close

14.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı; yani Allah’ın güzel fiillerini, bize olan muamelesini ve her muamelesinin saf aşk, saf hayır olduğunu anlamaya çalışıyorduk.

Şimdiye kadar hiç kimse özel olarak Allah’ın efâlini anlatmamıştır, dolayısıyla Allah’ın fiilleriyle ilgili geniş kapsamlı ne sohbet ne de kitap vardır. Hep birlikte yaptığımız El Efâlu’l Husnâ ve Aşk sohbetleri bu bakımdan bir ilk olacak inşallah.

Elbette ki her şeyi takdir eden Allah’tır ve Allah her zamanda insanların durumuna göre muamele eder. Eğer insanlar imani bir konuda herhangi bir yeri anlamamışsa ya da unutmuşsa o kısım karanlıkta kalmıştır ve mutlaka Allah’ın vahyiyle aydınlanmalıdır; çünkü Allah’ın âyetleri cehalet karanlığını aydınlatan bir nûrdur. Demek ki şu anda da genel olarak Allah’ın güzel fiillerini anlamada ve iman etmede karanlıkta kalmışız ki Allah bize El Efâlu’l Husnâ’sını anlattırıyor.

Derdimiz; insanlara rableri hakkında kuru bilgi vermek değildir. İlimle beraber herkese marifetullahı, hikmeti, imanı kazandırmak, aynı şekilde hayatı Allah’ın huzurunda yaşamayı kendilerine talim ettirmektir. Kardeşlerimiz anlattıklarımızın bilgiden ibaret olmadığını anlayıp gönüllerini açmalı ve Allah’ın âyetlerinin gönüllerine yazılmasına müsaade etmelidir. Böyle yaparlarsa inşallah El Efâlu’l Husnâ ve Aşk sohbetlerimiz vesilesiyle rablerini tanıdıklarına ve rablerinin istediği, razı olduğu gibi bir iman kazandıklarına kendi üzerlerinde şahid olurlar.

Rabbimizi bilmeden, tanımadan ona iman etme imkânımız olmaz; ancak Allah’ı bilince, tanıyınca, yakınlığını tadınca ona iman etme imkânımız olur. Aksi takdirde kuru bir bilgi iman değildir, sadece yüktür. Nasıl ki Allah, ilmiyle amel etmeyen Tevrat âlimleri için “onlar kitap yüklü merkep gibidir”545 buyurduysa öğrendiklerimiz üzerimizde imana, ahlaka, amele dönüşmediği müddetçe biz de onlar gibi oluruz. Öğrendiklerimizin üzerimizde aşka, muhabbete, hikmete, Allah’ın yakınlığını, beraberliğini tatmaya dönüşmesi lazım ki bilgimiz bize yük olmasın, aksine imanımız rabbimizin sevdiği bir iman olsun. İşte, bütün derdimiz, gayemiz hepimizin bu imanı kazanmasıdır.

Her zaman söylüyoruz; herkes mutlaka Allah’ın vahyini, Kur’ân’ı tekrar tekrar okumalıdır; çünkü kendini en güzel, en doğru tanıtan Allah’tır. Kardeşlerimiz Allah’ın kendilerine ne buyurduğunu anladıkça, rablerini tanıdıkça, Allah’a yakınlığı tattıkça bu aşkı, hikmeti kazanır inşallah.

Tabi ki aciz bir kul olarak bizim de kendimize göre rabbimizin rızasını, yakınlığını kazanma derdimiz vardır. Bütün çabamız, gayretimiz; rabbimizin bize “beni güzel anlattın, güzel tanıttın, kullarıma yakınlığımı tattırdın ve onları bana veli bir kul hâline getirdin” demesidir.

Allah’ı anlatmak ya da anlamak mümkün değildir. Biz sadece gönlümüzün alabildiği kadarıyla Allah’a ait bilgiyi, marifeti almaya çalışıyoruz. El Efâlu’l Husnâ ve Aşk sohbetleriyle inşallah Allah’a ait bilgiyi gönlümüz alabildiği kadar alır, böylece Allah’a iman eder ve her muamelesine onun istediği gibi karşılık veririz.

Evet, geçen sohbetimizde en son Allah’ın ekreme “ikram etti” fiilini anlamaya çalışıyorduk. Bu sohbetimizde de “ikram etti” fiiline devam edeceğiz inşallah.

Allah ikram eder, edecek, etti, ediyor. Allah, ikramının karşılığında insana “yeryüzündeki halifem olarak sen de ikram et” buyurur. Rabbimizi anladıkça onun yaptığı gibi yapmamız gerekir ki ona halife olmuş, Hz. İnsan olmuş olalım. Yoksa “Allah böyledir, peygamber böyledir” demekle kulluk olmaz, halifelik olmaz ya da “ben peygamberimizin kerim olduğuna iman ediyorum” demekle peygambere iman edilmiş olunmaz, iman bu değildir. İman, peygambere tabiyeti gerektirir; yani peygambere iman etmişsen bu durumda ona tabi olman, onun yürüdüğü yolda yürümen ve onun yaptığı gibi yapmaya çalışman gerekir ki peygambere tabi olmuş olasın.

Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı onun El Esmâu’l Husnâ’sından tecelli eder. Nasıl ki El Esmâu’l Husnâ, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üzerinde kâmil olarak görünüyorsa El Efâlu’l Husnâ da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üzerinde kâmil olarak görünür.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir kul olarak nasıl yapması gerekiyorsa sadece öyle yapmış ve bizim için her konuda örnek olmuştur. Bu, kıyamete kadar böyledir. Eğer kıyamete kadar böyleyse o zaman Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in vârisleri de onun gibidir ve Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sı ile El Efâlu’l Husnâ’sı onlar üzerinde de tecelli etmiş demektir. Sahtekârlığa hiç lüzum yoktur, her şeyi apaçık söylüyoruz. Mesela baktığımızda “işte, falan yerde bir peygamber vârisi vardı, gidip ona tabi olduk, onunla beraber gidiyoruz” denilir. Peki, onun peygamber vârisi olduğunu nereden biliyorsunuz! Allah’ın isimleri, efâli onda tecelli ediyor mu? Eğer ediyorsa doğrudur, o bir peygamber vârisidir; ama onun üzerinde böyle bir tecelli yoksa “oraya gittik, bize zikir tarif etti, biz de ona tabi olduk sonra geri geldik, başka da bir alakamız yok” deniyorsa bu durumda o kişi bir peygamber vârisi değildir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e baktığımızda herkesin ne sorunu ne ihtiyacı olsa gidip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e anlatır, ondan isterdi. Özellikle de kıtlık zamanı olunca herkes gidip ondan isterdi. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de istenilen şey kendisinde olunca verir, olmayınca da hangi sahabede varsa ondan alıp ihtiyacı olanlara verirdi. Sahabelerde de yoksa bu defa başka yerden borç ederdi; yani ihtiyacı olanlara “falan esnafa git, benim seni gönderdiğimi söyle, ihtiyacını karşılasın” der, kendisinden isteyen insanların ihtiyacını mutlaka görürdü.

Bununla ilgili olarak bir örnek vereyim.

