetin ne olduğu konusunda birçok şey söylemiştir. Bir nimetin devamlı ve kesintisiz olabilmesi için onun mutlaka bâki olan, ebedi bir nimet olması, bununla beraber ebedi bir nimete vesile olması gerekir.

Âlimlerimiz Kevser nimeti için “Kevser, cennetteki bir havuzun, bir nehrin ismidir” demiş ve onun Kevser Havuzu olduğunu söylemiştir.

Peki, bu nimet nedir?

Kevser, Kur’ân demektir. Allah sana bitmeyen, tükenmeyen bir nimet vermiştir; yani Allah sana bitmez, tükenmez bir nimeti kazandıracak olan bir nimet vermiştir. Bu, Allah’ın vahyidir. Demek ki Allah’ın vahyi, Kur’ân nimetmiş! Hem de bitmeyen, tükenmeyen nimetleri bize kazandıracak olan bir nimetmiş. Kur’ân bütün nimetlerin kaynağıdır, özüdür, sebebidir. Bu nimet, insanı Hz. İnsan yapacak, müşriği sahabe yapacak, gökteki yıldız yapacak bir nimettir. Biz de bütün nimetleri anlatırken zaten bu nimetin içinden anlatıyoruz. Allah bize Kur’ân’la bu nimetleri haber vermeseydi onları bilebilir miydik? -Elbette ki hayır, dolayısıyla anlattığımız bütün bu nimetler Kur’ân nimetinin içindendir.

Fe salli li rabbik: “Bundan dolayı rabbin için salât et (bir kul olarak yalnızca ona itaat et).” Daha önce söylemiştim “salât” kelimesi on sekiz farklı manaya gelir, bunlardan bir tanesi namazdır. Salât kelimesi aynı zamanda ibadet etmek, yardım etmek, destek olmak, yaslanmak, güvenmek (rabbine güvenmek), yanmak, yanıp doğrulmak (aşkla yanıp doğrulmak), kendini düzeltmek (o aşkla, imanla kendini düzeltmek), vasıl olmak (Allah’a vasıl olmak, kavuşmak), Allah’ın huzurunda durmak manalarına gelir. Salât kelimesi bütün bunların hepsini birden kapsar, bu yüzden Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bütün manalarıyla birlikte öyle yapmasını buyurmuştur.

Venhar:711 “Ve (rabbinin sana verdiklerini onun yolunda) kurban et!”

Neyi nasıl kurban edeceğiz?

Biraz önce saydığım gibi namaz kılar, ibadet eder, yanar, kendini düzeltir, doğrulur, Allah’ın dinine, resulüne, destek olur, kendine, Allah’ın kullarına yardım edersen zaten nefsini, kendini, dünyayı kurban etmiş olursun. Allah sadece “kurban kes” buyurmuyor “kurban ol” buyuruyor. Kurbanı herkes keser; ama bir kula bitmez, tükenmez bir nimet verildiyse o da bu nimeti görüp aldıysa; yani Kur’ân’ı aldıysa sonra da aşkla, muhabbetle yanıp kendini düzelttiyse, Allah’ın huzurunda durduysa, namaza, miraca durduysa kurban olması gerekir. Böyle biri kendini kurban etmiştir. Kurban edince de Allah’a vasıl olur.

Peki, bu hâle gelen bir kula Allah ne der?

İnne şânieke huvel ebter:712 “Şüphesiz ki (ebedi hayatını kaybeden) ebter, (sana verilen bu Kur’ân’dan dolayı) sana buğz edendir.” Kim sana laf söyler, seni hafife alır, küçümser, basite alırsa, sendeki güzelliği, kulluğu, âbdiyeti, Allah’a teslimiyeti görmez, insan olarak seni örnek almazsa onun işi bitmiş, sonu kesilmiştir. Dolayısıyla hem dünyada hem de ahirette ebediyen kaybetmiştir.

Demek ki Kur’ân en büyük nimetmiş, nimetlerin kaynağıymış! Bizi bize tanıtan, rabbimizi bize tanıtan, anlatan, müşrikleri gökteki yıldızlar yapan Kur’ân elimizdeyse ve biz de onunla Hz. İnsan olamadıysak, rabbimizin yakınlığını, dostluğunu, cemalini kazanamadıysak, gökteki yıldızlar gibi olamadıysak onu yok saymış, görmezden gelmişiz ve anlamaya çalışmamışız demektir. Hatta onu yalanlamışız. “Evet, öyledir, ama” demişiz; fakat ona sarılıp gereğini yapmamışız demektir.

