close

25.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber “ben kimim” sorusuna cevap vermeye ve kim olduğumuzu âyetlere göre anlamaya çalışıyorduk. Şimdiye kadar ki bütün sohbetlerimizde kim olduğumuzu rabbimizin beyan ettiği şekilde anladık inşallah. Son olarak bu sohbetimizde imtihanlar karşısında neden güzel yapmamız gerektiğini ve rabbimizin nûrunu nasıl kazanacağımızı anlamaya çalışacağız. Böylelikle kim olduğumuzu ve hayatı nasıl yaşayacağımızı öğrenmeye çalışırken eksik hiçbir şey kalmayacak.

Hayatın bütün gayesi rabbimizin nûrunu kazanmak ve onun nûruyla nûrlanmaktır. Karşılaştığımız bütün imtihanlar da güzel yapıp Allah’ın nûrunu kazanmamız için birer imkândır. Allah “dileyen, rabbine varan bir yol tutsun”727 buyurur. Rabbimize varan yol; onun nûruyla nûrlanmak için hayatı yaşarken her anda rabbimizin istediği, sevdiği gibi yapmaktır. Bunun için de rabbimizin nûruyla nasıl nûrlanacağımızı bilmemiz gerekir ki imtihanlarla karşılaştığımızda doğru yapıp Allah’ın nûrunu kazanabilelim. İşte, bu sohbetimizde hep birlikte Allah’ın nûrunu nasıl kazanacağımızı anlamaya çalışacağız inşallah.

“Allah, göklerin ve yerin Nûr’udur.”728 Göklerin ve yerin demek var olan her şey manasındadır. Eğer Allah göklerin ve yerin; yani her şeyin nûruysa bu durumda her yerde sadece onun nûru tecelli etmiştir. Bu yüzden gördüğümüz her şey aslında onun nûrunun, güzelliğinin tecellisidir. Biz de bu âleme sadece rabbimizin nûrunu, güzelliğini kazanmaya gelmişiz.

İnsanın bu âlemde kazanabileceği ve kendisiyle beraber ahirete götürebileceği tek şey; Allah’ın nûrudur, güzelliğidir. Allah’ın nûrunu kazananlar hem dünyada hem de Kıyamet gününde karanlıktan kurtulur; çünkü kazandıkları bu nûr önlerinden ve sağlarından kendilerini aydınlatır. Bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede “o gün mü’min erkeklerle mü’min kadınları önlerinden ve sağlarından (amellerinin) nûrları aydınlatıp hızla giderken görürsün”729 buyurmuştur. Dikkat edilirse Allah sadece “önlerinden ve sağlarından” buyuruyor; çünkü sol tarafta nûr yoktur. Orada insanın sadece günahları vardır.

Allah hiç kimseye torpil yapmaz. Kim ne kazanmışsa kendisi onun için çabasını, gayretini göstermiş, Allah da duasını kabul edip ona ikram etmiştir. Kıyamet günü nûrları kendilerini önlerinden ve sağlarından aydınlatanlar da hayatı yaşarken ellerinden gelen çabalarını göstermiş, Allah’ın âyet-i kerimede bize haber verdiği üzere “rabbimiz! Muhakkak ki biz, ‘rabbinize iman edin’ diye imana çağıran bir davetçiyi (senin resulünü) işittik ve hemen (ona) iman ettik. Rabbimiz! Artık bizim günahlarımızı mağfiret et, kötülüklerimizi (kıyamet günü) bizden ört ve canımızı ebrâr (iyi amel işleyen ve insanları buna sevk edenler) ile beraber al”730 demiştir. Mü’minler dünyadayken “rabbim! Nûrumuzu tamamla. Biz senin istediğin gibi bir kul olmayı beceremedik, bunu bize sen ikram et; çünkü sen her şeye kâdirsin. Bizim günahlarımızı mağfiret et ve sol tarafımızı da nûrlandır” deyip gerekeni de yaptıkları için Allah onlara hem bu dünyada hem de ahirette ikram etmiş ve onları nûrlandırmıştır.

Bir de Kıyamet günü karanlıkta kalanlar vardır. Onlar da hayatlarını yaşarken Allah’ın sevdiği gibi yapmayıp onun nûrunu kazanmadıkları için Kıyamet günü karanlıkta kalmışlardır. Böyle olunca da dünyadayken beraber oldukları nûr saçan mü’minlerin nûrlarından istifade etmek isterler. Allah bunu bize haber verirken âyet-i kerimede “o gün münafık erkeklerle münafık kadınlar, iman edenlere derler ki: Bize bakın da nûrunuzdan (biz de biraz) faydalanalım” buyurur. O gün kaybedenler kendilerinde nûr olmadığı için mü’minlerin nûrundan istifade etmek isterler; ama “(onlara) ‘arkanıza dönün de bir nûr arayın’ denilir.”731 Yani “nûru burada istemeniz size bir fayda vermez, sizin bunu dünyadayken kazanmanız lazımdı” denilir.

İnsan ahirete ya Allah’ın nûrunu kazanmış olarak ya da kaybetmiş olarak gider. Hiç kimse için üçüncü bir seçenek yoktur; ama bu konudaki tercihi Allah, kulun kendi iradesine bırakmıştır. Bu nûr Allah’ın güzelliğinin, El Esmâu’l Husnâ’sının nûrudur ve ancak dünyadayken kazanılır. İsteyenler karşılaştığı imtihanlarda Allah’ın emrettiği, razı olduğu gibi yapıp Allah’ın güzelliğinin nûrunu kazanır. İstemeyenler de “ben, bence, bana göre” der ve hayatı kendi bildiği gibi yaşayıp Allah’ın nûrundan mahrum kalır.

İnsana tecelli eden nûru zahiri olarak anlamak doğru değildir; yani birine nûr tecelli edince yüzü beyazlaşıyormuş gibi anlamayalım. Bu nûr aşkın, muhabbetin, güzelliğin tecellisidir. Biri zenci olabilir; ama Allah’ın nûru kendisine tecelli ederse hem kendisi aydınlanır hem de her tarafı Allah’ın güzelliğiyle, isimlerinin nûruyla aydınlatır.