Sahabeler anlatır. Birileri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e gelip bir şey istedi. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de istedikleri şey kendisinde olmadığı için onları başkasına gönderdi. Bunun üzerine Hz. Ömer (r.a.) mescidin içinde ayağa kalkıp “ya Resulullah, insanları istemekten alıkoyamıyoruz. Bunlar geçen gün de gelip senden aynı şeyi istemişlerdi. Allah seni onlara vermemekten sorumlu tutmaz; çünkü sende yoktur. Sahabede olmadığı için onlardan da alıp veremiyorsun, bu yüzden borç ediyorsun sonra da sıkıntı yaşanıyor (tabi ki alınan borç sonra ödeniyordu). Buna mecbur değilsin” dedi. Hz. Ömer’in söyledikleri karşısında Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in rengi değişti, morali bozuldu. Bunu anlayan bir sahabe de hemen ayağı kalkıp “ya Resulullah! Onlara ver. Madem ki Allah ‘ver’ demiş, o zaman sen de ver; çünkü Allah seni bunun için göndermiştir, borcu da bir şekilde kapattırır” dedi. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz tebessüm edip “evet, Allah beni bunun için gönderdi” buyurdu.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in “Allah beni bunun için gönderdi” derken kastettiği şey Allah’ın Kerim isminin tecellisidir. Kerim fiili Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’de tecelli ettiği için devamlı insanlara ikram ederdi, kendisinde olmadığında ise borç edip verirdi. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyleyse vârislerinin de böyle olması gerekir.

Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz lazım olduğunda sahabelere de infak etmelerini, vermelerini söylemiş, mesela bir savaşa gidildiğinde “kim ne infak edebiliyorsa etsin” demiştir; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hem alır hem infak ederdi, almasını bildiği gibi insanlara ikram etmesini de bilirdi.

Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sını, fiilerini âyetlerle anlatırken eğer bende herhangi bir eksiklik görüyorsanız, “anlattığınız bu âyet ya da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bu ahlakı sizde yok” diyorsanız söyleyin. Bir eksiğim varsa bu işi yapmam; çünkü üzerimde eksiklik görüyorsanız zaten bu işi yapamıyorum demektir. Yapamadığım şeyi niye sürdüreyim! Tabi, nefisle, şeytanla bakmak yok, Allah’ın vahyinde, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakında olmayan bir şey bende varsa söyleyin. Misal; Allah’ın Kerim ismini, ikram etme fiilini anlatıyorum. Eğer her konuda insanlara ikram etmiyorsam o zaman bu işi yapamıyorum; çünkü her konuda örnek olamıyorsam sadece boş konuşuyorum demektir. Bu anlamda anlattıklarım benim üzerimde yoksa söyleyin.

Peygamber vârisliğinin ölçüsü net olarak anlaşılsın diye bunu böyle izah ettim.

Evet, Allah’ın “ikram eder” fiilini anlatıyorduk. İsterseniz şimdi de hep beraber “ikram eder” fiiliyle ilgili âyetleri anlamaya devam edelim inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Allah, Hz. Süleyman (a.s.)’ın yanındaki, kendisine nimet ikram edilen bir kuldan bahseder. Bu kul, Sebe melikesinin tahtını Hz. Süleymân (a.s.)’a getirir. Öncesinde Hüdhüd gelip Hz. Süleymân (a.s.)’a Sebe melikesini Hz. Süleymân (a.s.)’a anlatır. “Gerçekten ben o (Sebeli)lere hükümdarlık eden, kendisine her şeyden (nasip) verilmiş ve büyük bir tahtı olan bir kadınla karşılaştım.”546

“(Sonra Süleymân vezirlerine) Dedi ki: Ey ileri gelenler! Onlar teslimiyet gösterip bana gelmeden önce hanginiz o melikenin tahtını bana getirebilir?” Hz. Süleymân (a.s.) birinin o tahtı getireceğini biliyor ki böyle söylüyor, bilmese söylemezdi. “Cinlerden bir ifrit, sen makamından kalkmadan önce ben onu sana getiririm. Gerçekten ben bu konuda güvenilir bir güce sahibim, dedi. Kitaptan (Allah tarafından verilmiş) bir ilmi olan kimse ise ‘gözünü açıp kapamadan ben onu sana getiririm’ dedi. (Süleymân) Onu (melikenin tahtını) yanında yerleşmiş olarak görünce dedi ki: Bu, rabbimin lütfundandır. Şükür mü edeceğim, yoksa nankörlük mü yapacağım diye beni imtihan etmesidir. Kim şükrederse ancak kendisi için şükretmiş olur, kim de nankörlük ederse şüphesiz ki rabbim ğaniyydir, kerîmdir (zengin, her şeyin kendisine muhtaç olduğu ve bütün ikramları yapan tek zattır).”547 Keramet, ikram edilen demektir. Bu kerameti gösteren ve kendisine kitaptan ilim verilen zatın ismi Asaf’tı ki o da bir Allah dostuydu.

Hz. Süleymân (a.s.) tahtı yanında hazır bulunca “şükür mü yapacağım yoksa nankörlük mü yapacağım diye Allah beni imtihana tabi tutuyor” buyurdu. Görüyorsunuz değil mi nasıl bir bakışı var! Her durumda imtihanda olduğunu, rabbinin ona muamele ettiğini biliyor. Oysaki kerameti de kendisi değil bir başkası göstermiştir. Buna rağmen “şükür mü yapacağım yoksa nankörlük mü yapacağım diye Allah beni imtihana tabi tutuyor” demiştir. Demek ki ikram nerden ve kimden gelirse gelsin, eğer o ikramda bizimle ilgili bir şey varsa buna şükretmemiz gerekiyormuş! Yoksa şükretmezsek nankörlük yapmış oluruz.

“Rabbin, kendisinden başkasına kulluk etmemenize; ana, babanıza da güzellikle davranmanıza hükmetti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa onlara sakın ‘öf!’ bile deme, onları azarlama, ikisine de kerim söz söyle!”548 Anne, baban senin yanında yaşlanır ve sana muhtaç olurlarsa onlara “öf” bile deme; çünkü sen küçükken onlar sana rahmet kanatlarını germişti. Şimdi yaşlandıkları için çocuk gibi olmuş olabilir, yanlış yapıyor olabilirler. Onları azarlama ve onlara kerim bir söz söyle! Demek ki sözün de kerim olanı varmış.

Kerim söz söylediğinde anne, babanın gönlünü alman, onları sevindirmen lazım; yani söylediğin o sözle anne, babanın ikrama nail olmuşlar gibi sevinmeleri gerekir. Senden bir şey isterlerse ve senin de bu isteklerini karşılama imkânın yoksa bu durumda yine onlara kerim bir söz söylemelisin. Hem de öyle bir şekilde söylemelisin ki incinmemeliler.

Peki, kerim sözü sadece anneye, babaya mı söylemek lazım?

Tabi ki hayır! Anne, babanın yaşında olan bütün büyüklere mutlaka bu kerim söz söylenmelidir. Yoksa büyüklerle sanki kendi yaşıtlarıymış gibi konuşmak kerim olmaya, edebe aykırıdır.

