10.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı anlamaya, rabbimizi fiillerinden onun kendisini bize tanıttığı gibi tanımaya çalışıyorduk.
Tekrar tekrar söylüyoruz, iman; marifetullahtan, Allah’ı bilmekten, tanımaktan tecelli eder. Allah’ı ne kadar bilir, tanırsak, bizi nasıl sevdiğini, nasıl muamele ettiğini anlarsak; Allah’ı o kadar sevme, ona iman etme, tevekkül etme, güvenme, teslim olma, azametini anlama imkânımız olur. Allah’ın azametini anladıkça da Allah’tan o kadar haşyet duyma imkânımız olur. Bu yüzden marifet sahibi olmadan iman sahibi olmamız mümkün değildir.
Marifetsiz iman, hayali bir imandır. Genel olarak baktığımızda “bizi yaratan Allah’tır, rızkımızı da o verir” diyoruz; ama rızkı rabbimizin bize verdiğine iman etmiyoruz. “Dünyanın da ahiretin de sahibi odur” diyoruz; ama rabbimizi dünyanın sahibi olarak kabul etmiyor, yalnızca ahiretin sahibi olarak kabul ediyoruz. Bunun sebebi de rabbimizi tanımadığımız için imanımızın hayali bir iman olmasıdır.
Rabbimizi tanımak için yapmamız gereken şey; rabbimizi onun kendisini tanıttığı gibi isimlerinden ve fiillerinden tanımaktır. Bu da ancak rabbimizin vahyiyle mümkün olur; çünkü kendini en güzel ve en doğru şekilde tanıtan Allah’tır. Rabbimizi vahyinden tanıdığımızda hem imanımız hayali bir imandan hakiki imana dönüşür hem de hayatımızı yaşarken rabbimizin istediği, emrettiği gibi yaparız. Zaten dünya hayatının bütün gayesi budur.
Dünya hayatı cennete, Hz. İnsan olmaya doğru yolculuk yapmak içindir ve bu yolculukta Allah’ın her bir kula muamelesi farklıdır. Allah kime ne kadar ömür vermişse onun hesabını, verdiği bu ömür sermayesi üzerinden görür. Allah’ın kime ne kadar ömür verdiğini hiç kimse bilemez. Bu nedenle hiç kimse “nasıl olsa daha gencim, önümde uzun bir ömür var, şimdilik nefsimin arzu ettiği gibi yaşayayım sonra tövbe eder, gerekirse hacca da gider, cenneti kazanırım” deyip kendini kandırmasın. Böyle bir şey yoktur!
Allah kime ne kadar bir ömür takdir etmişse kul o süre içerisinde manevi olarak kazanabilir. Diyelim ki Allah birine buluğ çağından sonra on yıllık bir ömür vermişse o kişi on sene içerisinde cennete koşup varabilir ve Hz. İnsan olabilir. Bunu sahabeler üzerinden net olarak anlayabiliriz. Sahabelere baktığımızda bazıları imandan sonra on sene yaşamasına rağmen gökteki yıldız olmayı başarmıştı. Öyleyse biri de buluğ çağından sonra on yıl yaşasa bile bu zaman diliminde cennete varmayı başarabilir.
Allah birine de buluğ çağından sonra yirmi yıl ömür vermişse o kişinin yolu da ona göre uzundur; yani onun da yirmi sene boyunca Allah yolunda çaba, gayret sarf etmesi gerekir ya da başka birine elli sene ömür vermişse onun da elli sene boyunca Allah yolunda çaba, gayret sarf edip cennete varması gerekir. Allah’ın herkese muamelesi farklıdır. Kim ne kadar sürede kazanabiliyorsa Allah ona o kadar süre verir. Eğer cenneti elli senede kazanabilecek birine Allah on senelik kazanma imkânı verseydi o kişi bu süre içerisinde cenneti kazanamaz, bu da ona zulüm olurdu. Buluğ çağından sonra on sene ömür verdiği kişi ise bu on senelik süre içerisinde elli yıl ömrü olan kişinin elli yıl çaba, gayret göstererek varacağı yere on sene içerisinde varabilir, dolayısıyla o kişi için on yıl yeterli bir süredir. Allah’ın âdeti böyledir. Allah âlim olarak kulunu bilir ve kuluna yapacağı muameleyi bu ilmine göre yapar. Biz anlasak da anlamasak da hakikat böyledir. Allah hiç kimseye zulmetmez ve herkese kazanabileceği duruma göre imkân verir.
Her anımız Hz. İnsan olmak ve cennete varmak için bir imkândır ve bu imkânlar içerisinde boşa geçirecek bir yılımız, bir ayımız, bir günümüz, hiçbir anımız yoktur. Hayatımızın hiçbir döneminde “bu sene de böyle geçsin, gelecek sene artık ahiretimi kazanmaya çalışırım” diyemeyiz; çünkü bir gün bile bizim için büyük bir kayıpken bir yıllık kaybın ne kadar büyük bir kayıp olduğunu hesap dahi edemeyiz.
Eğer her anımızın; rabbimizin rızasını, dostluğunu, ebedi hayatımızı kazanmak için bir imkân olduğunu bilmez, hayatımızı buna göre yaşamazsak Allah’ın bize verdiği sermayeyi kaybederiz ve onu geri almamız da mümkün olmaz. Sonra bir de bakarız ki rabbimizin muradını üzerimizde gerçekleştirmemiz için gereken bütün imkânları; yani hayatımızın gayesini kaybetmişiz.
Hepimiz bu dünyaya Allah’ın muradını üzerimizde gerçekleştirmeye ve Hz. İnsan olup rabbimize halife olmaya geldik. Hayat baştan sona Allah’a âbd olma ve onun isimlerinin güzelliğini kazanma yolculuğudur. Hiçbirimiz bu yolculuğu tek başımıza yapamayız. Bunun için Allah’ın vahyine hep birlikte sarılmamız şarttır. Bu yüzden Allah âyet-i kerimelerde “hep birlikte Allah’ın ipi (olan Kur’ân’a ve onun resulü)ne sımsıkı sarılın, sakın parçalanıp bölünmeyin.”372 “(Ey mü’minler!) Siz hayır işlerinde yarışın”373 buyurmuştur.
Allah bizden cemaat hâlinde olmamızı ve yolu hep beraber yürümemizi istiyor. Cemaat; birbirine hayırda destek olan, Allah’ın rızasını gözeten insanlar topluluğudur. Yoksa bir şekilde bir araya gelip “şunlar şöyle yapıyor, falancalar şöyle yanlış yapıyorlar” diyen dedikodu topluluğu değildir. Allah’ın vahyini anlamak ve hayata geçirmek için birbirine destek olmak yerine başkalarının dedikodusunu yapanlar cemaat olmuş olmaz. Böylelerine “Allah’ı zikretmeniz gerekirken başkalarını zikrediyorsunuz! Şimdiye kadar ‘Allah’ demek yerine başka şeyler zikrettiniz de ne kazandınız! Allah sizi huzuruna alıp ‘kullarımın dedikodusunu yapmakla elinize ne geçti’ diye sorduğunda ‘hiçbir şey geçmedi’ dersiniz, o zaman da ne kadar büyük bir yanlış içinde olduğunuzu anlarsınız” diyoruz.