Herkesin Kur’ân’a tek tek sarılması mümkün değildir. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “hep birlikte Allah’ın ipi (olan Kur’ân’a ve onun resulü)ne sımsıkı sarılın, sakın parçalanıp bölünmeyin”713 buyurmuştur; yani Kur’ân’a tek tek sarılamazsınız, hep beraber sarılın. Şu anda biz de burada hep birlikte Kur’ân’a, Allah’ın ipine sarılıyoruz, başka şehirlerde sohbetlerimizi dinleyen kardeşlerimiz de bizi dinlerken bizimle beraber sarılmış olur. Bütün mesele; âyetler okununca “rabbim bunu bana söylüyor, benim böyle yapmam, rabbimin istediği gibi olmam lazım” diyebilmektir. Böyle söylemediysek işitmeden işitmiş gibi yapmış, tabir-i caizse Allah’a numara yapmış oluruz.

Evet, Allah’ın neâme “nimet verdi, nimetlendirdi” fiilini anlamaya çalışıyorduk, devam edelim inşallah.

Takvâ da bir nimettir. Allah “kurbanı kes” demişti. “Onların ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşır; fakat ona (sadece) sizin takvânız (kulluk sorumluluğunuzu bilip bunu yerine getirmeye çalışırken ona olan imanınız) ulaşır.”714 Hani gönül itibariyle rabbini seviyor, ona karşı sorumluluğunu yerine getirmeye çalışmak için kurban kesip fakir, fukaraya dağıtıyorsun ya işte, Allah’a ulaşan şey senin gönlündeki bu sorumluluğundur. Allah senden bu sorumluluğunu, bu kulluğunu kabul eder. Bu yüzden “Allah’a ulaşan, hayvanın eti, kanı değil senin gönlündeki takvândır” buyurdu Allah. Bu bir nimettir, Allah’ın ikramıdır. Allah bu takvâ nimetini imanla, marifettullahla beraber ikram eder. Allah, vuslat yolculuğunu yaparken sana bunu ikram eder ve takvâ elbisesini giydirir. Takvâ elbisesi velâyet elbisesidir. Allah âyet-i kerimelerde “Allah mü’minlerin velisi (dostu ve yardımcısı)dır.”715 “Allah muttakilerin (kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanların) velisi (gerçek ve hakiki dostu)dur”716 buyurmuştur. Velâyet karşılıklıdır. Kul, Allah’a karşı sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışınca Allah da ona mutlaka takvâyı ikram eder.

Evet, “onların ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşır; fakat ona (sadece) sizin takvânız (kulluk sorumluluğunuzu bilip bunu yerine getirmeye çalışırken ona olan imanınız) ulaşır” buyurdu Allah. Âyet devam ediyor. “İşte böylece sizi hidâyete erdirmesine karşılık Allah’ı tekbir etmeniz için (Allah) onları sizin istifadenize verdi. (Resulüm! Sen) Muhsinleri (rabbinin rızasını kazanmak için tüm mahlûkata karşı güzellik yapıp güzel olanları) müjdele!”717 Muhsin; güzel demektir, aynı zamanda Allah’a göre güzel olan ve güzel yapan manasına gelir. Her şeylerini Allah’a kurban edenler, hidâyette olanlar, takvâ sahibi olanlar güzeldir. “O güzel olanları, güzellik yapanları cennetle, Allah’ın rızasıyla, dostluğuyla, yakınlığıyla, cemaliyle müjdele” buyurdu Allah. Allah’ın müjdelemesi de bir nimettir, ikramdır.

Allah cenneti mü’minlere satıyor; ama bunun şartı “muhakkak ki Allah, mü’minlerden canlarını ve mallarını, kendilerine mutlaka (vereceği) cennet karşılığında satın almıştır.”718 âyetinde buyrulduğu üzere canını ve malını vermektir. Allah, cenneti mü’minlere satıyor ve iman edenler bilir ki Allah cenneti gerçekten çok ucuza satıyor.

