24.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Ramazan ayı boyunca hep birlikte “ben kimim” sorusuna cevap vermeye ve rabbimizi, kendimizi, hayatı, varlığı rabbimizin bize öğrettiği şekilde rabbimizin vahyine göre tanımaya, anlamaya çalıştık hamd olsun.
İnşallah bu sohbetimizde ramazan ayının bize neler kazandırdığını ve ramazan ayının rabbimize kulluğumuz açısından önemini, kıymetini anlatmaya çalışacağız. Öyle ki geçen ramazan ayı boyunca kazanıp kazanmadığımızı ya da kazandıysak neyi kazandığımızı bilelim.
Ahirette cennet ve cehennem olmak üzere sadece iki yer vardır. Biz de ya hayatımızı rabbimizin istediği şekilde yaşar, bunun sonucunda ebedi hayatımızı kazanır, cennete gideriz ya da nefsimize uyar, onun peşinden gideriz, böylelikle gideceğimiz yer cehennem olur.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ramazanın ilk on günü rahmet, ikinci on günü mağfiret, üçüncü on günü de kurtuluş ve saadettir”712 yani nefis cehenneminden kurtuluştur, buyurmuştu. Nefis cehenneminden kurtulunca zaten ahiretteki cehennemden de kurtulmuş ve ebedi saadete ermiş oluruz.
İnşallah ramazan ayı boyunca rahmete ermeye çalıştık. İnşallah bu çabamızı Allah kabul etmiş ve bizi rahmetinin içine almıştır. Rabbimiz zaten ramazan ayında rahmetiyle tecelli eder ve bütün kullarına “haydi, rahmetinizi kullanın, kendinize, birbirinize rahmet edin ve bana halife olun” buyurur. O yüzden ramazan ayı gelince âlemde bambaşka bir hava eser ki herkes de bunun şahididir.
Genel olarak baktığımızda insanlar ramazan ayında birbirine karşı daha bir rahmetle, afla, mağfiretle, hoşgörüyle muamele ederler. Her ne kadar bunu kendilerinin yaptığını zannetseler de aslında rahmetiyle tecelli eden Allah’tır; yani bu hâllerinin sebebi; Allah’ın rahmetinin, mağfiretinin ramazan ayındaki tecellisidir. Bu nedenle ramazan ayı baştan sona rabbimizin kuluna olan ikramı, rahmeti, mağfiretidir, dolayısıyla onu nefsine, şeytana, dünyaya, başkalarına kul olmaktan kurtarıp rabbinin muradı üzerinde gerçekleşsin diye kulu rabbine yaklaştırması ve ona kul yapmasıdır. Tabi, biri fıtratını bütünüyle bozmuş, Allah’tan başka tarafa dönmüşse o zaman rahmetten, hoşgörüden, hatayı, kusuru, günahı, yanlışı görmezden gelip insanları mağfiret etmekten mahrum kalır. Mahrum kaldığı için de ramazan ayının özel tecellisini alamaz, buna şahid olamaz.
Peki, ramazan ayının bize asıl kazandırması gereken şey nedir?
Elbette ki öncelikle nefsimize hâkim olmak ve hayatımızda Allah’ı hâkim kılmaktır. Bu da ancak Allah’ın emrettiğini yapmaya çalışmakla mümkündür. Eğer hayatı yaşarken Allah’ın emrettiği gibi yapmaya çalışırsak kendimize rabbimizle hâkim olmuş, hükmetmiş oluruz. Kendimize rabbimizle hükmetmezsek o zaman da kendimize zulmeden zalimlerden olmuş oluruz.
Neden?
Çünkü Allah âyet-i kerimede “kim Allah’ın indirdiği (hükümler) ile hükmetmezse, işte onlar kâfirlerin ta kendileridir. Kim Allah’ın indirdiği (hükümler) ile hükmetmezse işte onlar zalimlerin ta kendileridir”713 buyurmuştur.
Kendine Allah’ın hükmüyle hükmetmeyenler hem kendine zulmeder hem de hakkı, hakikati; yani rablerini, rablerinin vahyini, davetini kendilerinden örterler. Böyle olunca da karanlıkta, zulümatta, küfürde, perdenin arkasında kalır ve kim olduklarını, nereden geldiklerini, bu dünyaya neye geldiklerini, hayatı yaşarken ne yapmaları gerektiğini, son olarak gidecekleri yerde kendilerini nelerin beklediğini unuturlar. Bu yüzden rablerinin huzurunda pervasızca düşünür, konuşur, hareket ederler.