Mesela baktığımızda yirmi yaşındaki bir genç, yetmiş yaşındaki adamla arkadaşı gibi konuşur. Hatta kalkıp ona yer verme tenezzülünde bile bulunmaz. Bu nasıl bir şeydir gerçekten anlamakta zorlanıyorum! Böyle bir şey nasıl mümkün olabilir, insan büyüğüne nasıl böyle davranabilir, nasıl onunla bu şekilde konuşabilir, gerçekten anlamıyorum! Samimi konuşmak başka bir şeydir; fakat insan, büyüğüyle her ne kadar samimi olursa olsun nihâyetinde kendisinin büyüğüdür, aradaki yaş farkı hiçbir zaman unutulmamalıdır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “büyüklerimize saygı, küçüklerimize sevgi göstermeyen bizden değildir”549 buyurmuştur. Bizden değildir demek böyle biri mü’min değildir, Müslüman değildir, benimle bir alakası yoktur demektir. İnsanın hâli ne olursa olsun eğer büyüğüne saygı göstermezse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in “bizden değildir” dediği zümrenin arasına girer.

Hâl böyleyken insanlar sadece kendilerinden yaşça büyüklerine değil Allah’ın “öf bile deme”550 dediği anne, babalarına bile edebe aykırı tavır gösterebiliyor, onlara bağırabiliyor, kızabiliyor, laf söyleyebiliyorlar! Hâlbuki annen, baban yanlış yapabilir, yanlış düşünebilir, öyle anlamışlardır, onlar için doğru öyle olabilir; ama her ne olursa olsun annene, babana bağırmaya hakkın yoktur; çünkü onlar Vedud ismiyle seni sevmiş, Allah’ın Kerim ismiyle sana ikramda bulunmuş ve seni büyütmüştür. Senin de onların bu kerimliğine karşılık nankörlük yapmaman gerekir. Mü’min, nankör olmaz. Mü’min; şükreden, teşekkür eden bir kul olur.

“Hani biz meleklere, ‘Âdem’e secde edin!’ demiştik. Hepsi hemen secde ettiler; ancak (cinlerden olan) iblis, ‘ben hiç çamurdan yarattığın bir kimseye secde eder miyim!’ dedi. (Devamında) Şu benden üstün kıldığını görüyor musun! Yemin ederim ki eğer bana kıyamet gününe kadar mühlet verirsen pek azı müstesna onun neslini mutlaka hakimiyetim altına alacağım, dedi.”551 Başka bir âyette de iblis “onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından yaklaş(ıp onları kendime bağlay)acağım ve (sen) onların çoğunu şükredenlerden bulmayacaksın!”552 dedi. O hâlde nerede bir nankörlük varsa bilelim ki orada şeytana tabi olmak vardır.

Allah, iblisin sözüne karşılık ne buyurduğunu da beyan ediyor. “(Allah) ‘Haydi, sen (o vakte kadar) mühlet verilenlerdensin. Yerilmiş ve kovulmuş olarak oradan çık! Andolsun ki onlardan her kim sana tabi olursa mutlaka sizin hepinizle cehennemi dolduracağım!”553 “(Çık) Git (oradan)! Onlardan kim sana tabi olursa muhakkak ki (yaptıklarınıza) tam bir karşılık olarak sizin cezanız cehennemdir! Onlardan gücünün yettiği kimseleri davetin (ve vesvesen)le yerinden oynat (ayağını kaydır), süvarilerinle, yayalarınla onları yaygaraya boğ, mallarına ve evlatlarına ortak ol, kendilerine vaadlerde bulun! (Unutmayın!) şeytan, onlara aldatmadan başka bir şey vaad etmez.”554 Zaten şeytanın bundan başka bir şey yapma gücü de yoktur.

Evet, “onların mallarına, çocuklarına ortak ol” buyurdu Allah. Kendimize bakalım; acaba iblis malımıza, çocuklarımıza ortak olmuş mudur! Bunu anlamanın kolay bir yolu vardır. Eğer malımız şeytanın yolunda harcanıyorsa; yani yediğimiz, içtiğimiz, ahirete gönderdiğimiz dışında malımızı Allah yolunda değil de başka bir yolda sarf ediyorsak, bu durumda şeytan malımıza ortak olmuş, demektir.

Aynı şekilde iblis evlatlara da ortak olur. Allah âyet-i kerimede çocuk konusunda nasıl dua edeceğimizi bize öğretmiş, “onlar, ‘rabbimiz! Bize eşlerimizden ve neslimizden göz aydınlığı olacak (çocuklar) lütfeyle ve bizi muttakilere (kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanlara) imam kıl!’ derler”555 buyurmuştur. Yani bize “takvâ sahibi olacak, kendisiyle beraber olanlara da bu takvâyı kazandıracak çocuklar isteyin” demiştir. Hâl böyleyken çocuğumuz takvâ sahibi olmamış, ebedi hayatını kazanmamış, şeytanın peşinden gitmişse o zaman şeytan, çocuğumuza ortak olmuş demektir. Biz çocuğumuzu şeytana teslim etmişiz, şeytan da onu alıp tepe tepe kullanıyordur, dolayısıyla o artık bizim çocuğumuz değildir! Eğer çocuğumuz mü’min olsa Allah’a koşar, Allah yolunda koşar, cennete koşar, hayırda yarışır, cennete davet eder ve Allah yolunda bize yardım eder. Eğer evladımız böyle değilse o zaman iblis ona ortak olmuştur.

Evet, şeytan, Allah’tan mühlet istemiş, Allah da ona bu mühleti vermiştir. Âyet devam ediyor. İnne ibâdî leyse leke aleyhim sultânun ve kefâ bi rabbike vekîlâ:556 “Muhakkak ki benim (ihlâslı) kullarım üzerinde senin hiçbir hakimiyetin yoktur. (Onlara) Vekîl olarak rabbin yeter.” O hâlde biri Allah’ın kuluysa şeytanın onunla işi olamaz. Şeytan da zaten “senin ihlaslı kullarınla benim bir işim yok, onlar hariç gerisini kendime bağlayacağım. Sana kul olanlar zaten beni dinlemez, peşimden gelmezler. Onlar bir tek seni dinlerler 557 demişti.

Neden “benim kullarım üzerinde herhangi bir saltanatın (bir gücün) yoktur. Vekil olarak rabbin yeter” âyetini okudum?

Allah, iblise “vekil olarak senin rabbin yeter” buyuruyor; çünkü iblisi de Allah yaratmıştır. Bu yüzden iblis her ne kadar yoldan çıksa bile Allah hâlâ ona “ben senin rabbinim” buyuruyor. Zaten âyetlere baktığımızda iblis de “rabbim” demeye devam ediyor. “Şeytan, insana ‘(Allah’ın âyetlerini ve resulünü) inkâr et’ der. (İnsan) İnkâr edince de ‘şüphesiz ben senden uzağım; çünkü ben âlemlerin rabbi olan Allah’tan korkarım der.”558 İblis, “ben Allah’a değil Âdem’e secde etmedim. Senin durumunsa çok vahimdir, ben senden uzağım. Ben âlemlerin rabbinden korkarım, senin yaptığını yapamam, söylediğini söyleyemem” deyip ondan uzaklaşıyor.

İblis her ne kadar Allah’a itiraz etse de Allah yine de ona “ben senin rabbinim” diyor! Böyle bir sevgiyi, aşkı, muhabbeti akıl alamaz. Herkese düşen; kendine bakıp kendi hesabını yapmak, rabbine kul olmaya ve rabbinin yakınlığını, sevgisini kazanmaya çalışmaktır. Yoksa rabbini hesaba çekip “acaba Allah böyle mi yapıyor, şöyle mi yapıyor, acaba şöyle mi yapacak, böyle mi yapacak” dememektir. Allah’ın ne yapacağını hiç kimse bilemez ve bu kimseyi de ilgilendirmez. İnsanın böyle söylemek yerine “acaba ben ne yapıyorum” deyip kendine bakması lazım.