Allah bize akıl vermiştir, verdiği bu akıldan da bizi hesaba çekecek! Hesabımızı verebilmek için aklımızı sonuna kadar kullanmamız lazım. Öyle nefse, şeytana taviz verip bahaneler üreterek Allah’tan kaçmak doğru değildir. Elbette ki her şeyin hakikisi olduğu gibi sahtesi de vardır. Sahte cemaatlerin yanlışlarına bakıp hakiki cemaati kabul etmemek ve onunla beraber Allah’a âbd olmaya çalışmamak şeytana taviz verip Allah’tan kaçmaktır. Hepimizin öncelikle Allah’a ihtiyacı vardır, dolayısıyla “bu zamanda gerçek Allah dostları yoktur, herkes dini kullanarak insanları kandırıyor” demeden bize rabbimizin rızasını, yakınlığını kazandıracak ve bize rabbimizi tanıtacak bir cemaat bulmamız sonra da onların içinde onlarla beraber Allah’ın ipine sımsıkı sarılmamız gerekir.
Kim nerde kazanabiliyorsa yeri orasıdır. Kendim için söylüyorum; bir kardeşimiz benim yanımda da başka bir yerde de kazansa yine ben kazandım demektir; çünkü benim kardeşim kazandı, ümmet-i Muhammed’den bir zat, Allah’ın kullarından bir kul kazandı, o yüzden ben kazandım. İnsanların benim yanımda durup kalabalık yapmasının benim için hiçbir manası yoktur. Mesele benimle beraber olanların manevi olarak kazanmasıdır. Burada kazanamıyorlarsa kazanabilecekleri yere gidip orada Allah’ın rızasını kazanmaya çalışmaları lazım.
Evet, bu hayattaki bütün gaye; rabbimizi anlamaya, tanımaya çalışmaktır. Allah’ı fiillerinden anladıkça, tanıdıkça Allah’ın isimlerini, El Esmâu’l Husnâ’sını da anlamış olacağız; çünkü Allah’ın fiilleri isimlerinden tecelli eder. Allah’ın isimlerini anladıkça da isimler gönlümüze iyice yerleşecek ve gönlümüz Allah’ın isimlerinin tecellisine açık olmuş olacak; yani “rabbim rahmandır, rahimdir, kerimdir, afuvvdur” dediğimizde onun rahmetini, ikramını, affını tadacağız inşallah. Bu, Allah’ın bütün isimleri için geçerlidir.
Allah’ın fiillerini, kuluna olan muamelesini anlarken Allah’ın, kulunu nasıl sevdiğini ve nasıl da her anda kulunun hesabını yaptığını anlarız. Bize düşen; Allah’ın yaptığı her muamelenin kul için saf hayır ve saf rahmet olduğuna iman etmektir. İman edince hem kendimizde hem de varlık üzerinde Allah’ın güzel fiillerine şahid oluruz.
Evet, bir önceki sohbetimizde şimdiye kadar anlattığımız fiilleri kısaca tekrar etmiştik. Bu sohbetimizde ise eheze fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.
Eheze fiili “aldı, çıkardı, tuttu ya da helak etti, cezalandırdı, izam etti, gerekli kıldı, anlaşma yaptı, ahitleşti, yakaladı” manalarına gelir. Eheze fiili her ne kadar birden çok manaya gelse de en öndeki manası “aldı” demektir. Diğerleri eheze kelimesinin yan manalarıdır.
Allah alır. Allah bize emanet olarak her ne vermişse onu tekrar kendisine vermemizi istiyor. Örnek vermek gerekirse “Allah sadakaları alır.”374 Birine bir sadaka verdiğimizde Allah o sadakayı alır, bizden kabul eder.
Şimdi Allah’ın “neyi aldığını” âyetlerle anlamaya çalışalım inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
“(Resulüm!) Hani bir zaman da rabbin, âdemoğullarının sırtından zürriyetlerini çıkarmış ve onları kendi nefisleri üzerine şahid tutarak, (ben) sizin rabbiniz değil miyim, (buyurmuştu. O anda onlar da Allah’ın cemâlini ve kudretini müşahede ederek) evet! Şahidiz (ki sen bizim rabbimizsin), demişlerdi.”375
Allah bir de peygamberlerden söz almıştır. “Hani Allah nebîlerden, ‘ben size kitap ve hikmet verdikten sonra yanınızdakini tasdik edici bir resul geldiğinde ona mutlaka iman edeceksiniz ve ona mutlaka yardım edeceksiniz’ diye sağlam bir söz almış, ‘(bunu) ikrar (edip kabul) ettiniz ve bu ağır ahdimi yüklendiniz mi’ buyurmuştu.”376
Hitap, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “Hani biz nebîlerden, senden, Nûh’tan, İbrâhîm’den, Mûsâ’dan ve Meryem oğlu Îsâ’dan (resul olmalarının gereğini yerine getireceklerine, insanları Allah’a imana ve âbd olmaya davet edeceklerine dair) sağlam bir söz almıştık. (Evet) Biz onlardan pek sağlam bir söz aldık.”377
Allah, peygamberlerden söz aldığı gibi ümmetlerden de söz almıştır ve bunu da henüz onlar dünyaya gelmeden önce yapmıştır. İnsan hangi peygamberin döneminde dünyaya gelip ona iman edecekse dünyaya gelmeden önce o peygambere ve peygambere inen kitaba iman edeceğine, ona yardım edeceğine, bir de Allah’ın âyetlerini gizlemeyeceğine dair Allah ondan söz alır, o da bu sözü verir.
Allah herkesten bu sözü almıştır. İnsan şimdi başını kuma gömüp “ben görmedim, hatırlamıyorum” diyebilir; ama Allah öyle söylemiyor, aksine “sizi buna şahid kıldım, hepiniz bunu biliyorsunuz” buyuruyor! Kul biraz tefekkür edip anlamaya çalıştığında Allah’a verdiği sözün kendi gönlünde mevcut olduğunu hemen anlar.
Nasıl?
Herkes akli baliğ olduktan sonra hakikati aramaya başlar ve kim olduğunu, nereden geldiğini, nereye gideceğini anlamaya çalışır. Onun bu arayışı dünyaya gelmeden önce Allah’a verdiği sözün kendi fıtratında yazılı olmasından kaynaklanır.
Peki, Allah başka ne alır?
“Allah, (ölüm vakti gelenlerin) canlarını ölüm anında, ölmeyenlerinkini de uykularında alır.”378
“Hem onlar bilmiyorlar mı, Allah, kullarının tövbesini kabul eden, sadakaları al(ıp geri çevirmey)endir. Çünkü Allah, (evet) o, tevvâbtır, rahîmdir (tövbeleri, kendisine dönenlerin dönüşünü kabul eden, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).”379 Allah tevvâbtır, rahîmdir, sadakaları da kabul edendir, alandır. Birine sadaka verdiğimizde onu Allah’a vermiş oluruz. O hâlde verdiğimiz sadakaları Allah’ın aldığına ne kadar iman etmişiz diye kendimize bakalım. Baktığımızda bunun cevabını açık bir şekilde görürüz.
Evet, biri sadaka verdiğinde onu nereye, kime verirse versin aslında Allah’a vermiştir; çünkü Allah sadakaları kendisinin aldığını buyuruyor. Bu durumda muhtacın, ihtiyaç sahibinin eli Allah’ın eli demektir. “Allah, faizi (bereketsiz kılıp onun karıştığı malı) mahveder, sadakaları ise (bereketlendirip) arttırır.”380 Allah sadakayı alır ve onu sizin için arttırır. Demek ki Allah verilen sadakayı bir de sadaka veren kulu için arttırıyormuş!