İşte, ramazan ayı kendimizi bilmemiz ve rabbimizin huzurunda edeple, muhabbetle durup nefsimizin cehenneminden kurtulmamız için bir fırsattır, imkândır; çünkü ramazan ayı rabbimizin bize Kur’ân’ı vahyettiği, içinde Kadir Gecesi’nin bulunduğu ve Kadir Gecesi’nin bütün nûruyla kendisini ihata ettiği aydır, Kur’ân ayıdır.714
Kur’ân her birimiz için gönlümüzü cennete çevirecek, karanlıklarımızı nûrlandıracak ve bizi rabbimize onun istediği gibi bir kul, bir âbd hâline getirecek tek yoldur. Rabbimizi ciddiye alıp bize yaptığı vahyi dinleyince, her bir âyete tövbeyle, istiğfarla, duayla, hamdla, şükürle, tesbihle, tekbirle, tevhidle cevap verip “işittik ve itaat ettik ya rabbi” deyince, nefsimize istediklerini vermeyip gözümüze, kulağımıza dilimize, elimize ayağımıza, gönlümüze oruç tutturunca, nefsimizi rabbimizin huzurunda durdurup onu rabbimize giden sırat-el mustakimde yürütünce nefsimiz bütünüyle nûrlanır ve işi biter; çünkü rabbimizi dinleyerek ona taviz vermemişiz demektir.
Peki, nefsimizi sırat-el mustakimde nasıl yürütebiliriz?
Rabbimize secde ederek, hamd ederek, rabbimizi tesbih ederek, hayırda koşmaya çalışarak, infak ederek, sadaka vererek, insanları sevindirerek nefsimizi sırat-el mustakimde yürütebiliriz.
Bilmemiz lazım ki insanları ne kadar sevindirirsek rabbimiz de bizi kat kat fazlasıyla sevindirir. Her iyilik, her hayr, her güzellik, her infak, her fedakârlık, her af, her mağfiret insanı sevindirir. O zaman bunları her yapışımızda biz de rabbimiz tarafından sevindirilmeye layık olmuş oluruz.
Allah’ın bizden istediği; hayatımızı yaşarken tabi tutulduğumuz imtihanlara onun isimleri ve güzelliğiyle karşılık verip insanlara iyilik yapmak, rahmet olmak, ikram etmektir. Eğer böyle yapmıyorsak rabbimizin bizi sevindirmesini bekleyerek kendi kendimizi kandırmayalım.
Ramazan ayı Kur’ân ayı olduğu için bu ayda rabbimizin vahyini dinlememiz gerekir. İnşallah kardeşlerimiz de aynen öyle yapıp Kur’ân’ı okumuş ve âyetlere nasıl cevap verilmesi gerekiyorsa öyle cevap verip rabbimizin davetine icabet etmiştir.
Kur’ân’ı rabbimize cevap vererek okur, tefekkür edip anlarsak rabbimiz bize hikmet verir, biz de rabbimizin muradını anlar ve doğru tercih etme vasfına sahip oluruz; yani Allah’ın El Hakîm ve El Hakem isimleri üzerimizde tecelli eder. Sonrasında vereceğimiz hükümler bizim için hayırlı olur, rahmet olur; yani hemen ardından Allah’ın Hayr ve Rahîm isimleri de üzerimizde tecelli etmiş olur. Yetmez, bu hayr ve rahmetle bütün mahlukata karşı rahim olur, dolayısıyla Allah’ın Rahmân isminin tecellisini kazanırız. Üzerimizde Hâdî ismi tecelli eder ve hidâyet yoluna girip hidâyete ermiş oluruz. Bütün bunlar da bizim için Allah’ın sevgisini kazanmamıza vesile olur ki böyle olunca Allah’ın El Vedûd ismi üzerimizde tecelli eder. Biz de artık rabbimize hamd eden, şükreden bir kul hâline geliriz; dolayısıyla Allah’ın Şekûr, Şâkir ve Hamid isimleri üzerimizde tecelli etmiş olur. Son olarak Allah’ın Hallâk ismi tecelli eder, bunun sonucunda da Allah’ın güzelliği ile yeniden yaratılır, eski hâlimizden kurtulmuş oluruz.
Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Allah ve resulü) Size hayat verecek şeylere (âyetlerimize iman etmeye) sizi davet ettiği zaman (hemen) Allah’a ve resul(ünün davetin)e icabet edin (ve dirilin)” buyurmuştur. Kur’ânı okuduğumuzda, âyetlere iman edip her biriyle rabbimize cevap verdiğimizde Allah ve resulünün davetine icabet ettiğimiz için Kur’ân ile dirilmiş oluruz. İnşallah hep beraber bunu başarmışızdır.