Allah, ebedi hayat dediği cennetin nimetlerini beyan ederken hadis-i kutside “orada gözlerin görmediği, kulakların işitmediği, aklın (kalbin) fehmetmediği (anlamadığı, hayal edemediği) nimetler vardır.”719 Âyet-i kerimede ise “ne yana bakarsan bak, (tarifi mümkün olmayan) bir nimet ve büyük bir saltanat görürsün”720 buyurmuştur. Cennetteki bütün nimetler her bir kul için bitmez ve tükenmez nimettir. Hepsinin üstünde ise ebedi olmak üzere Allah’ın rızası vardır721 ki bu nimet başka hiçbir nimete benzemez, kıyas dahi kabul etmez.

“Orada sizin için canlarınızın çektiği her şey vardır ve istediğiniz her şey orada sizin için hazırdır.”722 Biri “cennette şu var mı” diye sorarsa bilsin ki bu sorusunun cevabını Allah vermiş ve “orada istediğiniz her şey vardır” buyurmuştur. Hâl böyleyken ebedi bir hayata karşılık neyi versen onun bedelini ödeyebilirsin! Ebedi olan hayatta bitmez, tükenmez nimetlere karşılık sana emanet olarak verilen şeyi de, canını da, bütün hayatını da versen yine de cenneti bedavaya, çok ucuza almışsın demektir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “mü’min ticaret adamıdır (hesap adamıdır) çünkü ticareti (hesabı) Allah ile yapar” buyurur. Mü’minler kendilerini bir hesabın beklediğini bilirler. Bu yüzden ticareti Allah ile yaparlar, hesaplarını da ahiretteki hesaba göre yaparlar. Hesabımızı yapalım, cenneti alacağız inşallah ve bilelim ki karşılığında her neyi verirsek verelim cenneti çok ucuza, hatta bedavaya almış oluruz.

Dikkat edilirse “Allah mü’minlerden canlarını ve mallarını, kendilerine mutlaka (vereceği) cennet karşılığında satın almıştır” âyetinde Allah cenneti sattığını beyan ederken oraya mü’min olma şartını koydu. Yani “cenneti mü’mine, tek kelimeyle; beni her şeyden çok sevene ve beni tercih edene veririm” buyurdu. Allah bizden hayatımızı yaşarken güzel olmamızı istiyor. Bu yüzden “muhsinleri (rabbinin rızasını kazanmak için tüm mahlûkata karşı güzellik yapıp güzel olanları) müjdele”723 buyuruyor. Güzel yapmak için Allah’ın güzelliğinin üzerimizde tecelli etmesi; yani Allah’ın yaptığı, emrettiği gibi yapmaya çalışmamız şarttır. İşte, Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını anlatmaya çalışıyoruz ki Allah’ın güzelliğini bilelim, anlayalım ve tabi tutulduğumuz imtihanlarda güzel yapabilelim.

Bir de Allah, kulunun duasına icabet ettiğini buyurmuştur.724 Duaya icabet etmek Allah’ın bize bir nimetidir, ikramdır. Allah; peygamberlerin, mü’minlerin duasına icabet edendir. Allah, kulunun duasına icabet ederken kul bunu hak ettiği için ya da kulun bir emeği olduğu için icabet etmez. Kuluna ikram etmek için icabet eder ve dualara icabet etmesi de yine onun ikramıdır.

Allah bizim duamıza nerede icabet etmiş diye kendi hayatımıza bakmamız lazım. Allah her duamıza manevi olarak kesintisiz bir şekilde devamlı icabet etmiştir; yani Hz. İnsan olmamız için bize her ne gerekiyorsa duamıza icabet edip onu bize ikram etmiştir; çünkü biri dua ederken kendisi için hayır olanı ister. Allah da ona mutlaka hayrı yaratmış, böylelikle onun her duasına icabet etmiştir.

Bu zahiri olarak da böyledir. Kul, henüz dua yapmasını bilmeden önce de arzusu, isteği neyse, daha doğrusu kendisine ne lazımsa, ihtiyacı neyse Allah o ihtiyacı doğrultusunda kulun duasına icabet etmiştir. Örnek vereyim; kul anne karnındayken Allah onu büyütür, daha doğmadan annesinin memesinden ona sütünü, rızkını gönderir ve duasına icabet eder; yani Allah onun ihtiyacına cevap verir.