Nûr bir tek Allah’ın nûrudur. Nûru Allah’ın güzelliğinin, isimlerinin dışında arayanlar onu hiçbir zaman bulamazlar. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “Allah, bir kimseye nûr vermemişse artık onun hiçbir nûru yoktur”732 buyurmuştur. Madem öyle “acaba Allah ile ne kadar nûrlanıyor, güzelliğiyle ne kadar güzelleşiyorum” deyip kendimize bakalım. Bakalım ki Allah’ın nûrunu kazanıp kazanmadığımızı anlayabilelim. Yoksa ahirete nûru kaybetmiş olarak gidersek o zaman iş işten geçmiş olur. Zaten şeytanın bütün derdi budur. Onun bütün hilesi, tuzağı, vesvesesi bizi Allah’ın nûrundan mahrum etmek ve karanlıkta bırakmak içindir.

İmtihanda olmadığımız tek bir anımız bile yoktur. Allah’ın bizden istediği; bu imtihanlarda güzel yapıp onun nûrunu kazanmaktır. Şeytanın bütün gayesi de bizi Allah’ın nûrundan mahrum bırakmaktır; yani Allah bizi karanlıklardan nûra çıkarırken şeytan bizi nûrdan karanlıklara davet eder. Onun için Allah âyet-i kerimede “Allah, iman edenlerin velisi (dostu ve destekçisi)dir, onları (cehalet ve nefsani) karanlıklardan nûra çıkarır. İnkâr edenlere gelince, onların veli(si, dostu ve destekçi)leri ise tâğuttur (azgınlığın kaynağı olan şeytan ve şeytanlaşmış insanlardır) onları nûrdan karanlıklara çıkarır”733 buyurmuştur.

Eğer karanlıkta kaldıysak bilelim ki Allah’ın nûrunu alamadığımız içindir; çünkü nûr olmayınca karanlık olur. Diğer bir ifadeyle kul, Allah’tan yüz çevirince, Allah’ı unutunca, rabbiyle beraber olmayınca bunun sonucunda şeytana, nefsine, dünyaya, başka şeylere dönmüş olur ki o zaman da nûrdan mahrum olur ve karanlıkta kalır.

Kul, nûrdan mahrum kalmayı istemiyorsa öncelikle rabbine dönmelidir. Rabbine dönerse hayatı Allah’ın istediği gibi yaşar “acaba rabbim benden ne yapmamı, nasıl olmamı istiyor” diye düşünür ve karşılaştığı imtihanlarda alışverişini Allah ile yapar. Allah için yaptığı her iyilik, güzellik de kendisine Allah’ın nûrunu kazandırır. Allah âyet-i kerimede “(ey mü’minler) onunla yapmış olduğunuz alışverişinizden dolayı sevinin”734 buyurmuştur. Neden? -Çünkü Allah bu alışverişin sonucunda kuluna nûrunu, güzelliğini ikram edecek de ondan! Dolayısıyla âyet aynı zamanda “alışverişinizi Allah ile yapın; yani tabi tutulduğunuz imtihanlarda Allah’ın sevdiği, razı olduğu gibi yapın ve Allah’ın nûrunu kazanın” anlamına gelir.

Evet, kul, alışverişini Allah ile yaptığında Allah onu sevindirir. Her güzel yapışında gönlüne Allah’ın nûru, rahmeti, affı, mağfireti, aşkı, muhabbeti tecelli eder. Böyle olunca da gönlü Allah’ın nûruyla, güzelliğiyle, tecellisiyle, zikriyle, aşkıyla, muhabbetiyle genişler, ferahlar, mutmain olur ve kul bununla sevinir; ama gönlüne Allah’ın nûru tecelli etmezse bu defa şeytan onun gönlünü vesveselerle, şüphelerle, sıkıntılarla, endişelerle karartır ki böyle olunca da kul manevi olarak karanlıkta kalır.

Nasıl ki güneş batınca gece oluyor ve her yer kararıyorsa Allah’ın nûru kulun gönlüne tecelli etmeyince de kulun gönlü kararır ve kul karanlıkta kalır. İnsanı karanlıklardan nûra, aydınlıklara çıkaran bir tek Allah’tır, bu yüzden insanın güneşi de nûru da, güzelliği de; kendisi için rahmet olan, hayır olan, af olan, mağfiret olan, aşk olan, muhabbet olan, kendisini yaratan rabbidir. Hâl böyleyken biri asıl güneşinin, nûrunun Allah olduğunu unutursa kendi kendine bir hayale kapılır ve kıymetinin, değerinin başka şeylerle olabileceğini zanneder. Oysaki insanın kıymeti de değeri de şerefi de yalnızca Allah iledir, Allah’ın nûruyladır. İnsan ancak Allah’ın nûru tecelli edince şereflenir, kıymetlenir, değerlenir, Allah’a yakın olur. Allah’ın nûru olmayınca ise hem kendini, hakikatini hem de Allah’ın kendisine verdiği kıymeti, değeri kaybeder.

Peki, bir kulun gönlüne Allah’ın nûrunun tecelli ettiği nasıl anlaşılır?

O kulun konuştukları da düşündükleri de yaptıkları da saf nûr olur, Allah’ın güzelliği olur. Hangi imtihanla karşılaşırsa karşılaşsın üzerinde yalnızca Allah’ın güzelliği tecelli eder.

Hayat baştan sona Allah’ın nûrunu kazanma yolculuğundan ibarettir. Daha önceki sohbetlerimizde söylemiştik; insanın yaptığı her şey üzerinde manevi olarak bir elbise gibi durur. Güzel yapmışsa nûrdan bir elbise, kötülük yapmışsa karanlıklardan bir elbise olur. Onun için biri vefat edince ahirete ya nûrdan ya da karanlıktan bir elbise giymiş olarak gider.