Kısacası nereden bakarsak bakalım Kur’ân ayı olan ramazan ayında rabbimizi dinleyip ona karşı sorumluluğumuzu, takvâmızı yerine getirmeye çalıştığımızda üzerimizde Allah’ın isimleri, güzelliği tecelli eder. Biz de Allah’ın isimlerinin tecellisiyle yavaş yavaş kemale erer, rabbimize yakın olur ve rabbimizin sevgisini, rızasını kazanırız inşallah.
Bütün ibadetler bize rabbimizin sevgisini, yakınlığını, isimlerinin tecellisini kazandırmak için vardır. Eğer yaptığımız ibadetler, kıldığımız namazlar bizi rabbimize biraz daha yaklaştırmıyor, rabbimizin güzelliğine büründürmüyorsa o zaman bir yerde sorun var demektir; çünkü Allah âyet-i kerimede “muhakkak ki namaz, (insanı) hayâsızlıktan ve çirkin işlerden alıkoyar”715 buyurmuştur. Rabbimizin emrinin dışına çıkan her şey hayâsızlıktır, aşırılıktır, yoldan çıkmaktır. Eğer namazımız bize bir fayda verseydi rabbimizin huzurunda herhangi bir hayâsızlıkta bulunmaktan bizi muhafaza ederdi.
Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “insanlardan öylesi vardır ki namaz kılar; ama onlara yorgunluktan başka bir şey kâr kalmaz. Öylesi de vardır ki oruç tutar, onlara da açlıktan başka bir şey kâr kalmaz”716 buyurmuştur. Eğer namazımız bizi hayâsızlıktan, aşırılıktan alıkoymuyor ve bizi rabbimizin huzurunda durdurmuyorsa o zaman namazımızdan geriye bize sadece yorgunluk kâr kalmıştır.
Aynısı oruç için de geçerlidir. Eğer tuttuğumuz oruç nefsimizi temizlemediyse, tezkiye etmediyse, nefsimize boyun büktürüp Allah yolunda yürütmediyse bu durumda tuttuğumuz orucun bize bir faydası olmamış, yalnızca aç kalmışız demektir. Hâlbuki oruç tutmak aç kalmak demek değildir. Kendimize Allah’ın hükmüyle hükmetmek için bütün uzuvlarımıza oruç tutturmaktır.
İsterseniz, orucun bize rabbimizin hükmüyle hükmetmeyi kazandırması ve nefsimizi rabbimizin vahyiyle, isimleriyle nûrlandırması için nasıl oruç tutmamız gerektiğini kısaca izah edeyim.
Öncelikle midemize oruç tutturduğumuz gibi gözümüze de oruç tutturmalı ve gözümüzü şerde değil hayırda kullanıp yaşadığımız olaylara hikmetle bakmalıyız.
Gözlerimize oruç tuttururken aynı zamanda kulağımıza oruç tutturmalı ve kulağımızı yanlış şeylerden, dedikodulardan, iftiradan, uzak tutmalıyız. Nasıl ki midemizi yemekten içmekten koruyorsak aynı şekilde kulağımızı da bütün şerlerden korumalı, bir de rabbimizin âyetlerini, Kur’ân’ı, bize rabbimizi tanıtan, sevdiren sohbetleri, kısacası bize hayrı kazandıracak şeyleri dinlemeliyiz.
Dilimize oruç tutturmak için dilimizi yanlış şeyler söylemekten koruyup onu devamlı hayırda kullanmalı, bunun için de rabbimizi tesbih etmeli, hamd etmeli, şükretmeli, tekbir, tahmid ve tevhid etmeliyiz. Yetmez, dilimizi Allah’ın vahyini taşımada kullanıp herkesi rabbimize, hayra sabra, rahmete davet etmeliyiz; ama bunu yapabilmek için önce kendimizi rabbimizin emrine uymaya davet etmemiz gerekir. Aksi hâlde daha kendimiz Allah’ın davetine icabet etmemişken başkalarını Allah’a nasıl davet edebiliriz!
Kaldı ki oruçluyken Allah’ın sevdiği, razı olduğu gibi durmayıp başka şeylerin davetine icabet ettiğimiz takdirde gönlümüz yanış şeylerle meşgul olacağından zaten manevi orucumuz bozulmuş olur. Manevi orucumuzun bozulmaması için nefsimizin, başkalarının bizi davet ettiği Allah’tan başka her şeyden yüz çevirmemiz gerekir.
