close

23.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber yirmi iki bölüm boyunca “ben kimim” sorusuna cevap vermeye ve kendimizi rabbimizin tanıttığı gibi tanımaya çalıştık hamd olsun. “Ben Kimim” sohbetlerine dek kendimizi, rabbimizi, hayatı, varlığı ve Allah’ın bizi yaratmasındaki muradını parça parça anlamaya çalışmıştık; ama bu ramazanda anladığımız her şeyi toparlamaya ve hepsini bir bütün olarak anlamaya çalışalım, dedik. Bu yüzden hep birlikte “Ben Kimim” sohbetlerini yaptık.

“Ben kimim” sorusu her insanın cevap vermesi gereken varlık sorusudur. Kendini bilmeyenler, tanımayanlar; Allah’ın kendilerini ne için yarattığını ve bu dünyaya neden gönderdiğini anlamamış olurlar ki böyle olunca da rablerine âbdiyetliklerini, kulluklarını yerine getiremez, hakikatlerine varamaz ve rablerinin kendilerine ikram ettiği güzelliği, kıymeti, şerefi kazanamazlar.

Bu duruma düşmemek için insan nerede olursa olsun “ben kimim” sorusuna doğru cevap vermeli ve hayatını yaşarken kim olduğunu bilerek Allah’ın emrettiği, sevdiği, razı olduğu gibi yapmaya çalışmalıdır. Bunun için de öncelikle “ben, bence, bana göre” demekten kurtulup “Allah’a göre doğru neyse benim için de doğru odur” demelidir. Öyle ki kulluğunu yapabilsin ve Allah’ın muradı kendisinin üzerinde gerçekleşmiş olsun.

Evet, isterseniz bu sohbetimizde şimdiye kadar anlattıklarımızı toparlayalım inşallah.

Daha önceki sohbetlerimizde hepimizin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le aynı hakikati taşıdığını söylemiştik. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz son nebîdir; ama ilk yaratılandır; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hakikati, nûru ilk yaratılan nûrdur. Daha sonra Allah bu nûrdan bütün insanların nûrunu yaratmıştır.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, ilk yaratılan nûrun kendi nûru olduğunu beyan ederken hadis-i şerifte “bunu övünmek için söylemiyorum. Allah’ın ilk yarattığı nûr benim nûrumdur”686 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyle söylüyorsa Allah onu şahid kılıp gösterdiği için söylüyor. Kendi adıma da söyleyeyim. Aynı şekilde rabbimiz bize de bunu göstermiş ve bizi bütün nûrları Hakikat-i Muhammediye’den aynıyla yarattığına şahid kılmıştır.

Hadis devam ediyor. “Sonra Allah o nûrdan sayısını kendisinin bildiği kadarıyla çokça yarattı. Daha sonra her birine ‘levlâke levlâke lema halaktul eflâk: Sen olmasaydın, sen olmasaydın felekleri yaratmazdım’ buyurdu.” Yani “sen olmasaydın” hitabı sadece Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e değil, aynı zamanda bütün insanlaradır; çünkü Allah bütün insanların nûrunu Hakikat-i Muhammediye’den yaratmış, dolayısıyla bu hitabı da her birine yapmıştır.

Allah önce insanı yaratmayı dilemiş sonra insan için ebedi bir hayatı, cenneti takdir etmiş ve ona misafirhane olan bu âlemi hazırlamış, daha sonra da insanı zahiri olarak yaratıp bu âleme göndermiştir.

Evet, Allah ilk önce Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in nûrunu yaratmıştır, bu nedenle ilk Hz. İnsan, ilk peygamber, ilk veli, ilk kul, kısacası her durumda en önde olan zat Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir.

Tabi, bu söylediklerimiz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in zahiri tarafı değil, manevi tarafıdır. Zahiri tarafla manevi tarafı birbirine karıştırmayalım. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de zahiri tarafıyla hepimiz gibi bir beşerdir ve bizden farklı değildir. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i anlatırken “(resulüm!) De ki: Ben de ancak sizin gibi bir beşerim”687 buyurmuştur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz zahiri olarak herkes gibi bir beşerdir; ama manevi olarak Hakikat-i Muhammediye’yi en kâmil manada temsil edendir. Bütün peygamberler Hakikat-i Muhammediye’yi bir temsil ile temsil ederken Resulullah (s.a.v.) Efendimiz onu her yönüyle en kâmil manada temsil etmiştir.

Sahabelere baktığımızda onlar da öyledir. Her biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmuş, onun ahlakına bürünmeye, onun gibi iman etmeye, Allah’a onun gibi teslim olmaya, malları ve canlarıyla Allah yolunda cihad etmeye, her şeylerini kurban edip rablerinin muradı üzerlerinde gerçekleşsin diye halife olmaya çalışmışlardır. Dikkat edilirse “Allah’a yeryüzünde halife olmuşlardır” demedim, “her biri halife olmaya çalışmıştır” dedim; çünkü sahabeler Hakikat-i Muhammediye’nin sadece bir yönüyle Allah’a halifelik yapmışlardır.

Eğer peygamberler Hakikat-i Muhammediye’yi bir yönüyle temsil etmişse o zaman Allah, peygamberleri anlatırken aslında Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bir hâlini; yani onun hakikatinden bir tecelliyi bize anlatır; ama sonuç itibariyle hepsinde anlattığı şey aynıdır ve bize onların hayatı üzerinden Hakikat-i Muhammediye’nin tecellisini anlatmıştır.

İnsan kendi fıtratını bilmez, Hakikat-i Muhammediye’yi taşıdığını anlamazsa kendini tanıyamaz. Kendini tanıyabilmesi için Allah’ın kendisini nasıl bir fıtratta yarattığını bilmesi şarttır.

Peki, Allah, insanı nasıl bir fıtratta yaratmıştır?

Fıtratallâhilletî fataran nâse aleyhâ:688 “O ki Allah’ın fıtratı (El Esmâu’l Husnâ’sı)dır ve (Allah) insanları bu (fıtrat)a göre yaratmıştır.” Allah; insanı, tecelli edip yarattığı Hakikat-i Muhammediye’den, dolayısıyla El Esmâu’l Husnâ’sının güzelliğinden, nûrundan yaratmıştır. Zaten Allah, insanı kendi fıtratı üzere yarattığı için insan ona halife olmuştur. Herkes kendi gönül âlemine döndüğünde böyle olduğunu bilir.

Eğer peygamberlerle aynı hakikati taşıyorsak demek ki hepimiz birmişiz. Hepimiz peygamberlerle, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le aynı hakikati, aynı fıtrat taşıyormuşuz. Bu yüzden Allah her bir peygamberi anlatırken aslında bizi anlatır.