Mesela; Allah âyet-i kerimede “o gün birtakım yüzler (cennetle müjdelendikleri için nûrdan) ışıl ışıl parıldar. (Muhabbetle) Rablerine nazar eder (ve bakar)lar.”735 O gün birtakım yüzler de vardır ki (dünyanın geçiciliğine aldandıkları için ümitsizce kararmış ve) asıktır. (Çünkü onlar) Bel kemiklerini kıran bir felakete uğratılacaklarını (iyice) anlarlar”736 buyurmuştur. Kıyamet günü birtakım yüzler nûrdan ışıl ışıl parıldarken bir kısım yüzler de sanki karanlık geceden bir parça gibi kapkara kesilir. Bunun sebebi; dünyadayken yaptıklarının kendilerine manevi bir elbise olmasıdır. Yüzü ışıl ışıl parlayanların elbisesi nûrdandır, yüzü karanlık bir gece gibi kapkara kesilenlerin elbisesi ise karanlıktan bir elbisedir.

Hepimiz bu hayatı birlikte yaşarız. Birbirimize olan muamelelerimizle ya Allah’ın nûrunu kazanır, nûrdan bir elbise giyeriz ya da yaptığımız kötülüklerle nûrdan mahrum kalır, karanlıktan bir elbise giyeriz. Allah âyet-i kerimede “nerede olursanız olun, (kıyamet günü) Allah hepinizi bir araya getirir”737 buyurur. Her ne kadar şimdi zahiri olarak birbirimize baktığımızda manevi elbisemizi göremesek de Allah o gün bizi bir araya topladığında nasıl bir elbiseye büründüğümüzü görürüz.

Aynı şekilde huzura da bu manevi elbisemizle çıkarız; yani huzura gittiğimizde üzerimizde ya nûrdan bir elbise ya da siyah geceden, katrandan bir elbise olur. Zaten elbisesi katrandan olan biri için Allah “onu huzuruma getirmeyin” buyurur ve onu huzuruna kabul etmez; çünkü o da hayatını yaşarken rabbinin huzurunda durmak istememişti. Allah’ın kendisine verdiği nûru öyle bir kaybetmiş ve kendini şirkin, küfrün karanlığına öyle bir batırmıştı ki artık simsiyah olmuştur ve huzura gitmeye layık değildir.

Allah bize “tamam, bu kadar yeter, sana verdiğim süre bitti, artık gel” demeden hepimiz için Allah’ın nûrunu kazanma imkânı vardır. Zaten dünya hayatı bu nûru kazanma imkânından ibarettir. Hepimiz Allah’ın verdiği nûru da güzelliği de burada kazanırız. Allah’ın “yap” dediğini yapar, “yapma” dediğini yapmazsak Allah’ın nûruyla nûrlanır, güzelliğiyle güzelleşiriz; ama tam tersine Allah’ın “yapma” dediklerini yapar, “yap” buyurduklarını yapmazsak o zaman da Allah’ın bize verdiği nûru kaybederiz.

Allah’ın nûrunu en güzel, en kâmil manada kazanan ve üzerinde gösteren Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Bu nedenle Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “ey nebî! Muhakkak ki biz seni (ancak insanlar için) bir şahid, bir müjdeleyici ve bir uyarıcı olarak gönderdik. Ayrıca onun izni ile (insanları) Allah’a (çağıran) bir davetçi ve nûr saçan bir kandil olarak (gönderdik)”738 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz âlemlere rahmettir ve bütün âleme nûr saçandır. Allah başka bir âyet-i kerimede yine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “(resulüm!) de ki: “Eğer Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı mağfiret etsin; çünkü Allah ğafûrdur, rahîmdir (her türlü günahı mağfiret eden, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir)”739 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz nûr saçan kandilse ve Allah ona tabi olmamızı bize emrediyorsa o hâlde nûru kazanmak için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmamız şarttır, olmazsa olmaz olandır.

Allah başka bir âyette “sakın (resulümüzü dinleyip duymazdan geldikleri ve onu hakiki manada) işitmedikleri hâlde ‘işittik’ diyenler gibi olmayın”740 buyurur. İşitmediği hâlde işitmiş, anlamadığı hâlde anlamış gibi yapanlardan olmayın. Önce resulümüzün size ne söylediğini, anlattığı her vahyi iyice dinleyip anlayın. Sakın “bence, bana göre” demeyin. Yoksa pişman olursunuz.

Neden pişman oluruz? -Çünkü “bence, bana göre” dediğimizde işi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi değil kendi nefsimize göre yapmaya kalkarız ki bu da bize Allah’ın nûrundan hiçbir şey kazandırmaz; ama Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olunca kendi gönlümüz, marifetimiz, ilmimiz, hikmetimiz, imanımız, aşkımız, muhabbetimiz, sırat-el mustakimde rabbimize yürüdüğümüz, insanlara rahmet olduğumuz, hayr olduğumuz, ikram olduğumuz, af ve mağfiret olduğumuz, hidâyet olduğumuz kadarıyla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakına bürünür ve nûr saçan kandil oluruz. “Bence, bana göre” dediğimizde ise dalâlette kalır ve Allah’ın bize verdiği nûrumuzu dahi kaybederiz. Oysaki Allah’ın bize verdiği nûru, güzelliği, nefhettiği rûhu, tecelli ettiği esmayı kaybetmemeli, tam tersine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onları kemâle erdirmeliyiz.

Bütün imtihanlar Allah’ın isimlerinde kemâle erelim, rabbimizin nûrunu kazanalım ve rabbimizle nûrlanalım diyedir. Yaşadığımız her olay rabbimizin bize muamelesi ve manevi olarak kazanmamız için bizi tabi tuttuğu imtihanlardır. Bu imtihanlara Allah’ın isimleriyle muamele edince imtihanı kazanmış ve Allah’ın bize o imtihanı göndermesindeki muradını yerine getirmiş oluruz ki bu da bize Allah’ın nûrunu kazandırır.