“Andolsun ki biz, âdemoğullarını mükerrem (ikrama nail) kıldık. Onları (çeşitli nakil vasıtaları ile) karada ve denizde taşıdık, onları temiz şeylerden rızıklandırdık ve yarattıklarımızın birçoğu üzerinde tam bir üstünlükle faziletli kıldık.”559 İnsan, yaratılanların birçoğundan üstünse o zaman birçoğundan da aşağıda demektir; ama âyetin manası bu değildir.

Peki, bu âyeti nasıl anlamalıyız?

İnsan, halife olarak en öndedir; ama güç itibariyle bir filden daha aşağıda oluşu gibi yaratılanların birçoğundan güç itibariyle, kuvvet itibariyle daha aşağıdadır. Örnek vermek gerekirse; bir eşeğe yüz elli kilo yük yüklediğinde eşek onu yüz kilometreye kadar taşıyabilir; ama insan bu yükü o kadar taşıyamaz, dolayısıyla eşek bu konuda insandan daha güçlüdür, daha öndedir. Ya da kuşlar uçabilir; ama insan uçamaz, aynı şekilde balıklar suyun altında kalabilir; ama insan kalamaz. Bir de öyle hayvanlar vardır ki gece yüz kilometre ötesini bile görebilir; ama insan göremez. Bu şekilde diğer yaratılanlar, güç itibariyle ya da farklı özellikler itibariyle insandan üstündür, yoksa Hz. İnsan olarak halife anlamında insanlardan üstün değildir.

Dediğim gibi; insan zahiri olarak diğer varlıkların çoğundan üstün, birçoğundan aşağıdadır; ama manevi olarak hepsine kıyasla en öndedir, Allah’a en yakın olacak olan varlıktır; çünkü insan, Allah’tan rûh taşıyor. Misal; şeytan bile bir anda başka bir şehre gidebiliyorken insan gidemez, dolayısıyla şeytan bu konuda insandan daha üstündür; ama iş halife olmaya, secde edilmeye geldi mi Allah insanı mükerrem kılmış, kendisiyle, yakınlığıyla ikrama nail etmiştir. Hâl böyleyken insan halifeliğini bilmez, Allah’ın ona verdiği bu ikramı görmezse şerefini taşımamış, kendini de anlamamış olur.

“Andolsun biz, onlardan önce Firavun’un kavmini de imtihan etmiştik. Onlara da kerim (Allah’ın katında ikrama nail olmuş) bir resul (olan Mûsâ) gelmişti.”560

“(Mûsâ onlara) ‘Allah’ın kulları! Bana gelin; çünkü ben sizin için (gönderilmiş) güvenilir bir resulüm’ diye (davette bulundu). Allah’a karşı büyüklük taslamayın. Çünkü ben size apaçık bir delil (ve mucize) getiriyorum. Muhakkak ki ben, beni taşlamanızdan, benim de rabbim sizin de rabbiniz (olan Allah)a sığındım. Eğer bana iman etmiyorsanız, hiç değilse benden uzak durun”561 demişti.

Allah hangi kavme resul göndermişse onu mutlaka kerim olarak göndermiştir.

Nasıl?

Allah gönderdiği resullerle kullarına iman ikram eder, hikmeti ikram eder, vahyini öğretip ikram eder, nefsi tezkiye edip ikram eder, kendisini tanıtıp ikram eder, ebedi hayatın nasıl kazanıldığını öğretip ikram eder, bunlar saf ikramdır; ama şeytana uyanlar; yani nankör olanlar Allah’ın ikramını görmezler; çünkü manevi olarak kör olmuşlardır. Kendileri için ikram olanı görmez, ters tarafta durup resulleri inkâr eder, taşlar, hatta öldürmeye kalkışırlar. Zaten baktığımızda çoğu kavim kendilerine gelen peygamberleri öldürmeye kalkışmıştır. Bu, kıyamete kadar böyledir.

Zuk, inneke entel azîzul kerîm:562 “Tat bakalım! Hani sen şerefli (kudretli) ve üstündün!” Hani sen kendini aziz ve kerim zannediyordun! Biri Allah’ın âyetlerine karşı kibirlenirse kendine başka şeylerde şeref arar ve “ben şerefliyim, ben kerimim, benim izzetim var” der. Hem Allah’ın âyetlerine karşı şüphe içindedir hem de kendini şerefli zanneder!

Şimdi okuyacağımız âyetler Allah’ın böyleleri hakkındaki beyanıyla ilgilidir. “(Zebânilere şöyle emredilir) Tutun onu! Ve cehennemin ortasına sürükleyin! Sonra başına azap olarak (bir de) kaynar su dökün! (Ve ona deyin ki) Tat bakalım! Hani sen şerefli (kudretli) ve üstündün! İşte bu (azap), sizin şüphelenip durduğunuz şeydir.”563 İşte, bu Allah’ın âyetlerini ciddiye almayışınızın karşılığıdır.

Demek ki bir de kendini şerefli zannetmek, kerim zannetmek varmış! “Ben ikrama nail olmuşum, kazanmışım, benim durumum, hâlim güzeldir” deyip kendi kendini kandırmak varmış!

Şeref ve izzet bütünüyle Allah’a aittir, bu sebeple Allah âyet-i kerimede “kim izzet (şeref ve üstünlük) istiyorsa (bilsin ki) bütün izzet Allah’a aittir”564 buyurmuştur. İnsanı kerim yapan, şerefli kılan Allah’tır. Kul ya Allah’tan şerefi, izzeti, kerimliği alır ya da şerefsiz kalır ve Kıyamet günü Allah onun ne kadar şerefsiz olduğunu ona gösterir.

Allah Kur’ân için de “(ey insanlar!) andolsun ki size içinde zikriniz (şeref ve şanınız) bulunan bir kitâb (olan Kur’ân’ı) indirdik”565 buyurur. Allah bu Kur’ân’ı indirmekle size şerefinizi indirmiştir. “Sen Kur’ân’la şerefleniyorsun, beni dinlersen şeref alırsın, başka türlü şeref yoktur. Yoksa sen iki damla dökülen sudansın ve hiçbir kıymetin, değerin yoktur. Ya, Allah’ın sana nefhettiği rûh olur, o şerefi alırsın ya da kendini çamurdan zanneder, iki damla dökülen su olursun” buyuruyor Allah.

Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “Biz senden önce hiçbir resul göndermedik ki ona (şöyle) vahyetmiş olmayalım, ‘muhakkak ki benden başka İlâh yoktur, öyleyse bana âbd olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın).”566 Benden başka ilâh yok, mülkün sahibi yok, güzelliğe, El Esmâu’l Husnâ’ya sahip olan yoktur. Siz de sadece bana âbd olun. “Onlar dediler ki: Rahmân (olan Allah, bazı resulleri) çocuk edindi. (Hâşâ!) O subhândır (bundan münezzehtir). Bilakis (Allah’ın resulleri) ikrama nail olmuş kullardır.”567 Bütün peygamberler sadece ikrama nail olmuş kullardır, bunun dışında bir şey değildir. Bütün kullara düşen; peygambere tabi olurken Allah’tan onlar gibi ikrama nail olmayı istemek ve bu ikrama nail olmak için çaba, gayret sarf etmektir. Peygamberlere bunun dışında bir konum vermek küfür olur, şirk olur.