“Herkesin hayır olarak yaptıklarını da kötülük olarak yaptıklarını da karşısında hazır bulduğu günde (insan), o (işlediği kötülükleri) ile kendisi arasında uzak bir mesafe olmasını ister.”381 Neyi göndermişseniz huzura geldiğinizde onu huzurumuzda hazır bulursunuz.” “(Ey mü’minler!) Verdiğinin kat kat fazlasını kendisine arttır(arak öde)mesi için (karşılığını sadece Allah’tan almak üzere malından infak edip) Allah’a güzel bir borç verecek kimdir?”382 Allah, onun için yaptığımız bütün hayırları bizim için katlar ve nasıl katladığını biz dahi bilemeyiz, sadece Allah bilir; çünkü bir şeyi kerim olan Allah katlıyorsa onun hesabını hiç kimse yapamaz.
Allah, insanı almaya değil vermeye göndermiştir; yani kendisine ikram edilen nimetleri verip ahireti, Allah’ın rızasını, dostluğunu, yakınlığını, cemalini almaya, böylelikle Hz. İnsan olmaya göndermiştir. Kul da Allah ile alışveriş yapmak için onun yolunda vermeli, infak etmelidir. Öyle ki Allah’ın kendisine verdiklerini onun yolunda verip karşılığında Allah’ın rızasını kazanabilsin.
İnsan, Allah’ın rızasını gözeterek her ne verirse versin onu Allah’a vermiştir, Allah da onu alır. Bu sadece mal için geçerli değildir. Kul ilminden, marifetinden, tatlı dilinden, sohbetinden, sevgisinden, imanından, aşkından her neyi verirse versin verdiklerinin hepsi kendisine imanı, Allah’ın sevgisini kazandırır.
Sadaka, Allah’a karşı sadakatini ispatlamak demektir. Bu durumda sadaka veren biri sadık bir kuldur. Peki, sadaka verenler sadık oluyorsa vermeyenler ne olur?
Allah sadaka vermeyenlerin münafık olduğunu söylemiştir. Böyle biri “ben Müslümanım” diyebilir; ama aslında münafıktır. Münafıklar sadaka vermemek için bahane ararlar. Mesela; birileri Allah yolunda bir şeyler yapmaya çalışsa, başkaları da bu hizmetlerini yerine getirmeleri için kendilerine yardımda bulunup sadaka verse, münafıklar o sadaka verenlere, sadaka vermemeleri için hemen Allah yolunda hizmet edenler hakkında konuşmaya ve onlar hakkında olur olmadık şeyler söylemeye başlarlar. Münafıkların en belirgin özelliği budur. Bunu Allah söylüyor.383
“Kim (Allah’ın kendisine ikram ettiğinden) verir, takvâ sahibi olursa (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışırsa), ve en güzeli (Allah’ın âyetlerini) tasdik ederse, biz de ona (yapılması) kolay olan (Allah’a kulluğ)u kolaylaştıracağız.”384 Kim verir ve en güzelini tasdik ederse kazanır. Cimrilik yapıp en güzeli inkâr edenler ise kaybeder. En güzel olan, Allah’ın vahyidir. Allah “sadaka verin” derken “bana verin” buyuruyor. Bu yüzden “sadaka verirseniz size sevap vereceğim” demiyor, tam tersine “verdiğiniz sadakaları kendime kabul ediyorum. İnfak ederek, sadaka vererek alışverişinizi benimle yapmış olursunuz, bunun sonucunda size ne vereceğimi artık siz hesap edin” buyuruyor.
Allah’ın bire on vermesi en az olanıdır. Bir de Allah bire yüz, bire yedi yüz ya da bire hesapsız verir. Allah’ın vereceği nimetin hesabını hiç kimse bilemez, sadece Allah bilir. Allah’ın hesapsız verdiği kullardan olmak istiyorsak yapmamız gereken şey her şeyimizi Allah’a feda etmektir. Devamlı söylüyoruz “Allah’ın rızasını, dostluğunu isteyenler canı dâhil her şeylerini kurban etmelidir.” Eğer “her şeyim sana kurban olsun ya rabbi! Senin için gerektiğinde canımı bile uğruna kurban ederim” der, böyle bir gönül hâline sahip olursak Allah’tan onun rızasını, cemalini, dostluğunu, zatının, isimlerinin tecellisini ve Hz. İnsan olmayı kazanırız.
Evet, “eheze” fiili aynı zamanda “yakaladı, aldı, tuttu” manasına geliyordu. Allah, peygamberlere iman etmeyip itiraz eden ve peygambere karşı gelen herkes için tek tek “Allah onları tuttu, yakaladı, aldı” buyurur. Şimdi de Allah’ın yakalamasını anlamaya çalışalım inşallah.
“(Onların durumu) Firavun ailesi ve onlardan öncekilerin durumuna benzer. (Onlar da) Âyetlerimizi yalanlamışlardı. Allah da onları günahları sebebiyle yakalayıvermişti. Allah, cezası pek şiddetli olandır.”385
“Biz hangi memlekete bir nebî gönderdiysek, oranın halkını (bize iman edip) yalvarıp yakarsınlar diye mutlaka darlık ve sıkıntıya uğratmışızdır. Sonra biz (onlar için bir) kötülü(k olarak görünen darlık ve sıkıntın)ın yerini, iyilik (bolluk ve genişlik)le değiştirdik. Ta ki (mal ve evlat olarak) çoğaldılar ve (bize nankörlük edip) ‘doğrusu atalarımıza (da böyle) darlık ve sevinç dokunmuştu (bunun tehdit edildiğimiz azapla bir alakası yok)’ dediler. Biz de onları, kendileri hiç farkında değillerken ansızın (azabımızla) yakalayıverdik.386
Eğer o memleketlerin halkları iman edip takvâ sahibi olsalardı (Allah’a karşı kulluk sorumluluklarını bilip yerine getirmeye çalışsalardı), elbette onların üstüne gökten ve yerden nice bereketler(in kapılarını) açardık; fakat onlar (âyetlerimizi ve resullerimizi) yalanladılar. Biz de onları, kazanmakta oldukları (günahlar) yüzünden (azabımız ile kıskıvrak) yakaladık.”387 Allah bize “haberiniz olsun, böyle yapıyorum” buyuruyor.
Allah’ın bu yakalaması dünyada olandır. Allah’ın herkes için muamelesi farklıdır. Kimini, ona ikram etmeden önce ağır imtihanlara tabi tutar ve Allah’ın verdikleri ona nimet olur, kimine de sayısız rızık ve bolluk verir; ama sonra verdiklerini ondan alır, bu da ona azap olur.
Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.
Birinin gayesi Allah’ın rızasıysa Allah ona nimetlerin kapısını açar ve onu kimseye mecbur etmez; ama ona önce çok şiddetli bir imtihan gelir. Yalnız bu imtihan geçicidir ve o kişi kulluğunu ispatlasın diyedir, sonra kul gereğini yapıp Allah’a karşı takvâ sahibi olunca Allah da ona her türlü nimetin kapısını açar ve ona ikram eder.
Birinin gayesi Allah’ın rızasını kazanmak olmazsa o kişi sürekli dünyayı kazanmaya çalışır. Hatta sanki rızkı Allah vermiyormuş gibi “ben kendim çalışır, malımı kazanırım” der. Kendisi elinden geleni yapıp malı toplasa bile malı ona kalmaz. Allah onun bu durumunu beyan etmek için hasad zamanı geldiğinde ekinleri çer çöpe dönen bahçe sahiplerini misal verir.388 Nasıl ki bahçeler yaz geldiğinde yeşillenip çiçekleniyor, sonbahar geldiğinde ise kupkuru oluyorsa Allah ona da tabir-i caizse bahçeyi yeşertir, o da “tamam, artık kimse beni tutamaz” der; ama bir sabah kalktığında bakar ki iflas etmiş, batmıştır. Hatta nasıl battığını bile anlamaz.