Kul dünyaya geldikten sonra büyürken de Allah kendisini büyütenlerle kulunun duasına, isteğine cevap verir ve ailesini ona hizmet ettirir. Kul buluğa erdiğinde ise bu sefer Allah ona “artık anlayacak yaşa geldin, şimdi sıra sende, artık sen benim davetime icabet et, bana iman et ve hiçbir şeyi bana şirk koşma” der. Allah ona akıl verdiği için zaten o da aramaya başlar. Allah da bir vesileyle ona hidâyet yolunu gösterir ve ona hidâyetini ulaştırır. Zaten Allah, kulu hidâyeti bulsun diye bu hazırlığı yapmış, onu daha dünyaya göndermeden kuluna yolu çizmiştir. Bunların hepsi Allah’ın nimetidir ve her birinde Allah’ın bir fiili vardır. Allah kulunu hidâyete her davet edişinde mutlaka bir fiiliyle tecelli eder. Kim bilir Allah’ın hidâyeti kaç yüz bin kere önümüze gelmiş ve Allah bizi kendine davet etmiştir! Bunun sayısı belli değildir. Belki Allah günde yüz sefer bizi kendine davet etmiştir; ama biz bunu fark etmediğimiz için sanki Allah bizi hiç davet etmemiş gibi zannederiz. Hâlbuki öyle değildir.

Allah sadece hidâyete davet etmez, bir de hidâyette olanları ayrıca kendine davet eder. “Şüphesiz benim rabbim sırât-ı mustakîm (dosdoğru bir yol) üzeredir (kendisine âbd olanı da dosdoğru yola iletir)”725 buyurdu Allah. Allah, davetine icabet edenleri sürekli olarak sırât-ı mustakîmde kendine doğru çeker. Misal; Fâtiha’yı okurken tekrar tekrar İhdinas sırâtel mustakîm:726 “Bizi sırât-ı mustakîme (sana gelen dosdoğru yola hidâyetçinle) hidâyet et!” deriz, hemen peşinden de Sırâtallezîne en’amte aleyhim:727 “Kendilerine nimet verdiğin kimselerin (nebîlerin, sıddıkların, şahidlerin ve sâlihlerin) yoluna” deriz. Yani sırât-ı mustakîme girip Allah’ın nimet verdiği kullarla beraber olacağımızı, onlarla beraber yürüyeceğimizi söyleriz. Eğer Allah’ın nimet verdiği kullarla beraber yürüyorsak sürekli bunu okumaya gerek olmazdı; ama aynı âyeti tekrar tekrar okuyorsak bu durumda her defasında başka bir şey söylüyor, rabbimizden başka bir duada bulunuyoruz, rabbimiz de bu duamıza icabet ediyor demektir. Nereye kadar? -Tabi ki son nefese kadar. Zaten işimiz biterse; yani Allah’ın bize verdiği süre dolarsa o zaman Allah bize “tamam gel, senin işin bitti, görevini tamamladın” ya da “kulluğunu tamamladın artık gel” der. Bu her bir peygamber için de her bir kul için de böyledir.

“(Allah’a karşı) Takvâ sahibi olanlara (kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanlara), ‘rabbiniz ne indirdi’ denildiğinde (ise onlar), ‘hayr (iyilik ve güzelliğe dair her şeyi indirdi)’ derler.”728 Allah her neyi indirmişse o bizim için hayırdır. Allah’ın her bir âyeti tek tek bizim için hayırdır. Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in her tavrı, her hareketi; yani sünneti, hadisi bizim için hayırdır. Allah kulları için hayrı murad etmiş, dilemiş ve indirmiştir.

“Rabbimiz hayrı indirmiştir” sözünü muttakiler, Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilenler söylüyor. Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu kabul etmeyenler için Allah’ın indirdiği hayr olmamıştır; yani Allah’ın indirdiği onların bir işine yaramıyor, onları hiç ilgilendirmiyordur!

Nasıl?

Mesela “Allah Kur’ân’dan bin tane âyeti yeryüzünden kaldırdı, insanlar onları unuttu” dense acaba bu durum kaç kişiyi ilgilendirir! Acaba kaç kişi “Allah hangi âyetleri kaldırmış, hangi âyetleri artık bilmiyoruz” diye merak eder! Bırakın, kaldırılan âyetleri bilmelerini kaç kişi o âyetlerin hangileri olduğunu merak eder! Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu kabul etmeyenlerin zaten Kur’ân’la bir alakası yoktu ki, zaten onunla ilgilenmiyorlardı ki bu yüzden Allah’ın hangi âyetleri kaldırdığını merak bile etmezler!