Allah’ın her bir isminin özel bir nûru vardır. Rahîm isminin nûru farklı, Kerîm isminin nûru farklı, Afuvv isminin nûru farklıdır. Doksan dokuz ismin her birinin nûru bu şekilde kendine özeldir, farklı farklıdır. Karşımızdakini affetmemiz gereken bir imtihanla karşılaştığımızda bize yanlış yapanı affedince Allah’ın Afuvv isminin, mağfiret edince Ğafûr isminin, rahmet edince Rahîm isminin, ikram edince Kerîm isminin, selamet olunca Selâm isminin, yardım edince Nasîr isminin nûrunu alırız. Kısacası karşılaştığımız imtihanlara hangi isimle muamele edersek o ismin nûru üzerimizde tecelli eder. Her bir isim tecelli edip kemâle erince ise bu defa kâmil insan oluruz. Tek bir isim üzerimizde kemâle erse bile diğer isimleri mutlaka peşinden getirir.

Allah bizden bütün isimlerinin üzerimizde kemale ermesini ve yeryüzünde onu temsil edip kendisine halife olmamızı, ayna olmamızı istiyor. Bunun için de bize lazım olacak her şeyi zaten bize vermiştir, vermeye de devam eder. Yetmez, bir de kazanmamız için yaptığımız her güzelliğe kat be kat ikramlarda bulunur. Mesela; yaptığımız yanlışa karşılık Allah’ın bize verdiği ceza bire birdir; ama yaptığımız iyiliğe, güzelliğe, yani nûra verdiği karşılık en az bire ondur. Allah işlediğimiz güzel amellere; gönlümüze, samimiyetimize, ihlasımıza, rabbimizin rızasını dert edişimize göre en az bire on, bire yüz ya da hesapsız olarak karşılık verir. Eğer Allah, en ufak bir iyiliğe bile bu kadar büyük ikramlarda bulunuyorsa, buna rağmen Allah’ın bize verdiği nûru kaybedersek kendimize nasıl zulmettiğimizi, artık buradan anlamamız gerekir.

Zaten hepimiz güzelliğin ne olduğunu biliyoruz. Kendimize yapılmasını istediğimiz şeyler güzeldir, yapılmasını istemediğimiz şeylerse güzel değildir. Bunu bilmeyen hiç kimse yoktur; yani herkes bu konuda âlimdir. Herkes rabbini, rabbinin kendisinden ne istediğini, doğrunun, yanlışın, güzelin, çirkinin ne olduğunu kendi gönlünden bilir. Dışarıda fetva aramaya gerek bile yoktur. Madem öyle biz de bize yapılmasını istediğimiz şeyi insanlara yapalım, bize yapılmasını istemediğimiz şeyleri kimseye yapmayalım. Böyle yapınca nûrlanmış oluruz.

Evet, Allah yaptığımız iyiliğe, güzelliğe en az bire on veriyorsa o hâlde Allah’ın nûrunu kazanmak hiç de zor değildir. Yeter ki kendimize zulmetmeyelim ve kendimizi karanlıkta bırakmayalım. Yapacağımız tek şey; karşımıza çıkan imtihanlarda Allah için güzel yapmaktır. Allah bize yalnızca “güzel yapın” buyuruyor; ama güzel yapmak da tek başına yeterli değildir. Bir de güzel yaparken niyetimiz doğru olmalıdır.

“(O gün) Onun (Allah’ın) yanında hiçbir kimseye verilecek bir nimet yoktur. E’Âlâ (yüceliği anlaşılamayacak kadar büyük) olan rabbinin vechini (cemâlini ve rızasını) isteye(rek gerekeni yapa)n müstesna!”741 Yani Allah’ın vechini, cemâlini, güzelliğini isteyerek yaptığınız işlerden başka hiçbir işiniz nimete, ikrama, şükrana, nûra layık değildir. Bu durumda Allah’ın nûrunu kazanabilmemiz için yaptığımız her hayrı, iyiliği, güzelliği saf Allah için yapmamız ve onu yaparken yalnızca Allah’ın güzelliğini, güzelliğinin nûrunu istemiş olmamız şarttır.

Bilmemiz lazım ki ameller niyetlere göredir. Niyetimiz neyse duamız odur. Aynı zamanda duamız neyse Allah bize yalnızca onu verir, başka bir şey vermez. Öyleyse güzel bir şey yaparken niyetimizin ne olduğunu mutlaka bilelim ve onu yaparken niyetimizde rabbimizin nûruyla nûrlanmayı ve güzelliğiyle güzelleşmeyi isteyelim. Öyle ki Allah’ın güzelliği, El Esmâu’l Husnâ’sı bizde tecelli etsin, biz de Allah’ın nûrunu, isimlerinin güzelliğini alalım.

Ameller niyetlere göredir. Birine “o da bana iyilik yapsın” niyetiyle iyilik yaparsak o kişi de bize bir iyilikte bulunur, böylece yaptığımızın karşılığını almış oluruz. Ya da “ben bu iyiliği yapayım, insanlar beni sevsin, kimse beni eleştirmesin, çekiştirmesin, kötülemesin, insanlar benim hakkımda ne iyi insandır, desin” dersek Allah bize yine yaptığımızın karşılığını verir ve bizi insanlara sevdirir. Bununla beraber bizi insanların kötülemesinden korur ve herkese bizim hakkımızda “ne iyi insandır” dedirtir; ama o yaptıklarımızın karşılığında Allah’ın nûrunun, güzelliğinin tecellisini alamayız; çünkü yaptığımızı Allah için değil onlar için yapmışız. Eğer yaptığımız hayırlardaki duamız, niyetimiz Allah’ın güzelliği olursa “ben rabbimin nûrunu, güzelliğini, sevgisini, muhabbetini, yakınlığını, dostluğunu, cemâlini, vechini istiyorum” dersek o zaman bu duamızın karşılığında kazanacağımız nimet; Allah’ın güzelliğinin, nûrunun tecellisi ve Allah’a yakınlık olur.