Allah “bunu ben yapıyorum” buyurdu. Ama Allah bunu yine kulunun amellerine karşılık yapar; çünkü kul bulunduğu hâliyle devam ederse benliğini büyütür, sonunda öyle bir yere gelir ki kendini, insanlığını, rabbini kaybeder. Allah da kaybetmemesi için ona “kulum dur! Bak sen beni dinlemiyor, âyetlerimi yalan sayıyorsun. Tasdik ediyorsun; ama yokmuş gibi muamele ediyorsun. Haydi, başa dön de tövbe et” buyurur. İşte, Allah’ın, kullarına sıkıntı vermesinin sebebi; tövbe edip rablerine dönmeleri, güvenmeleri, takvâ sahibi olup rablerine karşı sorumluluklarını bilmeleri ve kulluklarını yapıp onun hakkını teslim etmeleri içindir.
“Ne zaman ki onlar kendilerine hatırlatılan (nasihatler)i (ciddiye almayıp) unuttular, (o vakit) biz de kötülükten men edenleri kurtardık ve (âyetlerimizi yalanlayıp resulümüze) zulmedenleri ise fâsık olmaları sebebiyle kötü bir azapla yakaladık.”389 Allah’ın âyetleri kendilerine hatırlatıldığında; yani kötülükten, yanlış yapmaktan, insana yakışmayan hâlden kurtulsunlar diye âyetlerimiz kendilerine okunduğunda dinlemeyip fasıklık yapanları zorlu bir azapla yakaladık.
Rablerine dönsünler, tövbe etsinler, kendilerini, rablerini, dünyanın fani olduğunu unutmasınlar, rablerini dinlemeleri gerektiğini ve gidecek başka bir yerlerinin olmadığını anlasınlar diye onlara âyetlerimizi hatırlattık; ama onlar hem âyetlerimizi yalanladılar hem de resullerimize zulmettiler. Biz de onları yakaladık.
“(Resulüm!) Hani bir zaman da rabbin, âdemoğullarının sırtından zürriyetlerini çıkarmış ve onları kendi nefisleri üzerine şahid tutarak, ‘(ben) sizin rabbiniz değil miyim’ (buyurmuştu. O anda onlar da Allah’ın cemâlini ve kudretini müşahede ederek) ‘evet! Şahidiz (ki sen bizim rabbimizsin)’ demişlerdi.”
Allah, Âdem’in belinden zürriyetini aldığına göre demek ki sadece rûh itibariyle değil beden itibariyle de insana bu hitabı yapmıştır; çünkü Âdemin belinden zürriyetini alması zahiri bir durumdur. Böyle olmasa Allah “Âdem’in belinden zürriyetini aldık” demez, bunun yerine “rûhlara hitap ettik” buyururdu.
İnsan, “peki, Allah bu hitabı yaparken insanlar kaç yaşındaydı” diye merak edebilir. Cevabını vereyim; Allah için bir an bir yıldır, bir yıl da bir andır; çünkü Allah katında zaman, mekân yoktur. Kulun yaşadığı hayat ne kadarsa bu hitabı alırken de o yaştadır; çünkü Allah, kulun bütün hayatına birden hitap etmiştir.
Okuyacağımız bu âyette de Allah neden böyle yaptığını beyan eder. “Kıyamet günü ‘biz bundan habersizdik’ demeyesiniz diye (bunu böyle yaptık).”390 Kıyamet günü “bizim bundan haberimiz yoktu, biz bilmiyorduk, kendimizi tanımadık, dünyaya neye gönderildiğimizi anlamadık” demeyesiniz diye böyle yaptık.
Demek ki kul her şeyi biliyormuş! Allah, kulunu şahid kılmıştır ve her şey onun gönlünde mevcuttur. Kul vuslat yolunda yürürken Allah ona bir yerde bölüm bölüm hepsini hatırlatır. Aslında kul bunu o âlemden hatırlamaz, kendi gönlünün bir bölümünden şimşek çakar gibi bir anda ona açılır ve kapanır. Kul da bunu o anda bir parça anlar, tadar. Böylelikle Allah’ın ona “ben sizin rabbiniz değil miyim” diye hitap ettiğini hatırlar.
Allah’ın, insana “ben sizin rabbiniz değil miyim” diye hitap etmesi bir anlık olmuş bitmiş bir hitap değildir. Allah bu hitabı şimdi de her anda yapmaya devam eder; çünkü Allah’ın her kelamı sonsuzdur, bakidir, ebedidir. Allah her anda “ben senin rabbin değil miyim” der. İnsan da bu hitaba karşılık ya “evet” ya da “hayır” cevabını verir.
Nasıl?
İnsan, hayatı yaşarken “rabbim benden ne yapmamı istiyor” deyip emrinin gereğini yerine getirmeye çalışırsa “ben senin rabbin değil miyim” hitabına “evet, ya rabbi! Sen benim rabbimsin” cevabını vermiş olur. Tam tersine “ben, bana göre doğru neyse onu yaparım” derse o zaman da “hayır” cevabını vermiş olur.
Allah âyet-i kerimede ümmetleri, kavimleri nasıl yakaladığını ve onları nasıl helak ettiğini anlatır. Allah, kavimleri anlatırken kullarını anlatır ve “oradaki kullarım toptan bu yanlışı yaptı” buyurur. Çünkü kavimdeki herkes birbirine uymuş ve hep beraber peygamberi inkâr etmiş, yalanlamış, dinlememiştir.
Bu âyette Allah; Firavun ve onunla beraber olanlar için buyurur. “Biz de onu ve taraftarlarını yakaladık ve onları denize attık. İşte bak, zalimlerin âkıbeti nasıl oldu.”391 Bu âyette de azaba uğrayan kavimleri beyan eder. “Bunların her birini günahları sebebiyle yakala(yıp cezalandır)dık. Kiminin üzerine (taş yağdıran) bir fırtına gönderdik, kimini (helâk edici tek bir) sayha yakaladı, kimini yerin dibine geçirdik, kimini de (suda) boğduk.”392 Allah bu azapları o kavimlerde iman etmeyen herkese toptan yapmıştır.
Dediğim gibi; bir insan, Allah için bütün insanlık demektir. Bu nedenle Allah âyet-i kerimede “kim bir canı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya karşılık olmaksızın (haksız yere zahiren veya manen) öldürürse bütün insanları öldürmüş gibidir”393 buyurmuştur. Allah kulunun yaptıklarını böylesine ciddiye alır; çünkü onu kendisi yaratmıştır ve onun bir kopyası daha yoktur, her biri Allah katında özeldir.
Allah, kavimleri yakaladığı gibi insanı da tek tek yakalar. Zaten ölen herkes yakalanmıştır. Allah onları yakalamış ve kendileri için artık kazanma imkânı bitmiştir, hiçbir şey yapamazlar. Allah da onlardan bir şey yapmalarını istemez, artık huzura gitmişlerdir.
Peki, insanın da yakalaması gerekir mi?
Elbette ki gerekir. İnsan da Allah’ın ipini, aşkını, muhabbetini yakalamalı, yakaladıktan sonra da asla bırakmamalı ve ona sarılmalıdır. Böyle yaparsa Allah’ın kendisini yeryüzüne göndermesindeki muradını üzerinde gerçekleştirmiş ve rabbine olan kulluğunu ortaya koymuş olur; ama tam ters tarafa gider nefsinin, şeytanın peşinden koşarsa o zaman da hakikati inkâr etmiş ve kendine zulmetmiş olur. Allah da onu mutlaka yakalar.