Aynı şekilde “Allah Kur’ân-ı Kerim’i kaldırdı, artık hiç kimse Kur’ân’ı bilmiyor” dense bu yine Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu kabul etmeyenleri ilgilendirmez; çünkü onlar zaten hayatlarını Kur’ân’a göre yaşamıyorlar, Kur’ân’a ihtiyaç duymuyorlardı. Dolayısıyla Allah’ın, âyetlerini kaldırması onlar için bir mana ifade etmez. Neden? -Muttaki değiller de ondan!

Kul; Allah’a, Allah’ın vahyine karşı sorumluluğunu ne kadar biliyorsa o kadar muttakidir, âyetler de onun için o kadar hayr olmuştur, hayrı Kur’ân’dan almıştır. Bir kul hayrı Kur’ân’dan almıyorsa zaten onu hayır olarak da görmez ve ona karşı sorumluluğunu da yerine getirmez.

“Bu dünyada güzellik yapanlara güzellik vardır. Âhiret yurdu ise (onlar için) daha hayırlıdır!” Kim güzel davranırsa ahirete gidene kadar ona güzellik vardır. Allah ona yaşarken de, ölürken de, kıyamet yerinde de, hesap yerinde de güzel bir muamelede bulunur. Bununla beraber o kul için asıl hayırlı olan yer ahirettir, cennettir. Allah bu kulların kim olduğunu ve nereye gideceklerini de beyan ediyor. “Takvâ sahiplerinin yurdu ne güzeldir!”729 Bu kullar takvâ sahipleridir.

Evet, takvâ bir nimettir, güzel yapmak bir nimettir. Onun için biri namaz kılıyorsa bilsin ki namaz kılması bir nimettir, dolayısıyla buna ayrıca şükretmesi gerekir. Oruç tutması da bir nimettir ve buna da şükretmesi gerekir; çünkü Allah ona oruç tutma gücünü, kuvvetini, muhabbetini vermiştir. Bunların hepsi bir nimettir ve bu nimetlere ayrıca şükredilmelidir. Takvâlı olanlar aynı zamanda mü’mindir, Müslümandır ve güzel yaparlar. Güzel yapanlar da takvâ sahibidir ve yine mü’mindir. Bu şekilde hepsi iç içedir.

“Allah için ona (hiçbir şeyi) şirk koşmaksızın (Allah’a teslim olmuş ve hakka yönelmiş) hanîfler olun.” Allah, kendisine şirk koşanların hâlini anlatmak için bir örnek verir. “Kim Allah’a şirk koşarsa sanki gökten düş(üp paramparça ol)muş da kendisini kuşlar kapmış veya rüzgâr onu uzak bir yere sürükleyip atmış gibidir.”730

Biri Allah’a şirk koşarsa bir anda gökten düşüp paramparça olmuş da kuşlar onun her bir parçasını kapmış ya da rüzgâr onu ıssız bir yere sürüklemiş gibi olur; çünkü insan şirk işleyince maneviyatı, insanlığı, gönlü manevi olarak paramparça olmuş bir hâle gelir. Böyle olunca da rabbini, insanlığını kaybeder. Allah, şirk koşanların böyle olduğunu söylüyor.

“Her kim Allah’ın (hac ve umre ibadeti için tayin ettiği) nişanelerine hürmet gösterirse şüphesiz bu, kalplerin takvâsından (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanın hâlinden)dir.”731 Kalbi takvâ üzere olanlar Allah’ın şiarlarını yüceltirler.

Okuduğumuz bu âyet hacla ilgili bir âyettir. Hac da bir nimettir. Allah’ın hacdaki emirleri; kulluğu, imanı, âbdiyeti anlamak içindir. Kim bu şiarlara, nişanelere layık olduğu kıymeti, değeri verirse bu hâli onun kalbinin takvâsındandır. Kim de haccı, oradaki hareketleri, tavrı ciddiye almazsa onun takvâsı yoktur.

Allah bir şey için “bu doğrudur, güzeldir, böyle yapın” dediyse onu yapanlar takvâ sahibidir. Biri de Allah’ın dediğini yapmadıysa, ciddiye almadıysa ya da onu küçümseyip hafife aldıysa bu durumda Allah’a şirk koşmuş olur. Bunun sonucunda gökten düşmüş, paramparça olmuş olur; ama şeytan çok basit bir şekilde hile yapar, vesvese verir. Şeytanın numarası çok zayıftır; ama buna rağmen vesvesesini birine söyletir hem de baktığımızda bu vesvesesini mü’mine söyletir.

Mesela ne der?