Niyetimizin ne kadar önemli olduğu konusunda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in beyan ettiği bir hadisi anlatayım.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurur. Allah Kıyâmet günü herkes hesabın nasıl olduğunu anlasın diye önce üç kişiyi hesaba çeker ve kıyamet yerindekilere de bu hesabı gösterir. Bu üç kişiden öncelikle âlim olanı huzuruna alır ve ona “sana ilim verdim. Anlat bakalım, sen bunun karşılığında ne yaptın” diye sorar. Âlim de “ya rabbi! Evet, sen bana ilmi ikram ettin. Ben de onunla amel ettim, gece gündüz senin rızan için insanlara anlattım” diye cevap verir. Bunun üzerine Allah “evet, anlattın; ama benim rızam için anlattığını söylerken yalan söyledin. Benim rızamı kazanmak için anlatmadın. İnsanlar senin hakkında ‘ne âlimdir, ne kadar çok biliyor, ne kadar güzel konuşuyor’ desinler diye anlattın. Ben de duanı kabul edip kullarıma bunu dedirttim. Seni dinleyen herkes sana ‘ne kadar âlimdir, ne kadar güzel anlatıyor’ dediler. Dolayısıyla yaptığının karşılığını aldın” der ve meleklere “onu cehenneme götürün” buyurur.

Sonra bir zengini huzura alır. Ona da “sana mal verdim, mülk verdim. Söyle bakalım, bunun karşılığında sen ne yaptın” diye sorar. Zengin kul da “ya rabbi! Bana verdiğin mallarla hayır işledim, güzellik yaptım, senin rızan için gece gündüz ihtiyacı olanlara dağıttım” der. Allah ona “doğru söyledin, insanlara dağıttın; ama benim rızam için dağıttığını söylerken yalan söyledin. Yaptıkların benim rızam için değildi, insanlar senin için ‘ne cömert adamdır ne kerim adamdır’ desinler diye malını dağıttın. Ben de kullarıma dünyadayken bunları söylettim. Sen de yaptıklarının karşılığını aldın” buyurur ve meleklere “onu cehenneme götürün” der.

En son da savaşta şehid olmuş birini huzura alır. Ona “peki, sen ne yaptın” diye sorar. Şehid olan kul “ya rabbi! Canımı senin yolunda feda ettim” der. Allah ona da “doğru, canını feda ettin; ama benim yolumda etmedin. İnsanlar senin hakkında ‘ne kahraman adamdır ne kadar güzel savaşıyor’ desin ve seni övsün diye canını feda ettin. Ben de duanı kabul ettim ve insanlara seni övdürdüm” der. Ardından meleklere “onu da cehenneme götürün” buyurur.742

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in anlattığı bu üç kişi de mü’mindir, hayırda olan kullardır. Biri âlimdir, hem ibadetlerini, kulluğunu yaparken hem de insanlara gece gündüz anlatmış, öğretmiş ve onları Allah’a davet etmiştir. Diğeri cömerttir, yardıma ihtiyacı olanlara malını dağıtmış, infak etmiş, sadaka vermiştir. Öteki ise sözde şehiddir, Allah yolunda canını vermiştir; ama hepsinin de bu hayırları işlerken ki niyetleri bozuktur. Niyetleri; Allah’ın nûrunu, güzelliğini kazanmak değil; insanların kendileri hakkında güzel sözler söylemesidir. Bu sebeple üçü de işledikleri hayırlarda Allah’ın nûrunu kazanamamıştır.

Hadis devam ediyor. “Kıyâmet yerindekiler bu sahneyi seyredip hayatı ibadetle geçen âlimin, insanlara karşı cömert olan zenginin ve Allah yolunda sözde şehid olmuş kişinin hâlini görünce dehşete kapılır. Ardından ‘acaba saf Allah için yaptığımız hangi amelimiz var’ diye hemen kendi defterlerine bakarlar.”

Kıyamet günü bakacağımız defterimiz bizdedir. Bu defter, kendi gönlümüzdür; yani gönlümüzün kitaba dökülmüş hâlidir. Kitabımız şu anda da elimizdedir. Hepimiz kendimize baktığımızda gönlümüzün nasıl bir hâlde olduğunu biliriz. Öyleyse Kıyamet günü gelmeden şimdiden defterimizi okuyalım ve orada yanlış olanları tövbe, istiğfar ederek, kendimize çekidüzen vererek düzeltelim, temizleyelim.

Aynı şekilde saf Allah için yaptığımız hangi işlerimiz olduğuna, Allah’ın güzelliğini, nûrunu kazanmak için neler yaptığımıza, ne kadar nûrlandığımıza, ne kadar fedakârlık yaptığımıza, rahmet ettiğimize, affettiğimize, mağfiret ettiğimize, kızınca Allah’ın hatırı için kızgınlığımızı ne kadar yuttuğumuza, bize yanlış yapanları ne kadar affettiğimize, hiç olmamış gibi muamele ettiğimize, Allah’ın kullarını Allah için ne kadar sevdiğimize, onlara ne kadar ikram ettiğimize, kimseden en ufak bir karşılık beklemeden saf Allah rızası için “ben rabbimin rızasını, sevgisini, yakınlığını istiyorum. Ben rabbimin beni kulu olarak kabul edip sevmesini istiyorum” diyerek ne kadar yaptığımız işler olduğuna bakalım. Baktığımızda hepsini apaçık bir şekilde görür, anlarız.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde “içine şirk karışan bir ameli Allah kabul etmez. Onu götür bana şirk koştuğun ortaklarıma ver, buyurur” demiştir. Allah da âyet-i kerimede “Allah dilediğini (hidâyeti isteyeni) kendisine (kul olarak) seçer”743 buyurmuştur. Allah sadece kendisini, rızasını tercih edenleri seçer. Yapılan bir işin içine Allah’ın rızasından başka bir şey girerse Allah onu asla kabul etmez. Kabul etmesi için yapılan her işin saf Allah için olması; yani o işe hiçbir şirkin bulaşmaması şarttır. Bulaşırsa o zaman Allah “onu götür, bana şirk koştuğun ortaklarıma ver” buyurur ve onu kabul etmez.

Evet, kendimize baktığımızda neyi ne kadar saf Allah için yaptığımızı, bununla beraber yaptığımız işlere şirk karıştırıp karıştırmadığımızı anlarız. Yeter ki samimi olalım ve kendimizi kandırmayalım. Aksi hâlde Kıyamet günü bir de bakarız ki yaptığımız hiçbir şey Allah için olmamış, dolayısıyla Allah’ın nûrunu kazanamamış, karanlıkta kalmışız! Karanlıkta kalınca da iş işten geçmiş olur sonra kazananlardan kendimiz için nûr istememiz bile bize hiçbir fayda vermez.