Nasıl?

Allah âyet-i kerimede buyurur “andolsun ki sizi biz yarattık, sonra size suret verdik, sonra da meleklere, Âdem’e (her biri bir Âdem olan insana) secde edin, buyurduk.”689 Gördüğümüz üzere Allah önce “sizi biz yarattık sonra size suret verdik.” Hemen ardından ise “meleklere, ‘Âdem’e secde edin’ dedik” buyuruyor. Yani Allah her birimiz için “Âdem” diyor.

Allah bizim için “Âdem” buyuruyorsa o hâlde “ben kimim” sorusuna “ben Âdem’im” diye cevap verirsek doğru olur mu? -Elbette ki olur. Aynısı bütün peygamberler için de geçerlidir; çünkü Allah hangi peygamberi anlatırsa anlatsın aslında bizi anlatmıştır. Zahiri olarak hepimiz ayrı ayrı olsak da manevi olarak aynı nûru, aynı hakikati taşırız ki bu nûr da Allah’ın rûhundan nefhettiği Hakikat-i Muhammediye’dir ve bütün peygamberler bu hakikat ile nebîliğini, resullüğünü, kulluğunu, veliliğini yapmıştır.

Madem hepimiz peygamberlerle aynı hakikati taşıyoruz o zaman “ben kimim” sorusuna cevap verirken “Âdem benim, İdrîs benim, Nûh benim, İbrâhîm benim, İshak benim, Yakûb benim, Yûsuf benim, Eyyûb benim, Mûsâ benim, Yûnus benim, Îsâ benim” dememiz lazım; ama bunu onlar gibi imtihanlara tabi tutulduğumuz zaman onların yaptığı gibi yaptığımızda söylememiz lazım; çünkü Allah bizden imtihanlar karşısında onların gösterdiği kulluk ve iman tavrını göstermemizi ister. Eğer onların tabi tutulduğu imtihanların benzeri imtihanlarla karşılaşırsak “o benim” dediğimizde biz de peygamberlerin gösterdiği tavrı gösteririz. Yoksa “onlar peygamberdi, nebîydi, resuldü, biz onların yaptığını yapamayız” dersek onlarla aynı hakikati taşıdığımızı yok saymış ve kendimize zulmetmiş, hakaret etmiş oluruz.

Bununla beraber Kur’ân’a baktığımızda Allah bize peygamberlerini anlatırken devamlı “hatırla” der. İsmâîl’i, İdrîs’i ve Zülkifl’i hatırla690 Yûnus’u hatırla691 Zekeriyyâ’yı hatırla692 Mûsâ’yı hatırla,693 buyurur. Bilmediğimiz şeyi Allah bizden hatırlamamızı ister mi! Hatırlamak insanın bildiği bir şeyi unutmasıdır. Bilmediğimiz bir şeyi okuduğumuzda onu hatırlamış olmayız, öğrenmiş oluruz. Bir şeyi hatırlayabilmemiz için onu önceden biliyor olmamız gerekir; yani Allah bize “size örnek olan nebîleri, resulleri, diğer velileri, mü’minleri hatırlayın” buyuruyorsa o zaman her bir peygamberin hâlini hatırlıyoruz demektir. Tabi ki bu hatırlamayı zahiri olarak değil, manevi olarak anlamamız lazım.

Mesela; hepimiz manevi olarak Âdem babamız ve Nûh babamızla beraberdik.

Nasıl?

Eğer her bir peygamber Hakikat-i Muhammediye ile nebîlik, resullük yapmışsa ve biz de Hakikat-i Muhammediye’nin nûrundan olduğumuz için onlarla birsek bu durumda hepimiz peygamberlerle beraberdik. Her birimiz zahiri olarak ayrı ayrı olsak da manevi olarak aynı hakikatteniz ve biriz. İşte, bu beraberliği hatırlamamız gerekir.

Onları bize hatırlatan Allah’tır. Neyle hatırlatır? -Peygamberlerle aramızdaki bağla hatırlatır ki bu bağ da muhabbet bağıdır ve her şey bu muhabbet bağıyla birbirine bağlıdır. Örnek vermek gerekirse; Allah, yarattığını sever ve onun bu sevgisi yarattıkları arasında bağ olur. Kul, rabbini, rabbi de onu sevince bu muhabbet bağının üzerindeki perde kalkar, dolayısıyla kul, peygamberlerle olan beraberliklerinin hepsini hatırlar.

Dediğim gibi; bu hatırlama zahiri değil; manevi bir hatırlamadır. Allah bize “hatırla” derken “bunu böyle bil, böyle iman et” buyurur. Aynı şekilde Allah bize “hatırla” buyuruyorsa hepimiz bunu biliyoruz demektir. İşte, rabbimizin âyetlerini okuyunca onları hatırlarız; ama devamını bilemeyiz. Onu ancak Allah bilir. Allah geriye kalanları bize ne kadar hatırlatırsa bir tek o kadarını hatırlayabiliriz; fakat Allah’ın, vahyinde vahyettiği peygamberlerle olan beraberliğini, iman etmeyenler de hiçbir şey bilmeyenler de Kur’ân’ı okuduğunda anlar, hatırlar.

Nasıl ki merdivenler basamak basamak çıkılıyorsa manevi merdivenler de basamak basamak çıkılır. Bizim de öncelikle rabbimizin bize vahyinde anlattıklarını anlamamız lazım. Onu anladıktan sonra Allah bize gerisini hatırlatır; ama en önemli mesele; rabbimizin bize vahyettiklerini anlamaktır.

Neden?

Çünkü hangi imtihana tabi tutulursak tutulalım mutlaka bizden önce peygamberler o imtihanlara tabi tutulmuştur, Allah bir kısmını bize anlatmış, bir kısmını ise anlatmamıştır. Allah’ın anlattıkları bizim için yeterli olan örneklerdir. Mesela; Allah, Hz. İbrâhîm (a.s.) için “İbrâhîm’de ve onunla beraber (iman eden) kimselerde sizin için gerçekten güzel bir örnek vardır”694 buyurmuştur. Allah her bir peygamberin kıssasını bu şekilde bize örnek olsun diye anlatmıştır. Yoksa hiçbiri hikâye değildir.

Allah, peygamberlerin hayatlarıyla bize bizi anlatır; yani onların tutulduğu imtihanlara benzer imtihanlara tabi tutulduğumuzda onlar gibi yapmamızı, onlar gibi konuşmamızı, onlar gibi düşünmemizi ve onlar gibi olmamızı ister. Bu şekilde hangi peygamberi anlatırsa anlatsın her birimize “burada seni anlatıyorum” buyurur.