“Sonra ben, o kâfirleri yakaladım ve beni inkâr (etmenin sonucu) nasılmış (gördüler)!”394 Âyetlerimi dinlemeyenlerin, yalanlayanların, peygambere karşı gelenlerin sonlarının ne olduğuna bir bak; yani sen de onların yolunda olup olmadığına bak!
Hayatımızı yaşarken ya peygamberin yanında oluruz ya da ters tarafta dururuz. Allah da bize “ters tarafta duranları nasıl yakaladığıma, onlara nasıl azap ettiğime bak! Bunlar sana ders olsun. Sakın peygamberin karşısında durmayasın, kendi hesabını yap ve peygamberlere karşı gelenlerin tarafında durma” buyuruyor.
“Muhakkak ki ben, benim de rabbim, sizin de rabbiniz olan Allah’a tevekkül ettim; çünkü hiçbir canlı yoktur ki o, onun alnından tutmuş olmasın (takdiri ve rahmetiyle onu idare etmesin). Şüphesiz benim rabbim sırât-ı mustakîm (dosdoğru bir yol) üzeredir (kendisine âbd olanı da dosdoğru yola iletir).”395
Allah herkesin alnından tutup yakalar. Allah sırât-ı mustakîm üzeredir, kulunu da sırât-ı mustakîme çeker; ama kuluna irade verdiği için kul da ya rabbinin kendini çekmesini kabul edip sırât-ı mustakîmde rabbine gider ya da tam ters tarafa gider. Herkes hayatına baktığında Allah’ın kendisini kaç sefer sırât-ı mustakîme tutup çektiğini, kendisinin de ne kadar, kaç sefer Allah’tan kaçtığını anlar.
“Kendilerine yapılan uyarıları unuttuklarında (indirmiş olduğumuz sıkıntı ve musibetleri kaldırıp) üzerlerine her şeyin kapılarını açtık (bütün nimetleri önlerine serdik). Nihayet kendilerine verilenler yüzünden şımardıkları zaman onları ansızın yakaladık da bir anda onlar bütün ümitlerini yitirdiler.”396
İnsan, Allah’ın âyetlerini unuttuğunda Allah birileriyle ona âyetlerini hatırlatır. İnsan ise buna şükredip Allah’a dönmesi gerekirken Allah’ın âyetlerini unutup yok sayar.
Allah’ın herkese muamelesinin farklı ve özel olduğunu söyledim. Allah kimini kendine davet ederken ceza verip davet eder ve ona mühlet verir. Kul da karşılaştığı bu cezadan; yani şiddetli imtihandan sonra ya rabbine döner ya da ters tarafa doğru gitmeye devam eder. Kimini de kendine davet ederken ona bol nimet ve rızık verir. Öyle ki kulun hiçbir mazereti kalmasın.
“Onlardan önce Nûh kavmi ve onların ardından (Âd ve Semûd gibi çeşitli) topluluklar (da) yalanlamışlardı. Her ümmet kendi resulünü yakala(yıp onu ölümle cezalandır)maya azmetmiş ve hakkı ortadan kaldırmak için bâtıl şeyler ileri sürerek onunla mücadele etmişti. Bunun üzerine ben onları (ansızın) yakaladım ve benim cezalandırmam nasılmış (gördüler!).”397 Onlar cezalandırmamın nasıl olduğunu gördü, siz de görün, buyuruyor Allah.
“Andolsun ki biz, Nûh’u kendi kavmine gönderdik de o, bin yıldan elli yıl eksik bir süre (950 sene boyunca) onların arasında kaldı (ve onları imana davet etti). Sonunda onlar (hem kendi nefislerine hem de başkalarına) zulmederlerken tufan onları yakalayıverdi.”398
“Bunların her birini günahları sebebiyle yakala(yıp cezalandır)dık.” Her bir insanı kendi günahlarıyla yakalarız. Onlara toptan bir bela versek bile yine de her birine kendi günahlarına göre muamele ederiz. Herkesin cezası kendi günahına göredir. Bu, kavimler için de geçerlidir. Bir kavme azap gelirken de aralarındaki herkese kendi günahlarına göre muamele edilir. “Kiminin üzerine (taş yağdıran) bir fırtına gönderdik, kimini (helâk edici tek bir) sayha yakaladı, kimini yerin dibine geçirdik, kimini de (suda) boğduk. Zaten Allah onlara zulmedecek değildi; fakat onlar (resullerimizi ve âyetlerimizi inkâr ederek) kendi nefislerine zulmettiler.”399
“Ben (halkı) zalim olan nice memleketlere (kısa bir süre) mühlet verdim sonra da onları (azabımla kıskıvrak) yakaladım. Dönüş ancak banadır!”400
Allah bir de söz aldığını beyan ediyor. “Vaktiyle biz İsrâîloğulları’ndan, ‘Allah’tan başkasına âbd ol(up kulluk et)meyeceksiniz, ana babaya, yakınlara, yetimlere, yoksullara güzellik yapacak, insanlara güzel söz söyleyecek, namazı ikâme ed(erek her anda Allah’ın huzurunda durmaya çalış)acak ve zekâtı ver(erek nefsinizin cimriliğini temizley)eceksiniz!’ diye sağlam (bir) söz almıştık. Sonra sizden pek azı müstesna, (hepiniz sözünüzden) döndünüz, hâlâ da yüz çevirmektesiniz.401
“Hani bir zaman da, ‘birbirinizin kanlarını dökmeyeceksiniz ve birbirinizi yurtlarınızdan çıkarmayacaksınız!’ diye sizden sağlam (bir) söz almıştık. Sonra da siz (bunu) kabul ettiniz ve (buna) şahidlik etmektesiniz.”402 Kabul ediyorsunuz; ama gereğini yapmıyorsunuz!
“Hani Allah nebîlerden, ‘ben size kitap ve hikmet verdikten sonra yanınızdakini tasdik edici bir resul geldiğinde ona mutlaka iman edeceksiniz ve ona mutlaka yardım edeceksiniz’ diye sağlam bir söz almış, ‘(bunu) ikrar (edip kabul) ettiniz ve bu ağır ahdimi yüklendiniz mi?’ buyurmuştu. (Onlar da) ‘İkrar (edip kabul) ettik’ demişlerdi. (Bunun üzerine Allah da) ‘O hâlde şahid olun, ben de sizinle beraber şahid olanlardanım’ buyurmuştu.”403
Allah, kendilerine Allah’ın kitabını, vahyini okuyan bir resul geldiğinde hem o resulü tasdik edeceklerine hem de ona yardım edeceklerine dair bütün nebîlerden, resullerden ve Mürşid-i kâmillerden onları daha dünyaya göndermeden önce söz almıştır. Bu durumda sözünü yerine getirmeyenler yalancı ve hain olur. Öyleyse biri bunu yapmıyorsa o kişi insanları Allah’ın yolundan alıkoyan bir sahtekârdır.
Allah’ın âyetlerini tasdik etmeyen, her yere ulaşmasına yardım etmeyen biri hiç mü’min olur mu! Biri Allah’ın vahyine davet edilince bahaneler üretiyorsa münafıktır. Allah onu mü’min olarak kabul etmez. Allah’ın kelamını kabul etmemek ya da onu hafife almak, basite almak, yalanlamak, Allah’a ağır gelir. Zaten âyetleri okurken dikkat ettiğimizde Allah devamlı olarak “onlar âyetlerimizi yalanladılar, âyetlerimizi inkâr ettiler, âyetlerimizi boşa çıkarmak, hükümsüz bırakmak için âyetlerimizle mücadele ettiler” buyurur. Böyle yapanların hepsi Allah’ın gazabına uğrar.