Evet, bir de elimize, ayağımıza oruç tutturmak vardır. Bunun için de elimiz, ayağımız devamlı hayırda olmalı ve onları Allah yolunda kullanmalıyız. Son olarak ise gönlümüze oruç tutturup rabbimizin sevgisi dışındaki sevgileri gönlümüze almamalıyız.
Böyle olunca sırat-el mustakimde rabbimize yürümüş, yakın olmuş ve rabbimizin güzelliği üzerimizde tecelli etmiş olur ki işte o zaman oruç tutmuş oluruz.
Elbette ki oruç sadece bu kadar değildir; ama bu kadarını anlamak bile orucu nasıl tutmamız gerektiğini anlamamıza yeter. Manevi hâlimiz böyle olursa gönlümüz güçlenir, dolayısıyla bu hâlimiz bize bütün seneye yetecek kadar gücü, kuvveti, imanı kazandırır. Mü’minin gönlü iman doludur. Mü’minin bütün kontrolü gönlüne aittir. Biz de hiçbir şekilde şeytana taviz vermeden kontrolümüzü gönlümüze teslim etmeliyiz.
Orucu az önce izah ettiğim gibi tuttuğumuzda rabbimize olan samimiyetimizi, ciddiyetimizi, takvâmızı ispatlamış oluruz ki Allah da takvâ sahiplerine furkân verir; yani Allah bu orucumuzun sonucunda bize furkânı, hikmeti ikram eder. Biz de artık doğrunun, yanlışın, hakkın, bâtılın ne olduğunu rabbimizden öğrenmiş olur, hayatımızı yaşarken rabbimize göre neyi yapıp neyi yapmayacağımızı bilir, karşılaştığımız olaylarda rabbimizin bizden ne istediğini anlar ve imtihanlara ona göre karşılık veririz. Böyle olunca da yaşadığımız her imtihanda Allah’ın isimleri üzerimizde tecelli eder; yani Allah bize furkânı, hikmeti vererek en büyük ikramı yapmış olur.
Evet, artık ramazanın sonunda bulunuyoruz. İnşallah bayram günü; ramazan ayımız bize rabbimizin yakınlığını, güzelliğini, muhabbetini, rızasını kazandırdığı, aynı şekilde affa, mağfirete uğrayıp Allah’ın rahmetinin içine girdiğimiz için hepimize gerçekten sevinme günü olur. Tabi, bu söylediğim; elinden geldiği ve gücünün yettiği kadarıyla rabbinin yolunda bir şeyler yapmaya çalışanlar içindir. Yoksa yapmayanlara bir şey yoktur; ama bu da onların kendi tercihidir. Onlar rablerini tercih etmeyip başka şeylerin peşinden koşmuştur. Böyle olunca da hiçbir şey kazanamamışlardır.
Evet, ramazanın sonuna geldik. Yapanlar için de yapmayanlar için de Allah’ın hepimize özel olarak tanıdığı bu imkân bitti; yani rabbini tercih edenler için de ramazan geçti, tercih etmeyenler için de geçti. Ömür de tıpkı ramazan ayı gibidir ve her ömür bir ramazan demektir. Nasıl ki rabbimizin istediği gibi yapsak da yapmasak da ramazan bitiyorsa aynı şekilde rabbimizin emrettiği gibi yapsak da yapmasak da ömrümüz biter. Ya bu ömürde rabbimizin sevdiği, razı olduğu gibi yapıp kazanırız ya da kendimizi boş şeylerle oyalar, meşgul eder ve başka şeylerin peşinden koşup kaybederiz. Bu tercih yalnızca bize aittir.
Hiç kimse Allah’ın huzurunda “şu bana şöyle yaptı, o yüzden kulluğumu yapamadım, şeytan bana şöyle hile yaptı, ben de onun hilesine yenik düştüm, ondan kulluğumu yapamadım” deyip bahane üretemez. Böyle derse karşılığında Allah’tan alacağı cevap “sana kimin ne yaptığını sormuyorum! Sen ne yaptın! Onların böyle yapmasına karşılık sen güzel yaptın mı, doğru yaptın mı! Bana verdiğin sözü yerine getirip sadakatini gösterdin mi! Sadıklardan oldun mu, olmadın mı! Onları affedip mağfiret ettin mi, etmedin mi! Onlara rahmet ettin mi, etmedin mi! İkram ettin mi, etmedin mi! Hidâyeti üzerinde gösterip insanların hidâyete ermesine vesile oldun mu, olmadın mı! Güzel yapıp benimle güzel oldun mu, olmadın mı! Yoksa beni tercih etmek yerine başka şeyleri mi tercih ettin” cevabıdır. O zaman da kul ne kadar büyük bir yanlış yaptığına ve aslında kendisinin rabbini tercih etmediğine, gerekeni yapmadığına şahid olur.