Allah bize peygamberlerini tanıtıp onların hayatları üzerinden bizi anlattıktan sonra en son “bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım”695 yani “size her şeyi öğrettim” buyurmuştur. Her bir âyet bize bir nimeti kazandırır. Eğer gerekeni yaparsak üzerimizdeki nimet tamamlanır ve Allah’ın muradı üzerimizde gerçekleşir, böylelikle Allah’a yeryüzünde halife olur, Hz. İnsan olur, Allah’a veli oluruz. Kısacası rabbimizi sevindirmiş ve sevgisini kazanmış oluruz. İşte, bundan dolayı en önemli mesele; önce rabbimizin bize vahyettiklerini anlamaktır.

Rabbini sevindiren ve rabbinin sevdiği bir kulun kazanamadığı bir şey olabilir mi! Diğer taraftan, rabbinin sevgisini kaybeden ve rabbinin gazabını hak eden bir kulun kazandığı bir şey olabilir mi! Kaybetmemek için Allah’ın bize örnek gösterdiği peygamberler gibi yapıp imtihanlara onların verdiği şekilde karşılık vermemiz lazım; çünkü Allah için ne kadar çabamız, gayretimiz olur, her bir peygamberin şahsında Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i ne kadar örnek alırsak rabbimizin sevgisini de o kadar kazanırız.

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için ve mâ erselnâke illâ rahmeten lil âlemin:696 “(Resulüm!) Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik” buyurmuştur. Bütün peygamberler rahmetin içindedir, etraflarına rahmetle muamele ederler; ama Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bütün âleme rahmettir; nitekim diğer peygamberlerde Allah’ın bazı isimleri kemale ererken “muhakkak ki sen, (rabbinin isimlerinin üzerinde tecelli etmesiyle) elbette azim (ve yüce) bir ahlak üzeresin”697 âyetinde Allah’ın buyurduğu üzere Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’de Allah’ın bütün isimleri tecelli edip kemale ermiştir.

Nasıl ki peygamberlerde bile Allah’ın bütün isimleri kemale ermemişse bir kulda da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olurken bütün isimlerin tecelli etmesi beklenmez. Kul, imtihanlara ne kadar tabi tutulduysa ve rabbine varmak için ne kadar çaba, gayret sarf ettiyse Allah’ın isimleri onun üzerinde o kadar tecelli eder. Bu nedenle Allah “(ey mü’minler!) Hayır işlerinde yarışın.”698 İyilik ve takvâ üzerine yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın.”699 Yani “birbirinize şerde değil, hayırda yardım edin. Allah’a en yakın olanlar hayırda yarışanlardır”700 buyurmuştur. Kul, elinden geldiğince hayırda yarışacak ki Allah’ın isimleri onun üzerinde tecelli etsin. Yoksa karşısına çıkan imtihanlara rabbinin sevdiği, razı olduğu gibi karşılık vermezse Allah’ın isimleri onun üzerinde tecelli etmez.

Allah’a en yakın olanlar ise Allah’ın isimlerinin kendi üzerlerinde tecelli etmesi için imtihanı beklemez, “imtihan gelsin de kazanayım” demezler. Allah’ın rızasını kazanmak, Allah’a yakın olmak için hayrı bulmaya ve nerede bir hayır varsa oraya koşmaya çalışırlar. Bunun için düşünür, taşınır, “acaba rabbime biraz daha yakın olmak ve rabbimi razı etmek için ne yapmalıyım” deyip emek sarf eder, fedakârlık yapar, bıkmadan, usanmadan rablerine koşarlar; çünkü Allah’a kul olmak, onun rızasını, yakınlığını kazanmak gibi bir dertleri vardır. Bu yüzden Allah’a en yakın olanlar da tabi ki onlar olur.

Kul ister zahiri ister manevi olsun hiç fark etmez, bir şey yaparken yıkmıyor, düzeltmeye çalışıyorsa, bozmuyor, tamir ediyorsa, sıkıntı vermiyor, aksine Allah için sıkıntıları giderip insanları sevindiriyorsa, karanlıkları, cehaleti aydınlatmaya çalışıyor, yolunu kaybedenlere yol gösteriyorsa, bütün derdi insanlara manevi olarak kazandırmaksa o zaman her işi ibadet olur, Allah’a yakınlık olur. İşte, bu yaptıkları da kendisine Allah’a yakınlığı, hakikatine ermeyi, Hz. İnsan olmayı, Allah’a dostluğu kazandırır.

Kul, hem fani olan dünyadan vazgeçip ahireti hem de vehmi olan varlığından vazgeçip rabbini tercih ederse bu tercihlerinden dolayı onu yaratan rabbi ona tecelli eder ve ona hakikatini gösterir, kul da artık kim olduğunu anlar.

Evet, insanlık olarak en büyük sorunumuz; kendimizi bilmemek, kim olduğumuzu anlamamaktır. Kendimize baktığımızda sanki rabbimize âbd olamayacağımızı, onun istediği gibi yapamayacağımızı zannederiz; ama hakikat öyle değildir. Hepimiz her bir peygamberin vasfını ve güzelliğini kendimizde taşırız. Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in güzelliğini kendimizde taşırız. Şayet böyle olmasaydı, Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) de ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı mağfiret etsin”701 buyurmazdı. Yani “şimdiye kadar peygamberin yaptığı gibi yapman gerektiğini bilmiyordun, bu sebeple yaptığın eksikleri, yanlışları siliyor, mağfiret ediyorum; ama artık peygamberin gibi yap ve onun gibi ol” demezdi.

Eğer zannettiğimiz gibi; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığını yapamasaydık ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi olma gücümüz olmasaydı, Allah bizden onun gibi olmamızı ister miydi! Allah âyet-i kerimede muhammedun resûlullâhi vellezîne meahû: “Muhammed, Allah’ın resulüdür ve onunla beraber olanlar da”702 buyurmuştur. Çünkü hepsi, beraber iman eder ve beraber Allah yolunda çaba, gayret sarf edip cihad ederler. Bu nedenle onunla beraber olanlar da onunla aynı vazifeyi, aynı kulluğu yaparlar. Eğer kimsenin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi yapma gücü olmasaydı, Allah bu âyette “Muhammed, Allah’ın resulüdür ve onunla beraber olanlar da onunla aynı kulluğu, vazifeyi yaparlar” buyurmazdı. Demek ki hepimiz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi yapma vasfına sahipmişiz!

Sahabelere baktığımızda her biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in taşıdığı güzelliğe, vasfa sahipti; ama kendilerini unutunca çamura, bataklığa saplanmışlardı. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de “gelin, rabbiniz size vahyini indiriyor. Gelin, rabbiniz size hem kim olduğunuzu hem de kendini tanıtıyor, her şeyi en ince ayrıntısına kadar size beyan ediyor” deyip onları imana davet etmiş ve hepsini düştükleri çamurdan, bataklıktan çıkarmıştı.