Bir yerde Allah’a davet ediliyor, Allah’ın âyetleri okunuyor, Allah’a kulluğa, imana davet ediliyorsa orası için çirkin bir kelime söylemek Allah’ın gazabına sebep olur; çünkü söz orası üzerinden aslında Allah’ın vahyine söylenmiş olur. Allah’ın vahyinin her yere ulaşmasını engellemek için ancak şeytan çirkin sözler söyleyebilir. Bu durumda biri Allah’ın vahyine davet edenler hakkında çirkin bir söz söylediğinde sözünü şeytanla beraber söylemiş olur. Allah da ona “ben senden benim nebîlerime, resullerime, âyetlerimi taşıyanlara yardım edecektin, diye söz almıştım. Onlara böyle mi yardım ediyorsun” der.
Allah’ın bu âyette bahsettiği ise kendisine kitap verilen ümmetlerdir. “Hani Allah, kendilerine kitap verilenlerden, ‘onu mutlaka insanlara açıklayacaksınız ve onu gizlemeyeceksiniz’ diye sağlam (bir) söz almıştı.” Kimlere kitap verdiysek onlardan söz aldık. Allah’ın vahyini olduğu gibi beyan edeceksiniz diye onlardan söz aldık. Bütün insanlar Allah’a bu şekilde söz vermiştir. Biz de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman edenler olarak Kur’ân’daki her âyete tek tek iman edip “bize emrettiğin her şeyi yerine getireceğiz ya rabbi!” deyip Allah’a söz verdik.
“Fakat onlar bunu (kulak ardı ederek) sırtlarının gerisine attılar ve onu (dünya malı gibi) az bir bedel karşılığında sattılar. Yaptıkları (bu) alışveriş ne kötüdür!”404
Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “Hani biz nebîlerden, senden, Nûh’tan, İbrâhîm’den, Mûsâ’dan ve Meryem oğlu Îsâ’dan (resul olmalarının gereğini yerine getireceklerine, insanları Allah’a imana ve âbd olmaya davet edeceklerine dair) sağlam bir söz almıştık. (Evet) Biz onlardan pek sağlam bir söz aldık.”405 Hepimiz biliyoruz ki burada zikredilen peygamberler zahiri olarak birbirlerini görmemiş ve birbirlerine ulaşmamıştır; ama Allah onlardan “elindeki kitabı tasdik eden hiçbir âyetimi yalanlayamaz, inkâr edemez, yok sayamazsın” deyip söz almıştır.
Peki, bu âyeti nasıl anlamamız lazım?
Peygambere iman eden herkes peygamberlerinin verdiği sözden sorumludur ve bu sözü yerine getirmek zorundadır; çünkü kavim ayrı peygamber ayrı değildir, manevi olarak birdir. Eğer insan zahiri olarak babasının verdiği sözden sorumlu oluyorsa söz konusu iman ettiği peygamberi olunca onun verdiği sözden sorumlu olmaz mı? -Elbette ki olur. İşte, bu yüzden peygamberin ne yapması gerekiyorsa kavmin de öyle yapması gerekir.
Bütün resuller birbirini tasdik eder, kabul eder ve birbirine yardım eder. Bütün mü’minler de Allah yolunda birbirini tasdik etmek ve birbirine yardım etmek zorundadır; çünkü bu konuda Allah’a söz vermişlerdir. Hatırlayıp hatırlamamamız önemli değil. Allah’ın söylemesi bizim hatırlamamızdan daha önemlidir. Hatta bir şeyi hatırlıyorsak bile ondan asla tam olarak emin olamayız; çünkü yanlış hatırlıyor olabiliriz; ama Allah söylediyse kesin olarak emin oluruz.
“Size ne oluyor da resul sizi, rabbinize iman etmeye davet ettiği hâlde Allah’a iman etmiyorsunuz? Hâlbuki (Allah, sizden kendisine iman edip âbd olacağınıza dair) sağlam bir söz almıştı. Eğer mü’min iseniz (sözünüzü yerine getirerek rabbinize iman edip âbd olun).”406
Sen Allah’a “beni imana davet eden birini gönderdiğinde ona iman edeceğim ve onunla iman edeceğim” diye söz vermiştin. Allah’ın resulü de seni Allah’a imana davet ediyor! O zaman Allah’a verdiğin sözü yerine getir ve ona iman et.
Meğerse gelmeden önce ne kadar çok söz vermişiz! Biz bunları hatırlamıyor olabiliriz. Allah bize hatırlatıyor ya yetmez mi! Başımızı çamurun içine o kadar gömmüşüz ki tabir-i caizse beynimiz sulanmış, bu yüzden bir şey hatırlamıyoruz; ama dediğim gibi bizim hatırlamamamız önemli değildir. Allah hatırlatıyorsa bunda asla şüphe yoktur.
“Andolsun ki biz, (vaktiyle) İsrâîloğulları’ndan (Allah’a âbd olacaklarına dair) sağlam (bir) söz almış ve onlara resuller göndermiştik. Ne zaman bir resul onlara nefislerinin hoşlanmadığı bir şeyi getirdiyse (ona isyan ettiler ve o resullerden) bir kısmını yalanladılar, bir kısmını da öldürdüler.”407 Nefislerinin hoşuna gitmeyen şeyi söyleyince onları öldürdüler ya da yalanladılar; yani onlara “yalancı” dediler.
“Hem onlar bilmiyorlar mı Allah, kullarının tövbesini kabul eden, sadakaları al(ıp geri çevirmey)endir. Çünkü Allah, (evet) o, tevvâbtır, rahîmdir (tövbeleri, kendisine dönenlerin dönüşünü kabul eden, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir).”408
Şimdiye kadar okuduğumuz âyetler eheze fiiliyle ilgili âyetlerdi. Genel olarak Allah’ın bizden hangi sözleri aldığını ve aldığı bu sözü yerine nasıl getirmemiz gerektiğini anlamaya çalıştık.
“Ben insanım” diyen herkes insanları âbd olmaya, iman etmeye davet etmeli ve birbirine kulluk yolunda yardım edip destek olmalıdır. İnşallah biz de hayatımızın her anında rabbimize verdiğimiz sözü yerine getirir ve Allah’ın resulüne, âyetlerine iman eder, Allah’ın bizden istediği gibi bir hayat yaşarız.
Şimdi de Allah’ın seyesla “yaslar, cehenneme koyar” fiilini âyetlerle beraber anlamaya çalışalım inşallah.
Allah yaslar. Nereye yaslar? -Cehenneme yaslar, cehennemde ateşe yaslar. Allah bu âyette kimi ateşe yasladığını da beyan ediyor. “Artık kim düşmanlık ve haksızlık ile bu (yasaklandığı) şeyleri yaparsa (bilsin ki) yakında onu ateşe koyacağız (yaslayacağız). Bu ise Allah’a göre pek kolaydır.”409 Allah haddini aşanları ateşe yaslar. Siz de haddinizi aşıp kendinize zulmetmeyin.