İmtihanlar nereden ya da kimden gelirse gelsin bizim için manevi olarak kazanma, nefsimizi temizleyip tezkiye etme, bize nefsimizin öfkesini, kızgınlığını yutturma imkânıdır. Allah, karşımıza bu imtihanları çıkararak bize “haydi öfkenizi yutun” buyuruyor. Eğer öfkemizi yutarsak nûrlanır, Allah’ın emrini, hükmünü nefsimize kabul ettirmiş oluruz. Bunun sonucunda nefsimiz nûrlanır, bize boyun büküp teslim olur ve hükmümüzün altına girer. Biz de o zaman nefsimize Allah’ın hükmüyle hükmederiz. Aksi takdirde nefsimize her uyduğumuzda onu büyütmüş oluruz ki sonra istesek bile ona güç yetiremeyiz. O da bize her istediğini yaptırır.
Evet, ramazanın son on günü cehennemden, nefisten kurtuluştur. Madem öyle “acaba nefsimizden kurtulduk mu kurtulmadık mı” diye kendimize bakmamız gerekir. Allah âyet-i kerimede “o gün ki ne mal fayda verir ne de evlat. Ancak Allah’a kalb-i selim (ıslah olmuş bir kalp) ile gelenler (o gün saadete erer).”717 Yani o gün nefsini temizlemiş, tezkiye etmiş olarak gelenler kurtuluşa, saadete erer, buyurmuştur. Bu nedenle nefsi tezkiye etmeden cehennemden kurtuluş yoktur. Hâl böyleyken cehennemden kurtulmak deyince kendi kendimize hayal kurup “herhalde ahirette cehennemden kurtulmuşumdur” diye düşünmeyelim; çünkü cennet de cehennem de bizdedir.
Nasıl?
Cehennem bizim isyan eden, ilahlık iddia eden, rabbine karşı nankörlük yapan, rabbini dinlemeyen, “benim istediğim gibi olsun” diyen nefsimizdir. Cennetimiz de bizim fıtratımız, gönlümüz, rabbimizin bize nefhettiği rûhumuzdur. Bu durumda nefsimizin cehenneminden kurtulduysak, ruhûmuzun güzelliği üzerimizde tecelli etmiş ve gönlümüz cennete dönmüş olur. Rûhumuzun güzelliği tecelli edince de Allah’ın Rahîm, Kerîm, Afuvv, Hakîm, Hakem, Nasîr, Selâm, Şehîd, Nûr, Veliyy, Mevlâ isimleri üzerimizde tecelli etmiş, biz de böylelikle rahim olmuş, kerim olmuş, afuvv olmuş, hakîm olmuş, hakem olmuş, nasir olmuş, selam olmuş, şahid olmuş, rabbimizin yakınlığını kazanmış oluruz. İşte, cehennemden kurtulmak da Allah’ın yakınlığı da böyledir.
Allah’a yakınlığı doğru anlayalım. Allah’a yakın olmak hâşâ iki şeyin birbiriyle yakınlığı gibi değildir! Allah’ın güzelliğinin üzerimizde tecelli etmesi iledir. Rabbimizin bizi sevmesinden ve bu sevgimiz neticesinde üzerimizde rabbimizin güzelliği tecelli etmesinden daha büyük yakınlık olur mu!
İnşallah bu ramazan ayı bize Allah’ın yakınlığını, isimlerinin ve güzelliğinin tecellisini kazandırmıştır.
Bütün bunları anlatmamın sebebi; ramazan ayında kazandığımız manevi hâlimizi, rabbimizin verdiği nimeti, ikramı bütün hayatımız boyunca korumaya çalışmamız gerektiğini bilmemiz içindir. Eğer ramazandan sonraki günlerde hâlimizi korumaya çalışmazsak o zaman ramazan ayının nûru bütün bir yılımızı kaplamamış olur ki böyle olunca da ramazandan önceki hâlimize geri dönmüş oluruz.