“(Allah, kâfirlere) Yıl sayısı olarak yeryüzünde ne kadar kaldınız, buyurur. (Onlar da) Bir gün veya günün bir kısmı kadar kaldık. (Eğer hata ediyorsak) Artık sayanlara (bu hesabı tutan meleklere) sor, derler. (Allah) Buyurur: Çok az (bir zaman) kaldınız. Ne olurdu siz (bunu vaktiyle) bilmiş olsaydınız!”568 Keşke dünya hayatının “bir gün ya da günün bir kısmı” dediğiniz kadar kısa olduğunu dünyadayken anlasaydınız!

“Siz, bizim sizi boş yere yarattığımızı ve bize asla döndürülmeyeceğinizi mi sandınız?” Dünya hayatını sanki üzerinizde bir muradımız yokmuş, sanki sizi bir amaçla yaratmamışız gibi zannederek yaşadınız ve bize geleceğinizi hesap etmediniz. Hayatınızı bize geleceğinizi bilerek yaşamıyordunuz. Oysaki geleceğinizi de biliyordunuz. Madem öyle neden gereğini yapmadınız!

“Gerçek melik (hükümdar) olan Allah çok yücedir. Ondan başka ilâh yoktur, (o) kerim olan Arş’ın rabbidir.”569 Melik olan, hak olan Allah’tır. Ondan başka ilâh yoktur. O, kerim olan arşın sahibidir; ama siz bunu anlamadınız!

Kerim olan arşın sahibi... Allah, arşa tecelli edip bütün varlığı arştan idare eder ve her bir mahlukata ikramda bulunur. Allah’ın istisnasız her emri kulları için saf ikramdır, nimettir, hayırdır.

Zahiri olarak arşın olması gibi bir de insanda arş vardır. İnsandaki arş gönül arşıdır. İnsandaki gönül arşı da kerimdir; çünkü Allah oraya tecelli edip bütün ikramlarını o arştan yapar. “Allah her anda gönle vahyeder” dediğimiz işte bu gönül arşıdır. Allah her anda kulunu kendine davet edip ona “seni seviyorum” der. Bununla beraber her anda “haydi, kulum doğru yap, haydi kulum gel” deyip ona kerimliğini gösterir, tattırır. Bütün kullar buna şahidtir, yeter ki gözünü, kulağını, gönlünü bu vahye kapatmamış olsun, yeter ki kalbi mühürlenmemiş olsun. Kul gönlünü açarsa Allah’ın kerimliğini gönül arşında görür. O, kerim olan arşın sahibidir; yani o, senin gönlünün sahibidir. O hâlde gönlümüzü sahibimize teslim etmemiz, gönlümüzdeki muhabbetin ona ait olması lazım.

Yâ eyyuhâl insânu mâ garrake bi rabbikel kerîm:570 “Ey insan! Seni (her türlü ikrama layık görüp yaratan) kerîm rabbine karşı aldatan nedir!” Seni kerim olan rabbine karşı gurura düşüren şey nedir! Neden rabbine karşı böyle mağrur oluyor, kibirleniyorsun! Neden kul olmayı şeref olarak anlamadın, Hz. İnsan olmayı tercih edemedin! Neden rabbine karşı böyle mağrursun! Burada dikkat etmemiz gereken bir şey vardır. Allah âyetin başında “ey insan” buyurdu; yani “seni kerim olan rabbine karşı böyle mağrur eden nedir” hitabını Allah bütün insanlara yapıyor!

“O ki seni (yoktan) yarattı, seni (en güzel şekilde) düzenledi ve sana ölçülü (dengeli) bir biçim verdi. Hangi surette dilemişse seni öyle terkib etti.”571 Sana şekil verip seni düzenledi ve şeklini dengeli kıldı, güzel kıldı, olması gerektiği gibi yaptı. Seni senin istediğin gibi değil dilediği surette yarattı.

Allah kendine nasıl bir âbd yaratmayı dilediyse seni de öyle yarattı, öyle şekillendirdi. Madem öyle neden kibirleniyorsun, seni o yarattı! Kibirleneceğine bunu anlayıp rabbine karşı boyun bükmen gerekmez mi! Neden tam tersine mağrur oluyor, gururlanıyor, kendini bir şey zannediyorsun!

“(Fakat) Hayır! Bütün bunlara rağmen (yine de) siz, (hesap vereceğiniz) din (günün)ü yalanlıyorsunuz.”572 Bunlar kulluğu yalanlayanlardır; yani kulluk yapmayanlardır. Biri “evet, biz Allah’ın kuluyuz, rabbimize kul olmamız gerekir” dediyse peşinden ise “ama” deyip kulluğunu yapmadıysa, Allah’ın âyetlerini dinlediğinde “evet, doğrudur, aynen öyledir” dediyse peşinden yine “ama” deyip gereğini yapmadıysa, bununla beraber “Allah’ın resulünü gerçekten Allah göndermiştir, o bir peygamberdir; ama işte biz ona tabi olamıyor, onun gibi yapamıyoruz” dediyse kulluğu yalanlamıştır. Kulluğu yalanlayınca da Allah’ın dinini yalanlamış demektir. Allah’ın vahyine, emrine karşı “ama” derken Allah’ın gönderdiği dini yalanlamış olur. Allah bu yüzden “siz dini yalanlıyorsunuz” buyuruyor ve bunu da böyle yapan bütün insanlara söylüyor.

Allah, Kıyamet gününde bu hâlde olan insanlara sorar. “(Hesap yerine) Geldikleri zaman (Allah onlara) buyurur: Siz benim âyetlerimin ne olduğunu kavramadan yalan saydınız öyle mi, değilse yaptığınız neydi?”573 Âyetlerimi dinlemeden yalanladınız, yalanlamadıysanız söyleyin o zaman yaptığınız neydi! Bakın, âyetlerimi hiç dinlememiş, anlamaya çalışmamışsınız! “Evet, ben kabul ediyorum” demişsiniz ama yok saymışsınız; yani yalanlamışsınız. Eğer böyle değilse o zaman bunun adına ne denir, siz söyleyin!

“Mü’minler ancak o kimselerdir ki Allah zikredil(ip anıl)dığı zaman (haşyet ve muhabbetle) kalpleri titreyen, kendilerine Allah’ın âyetleri okunduğunda imanlarını (Allah’a olan haşyet ve muhabbetlerini) arttıran ve yalnız rablerine tevekkül eden kimselerdir. Onlar ki namazı ikâme ed(erek her anda Allah’ın huzurunda durmaya çalış)ırlar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan (Allah yolunda) infak ederler. İşte onlar hakiki mü’minlerdir. Onlar için rableri katında (nice) dereceler, (büyük) bir mağfiret ve kerim (olan şerefli ve bitmez, tükenmez) bir rızık vardır.”574

“Onlar için rableri katında mağfiret vardır.” Bir beşer olarak yanlış yapmış, eksik yapmış, günaha düşmüşler; ama Allah onları mağfiret edecek. Bir de onlar için kerim bir rızık vardır. Bu, Allah’ın Kerîm isminin tecellisidir.