“Şüphesiz ki âyetlerimizi inkâr edenleri yakında bir ateşe koyacağız (yaslayacağız).”410
“Kendisi için hidâyet belli olduktan sonra kim resule karşı çıkar ve mü’minlerin yolundan başkasına tabi olursa onu (kendi) tercih ettiği (yol)da bırakırız ve onu cehenneme sokarız (yaslarız). (Orası) Ne kötü bir varış yeridir!”411
Allah’ın yolu sana belli olduktan sonra başka bir yola saparsan seni saptığın yolda bırakırız; çünkü sen bile bile Allah’a giden yolu tercih etmedin ve ters tarafa saptın.
Onu, tercih ettiği yolda bırakırız demek Allah’ın onu kendi hâline bırakması demektir. Kul bile bile ters taraf gidince Allah onu artık kendine çekmez ve ona “sen bilirsin, madem orada kalmayı istiyorsun, o zaman orda kal” buyurur. Sonra onu cehenneme yaslar. Orası ne kötü bir varış yeridir! Allah’a giden yolu tercih etmediğin için senin varacağın yer orasıdır.
Genel olarak baktığımızda acaba kendisine doğru yolun belli olmadığı kimse var mıdır? Bunu Müslüman bir memlekette yaşayanlar için söylüyorum. Kendisine doğru yolun gizli olduğu kim vardır! Doğru yol sırât-ı mustakîmdir ve rabbimiz sırât-ı mustakîm üzeredir.412 Bu durumda Allah’a, Allah’ın rızasına koşuyor, her şeyimizi Allah yolunda kurban etmek için çaba, gayret sarf ediyorsak doğru yoldayız, sırât-ı mustakîmde Allah’a koşuyoruz demektir; ama Allah’a koşmuyorsak hangi yolu tercih etmişsek edelim hiç fark etmez, kendimize başka bir yol belirlemişiz demektir.
Bu yolların ille de zahiri olarak ters bir yol olması gerekmez. Bu yollar geçimimizi sağlama, rızkımızı kazanma, çocuklarımıza gelecek hazırlama yolu da olabilir. Hangi yolda olursak olalım eğer orada Allah’a koşmuyor, rabbimizin hesabını yapmıyorsak orayı Allah’ın yolunun önüne koymuşuz ve kendimize Allah’tan başka bir yol belirlemişiz demektir.
Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.
Eğer “ben çalışayım, dünyamı kazanayım, rahat edeyim” diyorsak, bunu yaparken Allah’ın rızasının hesabını değil dünyalık menfaatimizi gözetiyorsak Allah da bizi saptığımız o yolda bırakır; yani evden işe, işten eve gideriz, hayatımız böyle geçer. Allah yolunda, cennet yolunda zaten bir çabamız, gayretimiz, derdimiz yoktu, artık bir daha da olmaz; çünkü o yolu tercih ettiğimiz için Allah bizi orada bırakır ve artık kendine çekmez. Allah âyetin devamında “sonra onu cehenneme sokarız (yaslarız). (Orası) ne kötü bir varış yeridir” buyurmuştu ya işte cehennem bizim varacağımız yer olur.
Allah bir şeyi nasıl anlattıysa öyle anlamak zorundayız. “Yok, bu söz çok sert oldu” diye bir şey yoktur. Allah zaten sertçe davet eder, aynı zamanda tehdidi de sertçedir. Allah uyarıp “sen Hz. İnsansın, ben seni dünya için yaratmamışım, orayı sanki ebedi olarak kalacağın bir yermiş gibi görme! Bak, dünyaya gelenlerin hepsi geri geliyor. Sen de geri geleceksin. Benim yolumdan başka bir yolu tercih edersen yerin ateş olur. Neden kendini ateşe atıyorsun! Benim senin için layık gördüğümü beğenmedin mi! Ben sana cenneti, Hz. İnsan olmayı, meleklerin sana secde etmesini, bana dost olmayı, halife olmayı layık görmüş, her şeyi sana hizmet etsin diye yaratmışım. Hâl böyleyken neden bir avuç toprağa tenezzül edip kendini rezil ediyorsun, yakışıyor mu sana” buyurur.
Allah sana bu kadar kıymet verirken neden Allah’tan başka tarafa sapmakta ısrar ediyorsun! Ölüm anı geldiğinde Allah’a ne diyeceksin! Gerçekten merak ediyorum! Allah sana her şeyi en ince ayrıntısına kadar açıklıyor sen ise “bence şöyle olsa daha doğru olur” diyorsun! Sen seni yaratan rabbinden daha iyi biliyorsun öyle mi! Sen kendin için hayırlı olanı daha mı iyi biliyorsun! Sen nasıl böyle hüküm verirsin! Kime göre bu hükmü veriyorsun! Ne kötü hüküm veriyorsun!
Allah, insanı tanıtırken “sana rûhumdan nefhetmiş, melekleri secde ettirmişim” buyurur ve insana “gözünü, gönlünü aç ve sana nefhettiğim rûhtan yana dur, o olmaya çalış” der. Kul da rabbine döner, kendisine nefhedilen rûh olmaya çalışırsa Allah’ın yakınlığını, dostluğunu ve ona ait olduğunu kendinde tadar. Diğer bir tabirle kendini onunla tadar, aynı zamanda nereye ait olduğunu tadar. Allah bütün bunları kulunu sevdiği, değer verdiği için beyan ediyor.
Hâl böyleyken insana “nereye aitsin” diye sorulsa kendine göre bir kulp bulur. Daha doğrusu şeytan ona bir kulp verir ve nereye ait olduğunu ona söyler. Mesela; sen Kürt’sün, sen Türk’sün sen Arap’sın, sen Arnavut’sun der. Sen nasıl Hz. İnsanı götürüp onu zahiri rengine, diline gömdün, neden ona kim olduğunu unutturuyor ve onu manevi olarak öldürüyorsun! Allah, insanı “yeryüzünde beni temsil eden halifem” diye tanıtmışken, şeytanın; meleklerin secde ettiği varlığı öldürüp gömdüğünü görmüyor musun!
Şeytanın bunu yapmasındaki sebep nedir?
Şeytan, oyun oynuyor! Kendini haklı çıkarmaya çalışıp “ya rabbi! Bak, insana ne yaptım! Onu nasıl rezil ettim, şerefini ayağımın altına nasıl aldım! Bak, insan secde edilmeye layık değildir! Bak, aynen hayvan gibidir! Şimdi ben ona nasıl secde edeyim! ‘Beni ateşten, onu çamurdan yarattın, ben ondan hayırlıyım’ dediğim için beni kovdun.413 Ama bak insan da aynısını söylüyor. Biri ‘ben Türküm’ öteki ‘ben Kürdüm’ diyor! Bazıları da kendi renginden olanları diğerlerinden üstün görüyor. Şimdi insanın benimle ne farkı var, insan da benim gibidir” diyor! Biz de şeytanın hilesine kapılıp kim olduğumuzu, nereye ait olduğumuzu her unutuşumuzda şeytanı haklı çıkarmış oluyoruz.
Allah bize her anda “bana gel, bana dön, kim olduğunu bil, seni bana âbd olasın diye yarattığımı unutma! Bana gel kendine zulmetme, senin yerin benim yanımdır” buyuruyor. Bizim de başkalarının davetine değil Allah’ın davetine icabet etmemiz gerekir. Allah’ın her anda bizimle nasıl muhatap olduğunu, bizi nasıl davet ettiğini, kendine nasıl çektiğini, gerektiğinde nasıl uyardığını, nasıl nimet verdiğini görüp hiçbir bahane bulmadan rabbimize dönmemiz lazım.