Az önce okuduğumuz âyette Allah’ın bize o günü nasıl haber verdiğini anladık. Kendilerini önlerinden ve sağlarından nûrları aydınlatan mü’minlerin dünyadayken kendileriyle beraber olan; ama hiçbir nûr kazanamayan arkadaşları onlara “biz (dünyada) sizinle beraber değil miydik?” diye seslenirler. Mü’minler de onlara “evet (beraberdiniz), fakat siz kendinize yazık ettiniz, (bizim başımıza her zaman bir musibet ve bela gelmesini) beklediniz, (üstelik siz Allah’ın âyetlerinden de resulünden de sürekli) şüphe ettiniz ve (dünyaya dair) boş temenniler sizi aldattı. Hatta Allah’ın emri (olan ölüm) gelip çatıncaya kadar o aldatıcı (şeytan), sizi Allah(ın affı ve rahmeti) ile aldattı”744 derler. O gün nûru olmayanlar; dünyadayken Allah’a ve resulüne iman edip saf Allah için hayır işlemek yerine boş temennilerde bulunmuşlar; yani yaptıklarını başka şeyler bekleyerek, menfaat gözeterek yapmışlardır, onun için de Allah’ın nûrunu kazanamamışlardır. Kıyamet gününde ise dünyadayken beraber oldukları mü’minlerden nûr istemeleri onlara hiçbir fayda vermez.

Dediğim gibi; hiç kimse niyet ettiğinden başka bir şey kazanamaz. Her ne olursa olsun herhangi bir güzellik yaptığımızda niyetimizde “ben ona şöyle yardım edeyim de yarın bir sıkıntıya düştüğümde o da bana yardım etsin” ya da “ben ona böyle iyi davranayım ki beni sevsin, övsün” demeyelim. Yoksa Allah bu niyetimizi dua olarak kabul eder ve bizi o kişiye sevdirir, övdürür; ama karşılığında Allah’ın nûrunu asla kazanamayız. Bunun haricinde Allah için her ne güzellik yaparsak yapalım Allah o güzelliğimizin karşılığında bize nûrunu ihsan eder, ikram eder.

Evet, Allah’ın nûrunu kazanmanın tek yolu; insanın yaptığı her şeyi saf Allah rızası için yapmasıdır. Kul “rabbim! Bunu senin için yapıyorum” dediyse Allah’ın nûrunu kazanır. Yoksa Kıyamet günü geldiğinde hiçbir şey kazanamadığını görür.

İnsana saf Allah için amel işletecek tek şey de ihlastır. Kul ihlaslı olmayınca şeytan onu peşinden sürükler ve ona başkaları ya da başka şeyler için amel işlettirir; ama ihlaslı olursa şeytan onu dünyanın boş temennileriyle kandıramaz, dolayısıyla o da yaptığını menfaat gözeterek değil Allah için yapar.

İhlaslı bir kulun üzerinde şeytanın hiçbir gücü olamaz. Allah, iblisi kovunca iblis “senin izzetine yemin ederim ki mutlaka onların hepsini (şaşırtıp yoldan çıkararak) azdıracağım. Ancak onlardan (hiçbir şeyi sana şirk koşmayan ve gönülden bağlanan) ihlâslı kulların müstesna.”745 İhlaslı olanlarla bir işim olmaz, zaten onlara gücüm de yetmez, demiştir. Demek ki şeytanın tuzağına düşmemenin tek yolu ihlaslı olmakmış! İhlasımız olmazsa şeytan bize bin bir türlü fikirde, düşüncede bulunur, vesveseler verir, yol gösterir ve bizi peşinden sürükler. Bizi peşinden sürükleyince de bize sırat-el mustakimi değil, kendi yolunu; yani cehenneme giden yolu gösterir. Allah, bizi cennete davet eder.746 Şeytan ise bizi ateşe davet eder.747

Her anda Allah’ın nûrunu, güzelliğini kazanma imkânına sahibiz. Nefes alıp verirken bile böyledir. Bütün anlarımız Allah’ın rızasını kazanacağımız imkânlarla doludur. Tek başımızayken gönlümüz rabbimizle beraber olursa, onu zikreder, tesbih eder, hamd eder, tevhid eder, “seni seviyorum ya rabbi” dediğimizde hiç kimseyle muhatap olmasak bile Allah’ın rızasını, güzelliğini, nûrunu yine kazanırız.

Allah’ın nûrunu kazanma imkânlarımızın ilki zahiri olarak kendi evimizdir. Ev halkımızla; eşimizle, çocuklarımızla, anamızla, babamızla, kardeşlerimizle muhatap olurken Allah için her güzel yapışımızda Allah’ın nûrunu, güzelliğini kazanırız. Devamında zaten çevremizde, etrafımızda yahut nerede olursak olalım, her kiminle muhatap olursak olalım Allah’ın nûrunu kazanma imkanlarıyla karşılaşırız. Bize düşen; bu imkânı görüp yalnızca güzel yapmak ve Allah’ın nûruyla nûrlanmaktır.

Allah’ın rızasını, ebedi hayatımızı, Allah’ın güzelliğiyle güzel olmayı, nûruyla nûrlanmayı dert edinirsek mutlaka her anda gerekeni yapar ve güzel yapmaya, hayır işlemeye, büyüklerimizle, eşimizle, çocuklarımızla, hatta bir bebekle bile muhatap olurken güzel yaparak onlar üzerinden Allah’ın rızasını kazanmaya, rabbimizin nûruyla nûrlanmaya çalışırız.

İmanımız bize Allah için güzel yaptırır; ama böyle bir derdimiz yoksa dönüp imanımıza bakalım ve kendimize “neden ben Allah’ın rızasını gözetemiyor, ona yakın olmak için çaba, gayret sarf edemiyorum! Neden ben Allah’ın güzelliğiyle güzel olmak için güzel yapmaya çalışmıyorum. Neden Allah’ın nûrunu kazanmayı dert edinmiyorum, imanım bana güzel ameller işletmiyor! Yoksa ben Allah’a iman etmemiş miyim, benim imanım yok mudur” deyip kendimizi hesaba çekelim.