“İman edip de hicret edenler, Allah yolunda mallarıyla, canlarıyla cihad edenler ve (muhacirleri) barındırıp (onlara) yardım edenler (ensâr) var ya, işte onlar hakiki mü’minlerdir. Onlar için (Rableri katında büyük) bir mağfiret ve kerim (olan şerefli ve bitmez, tükenmez) bir rızık vardır.”575

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kulluğun daha güzel yapılabilmesi için bir ev öteye taşınması dâhi hicrettir” buyurur. Hicreti böyle anlamak gerekir. Aynı zamanda küfürden imana da hicret vardır. Biri Allah’a iman ettiğinde manevi hicret yapmıştır.

Zahiri olarak muhacire örnek vermek gerekirse; şu anda bu memlekete gelen bütün Suriyeli mü’minler hicret etmiştir. Bu yüzden onlar muhacir, buradakiler de ensardır.

Allah hicret edenlere yardım edip onları barındıranların gerçek mü’min olduğunu buyurdu. Öyle bahane aramak yoktur. Karşındaki kişi “lâ ilâhe illallah muhammedun resulullah” diyor ya iş bitti! Senin kardeşlerin sana hicret etmiş, sana düşen de onlara yardım elini uzatmaktır. Bu bir imtihandır ve tıpkı Mekke’deki sahabelerin Medine’ye hicreti gibidir. Ya sen de sana hicret eden kardeşlerini karşılar, onlara yardım eder, Allah’ın “onlar gerçek mü’mindir” dediği kulların sınıfına girersin ya da girmezsin.

Allah bir de “onlara mağfiret ve kerim bir rızık vardır” buyurmuştu. Allah’ın muhacirlere ve ensarlara yapacağı ikram sınırsız bir ikramdır. Öyleyse asla şeytanın verdiği vesveseye kapılıp “Suriyeliler neden buraya geldiler, kendi memleketlerinde kalmaları gerekirdi” demememiz, Allah’a göre bakıp hüküm vermemiz gerekir. Allah bizi onlarla imtihana tabi tutuyor. Sahabelerin, peygamberlerin yaşamına benzer bir hâli yaşamadan ölmek yoktur; çünkü Allah onların yaşadığı hâllerin benzerleriyle bizi imtihana tabi tutar. Bu, kıyamete kadar böyledir. Biz de ya Allah’a göre bakar, muhatap olduğumuz imtihanı anlar, gereğini yaparız ya da birilerinin bize söylediğini söyleyerek “şunun şöyle olması, bunun böyle olması lazım” deriz. Böylelikle şeytanın, iblisin verdiği kararla, hükümle hükmeder ve imtihanı, kazanma imkânını kaybederiz.

Bu âyet, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hanımları için olan âyettir. “Sizden kim de Allah’a ve resulüne (gönülden) itaat eder ve sâlih amel işlerse ona da mükâfatını iki misli veririz ve ona (cennette) kerim (olan şerefli ve bitmez, tükenmez) bir rızık hazırlamışızdır.”576

“Ey iman (ettiğini iddia) edenler! Allah’ı (dilinizle ve kalbinizle) hatırlay(ıp an)arak çokça zikredin! Ve onu sabah akşam tesbih edin! Sizi (nefsani) karanlıklardan nûra çıkarmak için melekleriyle destekleyen, üzerinize (rahmetini indiren) odur. Çünkü (Allah) mü’minlere karşı çok rahîmdir (isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir). Ona kavuştukları gün (Allah’ın) onlara iltifatı, ‘selam’dır. (Allah) Onlara (cennette) kerim (olan şerefli ve bitmez, tükenmez) bir mükâfat hazırlamıştır.”577

Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “Ey nebî! Muhakkak ki biz seni (ancak insanlar için) bir şahid, bir müjdeleyici ve bir uyarıcı olarak gönderdik. Ayrıca onun izni ile (insanları) Allah’a (çağıran) bir davetçi ve nûr saçan bir kandil olarak (gönderdik). O hâlde Allah’tan büyük bir fazilete (kurtuluş ve saadete) ereceklerini (sana böyle bakan ve sana iman eden) mü’minlere müjdele!”578

“Eğer yasaklandığınız büyük (günah)lardan kaçınırsanız, sizin (küçük) günahlarınızı örteriz ve sizi kerim (olan şerefli) bir yere koyarız.”579

“(Ey iman ettiğini iddia edenler!) Verdiğini kendisine arttır(arak öde)mesi için (karşılığını sadece Allah’tan almak üzere malından infak edip) Allah’a güzel bir borç verecek kimdir? Onun için (âhiret günü) kerim (olan şerefli ve bitmez, tükenmez) bir mükâfat vardır.”580 Allah’a borç; sadakadır, infaktır. Allah onun yolunda verdiğimiz her şeyi kendisine verilmiş olarak kabul eder ve mutlaka kerim bir mükâfatla bize karşılık verir.

“(Allah’a olan sadâkatlarını ispatlamak için onun yolunda) Sadaka veren erkeklerle sadaka veren kadınlar ve Allah’a güzel bir borç verenler var ya, onlara (verdiklerinin karşılığı âhiret günü) kat kat ödenir. Ayrıca onlar için kerim (olan şerefli ve bitmez, tükenmez) bir mükâfat vardır.”581

“Allah’a ve resullerine iman edenlere gelince, işte onlar rableri katında (ona âbd olacaklarına dair verdikleri söze sadakat gösteren) sıddıklar ve (her anda Allah’ın esmâsına şahidlik eden, canlarıyla ve mallarıyla Allah yolunda cihad eden) şahidlerdir. Onların (orada vasıl olacağı) mükâfatları ve nûrları vardır. İnkâr edip de âyetlerimizi yalanlayanlara gelince, işte onlar da cehennemliklerdir.”582

“O (gökyüzü ve yeryüzü) üzerinde bulunan her şey fânidir (ve yok olacaktır). Ancak zûl celâli vel ikrâm (celal ve ikram sahibi ve celaliyle tecelli ettiği her muamelesinde mutlaka kuluna bir ikramı) olan rabbinin vechi (zatı ve zatından tecelli eden El Esmâu’l Husnâ’sı) bâki kalacaktır. O hâlde rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlıyorsunuz?”583 “Zûl celâli vel ikrâm (celal ve ikram sahibi ve celaliyle tecelli ettiği her muamelesinde mutlaka kuluna bir ikramı) olan rabbinin (Rahmân olan) adı mübarek (ve şanı yüce)dir.”584

“İman edip sâlih ameller işleyenler var ya, onlar için (rableri katında büyük) bir mağfiret ve kerim (olan şerefli ve bitmez, tükenmez) bir rızık vardır.”585

“Ey iman (ettiğini iddia) edenler! Zannın çoğundan kaçının; çünkü zannın bazısı (yani kötü zan) günahtır. (Birbirinizin kusurlarını ve günahlarını) Araştır(ıp casusluk yap)mayın!”

Allah bunu kullarına, kul olmayı kabul edenlere söylüyor. Su-i zanda bulunmayın ve “acaba şu ne yaptı, bu ne yaptı” diyerek başkalarının günahını, yanlışını, hatasını araştırıp casusluk yapmayın, birbirinizin gizli yönlerini araştırmayın.