Allah âyet-i kerimede “bu dünya hayatı bir eğlence ve oyundan başka bir şey değildir. Şüphesiz âhiret yurdu ise işte asıl hayat odur”414 buyurmuştur. Dünya hayatı gerçek hayat değildir. Burası sadece imtihan yeridir. Asıl hayat ise Allah katındaki hayattır, ahiretteki hayattır. Madem öyle neden bu dünya hayatında kendi kendimizi kandırıyor, Allah katındaki hayatı bırakıyoruz!
İnsan kendisini yaratan rabbinin âyetlerini ciddiye almayınca şeytan ona bir sürü vesvese verir, o da bu vesveseleri âyetlerin önüne koyar. Âyetlerin önüne koyunca da şeytanı Allah’ın önüne koymuş, ilâh edinmiş olur. Allah’ın “ey âdemoğulları! Ben size şeytana âbd olmayın; çünkü o sizin apaçık düşmanınızdır, diye sizden ahid almamış mıydım? Bana âbd olun! İşte bu, sırât-ı mustakîm (bana dosdoğru varan yol)dur (dememiş miydim)”415 buyurmasının sebebi budur. Allah bize “onun vesveselerini benim vahyimin önüne koymayın. Asıl doğru olan benim size söylediklerimdir. Sakın şeytanın söylediklerinin doğru olduğunu zannetmeyin, yoksa kaybedersiniz” buyuruyor.
Genel olarak baktığımızda insanlık olarak rabbimizden kaçıyoruz. Hepimiz kendimize göre yollar edinmiş, o yolda hayatımızı harcıyoruz! Allah bize “ey rahman ve rahim olan rabbinden kaçanlar” diye hitap etse vallahi yeridir.
“Ey rahman ve rahim olan rabbinden kaçıp şeytanın peşinden gidenler artık Allah’a dönmeniz gerekmiyor mu!”
İnsanlığın, ümmetin hâli ortadadır. İnsanlığın ne kadarının Allah’a uyduğu, itaat ettiği, sırât-ı mustakîmde rabbine koştuğu; ne kadarının da şeytana uyup kan döktüğü, fesat çıkardığı, birbirini öldürdüğü, aç bıraktığı, rezil rüsva ettiği, memleketinden sürdüğü, çoluk çocuk demeden bomba patlatıp öldürdüğü ortadadır. Buna rağmen bir de gönülleri bu zalimlerle beraber olanlar ve onlar için “onlar haktadır, doğru yapıyorlar” diyenler vardır. Hani hak Allah’tı, hani haklı olan Allah’tı! Siz nasıl iman etmişsiniz. Allah’ın huzurunda durup nasıl “ben mü’minim, ben sana iman ettim” diyebiliyorsunuz! Bir de “benim peygamberim âlemlere rahmetti” diyorsunuz. Hani sizin rahmetiniz nerede! Allah size “sana peygamberimi de vahyimi de gönderip neler yapacağını bir bir açıkladım. Sen ne yaptın, rahmet olanları mı yoksa şeytanın peşinden gidip bela olanları mı destekledin” diye sormaz mı! Allah size bunu sorduğunda “bizim davamız vardı” demeniz sizi kurtarmaz. Ne davası, kul için Allah’ın davasından başka bir dava olabilir mi! Allah’ın davasını güdüyorsanız Allah’ın vahyettiği gibi yapıp Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi rahmet olmanız gerekirdi. Siz ise rahmet olmak bir yana insanları öldürenleri destekliyorsunuz!
Unutmamamız lazım ki kim neyin kuluysa onun davasını savunur. Allah’ın davasını dava edinmeyenler, bir kelimeyle bile olsa başka şeylere destek verenler insan olmuş, mü’min olmuş, Allah’a kul olmuş olmaz.
Bu dünyada bir Allah’ın davası bir de iblisin, şeytanın davası vardır. Allah’ın davası insanı karanlıklardan nûra; iblisin, şeytanın davası ise insanı nûrdan karanlıklara davet etmektir.416 Allah insana akıl vermiştir. İnsan da aklını sonuna kadar kullanıp hangi davaya hizmet ettiğine bakmalıdır. Eğer biri insanları Allah’ın vahyine Resululullah (s.a.v.) Efendimiz’in davet ettiği gibi davet ediyorsa o kişi Allah’ın davasındadır; ama işi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi yapmıyor, rahmet olmuyor, insanın hidâyeti bulması için çalışmıyorsa istediği kadar “benim bir davam var” desin, o dava Allah’ın davası değildir.
Bizim rabbimiz Allah’tır ve Allah bizi yeryüzüne onun razı olduğu gibi yapıp rızasını, yakınlığını kazanalım diye göndermiştir. O hâlde tefekkür edip “acaba rabbim benden ne yapmamı istiyor” demek ve buna göre yaşamak zorundayız. Yoksa rabbimizi unutmuş oluruz ki âyet-i kerimede “Allah’ı unutan ve bu yüzden (Allah’ın da) onlara kendilerini unutturduğu kimseler gibi olmayın”417 buyurduğu gibi rabbimiz de bize bizi unutturur.
Bu bütün insanlar için geçerlidir. Kul, rabbini unuttuğunda beraberinde kendini de unutur ve kim olduğunu, nerden geldiğini, ne yapması gerektiğini, hayatın ne olduğunu bilemez. Dünyayı ebediymiş gibi zanneder ve hayatını dünyayı kazanmak için harcar, feda eder.
Oysaki rızkı veren Allah değil midir! Ama kimileri rızkı için imanını, kulluğunu, vicdanını kaybetmiştir. Kimisi de kendine göre farklı şeylerin peşinden koşmuş onunla imanını kaybetmiştir. İblis, kimin zaafı neyse onu kullanır ve zaafını kullanarak onu rabbinden alıkoymaya çalışır. İblis için insan sırât-ı mustakîmde olmasın da hangi yola saparsa sapsın fark etmez, yeter ki sırât-ı mustakîmden çıksın diye bütün hilesini yapar. Biri de iblisin hilesine kanıp sırât-ı mustakîmden başka bir yolu tercih ederse Allah onu saptığı o yolda bırakır.418 Çünkü kul bir kere sırât-ı mustakîme girip yolu anlamıştı; ama sonradan kendi isteğiyle başka yolu tercih etti.
Neden bu kadar feryad ediyorum?
Çünkü bana feryad ettiren biri vardır! Ben sadece gelip burada oturuyorum ve otururken ne söyleyeceğimi, daha doğrusu onun bana ne söyleteceğini dahi bilmiyorum.
İnşallah rabbimizi tanır, vahyini okur, anlar, iman eder ve hayatı rabbimizin bize anlattığı gibi yaşarız.
Evet, bugünkü sohbetimizde eheze “aldı, çıkardı, tuttu, helak etti, cezalandırdı, izam etti, gerekli kıldı, anlaşma yaptı, ahitleşti, yakaladı” fiili ile seyesla “yaslar” fiilini anlamaya çalıştık.
Allah bizi şeytanın peşinden gidenlerden ve şeytana âbd olanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi kendisini anlayanlardan ve kendi hakikatini tanıyanlardan eylesin. Allah bizi kan dökenleri, fitne çıkaranları, cinayet işleyenleri destekleyenlerden eylemesin. Allah bizi onları destekleyecek bir kelime bile söylemekten Allah’a sığınanlardan, “rabbim Allah’tır” diyenlerden eylesin inşallah. Allah bizi Hz. İnsan olduğunu, asıl hayatın Allah katında olduğunu unutmayanlardan ve sırât-ı mustakîmde rabbine koşanlardan eylesin.
Allah hepinizden razı olsun.