Bu arada sahabelerin arasında her türlü yanlışa sahip olanlar da vardı; ama Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in davetine icabet edince nefislerinin bataklığından kurtuldular ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi yapıp Allah’ın güzelliğini, rızasını, yakınlığını kazandılar. Sahabeler, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onun yaptığı gibi yapabildilerse kıyamete kadar gelecek olan bütün insanlar da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi yapabilir demektir.

Her ümmet kendi nebîsini, resulünü temsil eder, dolayısıyla peygambere ne varsa kendi kavmine de o vardır. Son ümmet olan ümmet-i Muhammed ise Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i temsil eder, bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ne varsa her birimize de o vardır. Yetmez, bütün peygamberlerle aynı hakikate sahip olduğumuz için onların yaptığı gibi yaptığımızda onlara ne varsa yine her birimize o vardır. Öyleyse Allah’ın bizden istediği kulluğu; nebîlerin, resullerin ve Allah’ın bize haber verdiği velilerin, salih kulların, mü’minlerin üzerinden anlamamız lazım ki onların kazandığını kazanabilelim.

Böyle olunca Allah’ın bize onları anlatmasındaki muradını da yerine getirmiş oluruz; çünkü Allah bize kitabında nebîleri, resulleri, velileri, salih kulları, mü’minleri, peygamberlere tabi olanları anlatırken ne yapmamız, nasıl olmamız, olaylara nasıl bakıp anlamamız gerektiğini anlatır ve bize “bakın, onlar kulluklarını şöyle yaptılar, tabi tutuldukları imtihanlara şöyle cevap verdiler, siz de onların yaptığını yapın” deyip onları bize örnek göstermek için anlatır.

Allah’ın emrinin tam ters tarafında duranlar; kaybedenler, kendi hakikatlerine, rablerine, emanetlerine ihanet edenlerdir. Allah onları da bize anlatır ve onların yaptığı gibi yapıp kaybetmeyelim diye bizi uyarır, ikaz eder.

Unutmayalım ki kul, rabbini tanıdıkça kendini, kendini tanıdıkça rabbini tanır. Aynı şekilde peygamberleri tanıdıkça yine kendini tanır. Peygamberlerin karşısında olanları, iman etmeyenleri, kâfirleri, müşrikleri, fasıkları, münafıkları, Firavunları, Nemrutları, Ebu Cehilleri tanıdıkça ise bu defa nefsini tanır; yani insan, Kur’ân’ı okuduğunda bir taraftan maneviyatını, hakikatini tanırken bir yandan da nefsini tanır ve hayatı yaşarken ne yapması gerektiğini bilir. Eğer nefsine taviz verirse Firavun olur, kâfir olur, müşrik olur ve onların kaybettiği gibi kaybeder; ama hakikatinden yana durup imanla bakar ve kim olduğunu anlarsa bu defa peygamberler gibi olur, onların kazandığını kazanır.

Her peygamberin beşer olarak kendilerine ait özel fıtratları, hâlleri vardır; ama hakikat aynı hakikattir. Onların taşıdığı hakikati her insan taşır. Aradaki fark ise insanın tercihidir. Peygamberler her durum karşısında rablerini tercih ettikleri için kazanmıştır. Yoksa insanlar ile peygamberler arasında başka bir fark yoktur.

İnsanın; peygamberlerin hayatına baktığında öğreneceği tek şey; rabbini tercih etmesi ve hakikatinden yana durup bir tek rabbine âbd olması gerektiğidir. Aksi takdirde nefsi ile hakikati arasında bir o yana bir bu yana giderse suyun çalkalanınca bulandığı gibi onun da gönlü, aklı, imanı bulanır. Bunun sonucunda kendini devamlı kirletir. Bulanmamak, kirlenmemek ve temizlenmek için insan kim olduğunu hatırlayıp rabbine dönmeli, tövbe, istiğfar edip rabbinin her konudaki emrine, vahyine “işittim iman ettim, işittim ve itaat ettim ya rabbi” demelidir.

Bu yüzden devamlı “rabbimize âyetleri üzerinden cevap vermemiz lazım” diyorum. Rabbimize cevap verelim ki gönlümüz tertemiz olsun, pırıl pırıl olsun. Böylelikle imanımızı tazelemiş ve kendimizi yenilemiş olalım; yani Allah’ın Hallâk ismi üzerimizde tecelli etsin. Biz de yepyeni bir yaratılışla yeniden yaratılmış, Allah’ın nûruyla, güzelliğiyle, imanla, aşkla, teslimiyetle, takvâyla, ihsanla, rabbimizin tecellisiyle dirilmiş olalım.

Allah bize her ne vermişse bizden yalnızca onun karşılığını ister ve bizi sadece verdiğinden sorumlu tutar. Aynı zamanda ne kadar vermişse o kadar hesaba çeker. Bize düşen; hayatı yaşarken nerede olursak olalım, ne iş yaparsak yapalım, kimlerle beraber olursak olalım ve hangi imtihanlara tabi tutulursak tutulalım her anda kim olduğumuzu bilerek rabbimizin bize emrettiği gibi yapmaktır. Öyle yapınca inşallah imanla, aşkla, takvâyla yeniden dirilmiş oluruz.

Hayat baştan sona Allah’a kulluğu ispat etme yolculuğudur. Bu yolculukta sadece iki şık arasında kalırız. Biri Allah’ın emri, hükmü karşısında “evet” deme, diğeri de Allah’ın emrettiklerine “hayır” deme şıkkıdır. Ya Allah’ın emrini, hükmünü dinleyince, anlayınca “evet ya rabbi! İşittim ve itaat ettim” deriz ya da “hayır, ben bunu kabul etmiyorum” deriz. Hayatımız boyunca bu iki şıktan başka bir seçeneğimiz olmaz.

İster şeytanın ister nefsimizin istersek de insanların hesabını yaparak “hayır” diyelim hiç fark etmez, rabbimizin herhangi bir emrine “hayır” dediğimizde yanlış şıkkı tercih etmiş ve rabbimize itiraz etmiş oluruz. Bu durumda “beni yaratan rabbim işi bilmiyor, ben daha iyi biliyorum” demiş oluruz ki o zaman da iblisin durumuna düşeriz

İblis de Allah’ın emrine karşı “hayır” demişti. Allah ona “Âdem’e secde et” emrini verince “iblis onu çamurdan, beni ateşten yarattın, ben ondan hayırlıyım” demiş ve Âdem’e karşı kibirlenip secde etmemiş, böylece kâfirlerden olmuştu.703 Biz de ya rabbimizin emri karşısında direnip “hayır, ben senden daha iyi biliyorum” deriz ya da “evet, işittik ve itaat ettik ya rabbi” deyip rabbimizin emrini kabul eder, iman ederiz sonra da rabbimizin emrinin hikmetini, muradını anlamaya çalışırız. Böyle olunca kim olduğumuzu hatırlar ve kendimizi tanırız. Aksi takdirde bu âlemde kayboluruz.