Hacla ilgili olarak “paranızı Araplara mı yedireceksiniz” diye vesvese verir. Bunu dinleyenler de “şimdi gidip Araplara para mı yedireceğiz” der. Biri böyle söyleyebiliyorsa mutlaka bir sebebi vardır. Sebebi; o kişinin Kur’ân’ı bilmemesi, Kur’ân nimetinden mahrum olması, Allah’ın ne söylediğini, hacda ona ne vereceğini, nasıl bir muamelede bulunacağını bilmemesidir. Yoksa mü’min durup dururken kendini niye ateşe atsın, niye Allah’a karşı durup “senin söylediğin doğru değildir, doğrusu böyledir” desin! Mü’min hiç bunu söyler mi! Evet, mü’minler böyle söylemez; ama şeytan, mü’minlere cehaletlerinden dolayı bunu söyletir.

Devamlı olarak “Allah’ın ilk emri okudur” diyoruz. Hayatımızın sonuna kadar okumamız gerekir. Allah Kur’ân’ı tekrar tekrar okumamızı buyurmuştur. Zaten Kur’ân da tekrar tekrar okunan demektir. Bir âyeti bir sefer okuduğumuzda bir şey anlarız; ama bir dahaki okuyuşumuzda başka bir şey anlarız.

Kur’ân; sevap kitabı değil marifetullah kitabıdır, Allah’ı bilme, tanıma, insanı, kendi kendini bilme, tanıma kitabıdır, dünya hayatını, ebedi hayatı anlama kitabıdır. Kur’ân; bize ebedi hayatımızı nasıl kazanacağımızı, rabbimize nasıl yürüyeceğimizi, adım adım ne yapmamız gerektiğini anlatan kitaptır; ama Kur’ân’dan mahrum kalınca Allah’tan, kendi kendimizden, insan olmaktan, dünya hayatından, ebedi hayattan mahrum kalırız.

Allah âyetlerini dinlemeyenlere “onlar hayvan gibi, hatta hayvandan daha aşağıdır.”732 Âyetlerimiz onlara okunur; ama onlar âyetlerimizi anlamak, duymak istemezler ya da duyar, anlarlar; ama gereğini yapmak istemedikleri için anlamamış gibi yaparlar veya hiç anlamadıkları hâlde anlamış, her şeyi bilmiş numarası yaparlar, buyurur. Allah’ı kabul ettiğini iddia eden bir insan düşünün ki Allah ona “sen hayvandan daha aşağısın” diyor. Hiç bundan daha ağır bir şey var mıdır!

“Eğer sadakaları açıktan verirseniz bu güzeldir. Eğer onları gizleyerek fakirlere verirseniz, (işte) bu sizin için daha hayırlıdır.” Sadakayı açıktan da, gizliden de verin; ama verirken karşındakini rencide etmeden vermeniz daha hayırlıdır. Allah bunun karşılığında insanın neyi kazandığını da beyan ediyor. “Böylece (Allah) sizin kötülüklerinizden bir kısmını örter(de kıyamet günü onlardan sorguya çekilmezsiniz).” Allah’ın muamelesi sadakana, niyetine, gücüne göre farklıdır. “Allah, yaptıklarınızdan tamamen haberdardır.”733

Sadaka vermek de bir nimettir; çünkü sadaka verdiğimizde Allah bizim günahımızı mağfiret eder, kerimliğimizi, cömertliğimizi arttırır. Bununla beraber sadaka verdiğimiz kişiye rahmet ettiğimiz için Allah bize Rahîm ismiyle tecelli eder ve rahmetimizi arttırır. Yetmez, kardeşimizi sevdiğimiz için sadaka verdiğimizden dolayı Allah da bizim imanımızı arttırır ki bu da Allah’ın bize olan muhabbeti artar manasına gelir. Yine yetmez, Allah bir de bizim hidâyetimizi arttırır.

Genel olarak sadakanın fakirlere bozuk para vermek manasına geldiğini zannederiz. Oysaki sadaka para vermek demek değildir. Sadaka; Allah’a karşı sadakatimizi, takvâ sahibi olduğumuzu ispatlamak ve insana karşı sorumlu olduğumuzu bildiğimizi göstermektir; yani Allah’ın bizi imtihana tabi tuttuğunu ve önümüze gelen her imtihanın kazanmamız için bir imkân olduğunu bilip Allah’a kulluğumuzu, sadakatimizi ispatlamaktır. İşte, sadaka bu kadar önemlidir. Öyle sadaka deyip geçmeyelim. Bize kazandırdığı nimetler bizi rabbimize yaklaştırır ve bize rabbimizin rızasını kazandırır.