“Birbirinizin gıybetini de yapmayın! Sizden biriniz, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? Bundan tiksindiniz (değil mi)! O hâlde Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın)! Muhakkak ki Allah tevvâbtır, rahîmdir (tövbeleri, kendisine dönenlerin dönüşünü kabul eden, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).”586 Öyle yaptıysanız tövbe edin. Allah size rahmetiyle muamele eder ve tövbenizi kabul eder.

“Ey insanlar! Şüphesiz ki biz, sizi bir erkekle bir dişiden yarattık ve (birbirinize karşı soy ve renginizle övünesiniz diye değil, bilakis) birbirinizle tanışmanız için sizi milletlere ve kabilelere ayırdık (ki Allah’ın kudretine şahid olasınız). Muhakkak ki Allah katında ikrama en nail olanınız, ona karşı (en çok) takvâ sahibi olanınız (yani kulluk sorumluluğunu bilip en çok yerine getirmeye çalışanınız)dır. Muhakkak ki Allah alîmdir, habîrdir (her şeyi, herkesi bilen ve her şeyden, herkesten haberdar olandır).”587

Sadakallahulazim.

Evet, rabbimiz bize yol gösteriyor! Allah bu son okuduğum âyetlerde nasıl düşünmemiz gerektiğini öğretir ve bize “ben senden böyle düşünmeni istiyorum. Su-i zanda bulunma, başkasının hatasını araştırma. O benim kulumdur, onun ne yaptığı seni ilgilendirmez. Neden kulumun hatasını araştırıyorsun! Peki, ben senin hatalarını açığa çıkarsam ne olur! Yoksa sen benim böyle yapabileceğimi düşünmüyor musun, buna iman etmemiş misin” buyurur. Biri başkasının hatasını, günahını açığa çıkarırsa Allah da onun günahlarını, hatalarını açığa çıkarır ve onu rezil rüsva eder.

Allah bir de “birbirinizin gıybetini yapmayın, birbirinizi çekiştirmeyin” buyurmuştu. Yani kulumu çekiştirme, ben onu çekiştirmeni kabul etmiyorum” dedi Allah. Ama Allah böyle söylediği hâlde baktığımızda öylesi var ki çekiştirmek şöyle dursun üstüne çekiştirdiği kişiye iftira atar, bir de “ben kulum, ben Allah’a iman etmişim” der!

Gıybet etmek şirktir. Günah başka, şirk başka bir şeydir. Allah günahları affeder; ama şirki affetmez588 ve bunun cezası çok ağırdır; çünkü bu, kendini Allah’a ortak koşmaktır. Allah “benim kuluma karışma, sen kulluğunu yap, sen güzel yap, en güzel söz neyse onu söyle, yardım edebiliyorsan yardım et, rahmet et, ikram et, bunu yapamıyorsan sus o zaman” diyor, o ise Allah’ın kuluna müdahale ediyor. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ya hayır söyleyin ya da susun”589 buyurmuştur. Hâl böyleyken o çıkmış “yok, ben konuşurum; yalan söylemiyorum ki benim söylediğim doğrudur” diyor! Ama bak, Allah da böyle söylüyor “kulumu arkasından çekiştirme” diyor! Sen kulluğu kabul etmiyorsun, kulluk bu değildir. Sen bu hâlinle Allah’ın gazabına uğruyorsun; ama bundan haberin yoktur! Rabbini kaybetmekten, “Allah” demeyi, rabbine secde etmeyi kaybetmekten daha büyük gazap var mıdır! Allah kaybedenler için “cehennem onlara yeter”590 buyurur. İşte, asıl kaybediş budur.

Bundan dolayı devamlı “insan, insan için cennet de olur, cehennem de olur” diyoruz. İnsanı seversen, ona iyilik yapar, ikram eder, yardım edersen, ona hayır olur, rahmet olursan o gönülden Allah’ın sevgisini alırsın, hayrı, rahmeti, cenneti alırsın; ama insanı üzersen, kırarsan, ona haksızlık edersen, gıybetini, dedikodusunu yaparsan, iftira atarsan bu yaptığın onu kırdığı için bu defa onun gönlünden Allah’ın gazabını, cehennemi hak edersin.

İnsanların imtihanı birbiriyledir. El Efâlu’l Husnâ’yı öğrenirken Allah bize aynı zamanda insana nasıl muamele etmemiz gerektiğini öğretiyor. Biz de ya hayatı, Allah’ın öğrettiği gibi öğrenir, öyle yaşarız ya da “bence, bana göre” deriz, dolayısıyla “ben de ilâhım, Allah’ın söylediğini kabul etmiyorum, tamam onun söylediği doğrudur; ama işte ben de böyleyim, Allah beni böyle kabul etsin” demiş oluruz. Niye sen Allah’ın ortağı mısın, böyle bir şey olur mu!

İnşallah hep beraber “Allah” der, “rabbim ne derse doğru odur, hak odur, güzel odur” deyip ona iman ederiz. Aynı şekilde hayatı yaşarken neyle karşı karşıya gelirsek gelelim “bu konuda rabbim ne demiş” deyip öyle düşünür, konuşur, hareket ederiz ve kazanırız. Yoksa okumadan, anlamadan, dinlemeden Allah’ın beyan ettiği gibi bir hayat yaşamamız mümkün değildir. Zaten bu sohbetleri hayatımızı öyle yaşayalım diye yapıyoruz.

Evet, inşallah rabbimizi dinleyeceğiz, onun “oku” dediğini okuyacak, “anla” dediğini anlayacak, “yap” dediğini de yapacağız. Ramazan ayı Kur’ân ayıdır ya işte El Efâlu’l Husnâ ve Aşk sohbetlerimizle rabbimizin bizden nasıl bir kulluk istediğini öğrenecek, hayatımızı da Kur’ân’a göre yaşayacağız.

Kur’ân ile dirilmek ve onunla nefsimizden kurtulmak için; yani nefsimizin temizlenmesi için onu mutlaka okuyup hayatımıza geçirmemiz gerekir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in vazifesi Allah’ın âyetlerini okuyup açıklamak, hikmeti öğretmek, nefsi tezkiye etmektir591 ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bunu Allah’ın âyetleriyle yapmıştır. Biz de hep beraber rabbimizin vahyini anlayalım, nefsimizin kirlerinden temizlenelim, gönlümüzdeki, nefsimizdeki yanlış fikirleri, düşünceleri atalım ve onların yerine Allah’ın âyetlerini koyalım diye âyetleri okuyor, anlamaya çalışıyoruz.

Şimdiye kadar El Esmâu’l Husnâ’yı, İman, İslam ve İhsan’ı anlamaya çalıştık. Bunlardan önce de Kur’ân’ın tefsirini anlamaya, öğrenmeye çalıştık. Hayat, baştan sona Allah’ın vahyiyledir. Allah bize her zaman bu imkânı vermez, bunu da böyle bilelim.

Devamlı söylüyoruz; “namaz kılarken belki bu benim son namazımdır, uyandığımızda belki bu benim son günümdür, hacca gittiğimizde belki bu benim son haccımdır, cuma geldiğinde belki bu benim son cumamdır, ramazan ayı geldiğinde ise belki bu benim son ramazanımdır, dememiz gerekir.” Biz bunun bizim için son olup olmadığını biliyor muyuz! Ecel saatimizi beklememiz gerekir. Belki bir daha beraber olamayacağız, belki birçok kardeşimiz gelecek sefer burada olmayacak; yani öbür tarafta olacak! Vaktimiz yoktur. “Daha sonra yaparım” diye bir şey de yoktur. Herkesin bunu böyle anlaması gerekir.