İnsan kim olduğunu bilmezse kimliğini kaybeder ve kendini kendinden perdeler. Peki, bunu kendisi mi yapar? -Hayır, şeytan bütün çabası, gayretiyle ona kimliğini kaybettirmeye çalışır. Tabi, bunun için de ilk andan itibaren yola koyulur ve daha küçüklüğünden beri insanlar üzerinden ona kendisini kaybettirmek için bütün hilesini yapar.

Nasıl?

Hepimiz bunun şahidiyiz. İstisnalar kaideyi bozmaz, genel olarak anne, babalar çocuklarını büyütürken onlara “yanımızda konuşma, bize cevap verme, fikrini beyan etme. Sen bilmezsin, anlamazsın” derler ve çocuklarını küçümsedikçe küçümser, onları yok sayarlar. Oysa ki çocuk bu şekilde yetiştirilmez. Hz. Ali (r.a.) Efendimiz çocuklarımızı yetiştirmekle ilgili olarak “altı yaşına kadar çocuklarınızla oynayın. On iki yaşına kadar onlara öğretin. On iki yaşından sonra ise onlarla istişare edin” buyurmuştur.

Yani altı yaşına kadar çocuğunuzla çocuk olun ve onunla oyun oynayın. Altı yaşından sonra artık her şeyi öğrenebilecek, anlayabilecek yaşa geldiği için bu defa çocuğunuza öğretin; çünkü artık rabbini tanıması, kim olduğunu, nerden geldiğini ve nereye gideceğini bilmesi gerekir. On iki yaşından sonra ise bir şey yaptığınız zaman onunla istişare edin ve onun da kendi fikrini beyan etmesine izin verin. Fikrini söyleyince de onu mutlaka ciddiye alın. Hz. Ali (r.a.) Efendimiz, çocuklarımızı nasıl yetiştireceğimizi öğretiyor.

Hâl böyleyken hangimizin anne, babası bizler on iki yaşındayken “şu işi nasıl yapalım” deyip fikrimizi sordu! Bizi istişarelerine dâhil etti, bu kadar ciddiye aldı! Aksine hepsi de bize “sen bilmezsin, sen anlamazsın, sen konuşma, sen fikrini beyan etme” dedi!

Biliyorsunuz, bizim oralarda biri “bu çocuk kimdir” diye sorduğunda ona “senin kölendir” cevabı verilir; yani “benim çocuğumdur, senin de kölendir” denilir. Çocuk nasıl köle oluyor, kim onu köle yaptı! Sanki böyle deyince karşılarındaki insana şeref veriyormuş gibi zannederler; ama aslında söylenen söz çocuğa hakarettir. Onun kendini bilmesine, bulmasına saygısızlıktır. Böyleleri bir de çocuğu en ufak bir yanlış yaptığında ona kızar ve “sen bilmezsin, anlamazsın, sen buna karışma” derler. Hâlbuki bırakın çocuk yanlış yapsın. Zaten yavaş yavaş öğrenecek, yanlış yaptıkça doğrunun ne olduğunu anlayacak. Neden bir yanlış yaptı diye hemen kızıyorsunuz!

Aslında çocuklar doğruyu bildiklerini bilirler; ama anne, babalarının bu davranışlarından dolayı yavaş yavaş fıtratları bozulur ve kendilerine olan güvenlerini kaybederler. Bu yüzden de büyüdüklerinde “ben bilmiyorum, benim buna gücüm yetmez, ben şunu yapamam” diyen özgüvensiz insanlar olurlar. Bir şey yapmaya kalkıştıklarında korkar, “ben yapamam, yapmaya kalksam bile başarısız olurum” diye düşünürler. Zaten bu korkuyla ne yaparlarsa yapsınlar yaptıkları işleri zor becerirler; çünkü kendilerine olan güvenlerini kaybetmişlerdir.

İşte, bunların hepsi daha çocukluktan beri şeytanın insana yaptığı hilelerdir. Şeytan bu hilelerle insanı şahsiyet olmaktan çıkarır ve düşünemeyen, düşünse bile fikri bir kıymet, değer taşımayan, gerçekten bilmeyen insanlar hâline getirir.

Genel olarak baktığımızda kendimize güvenimizi kaybetmişiz. Bunun sebebi de kendimizi tanımayışımızdır. Eğer kendimizi tanısaydık, rabbimizin bize yüklediği sorumluluğu anlasaydık, Allah’ın bize göklerin, yerlerin, dağların taşıyamadığı emaneti yüklediğini, bizi kendisiyle şereflendirdiğini, meleklerin bize secde ettiğini, her şeyin emrimizde olduğunu ve vazifemizin de sadece Allah’a âbdiyet olduğunu, kulluk olduğunu bilseydik bu duruma düşmezdik. Düştüğümüz bu durumdan kurtulmamız için mutlaka kendimize gelmemiz gerekir. Kim olduğumuzu bilirsek aklımız başımıza gelir, biz de o zaman kendimize geliriz.

Her nefis farklı bir hayvanın hâlini alır. Hayvanların hâlini almasının sebebi; kendini unutması, kim olduğunu bilmemesi ve insanlığını kaybetmesidir. İnsanlığını kaybedince hangi hayvanın hâli kendisi üzerinde tecelli etmişse manevi olarak o hayvanın suretine bürünür. Her nefsin bin bir hilesi, düşüncesi, bin bir çeşit yüzü, hayvani sureti vardır. Öyle ki insan, nefsiyle beraber olanlarla birlikte olunca kendini ormanda hisseder.

İnsan hangi hayvana benzeyen nefislerle beraber olursa onun gibi olmaya başlar. Elbette ki istisnalar kaideyi bozmaz. Aklını kullanıp kim olduğunu bilmeye, rabbini tanımaya, rabbine onun istediği gibi iman etmeye çalışanlar bunun dışında kalır. Zaten onlar da sürekli diğerlerine itiraz ettikleri için düşman ilan edilir, asi ilan edilirler. İnsanlar onlara devamlı “o bize uymuyor, bizi dinlemiyor” daha doğrusu “bizim dinimizi, ilahlığımızı kabul etmiyor” der ve onlara her türlü sıkıntıyı yaşatmaya çalışırlar.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabelere “siz şimdi İslam’ın onda birini yapmazsanız cehennemlik olursunuz. Ahir zamandakiler ise onda birini yaparsa cennetlik olur”704 buyurmuştur. Onlar İslam’ın onda dokuzunu yapar, birini yapmazsa kaybederler; ama ahir zamandakiler onda birini yaparsa bile cennete giderler.