Evet, inşallah bu ramazanda Allah’ın Hallâk ismi üzerimizde tecelli etmiş, biz de Allah’ın vahyi ile yeniden dirilip rabbimizi dinleyen bir kul hâline gelmişizdir. İnşallah artık her şeyi rabbimize sorar ve her gün Kur’ân’ı okumaya, anlamaya, her bir âyet üzerinden rabbimize cevap verip onunla sohbet etmeye devam ederiz. Öyle ki hayatımızın her anı rabbimizin emrettiği, sevdiği, razı olduğu gibi olsun, dolayısıyla her anda ramazandaymış gibi yaşamış olalım.
Hayat baştan sona rabbimizin sevdiği gibi yapabilmemiz için karşımıza çıkan imtihanlarla doludur. Herhangi bir olayla karşılaştığımızda “acaba rabbim benden ne yapmamı istiyor, rabbim nasıl yapmamdan razı olur, nasıl yapmamı sever” dediğimizde kendimizi rabbimizin huzurunda buluruz. Bu huzur, Allah’ın gönlümüze isimleriyle, güzelliğiyle, vahyiyle tecelli etmesiyledir. Gerekeni yapıp rabbimizin vahyini her hayata geçirişimizde ise rabbimiz bize isimleriyle tekrar tecelli eder, biz de rabbimizin vahyiyle, isimleriyle kemale ermiş oluruz.
Allah’ın bir ismi ya da birkaç ismiyle yolculuk yapmak başka, Allah’ın doksan dokuz ismiyle, Kur’ân ile yolculuk yapıp kemale ermek başka bir şeydir. Allah’ın doksan dokuz ismi üzerimizde tecelli edince rabbimizin muradı üzerimizde gerçekleşir ve yeryüzünde rabbimizi kâmil manada temsil eden bir kul oluruz ki işte, bize bu nimeti kazandıracak olan tek şey Kur’ân’dır.
Ramazan da oruç da bizi Kur’ân ile kemale erdirir. O hâlde Kur’ânsız ramazan olmaz. Bundan dolayı Allah ramazan ayında Kur’ân nimetine şükretmemiz, takvâ sahibi olmamız ve hidâyete ermemiz için oruç tutmamızı buyuruyor.718 Eğer oruç tutarken takvâ sahibi olduysak, hidâyete erdiysek ancak o zaman Kur’ân nimetine şükretmiş oluruz ve rabbimizin muradı üzerimizde gerçekleşir. Yoksa Kur’ân’ı nimet olarak dahi görmediysek okumadıysak, dinlemediysek, anlamadıysak, rabbimize onunla cevap vermediysek nasıl şükretmiş oluruz! Kur’ân’ı bilmiyoruz ki, bizim için nasıl bir nimet olduğunu anlamamışız ki hâl böyleyken nasıl şükredeceğiz!
Sadece dilimizle “ya rabbi! Şükür” diyerek Kur’ân nimetine şükretmiş olmayız. Şükür, nimetin cinsiyle yapılır. Öyleyse Kur’ân nimetine şükredebilmemiz için her bir âyete iman etmemiz, ahlaka dönüştürmemiz, bir de onu ulaşabildiğimiz her yere taşımamız şarttır.
İnşallah Kur’ân artık gönlümüzde, hayatımızın içindedir. Biz de Kur’ân’ı hem gönlümüzde taşıyacak hem de hayatımızla taşıyıp gerektiğinde rabbimizin âyetlerini okuyacak ve ulaşabildiğimiz herkesi rabbimize, rabbimizin vahyine davet edeceğiz. Rabbimizin âyetlerini okuyup hayatımıza geçirdikçe Allah’ın güzelliği üzerimizde tecelli eder ve rabbimizin güzelliği, âyetleri üzerimizde görülmüş olur. O zaman da her güzel yaptığımızda, doğru yaptığımızda, hayra vesile olduğumuzda insanları kendi üzerimizde Allah’ın güzelliğine, âyetlerine şahid kılmış oluruz.
Allah âyet-i kerimede “işte böylece sizin insanlığa (örnek ve) şahidler olmanız, resulün de size şahid olması için sizi (sırât-ı mustakîmin tam) orta(sın)da (yürüyen) bir ümmet kıldık”719 buyurmuştur. İnşallah biz de rabbimizin buyurduğu üzere herkese örnek olacağız. Öyle ki hâli, dini her ne olursa olsun insanlar bize baktığında Allah’ın güzelliğine şahid olsun ve bizim üzerimizden rabbini sevsin.