Evet, insana bir de Allah için sevmek Allah’ın nûrunu kazandırır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Allah için birbirini sevmenin ne kadar kıymetli olduğuyla ilgili olarak Kıyamet gününden bir sahne anlatır. “Allah, Kıyamet günü birbirini Allah için sevenlere nûrdan bir elbise giydirir ve başlarına taç takar. Onlar karşılıklı oturup ikrama nail olurken kıyamet yerindekiler onların kim olduğunu merak eder ve ‘bunlar peygamber midir, peygamber değillerse kimdirler’ diye sorarlar. Rabbimiz de ‘onlar dünyadayken birbirini benim için sevenlerdir. Hiçbir dünyalık menfaat olmaksızın sadece beni sevdikleri için bir araya gelip beni zikredenler ve âyetlerimi ders edinenlerdir’ buyurur.”

Demek ki Allah için birbirimizi sevmek bizi nûrlandırıyormuş! Birbirimizi Allah için sevdiğimizde Allah bize nûrdan bir elbise giydirir ve nûrdan taç takar. Bu nedenle Allah’ın bize verdiği muhabbet sermayesini kullanalım. Her şey kullandıkça azalır, biter; ama muhabbet kullandıkça artar. Muhabbetimizi ne kadar çok kullanırsak o kadar büyür. Biz de onu her kullandığımızda Allah’ın sevgisine layık oluruz ve Allah bizi sever.

Allah’ın bizi sevmesini istiyor muyuz! O zaman bize verdiği muhabbeti kullanıp her şeyi sırf onun kuludur diye sevelim. Aynı şekilde Allah’ın her emrini, hükmünü, takdirini, sırf o takdir etmiş diye sevelim. Hayatımızı yaşarken devamlı “sen benim rabbimsin, ben de senin kulunum, âbdinim, âşığınım. Ben seni seviyorum ya rabbi” deyip rabbimizin bizim hakkımızdaki takdirini, emrini sevelim. Böyle yapınca bir de bakarız ki aşktan, Allah’ın nûrundan, güzelliğinden bir varlık olmuşuz. Fani olan tarafımız gitmiş ve yerine Allah’ın güzelliği, bekası tecelli etmiştir.

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “(resulüm!) sen, sana vahyedilene sımsıkı sarıl! Şüphesiz sen, sırât-ı mustakîm (dosdoğru bir yol) üzeresin”748 buyurur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz rabbine varan dosdoğru bir yol üzereyse ona tabi olanlar olarak biz de sırat-el mustakimde, Allah’a varan dosdoğru bir yolda olup rabbimize varmalıyız.

Peki, Allah’a nasıl varabiliriz?

Elbette ki Allah’ın nûruyla nûrlanarak, güzelliğiyle güzelleşerek varabiliriz. Manevi yolculukta ancak rabbimizin emrettiği, sevdiği gibi yaparak yolu yürürüz. Yoksa zahiri bir yol varmış gibi zannetmeyelim. Ya Allah’ın sevdiği, razı olduğu gibi yapar manevi olarak yolu yürürüz ya da nefsimizin istediği gibi yapar yoldan çıkarız.

Bununla beraber herkesin eksiği, hatası, kusuru, yanlışı olabilir. Hiç kimse melek değildir, hiçbir zaman da melek olmaz. Rabbimiz bize “melek olun” buyurmuyor, “iman edin, Allah’a âbd olun, sırat-el mustakimde yürüyün, düşünce hemen kalkın, tövbe, istiğfar edin ve yola devam edip bana gelin” buyuruyor. Onun için Allah’ın sevdiği, razı olduğu gibi yapmayı sanki melek olacakmışız gibi anlamayalım ve “benim yanlışım var, eksiğim var, yolu yürüyemiyorum” diye düşünmeyelim. Allah’ın bizden istediği şey; sadece güzel yapmamızdır. Biz de hep beraber güzel yapıp yolu yürüyeceğiz inşallah.

Güzel yapmayanların güzelliğe ya da güzel yere layık olması mümkün değildir. Eğer rabbimizden güzel yeri istiyorsak o zaman bizim de her anda güzel yapmaya çalışmamız gerekir. Öyle ki güzelliğe de güzel yere de layık olabilelim.

Devamlı söylüyorum; kardeşlerimize bakarken hem kendini hem de bulundukları yeri aydınlatan nûr saçan kandiller görmek istiyoruz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “sahabem, gökteki yıldızlar gibidir. Hangisine tabi olursanız hidâyete erersiniz”749 buyurmuştur. Biz de kardeşlerimizden gökteki yıldızlar gibi olmalarını istiyoruz.

Sahabeler nasıl gökteki yıldızlar mesabesinde olmuştu?

Çünkü her biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le beraber sırat-el mustakimde yürüyordu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olunca biz de sırat-el mustakimde yürür ve onların kazandığını kazanırız, dolayısıyla gökteki yıldızlar gibi olan, nûr saçan kandiller hâline geliriz.

Her şey bu kadar açıkken biri kalkıp “yok, ben yapamam, nefsime güç yetiremem, şu sıkıntıyı kaldıramam, kızınca yutamam, kimse bana yanlış yapamaz, ben bana yanlış yapanları affedemem, mağfiret edemem” derse ona da “sen bilirsin, tercih senindir. Senin imanın bu kadardır işte” denir.

Allah için güzellik yapamayanlar kendilerine dönüp nefislerinin ne kadar güçlü olduğuna baksınlar! Nefsine böyle taviz vermeye devam ederlerse sonunda nefisleri maneviyatlarını parçalar ve onları paramparça eder. Unutmayalım ki nefis bizim düşmanımızdır. Ona uymak bizi helak eder.