Neden?

Çünkü bir tarafta herkesin rabbini zikrettiği, rabbine secde ettiği, Allah yolunda malıyla, canıyla cihad edip Allah’a koştuğu, rabbine yürümeye çalışanların, güzel yapanların sevildiği, övüldüğü, takdir edildiği bir asr-ı saadet dönemi vardır, bir tarafta da Allah için güzel yapanların sıkıntı çektiği, asr-ı saadetin tam tersi olan ahir zaman vardır. Bu zamanda nefsiyle beraber olan insanların içindeki biri, rabbinin emrini yerine getirmeye çalıştığında hem de en yakınları tarafından nasıl bir sıkıntıya katlandığını hepimiz görüyoruz.

Bu yüzden manevi olarak kazanmak zamana ve mekâna göre değişir. İmtihanlar ne kadar zorlaşırsa manevi olarak kazanmak da o kadar büyük, o kadar kıymetli olur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz yine bir hadis-i şerifinde “biri iman etmeyenler arasında Allah’a kul olmaya çalışıyor ve insanları Allah’a kulluğa davet ediyorsa o kavmin içindeki nebî gibi, resul gibidir” buyurmuştur. İşte, insanın içinde bulunduğu şartlar bu kadar önemlidir. Onun için Allah, insanlara durumuna ve şartlarına göre muamele eder.

Madem öyle beraber olduğumuz insanların kulluklarını yapmamalarına ve bizi ters tarafa davet etmelerine bakmayalım. Biz rabbimizin vahyini okuyup onun emrettiği, sevdiği gibi yapmaya ve peygamberlerin hâline bürünmeye çalışalım. Biz elimizden gelen çabayı gösterirsek, Allah da bize yardım eder ve bizden amellerimizi kabul eder. Yoksa beraber olduğumuz insanları dinler, onlar gibi yapmaya çalışırsak sonunda kazanacağımız şey; onların nefislerinin hâline bürünmek olur.

Evet, ramazan ayı boyunca nefsimizin hâllerinden kurtulup kim olduğumuzu bilmeye, kendimizi rabbimizin tanıttığı gibi okuyup anlamaya çalıştık. Bununla beraber “mutlaka herkes Kur’ân’ın Âyetlere Göre Genişletilmiş Meali’ni okuyup rabbine cevap vermelidir” dedik. İnşallah “ben kimim” sorusuna doğru cevabı vermeye çalışırken aynı zamanda rabbimizin kitabını okuduk ve rabbimizin bize ne buyurduğunu anlamaya çalıştık.

İnsanın, Kur’ân’ı okumadan kendini tanıması mümkün değildir; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “insan ile Kur’ân ikiz gibidir” yani birdir, buyurmuştur. Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’ân’sa bu durumda ona tabi olanlar, iman edenler ve onu örnek alanlarda da Kur’ân’dan başka bir şey olmaz.

Zaten insan ya Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i örnek alır, onun ahlakına bürünür ve canlı Kur’ân olur ya da kimi dinlediyse, örnek aldıysa, nasıl bir ahlakı tercih ettiyse onun ahlakına bürünür ve onun gibi olur. Sonuç olarak neye, kime benzerse benzesin peygamberine benzemediği, canlı Kur’ân olmadığı için hakikatini kaybetmiş olur.

Dediğim gibi; insan için yalnızca iki şık vardır. Biri başkasını kendine örnek alınca Allah’a, Allah’ın ilahlığına, kitabına, takdirine, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in resullüğüne, örnekliğine “evet” dememiş, aksine “hayır” demiştir. “Hayır” dedikten sonra artık neyi tercih ederse etsin kendini, rabbini, insanlığını, ebedi hayatını kaybetmiş olur. İstediği kadar kendini kandırıp “ben Allah’ın vahyini, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in örnekliğini kabul ediyorum” desin, bu kendisine hiçbir fayda vermez; çünkü Allah’ın vahyini, emrini yalanlamıştır.

Allah’ın âyetlerini yalanlamak “kabul ediyorum; ama gereğini yerine getirmiyorum” deyip âyetlere göre yaşamamaktır. Herkesin gücü bellidir. Herkes kendini de Allah’ın kendisine ne kadar güç, kuvvet verdiğini de bilir, dolayısıyla kendine dönüp baktığında Allah’ın âyetlerine ne kadar iman ettiğini, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i ne kadar örnek aldığını yahut Allah’ın emrini, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in peygamberliğini ne kadar yalanladığını net olarak anlar.

Allah, insanı kendisine âbd olma vasfında yaratmışken hiç kimse “ben Allah’a âbd olamam, kulluğumu yerine getiremem” diyemez. Nasıl ki peygamberler her durum ve sıkıntı karşısında kulluklarını yerine getirdilerse onlarla aynı hakikati taşıdığı için her bir insan da onların yaptığı gibi yapma vasfına, gücüne sahiptir. Bu yüzden Allah, peygamberlerine yaptığı muameleyi her insana yapar ve Kıyamet günü peygamberlerini örnek gösterip “onlar yaptı da sen niye yapamadın” diyerek kullarını hesaba çeker.

Eğer Allah, Kıyamet günü peygamberlerini örnek gösterip bizi onlar gibi yapmaktan sorumlu tutuyorsa bu durumda bize “hayatınızı yaşarken peygamberlerim gibi yapın ve onlara benzemek için çabanızı sarf edin” buyurmuştur. Bunun için de ihtiyacımız olan bütün imkânları bize vermiştir. Eğer bu imkânları kullanıp imanımızı ispatlamaya çalışmazsak imanımız lafta kalır. Dilimizle kalbimiz bir olmaz; yani dilimizin söylediğini kalbimiz, amelimiz, ahlakımız tasdik etmez, o zaman da Allah’ın vahyini yalanlayanlardan oluruz.