Derdimiz, insanların bizi sevmesi ya da övmesi değildir! Derdimiz; Allah’ın bütün kullarının rablerini tanımaları, rablerine hamd etmeleri, rablerini övüp tesbih etmeleri, kendilerini bilip tanımalıdır; çünkü kul kendini bilir, tanırsa, kim olduğunu, nereden geldiğini, Allah’ın kendisine nasıl kıymet, değer, şeref verdiğini anlarsa aklını başına alır, bunun sonucunda da kendi gönlüne, hakikatine döner. İnşallah buna vesile olmak için insanlar bize bakınca rabbimizin güzelliğini görür, “ben de böyle bir kul, böyle bir insan olmak istiyorum” derler. Dediğim gibi; bunun karşılığında hiç kimsenin bizi sevmesini ya da övmesini beklemiyoruz; çünkü insanın bütün kıymeti, değeri, şerefi yalnızca Allah iledir, kulları ile değildir.
İnsanın üzerinde Allah’ın güzelliğinin görünmesi elbette ki Allah’ın vahyi ile ikram ettiği bir nimettir. Biz de hep beraber ramazan ayı boyunca rabbimizden bu nimeti almaya ve onun isimlerinin üzerinde tecelli ettiği bir kul olmaya çalıştık. İnşallah bu çabalarımızın neticesinde rabbimizin muradı üzerimizde gerçekleşmiştir. Bununla beraber rabbimize yakın olmuş, onun sevdiği, razı olduğu bir kul olmuşuzdur.
Artık yapmamız gereken şey; ramazandan sonraki günlerimizde de bu hâlimizi korumak ve onun huzurunda olduğumuzu bilip rabbimizin bizden istediği şekilde yaşamaktır; yani hiçbir şekilde bahane aramadan, “ben, bence, bana göre” demeden, rabbimizin bize zulmettiğini söylemeden, bu saygısızlığı, edepsizliği yapmadan rabbimizin yolunda elimizden geleni yapmaya çalışmaktır. Aksi hâlde Allah “ben şundan dolayı yapamadım, edemedim” deyip bahaneler üretmemizi kabul etmez. Niye Allah bize taşıyamayacağımız sorumluluğu mu yüklüyor, geçemeyeceğimiz imtihanlara mı tabi tutuyor ya da bizden vermediği bir şeyin karşılığını istiyor da vermediklerinden mi bizi hesaba çekiyor! Böyle bir şey mümkün değilse o zaman nasıl olur da “ben yapamıyorum” diyebiliriz!
Rabbimize böyle bir saygısızlık yapmayalım. “Yapamıyorum, edemiyorum” diye bir şey söz konusu olamaz. Varsa bir eksiğimiz kendi nefsimizi kınayacak ve “ben nefsime, şeytana uydum. Rabbimi dinlemedim, kendime zulmettim” diyeceğiz. Hemen ardından ise tövbe istiğfar edip rabbimizden yardım isteyeceğiz. O zaman inşallah Allah’ın yardımı gelir. Biz onun kulları olarak rabbimizden yardım istersek bizi yaratan rabbimiz hiç bize yardım etmez mi? -Elbette ki yardım eder; ama bizim istediğimiz şekilde etmez. O bütün kullarına nasıl yardım edilmesi gerektiğini en iyi bilendir. Başka türlü “biz hiçbir şey yapmayalım, rabbimiz bize ikram etsin. Ben yorulmayayım, o da bana versin kazanayım” deyip hiç çaba gayret, sarf etmeden layık olmadığımız nimetleri istememiz kendi kendimizi kandırmak olur.
Evet, kendimizi kandırmamak için aklımızı kullanıp tefekkür edecek, tefakkuh edecek, tedebbür edeceğiz. Rabbimizin âyetleri üzerinde derinlemesine düşünüp tefakkuh ederken, tedebbür edip âyetlerin arkasındaki manaya bakarken bir tek okuduğumuz âyetlere bakmamız doğru değildir, rabbimizin o konuda söylediği diğer âyetlere de bakmamız gerekir. Yetmez, peygamberler o âyetlere nasıl iman etmiş ve hayatlarını yaşarken o âyetle nasıl hareket etmişlerse bir örnek olarak peygamberlere de bakıp onların anladığı gibi anlamamız gerekir.
Herkes hayatı yaşarken kendine göre tecrübe sahibi olur. Biz de karşılaştığımız imtihanlarda rabbimizin bizden ne yapmamızı istediğini tecrübemize göre anlamalı ve hayatımızı rabbimizin razı olacağı şekilde yaşamalıyız.