Evet, Allah neyi sadaka olarak vermemiz gerektiğini de beyan eder. “(Size verilse) Gözünüzü kapatmadıkça almayacağınız kötü şeyleri (hayır diye Allah yolunda) infak etmeye kalkışmayın.”734 Birine bir şey verdiğinizde onun en güzelini verin. Vereceğiniz şey gözünüzü kapatarak alacağınız derecede güzel olsun; çünkü onu Allah’a veriyorsunuz.

Allah fakire, ihtiyaç sahiplerine verilenleri kendine verilmiş kabul eder. Bu durumda giydiğimiz elbise eskiyince “bari, sadaka olarak vereyim” dersek yanlış yapmış oluruz; çünkü o elbise zaten bir işe yaramıyor, kimseye vermesek çöpe atacağımız hâle gelmiştir. Allah bize; insanlara vereceğimiz elbisenin çöpe atacağımız elbise olmamasını, gözümüz kapalı bir şekilde alıp giyebileceğimiz kadar güzel bir elbise olmasını söylüyor.

Unutmamamız lazım ki infak güzel olandan, sevdiğimiz şeylerden yapılır. Bundan dolayı Allah âyet-i kerimede “sevdiğiniz şeylerden (Allah yolunda) infak etmedikçe iyiliğe eremezsiniz. Her ne infak ederseniz muhakkak ki Allah, onu hakkıyla bilir735 buyurmuştur.

İnsanın sevdiği şeylerden infak etmesi gerektiğiyle ilgili sahabeden bir örnek vereyim.

Bu âyet indiğinde sahabeden biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yanına gelip “ya Resulullah! Falan yerde bir bahçem var, içinde de pınarı, kuyusu, yedi yüz, sekiz yüz adet hurma ağacı, ayrıca üzüm asması var. Orası benim en sevdiğim bahçemdir, onu Allah için infak etmek istiyorum” der ve infak eder. Neden? -Allah “sevdiğiniz şeylerden Allah yolunda infak etmedikçe iyiliğe eremezsiniz” buyurmuş ya ondan. Bu âyet indiğinde sahabeler en sevdiklerinden infak ederler. Hatta zengin bir sahabe de şeker dağıtır. Ona “sen niye para değil de şeker dağıtıyorsun” diye sorduklarında cevap olarak “Allah sevdiğinizden infak edin, demedi mi! Ben de şekeri çok seviyorum, bu yüzden şeker dağıtıyorum” der. Tabi ki o sahabe ayrıca para da dağıtıyordu. Sadece en çok şekeri sevdiği için Allah’ın emri yerine gelsin diye şeker dağıtmıştı.

Allah için yaptığımız her şey bize kazandırır. Allah için vermek de imtihanlara, sıkıntılara, zorluklara, hastalığa, musibete, belaya, dedikoduya, iftiraya karşı sabretmek de bize kazandırır. Allah sabrın karşılığı olarak âyet-i kerimede “(dünyadaki imtihanlara) sabrettiğinizden dolayı size selam olsun. (Dünya) Yurdun(un en güzel) sonucu (olan cennet) ne güzeldir!”736 buyurur.

Selâmun kavlen min rabbin rahîm:737 “(Bir de onlara) Rahîm olan (isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli eden) rabb(lerin)den ‘selam’ hitâbı vardır.” Allah sabredenler için “siz dünyanın imtihan olduğunu bildiniz. Benim size muamelede bulunduğumu anladınız ve başınıza gelen musibetlerde sabrettiniz. Size selam olsun, cennet sizin yurdunuzdur” buyuruyor. Demek ki Allah sabredenlere selam hitabıyla hitap ediyormuş!

Peki, itiraz edenlere, isyan edenlere, imtihanı Allah’tan görmeyip, anlamayıp feryad edenlere, “Allah yapmadı, imtihana o tabi tutmadı, falanca yaptı, filanca yaptı” deyip buna göre hareket edenlere ne vardır? -Onlara da sadece yazıklar olsun, denilir ve cehenneme giderler.