Allah’a gitmek; sevgiliye gitmek demektir, hem de ebediyen gitmek demektir. Aynı zamanda zindandan, sürgünden kurtuluş demektir. Buraya cennetten sürgün olmuşuz. Öyle değil mi! Ama baktığımızda adam dünyayı tutmuş, ona dört elle sarılmış, dünyayı bırakmıyor! Bırakmıyor ki bir zerresi bile kaçsın, böylesine cimriliği vardır. Sanki burası ahiretten daha güzelmiş gibi! Kim sana dünyanın daha güzel olduğunu söyledi, sen hiç Allah’ı dinlemedin mi! Allah “asıl hayat, Allah katındadır,592 çalışan bunun için çalışsın”593 demedi mi? -Dedi. Madem öyle hani ahirete çalışmıyorsun; ama iş dünyaya gelince “sonuna kadar çalışın” diyorsun!

Anne, babalar da böyledir. Çocukları gidip bir işte çalışınca onunla övünür “çocuğumuz çok çalışıyor” derler. Gece mesaiye kaldıklarında bile onunla övünüp “evladımız gece bile çalışıyor” derler; ama çocukları bir gece gelip burada ibadet etse “senin gece gece orada ne işin var, ibadetini evinde yap” derler. Dünya için çalışmaya böyle söylemiyorsun ama! Yani ahiret bu kadar mı değersizdir! Bu nasıl bir imandır, böyle iman olur mu, bu imanı Allah senden kabul eder mi! Sen imanını kabul ediyor musun! Sen iman etmemişsin, niye yalan söylüyorsun, kimi kandırmaya çalışıyorsun! Çocuğun yarım saat namaza gitse bunu kabul etmezsin; ama beş saat işe gidince hemen onu översin. Vallahi senin imanın yoktur, sende imandan eser yoktur! Hiç kendini kandırmaya çalışma! Hiç Allah’ı kandırmaya çalışma! Böyle söylemek daha kötüdür! Bari tövbe edip ağla “ya rabbi! Benim imanım yok” de, imanının olmadığını anla artık!

Allah bütün peygamberlerini gönderirken müjdeci ve uyarıcı olarak göndermiştir.594 Peygamberler sadece müjdelemez bir de uyarırlar. İmanı olanları cennetle, Allah’ın rızasıyla, dostluğuyla müjdelerken imanı olmayanlara da “bak arkadaş senin imanın yok, bak sen cehenneme gidiyorsun” derler. Bu durumda peygamber vârisinin de böyle yapması gerekir. Kaldı ki bunu yapmalıdır, yapmak zorundadır; yani insana onun kendi hâlini göstermelidir. Yoksa birini kandırıp ona “senin imanın vardır” demekle o kişi imanlı olmaz.

Allah âyet-i kerimede “size ne oluyor da münafıklar hakkında iki gruba ayrılıyorsunuz”595 buyurur. Neden kiminiz onlara münafık derken kiminiz de “onlar münafık değil” diyorsunuz. Münafık münafıktır, onların münafık olduğunu görmüyor musunuz! Madem öyle neden münafıklara mü’min diyorsunuz, neden böyle ikiye ayrıldınız! Evet, ikiye ayrılmamak lazım, tam tersine münafıklık hâli olan biriyle konuşurken hükmü ortaya koyup “bak, kim böyle olursa münafık olur, kim de şöyle olursa mü’min olur” dememiz, ona iman etme imkânı verip mü’minliğin kapısını ona açmamız gerekir. Yoksa münafığa “sen mü’minsin” dersek ona kapıyı kapatmış “sen orada kal, senin yerin iyidir” demiş oluruz. Bu da zulümdür. Tabi, ona hakkı söylerken sözün en güzelini söylemek gerekir. En güzel söz de Allah’ın söylediğidir, Allah’ın sözüdür. Biz de Allah’ın sözünü ortaya koyacağız ki anlayacaklar. Kim anlayacak? -Bütün insanlık anlayacak, anlamalıdır; çünkü insan için Allah’ın vahyinden başka bir kurtuluş yoktur.

Evet, hep beraber Allah’ın ekreme “ikram etti” fiilini anlamaya çalıştık.

Allah bizi mü’min olduğunu zannedip kendini kandıranlardan eylemesin inşallah. Allah bizi Allah ile, Allah’ın vahyi ile, Allah’ın resulüyle Allah’ın resulünün iman ettiği gibi Allah’a iman edenlerden eylesin. Allah bizi rabbini anlayanlardan, tanıyanlardan eylesin. Allah bizi rabbinin fiilleriyle, efâliyle muhatap olurken her bir fiilin rabbinden geldiğini bilenlerden eylesin. Allah bizi rabbine cevap verip karşılık verenlerden, “işittik ve itaat ettik” diyenlerden, “rabbim bana muamelede bulundu, bunu tattım, gereğini de yaparım ya rabbi” diyenlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Cuma /5 ↩
  2. Neml /23 ↩
  3. Neml /38-40 ↩
  4. İsrâ /23 ↩
  5. Tirmizî, Birr, 15; Ebû Dâvûd, Edeb, 66 ↩
  6. İsrâ /23 ↩
  7. İsrâ /61-62 ↩
  8. A’râf /17 ↩
  9. A’râf /15, 18 ↩
  10. İsrâ /63-64 ↩
  11. Furkân /74 ↩
  12. İsrâ /65 ↩
  13. Hicr /40, Sâd /82-83 ↩
  14. Haşr /16 ↩
  15. İsrâ /70 ↩
  16. Duhân /17 ↩
  17. Duhân /18-21 ↩
  18. Duhân /49 ↩
  19. Duhân /47-50 ↩
  20. Fâtır /10 ↩
  21. Enbiyâ /10 ↩
  22. Enbiyâ /25 ↩
  23. Enbiyâ /26 ↩
  24. Mu’minûn /112-114 ↩
  25. Mu’minûn /115-116 ↩
  26. İnfitâr /6 ↩
  27. İnfitâr /7-8 ↩
  28. İnfitâr /9 ↩
  29. Neml /84 ↩
  30. Enfâl /2-4 ↩
  31. Enfâl /74 ↩
  32. Ahzâb /31 ↩
  33. Ahzâb /41-44 ↩
  34. Ahzâb /45-47 ↩
  35. Nisâ /31 ↩
  36. Hadîd /11 ↩
  37. Hadîd /18 ↩
  38. Hadîd /19 ↩
  39. Rahmân /26-28 ↩
  40. Rahmân /78 ↩
  41. Hacc/ 50 ↩
  42. Hucurât /12 ↩
  43. Hucurât /13 ↩
  44. Nisâ /48 ↩
  45. Buharî, Edeb 85; Müslim, İman, 74; Davûd, Edeb, 123; Tirmizi, Birr, 43 ↩
  46. Nisâ /55, Mücâdele /8 ↩
  47. Bakara /129, Âli İmrân/164 ↩
  48. Âli İmrân /14 ↩
  49. Sâffât /61 ↩
  50. Furkân /56, Ahzâb /45, Fetih /8 ↩
  51. Nisâ /88 ↩