Unutmayalım ki bu âleme rabbimizi, kendimizi tanımaya gelmişiz. Hatta dosdoğru kelime; rabbimizi, rabbimizin güzelliğini, El Esmâu’l Husnâ’sını kazanmaya gelmişiz. Bunun için bize gerekli olan şey de marifetullah’tır; rabbimizi bilmek, tanımaktır. Aynı zamanda kendimizi, hayatı, varlığı tanımak ve olayları, imtihanları anlamaktır.
Marifetimiz bize şehadeti kazandırır. Şehadeti kazanınca artık nereye bakarsak bakalım rabbimizin güzelliğine El Esmâu’l Husnâ’sına şahid oluruz. Bu şehadetimiz de bize imanı, muhabbeti kazandırır. Böylelikle her anda ne yana dönersek dönelim rabbimizin vechinin, güzelliğinin orada olduğuna, rabbimizin güzelliği ile, muamelesi ile, rahmetiyle, ikramıyla karşı karşıya olduğumuza, rabbimizin bizi nasıl sevdiğine, nasıl rahmetle, muhabbetle muamele ettiğine, bizi nasıl düzelttiğine, terbiye ettiğine, koruyup muhafaza ettiğine şehadet ederiz. Sonuç olarak Allah’ın yakınlığını, dostluğunu, velayeti, kurbiyeti, mukarrebun olmayı, ebedi hayatımızı, cenneti, ebedi bir saadeti kazanırız; ama marifetimiz olmadı mı o zaman da varlık üzerinden rabbimize şahid olmamız mümkün olmaz, dolayısıyla hiçbir şey kazanamayız.
Ne yana dönersek dönelim rabbimizin vechinin orda olduğuna şehadet etmek için gözümüzü, aklımızı, gönlümüzü rabbimizin yolunda kullanmamız gerekir. Bu yüzden Allah âyet-i kerimelerde “akletmez misiniz,720 düşünmez misiniz,721 tefekkür etmez misiniz,722 tefakkuh etmez misiniz,723 tedebbür etmez misiniz,724 ne de az düşünüyorsunuz.”725
Yani rabbimize şehadet edebilmek için aklımızı Allah’ın vahyinin nûrunda sonuna kadar kullanmalı ve her bir âyeti derinlemesine düşünüp tefekkür etmeliyiz. Öyle ki okuduğumuz âyetler bize rabbimizin ismiyle varlık âyetlerini okuyabilme vasfını kazandırsın.
Allah bir de “ancak gönül (ve akıl) sahiplerinden başkası (bunu düşünüp) öğüt almaz.”726 Yani “bunu ancak ulûl elbâb (gönül sahipleri) anlar” buyurmuştur. Demek ki yalnızca aklımızı kullanmamız yetmiyormuş! Gönlümüzü de kullanmamız gerekiyormuş! Neden? -Gönlümüzde ne varsa aklımız ona göre çalışır da ondan. Gönlümüzde küfür varsa aklımızı küfre göre çalıştırır, iman varsa imana göre çalıştırırız. Akıl, kendisine sorduğumuz soruların cevabını bize verir; ama aklımıza o soruları soracak olan da gönüldür, fıtrattır.
Evet, hep beraber ramazan ayının, dolayısıyla “Ben Kimim” sohbetlerinin sonuna geldik. Bir sonraki bölümde hayatı yaşarken Allah’ın nûrunu, güzelliğini nasıl kazanacağımızı da anlamaya çalıştıktan sonra “Ben Kimim” sohbetlerini tamamlamış olacağız.
İnşallah bu vesileyle cehennem olan nefsimizin her türlü hilesinden, şeytanın vesvesesinin peşinden gitmekten, bununla beraber nefsimize uyup kibirlenmekten, riya yapmaktan, haset etmekten kurtulmuşuzdur.
Allah bizi nefsine gömülenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi aklı, nefsi, gönlü rabbinin âyetleriyle, isimleriyle, güzelliğiyle nûrlanan kullarından eylesin. Allah bizi nefsinin cehenneminden kurtulanlardan ve gönlü marifet cennetine dönen kullarından eylesin. Allah bizi “ben kimim” sorusuna rabbinin âyetleriyle cevap veren, verdiği her cevabı da gönlünde, her zerresinde tadanlardan eylesin. Allah bizi; rabbini, kendini, hayatı bilenlerden, tanıyanlardan ve hakikatinin üzerinde kâmil manada tecelli ettiği kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