Allah âyet-i kerimede “güzellik yapanlara (âhirette) karşılık olarak daha güzeli vardır, bir de fazlası (Allah’ın rızası ve cemâli) vardır”750 buyurur. Allah güzel yapanlara rızasıyla, cemaliyle kendinden güzellik verir. Allah’ın bize kendinden güzellik vermesini istiyorsak güzel yapacağız. En ufak bir hayrı, iyiliği, güzelliği ya da en ufak bir yanlışı bile basit görmeyecek, küçümsemeyeceğiz. Elimizden geldiği kadarıyla bütün imkânları değerlendirip Allah için güzel yapacağız. Böyle yaparsak Allah bize kendinden güzellik verir.

Dediğim gibi; Allah’ın nûrunu kazanma imkânlarımızın ilki zahiri olarak kendi evimizdir. Biz de Allah için güzel yapmaya öncelikle evimizden başlayacağız. Hatta evimizde tek başımıza kalınca bile gönül itibariyle rabbimizle beraber olalım. Gönlümüzden bile yanlış şeyler geçirmeyelim, devamlı hayır düşünelim. Böyle yaptığımızda gönlümüzün de evimizin de nasıl nûrlandığına, aşkla, muhabbetle, huzurla dolduğuna hep beraber şahid oluruz.

Her anda Allah’ın güzelliğini, nûrunu kazanmak için imtihandasın, dolayısıyla yaşadığın her şeyin senin için bir kazanma imkânı olduğunu bil ve “karşımdaki yanlış yapıyor, ben ona artık sabretmek, güzel davranmak istemiyorum” deme! Varsın, yanlış yapsın. O, Allah’ın isimleriyle muamele etmen için vesiledir, nimettir. Karşındakinin nasıl yaptığı önemli değildir. Önemli olan senin ne yaptığındır; çünkü Allah, Kıyamet günü sana “karşındaki ne yaptı” diye sormaz “sen ona nasıl karşılık verdin” diye sorar. Onun için sen güzel yapıp kazanmaya çalış! Allah sana “sen (kötülüğü, sana yakışan) en güzel şekilde sav. Sonra bir de bakarsın ki seninle arasında düşmanlık bulunan kimse sanki candan bir dost(un) oluvermiş”751 buyurmadı mı! “Karşımdaki yanlış yapıyor” deyip sıkıntı çıkaracağına önce Allah’ın buyurduğu gibi sana yapılan yanlışı en güzel şekilde sav. Bak, Allah sana kazanma imkânı veriyor. Madem öyle niye güzel yapmıyorsun! Yoksa sen, mü’min değil misin! Sen iman etmemiş misin!

Evet, öncelikle kendi evimizde güzel yapmaya çalışacağız inşallah. Nasıl kazanacağımızı artık anlamışız. Tercih bütünüyle bize aittir. Ya rabbimizi tercih eder ve “Allah dilediğini (hidâyeti isteyeni) kendisine (kul olarak) seçer”752 âyetinde Allah’ın buyurduğu gibi Allah’ın seçtiği kullardan oluruz ya da kendi nefsimizi tercih eder dalâlette kalırız.

Rabbimizi tercih etmeden seçilmek olmaz, rahmet olmaz; çünkü biz rabbimizi değil, nefsimizi tercih etmiş, onu dinlemişiz. Baktığımızda her birimiz nefsimizi nerede, ne zaman, nasıl tercih ettiğimizi iyi biliriz. Yeter ki anlamak, görmek isteyelim.

İnşallah nefsimizi tercih etmekten kurtulur ve tabi tutulduğumuz imtihanlara nefsimize göre değil; Allah’ın emrine göre muamele ederiz. Eğer “ben bu sıkıntıyı kaldıramam, ben affedemem” diyor ve yaşadığımız olayları bir imtihan olarak görmüyorsak bu hâlimize de tövbe eder, istiğfar eder, yaşadığımız her şeyde Allah’ın nûrunu, güzelliğini kazanmaya çalışırız inşallah.

Allah bizi yaptıklarını bir menfaat gözeterek yapanlardan ve ahirete eli boş gidenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi her anda saf Allah için güzel yapıp Allah’ın nûrunu, güzelliğini kazanan kullarından eylesin. Allah bizi nûruyla nûrlandırdığı, nûr saçan kullarından eylesin. Allah bizi manevi elbisesi simsiyah, katran gibi olanlardan eylemesin. Allah bizi “ya rabbi! Nûrumu tamamla” deyip Allah’ın da nûrunu tamamladığı kullarından eylesin. Allah bizi ahirette önlerinden ve sağlarından nûrlarının kendilerini aydınlattığı kullarından eylesin. Allah bizi “ben kimim” sorusuna rabbine göre cevap verenlerden ve kendini tanıyıp hakikatine kavuşan, şahid olan kullarından eylesin.

“Ben Kimim” sohbetleri; bizi dinleyen, okuyan bütün kardeşlerimiz için rablerini, kendilerini tanımalarına ve hayatı Allah’ın huzurunda Allah ile muhatap olduğunu bilerek yaşayan, veli olan, şahid olan, salih olan bir kul olmalarına vesile olsun inşallah.

Âmin, âmin, âmin ve selamun âlel murselin vel hamdulillahi rabbil âlemin. El Fâtiha meas selavat.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. İnsân /29 ↩
  2. Nûr /35 ↩
  3. Hadîd /12 ↩
  4. Âli İmrân /193 ↩
  5. Hadîd /13 ↩
  6. Nûr /40 ↩
  7. Bakara /257 ↩
  8. Tevbe /111 ↩
  9. Kıyâme /23 ↩
  10. Kıyâme /24-25 ↩
  11. Bakara /148 ↩
  12. Ahzâb /45-46 ↩
  13. Âli İmrân /31 ↩
  14. Enfâl /21 ↩
  15. Leyl /19-20 ↩
  16. Müslim, İmâre 152 ↩
  17. Şûrâ /13 ↩
  18. Hadîd /14 ↩
  19. Sâd /82-83 ↩
  20. Yûnus /25 ↩
  21. Fâtır /6 ↩
  22. Zuhrûf /43 ↩
  23. Beyhakî, El-Medhal, S.164, Kenzu’l-Ummal, H. No: 1002 ↩
  24. Yûnus /26 ↩
  25. Fussilet /34 ↩
  26. Şûrâ /13 ↩