Genel olarak baktığımızda kendimizi, Allah’ın bize verdiği kıymeti, değeri unutmuşuz. Allah bizim için ebedi bir hayat hazırlamışken biz nefsimize uymuş ve nefsimize, dünyalık şeylere köle olmuşuz. Mesela; Allah âyet-i kerimede cennetteki nimetleri sayarken orada “ne yana bakarsan bak, (tarifi mümkün olmayan) bir nimet ve büyük bir saltanat görürsün.”705 Allah, mü’min erkeklere ve mü’min kadınlara, içinde ebedi kalacakları, altlarından ırmaklar akan cennetler ve Adn cennetlerinde temiz (ve güzel) meskenler vaad etti. Allah’ın rızası ise (bunların) hepsinden daha büyüktür”706 buyurmuştur. Cennetteki nimetlerin hepsinin üzerinde Allah’ın rızası, cemali, dostluğu, selamı vardır. Orası Allah’ın bizim için takdir ettiği âlemdir ve Allah orada bize sultanlık vermiştir.

Bitmez, tükenmez bir saltanat derken Allah bize “seni sultan olasın diye yaratmışım. Kendini tanı, kim olduğunu bil! Sen sultansın, nefsine, şeytana, dünyaya köle olma. Sana verdiğim izzeti, şerefi, kıymeti, değeri taşı” buyurur.

Kime göre izzet, şeref?

Tab ki Allah’a göre izzet, şeref. Yoksa insanlara göre izzet, şeref değil! Örneğin; peygamberler iman edip insanları Allah’a davet edince kavimleri tarafından yalanlandılar, inkâr edildiler, iftiralara uğradılar, öldürülmeye kalkışıldılar. Hatta bir kısmı da öldürüldü. Şimdi onlar bu sıkıntıları çekerken Allah katındaki izzetlerinden bir şey kaybettiler mi? -Hâşâ, aksine her biri Allah katında özeldir, şereflidir, kıymetlidir. Biri de Allah katında değerli ve şerefli olduysa bütün insanlar onun hakkında ne derse desin, ne düşünürse düşünsün kendisi için asla bir mana ifade etmez. Mü’min; insanlara değil, yalnızca rabbine bakandır. İnsanların değil; yalnızca rabbinin rızasını, sevgisini, övgüsünü kazanmaya çalışandır.

İnşallah biz de rabbimizin kitabını okur ve bütün hayatımız boyunca rabbimize bakar, bir tek onun rızasının, sevgisinin hesabını yaparız.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabelere “size en hayırlı yolculuğu haber vereyim mi” diye sorar. Sahabeler “evet ya Resulallah” derler. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de “en hayırlı yolculuk, bittiğinde yola çıkıp tekrar başladığınız yolculuktur” buyurur. Sahabeler “ya Resulullah! Bu yolculuk nedir” diye sorarlar. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Kur’ân’ı baştan sona okur, bitirir, sonra tekrar baştan başlarsınız (yani en hayırlı yolculuk, Kur’ân ile yaptığınız yolculuktur)” buyurur. Dikkat edilirse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Kur’ân için “en hayırlı şey” demiyor ya da “Kur’ân’ı okumak çok sevaptır” demiyor, “en hayırlı yolculuk” buyuruyor.

Neden?

Çünkü Kur’ân’ı okuduğumuzda rabbimizi tanımaya, Hz. İnsan olmaya, kim olduğumuzu bilmeye yolculuk yaparız ve bu yolculuk son nefesimize kadar devam eder.

Daha önce söylediğim gibi; Kur’ân hikâye kitabı değildir. Rabbimiz Kur’ân’da bize bizi anlatır ve “sizin de onlar gibi yapmanız gerekir” deyip peygamberleri bize örnek gösterir. Yetmez, iman etmeyip rabbine karşı nankörlük yapanları anlatır ve nefsimizin tuzağına düşmememiz için bize yolu öğretir. Biz de âyetlere iman edip her biri üzerinden rabbimize cevap verdikçe rabbimize doğru yol alırız.

“Ben Kimim” sohbetlerinin başında demiştim. Bundan sonra yolculuk Allah’ın vahyiyledir ve bütün kardeşlerimiz hiçbir bahane olmaksızın Kur’ân’ı okuyup anlamaya çalışmalıdır. Bu artık son merhaledir. İnşallah kardeşlerimiz zaten her âyeti anlama ve yolcuklarını Kur’ân ile yapma vasfına gelmiştir. Yoksa hiçbir şey bilmeden Kur’ân’ı okurlarsa bir şey anlamazlar. Misal; birine tıp kitabı verip “al, bunu oku” dersek onu okuyunca doktor olur mu? -Elbette ki olmaz. Bu her konuda böyledir. Kaldı ki burada söz konusu olan insandır. Bizim de anlattıklarımızın hepsi kendimizi, rabbimizi bilelim, hayatı, varlığı, bununla beraber nasıl kazanıp nasıl kaybedeceğimizi anlayalım diyedir.

Şu ana kadar bütün anlattıklarımız artık “Ben Kimim” sohbetleriyle toparlanmış, bir bütün hâline gelmiştir. “Ben Kimim” sohbetlerine kadar çıkan bütün kitapları okuyunca ya da sohbetleri dinleyince öğrendiğimiz, iman ettiğimiz bütün bilgiler inşallah “Ben Kimim” sohbetleriyle dirilir ve bir şahsiyete bürünür. Artık onun başına taç koyma zamanı gelmiştir ki bu da Allah’ın vahyidir; yani inşallah yaptığımız her şey artık Allah’ın vahyine, âyetlere göre olur ve canlı Kur’ân oluruz.

İnsan zaten canlı Kur’ân’dır, sadece kendini unutmuş, perdelemiştir; ama artık kendine gelmesi gerekir. İşte, insan, Kur’ân’ı okuyunca kendine gelir, kim olduğunu bilir, anlar.

İnşallah, “Ben Kimim” sohbetlerini dinleyen, okuyan kardeşlerimiz de kendilerini tanır ve “ben kimim” sorusuna rabbimizin âyetlerine göre cevap verirler.

Ne kadar?

Elbette ki bizi dinledikleri, kitapları okudukları, anlamaya, tefekkür etmeye çalıştıkları kadarıyla cevap verirler. İnşallah bu vesileyle Kur’ân ile yolculuğun nasıl yapıldığına; yani âyetlerin gönüllerinde nasıl tecelli ettiğine, âyetlerle nasıl dirildiklerine, Allah’ın bir emrini yerine getirdiklerinde âyetlerin kendilerinde nasıl tecelli ettiğine, nasıl bir nûra büründüklerine, nasıl Allah’ın nûru olduklarına şahid olur, şehadet ederler. Böylelikle kim olduklarını anlamış, kendilerini bilmiş, kendi hakikatleri olmuş olurlar. Allah onlara tecelli eder ve Allah’ın muradı üzerlerinde gerçekleşmiş olur.