Allah’tan selamı alanlardan olmak için nimeti Allah’tan bir imtihan olarak bilip şükretmemiz, musibeti de Allah’tan bir imtihan olarak bilip sabretmemiz lazım. Sabredenler “Allah bunun olmasına müsaade etmeseydi, ben bunu yaşamazdım. Demek ki Allah’ın müsaade etmesinde bir muradı vardır. Allah benim sabretmemi ve sevdiği, razı olduğu gibi yapıp kazanmamı istiyor” diyenlerdir.

Sabretmeyenler ise; isyan edenler, itiraz edenler, rablerine karşı su-i zanda bulunanlar ve “bu niye böyle, şu niye şöyle oldu, neden işim düzgün gitmiyor, falanca böyle yaptığı için başıma bu geldi” diyenlerdir. O bir imtihandır. Bu yüzden başımıza her ne gelirse gelsin, nereden gelirse gelsin o, haktan gelir. Eğer onu haktan bilirsek boynumuzu büker, sabrederiz. Sabredince de Allah bize “sana selam olsun” der ve demiştir.

Allah âyet-i kerimelerde “Allah sabredenlerle beraberdir”738 “Allah sabredenleri sever”739 buyurur. Sabrettiğimizde Allah bizimle beraber olur, bizi sever ve bize “selam olsun” der. Öyleyse karşımıza nasıl bir imtihan gelirse gelsin sabretmeye değmez mi! Her türlü sorun, sıkıntı, musibet, bela, dedikodu ve iftira karşısında sabretmemiz buna değmez mi! “Senin için bunu yutuyorum ya rabbi” dememiz gerekmez mi! Eğer Allah’ın bize “kulum, sana selam olsun” demesini istiyorsak mutlaka sabretmemiz lazım.

Evet, hep beraber Allah’ın “nêame” fiilini anlamaya çalıştık.

Allah bizi rabbi hakkında su-i zanda bulunanlardan ve Allah’ın işini beğenmeyip kabul etmeyenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi “bence, bana göre” diyenlerden eylemesin. Allah bizi karşılaştığı imtihanları Allah’tan bir muamele olarak görenlerden ve o imtihanlarda Allah’ın fiillerinin tecelli ettiğini bilenlerden eylesin. Allah bizi bizimle beraber olmayı, bizi sevmeyi, bize selam etmeyi dilediği için bize imtihanlarla muamelede bulunduğunu anlayanlardan ve imtihanlara karşı sabredip kazananlardan eylesin. Allah bizi kendisine nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun “bu benim için güzeldir, rabbim benim için hayrı indirmiştir. Allah her neyi emretmişse o benim için hayırdır” diyenlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Vâkıa /89, Lokmân /8 ↩
  2. Hacc /78 ↩
  3. Nahl /78 ↩
  4. Mulk /23 ↩
  5. Nahl /83 ↩
  6. Yûnus /26 ↩
  7. Bakara /265 ↩
  8. Tirmizî, Birr, 40/1961; Buhari, 2174 ↩
  9. Hucurât /14 ↩
  10. Buhari, iman 9, 14, İkrah 1, Edep 42; Müslim, İman 67; Tirmizi, İman 10 ↩
  11. Mulk /2 ↩
  12. Yûnus /26 ↩
  13. Kevser /1 ↩
  14. Kevser /2 ↩
  15. Kevser /3 ↩
  16. Âli İmrân /103 ↩
  17. Hacc /37 ↩
  18. Âli İmrân /68 ↩
  19. Câsiye /19 ↩
  20. Hacc /37 ↩
  21. Tevbe /111 ↩
  22. Buhari, Bed'ü'l-Halk 8, Tefsir, Secde 1, Tevhid 35; Müslim, Cennet 2, (2824); Tirmizi, Tefsir, (3195) ↩
  23. İnsân /20 ↩
  24. Âli İmrân /15 ↩
  25. Fussilet /31 ↩
  26. Hacc /37 ↩
  27. Bakara /186 ↩
  28. Hûd /56 ↩
  29. Fâtiha /6 ↩
  30. Fâtiha /7 ↩
  31. Nahl /30 ↩
  32. Nahl /30 ↩
  33. Hacc /31 ↩
  34. Hacc /32 ↩
  35. Furkân /44, A’râf /179 ↩
  36. Bakara /271 ↩
  37. Bakara /267 ↩
  38. Âli İmrân /92 ↩
  39. Ra’d /24 ↩
  40. Yâsîn /58 ↩
  41. Bakara /153, Enfâl /46 ↩
  42. Âli İmrân /146 ↩