Hepimiz bir yolculuğun içindeyiz. Bu yolculuk, Kur’ân yolculuğudur. Kur’ân yolculuğu ise devamlı yapmamız gereken bir yolculuktur; ama yolu bitirdiğimizde tekrar yolculuğa başlarken yolun başından değil, kaldığımız yerden devam ederek yolculuğa başlarız.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, “Kıyamet günü cennetlikler cennete, cehennemlikler cehenneme gittikten sonra Allah cennet ehlinden her bir kula ‘dünyadayken Kur’ân’ı okuduğun gibi oku ve yüksel’ buyurur. Kul da Kur’ân’ı okuduğu kadarıyla yükselir”707 buyurmuştur. Başka bir hadisinde de “cennette bin derece vardır ve her bir derecenin arası yerle gök kadardır”708 demiştir.

Peki, insan orada ezberlediği âyetleri mi okur?

Hâşâ! Kul, dünyadayken âyetleri ne kadar okumuş, iman etmiş, ahlaka, amele dönüştürmüşse orada o kadar okuyabilir ve âyetlerle o kadar yükselebilir. “Dünyadayken okuduğun gibi oku” demek bu manaya gelir. Kul, âyetlere iman edince Allah onu dünyadayken zaten yüceltmiştir, aynı şekilde ahirette de âyetlerle yücelir ve derecesi yükselir.

Allah, Kur’ân için “rahmet”709 demiştir, cennete gitmek de ancak Allah’ın rahmetiyle mümkündür, dolayısıyla Kur’ân olmadan ne kendimizi, rabbimizi tanıyabilir ne de yükselip cennete gidebiliriz; yani hem dünyada hem de ahirette bizi yüceltecek tek nimet Kur’ân’dır ve hepimiz Kur’ân’dan, rabbimizin bizimle konuşmasından, bize anlattıklarından sorumluyuz. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “muhakkak ki bu (Kur’ân), sana ve kavmine bir zikir (bir öğüt, hatırlatma ve büyük bir şeref)tir. Yakında (hepiniz ondan) hesaba çekileceksiniz.”710 Yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “seni ve sana iman edenleri Kıyamet günü bu kitaptan sorumlu tutacağız” buyurmuştur.

Evet, Kur’ân; rabbimizin bizimle konuşması ve bize anlattıklarıdır. Öyleyse rabbimizi dinlemediysek ya rabbimizi kabul edememiş ya da dinlemeye tenezzül etmemiş, onu ciddiye almamış, hafife, basite almış oluruz! Eğer rabbimizi ciddiye almadıysak ondan bizi ciddiye almasını da bekleyemeyiz. Beklersek kendi kendimizi kandırmış oluruz.

İnsan, aklını kaybetmişse; yani kim olduğunu unutmuşsa şeytan ona bir darbe vurmuş demektir. Kendine yeniden gelebilmesi için yapılması gereken şey; ona kim olduğunu hatırlatmaktır.

Biz de ister inkârcı, ister kâfir, ister müşrik olsun hiç fark etmez, biriyle muhatap olduğumuzda ona önce kim olduğunu hatırlatmalıyız. Öyle ki aklı başına gelsin ve silkelenip kendine gelsin. Yoksa daha kendini hatırlamadan ona “gel, ben sana İslam’ı anlatayım” dersek ona bir fayda veremeyiz. Kime ne anlatacağız! Ölüler bizi işitmez. Kim olduğunu hatırlamayanlar kafalarına darbe almış, hafızalarını, kendilerini kaybetmişlerdir. Hâl böyleyken onlara ne anlatabiliriz!

Bundan dolayı birini davet ederken önce ona kim olduğunu, nereden geldiğini, neye geldiğini, Allah katındaki kıymetini, değerini, şerefini, bu âlemde neden bulunduğunu, rabbinin kendisinden ne istediğini, hayatı yaşarken nasıl olması gerektiğini ve Allah’ın onu nasıl bir hayata hazırladığını anlatmak gerekir. Her şey böyle sırayla olur.

Alim, rabbini ve kendini bilendir. Biri rabbini, kendini bilmiyorsa bildiği ne olabilir! Daha kendisi ortada yoktur, başka şeyleri bilse ne olur!

Hep beraber rabbimizin vahyine, ipine sımsıkı sarıldıkça asla dalâlete düşmez, hiçbir zaman kaybetmeyiz; ama rabbimizin ipini bırakırsak o zaman şeytanın tuzağına düşer, kaybolur, bunun sonucunda da uçurumdan aşağı yuvarlanırız. Üstelik bundan haberimiz bile olmaz.

Evet, nefsimizin cehaletinden kurtulmak ve Allah’a göre kim olduğumuzu hatırlamak için Kur’ân’ı okuyacak; kendimizi, rabbimizi tanıyacak, nerede olduğumuzu, ne yapmamız gerektiğini, nereye gideceğimizi, gideceğimiz âlemde nasıl bir muameleyle karşı karşıya kalacağımızı rabbimizden öğreneceğiz inşallah.

Artık “Ben Kimim” sohbetleri vesilesiyle her “ben kimim” diye sorduğumuzda en azından anladığımız kadarıyla kendimize, rabbimize cevap verebiliriz inşallah.

İşte sırat-el mustakim, işte rabbine varan yol…

“Muhakkak ki bu (Kur’ân) bir zikirdir (insanlara bir öğüt ve hatırlatmadır). Artık kim dilerse rabbine (varan) bir yol tutar.”711

Allah bizi rabbine varan yolu tutanlardan ve rabbine vasıl olanlardan eylesin. Allah bizi kendini, rabbini tanıyanlardan, yeryüzünde rabbine âbd olan, âşık olan, ayna olan, halife olan kullarından eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Aclunî, Keşfu’l-Hafa, 1 /265-266 ↩
  2. Fussilet /6 ↩
  3. Rûm /30 ↩
  4. A’râf /11 ↩
  5. Enbiyâ /85 ↩
  6. Enbiyâ /87 ↩
  7. Enbiyâ /89 ↩
  8. Meryem /51 ↩
  9. Mumtehine /4 ↩
  10. Mâide /3 ↩
  11. Enbiyâ /107 ↩
  12. Kalem /4 ↩
  13. Bakara /148 ↩
  14. Mâide /2 ↩
  15. Vâkıa /10-11 ↩
  16. Âli İmrân /31 ↩
  17. Fetih /29 ↩
  18. A’râf /11-13, Bakara /3 ↩
  19. Ramûzu’l-Ehadis s. 136, 1753 ↩
  20. İnsân /20 ↩
  21. Tevbe /72 ↩
  22. Tirmizi, Ebu Davud ↩
  23. Buhari, Cihad, 4 ↩
  24. İsrâ /82 ↩
  25. Zuhrûf /44 ↩
  26. İnsân /29 ↩