close

21.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep birlikte “ben kimim” sorusuna cevap vermeye, kim olduğumuzu anlamaya ve kendimizi rabbimizle beraber onun yeryüzündeki halifesi, aynası olarak tanımaya çalışıyorduk.

Şimdiye kadarki sohbetlerimizde dünyaya gelmeden önce bulunduğumuz âlemi, şu anda yaşadığımız âlemi ve gideceğimiz yeri rabbimizin haber verdiği şekliyle anlamaya çalıştık inşallah.

Allah, Kur’ân’da nasıl iman etmemiz, nasıl düşünmemiz, neyi nasıl yapmamız, nasıl sevmemiz ve nasıl konuşmamız gerektiğini en ince ayrıntısına kadar bir bir anlatmıştır. Bu yüzden rabbimizi, kendimizi, hayatı ancak Kur’ân’la tanıyabilir, anlayabiliriz.

Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) Sen (hiçbir şeyi Allah’a şirk koşmadan ve hakka yönelmiş) hanîf olarak yüzünü dine çevir. O ki Allah’ın fıtratı (El Esmâu’l Husnâ’sı)dır ve (Allah) insanları bu (fıtrat)a göre yaratmıştır”627 buyurur. Allah, insanı kendi fıtratı üzere yaratmıştır. Öyleyse kendimizi tanımaya çalışırken rabbimizle beraber tanımamız lazım. Yoksa kendimizi onsuz tanımaya çalışırsak kendimiz hakkındaki bilgimiz sadece zandan, hayalden, vehimden ibaret olmuş olur ki Allah da “zan hiç şüphesiz, haktan (ve hakikatten yana insana) hiçbir şey kazandırmaz.”628 Yani “kendini benimle tanı, benim seni sana anlattığım gibi tanı. Kendini benimle beraber tanımadıysan yanılmış olursun” buyuruyor.

Neden?

Çünkü Allah, insana rûhundan nefhetmiş, El Esmâu’l Husnâ’sıyla tecelli etmiş ve kendindeki güzellikleri verip “haydi, beni temsil et” demiştir. Bu yüzden insan, Allah’ın yeryüzündeki halifesidir. Kendini tanımaya çalışırken de halife olduğunu bilerek tanımaya çalışmalıdır. Kendini tanıyıp kemale erince bütün hâli, tavrı, konuşması artık Allah ile olur; çünkü her anda Allah’ın huzurunda olduğuna iman etmiştir. Bununla beraber ne yana dönerse dönsün rabbinin güzelliğinin, ikramının, ihsanının orada olduğuna ve kiminle muhatap olursa olsun öncelikle onun sahibiyle muhatap olduğuna iman etmiştir. Böyle iman ettiği için konuşurken de onunla konuşur, ondan konuşur; yani Allah, kendisine neyi vahyetmişse onu söyler. Kendini bütünüyle Allah’a ait gördüğü için Allah’ın tecellisi konuşur. Artık onun; Allah’ın isimlerinin, güzelliğinin tecellisinden başka hiçbir şeyi yoktur.

Biri kendini, varlığı rabbinden öğrenirse ona lazım olan tek şey; rabbinin vahyiyle konuşmak olur. Zaten Allah her şeyi bir bir beyan edip sonra “haydi, kulum konuşurken benden konuş” buyurmuştur. “Benden konuş” demek “benim vahyimle, âyetlerimle konuş” demektir. Allah’ın vahyiyle konuşabilmek için önce Allah’ın vahyine iman etmek; yani Allah’ın vahyini sevmek gerekir. İnsan sevmese nasıl konuşsun!

Konuşmak diye geçmeyelim. Konuşmak bu dünyadaki en önemli şeylerden biridir; çünkü insan konuştuklarıyla ya kazanır ya da kaybeder. Küpün içinde ne varsa dışarı o sızar. Bu nedenle Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e münafıkları anlatırken “andolsun ki sen, onları (şimdi dahi) konuşma tarzlarından tanırsın”629 buyurmuştur. Herkes aslında konuştuğu şeylerdir; çünkü neyi konuşuyorsa gönlünde o mevcut demektir; yani konuşan gönüldür. Yoksa dil kendi kendine konuşmaz, onu konuşturan biri vardır.

Madem konuşmak bu kadar önemlidir, o zaman “acaba konuşurken kazanıyor muyum yoksa kaybediyor muyum” diye kendimize bakmamız lazım. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz konuşmayla ilgili olarak “ya hayır konuşun ya da susun”630 buyurmuştur. Söylediklerimizin hayır olabilmesi için bir şey konuşmadan önce “acaba söyleyeceklerim hayır mıdır, şer midir? Onları söylemek bana kazandıracak mı, kayıp mı ettirecek? Başkalarına hayır mı şer mi, hidâyet mi, dalâlet mi olacak? Allah söylediklerimden razı olur mu olmaz mı” diye düşünüp söyleyeceklerimizi kontrol edelim. Öyle ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in buyurduğu üzere hayır konuşabilelim. Bunun için de bize düşen; konuşurken Allah’ın vahyinden konuşmaktır.

Evet, Allah, kitabında bizim için her şeyi beyan etmiştir, diğer bir ifadeyle bizim için lazım olan her şey Kur’ân’da mevcuttur. “Biz onu (Kur’ân’ı) hak ile indirdik, o da (emin ellerde hiç değişmeden size) hak ile indi.”631 “Kim Allah’ın hidâyetindeyse, hidâyette olan odur. Kim de dalâletteyse artık onlara da kendilerinden başka dostlar bulamazsın ve kıyamet gününde onları kör, dilsiz ve sağır olarak yüzüstü haşrederiz. Onların varacakları yer cehennemdir. (Onun) Ateşi her yavaşladığında onun alevini arttırırız.”632

Kim hidâyetini Allah’tan, Allah’ın hak olarak indirdiği Kur’ân’dan almamışsa o kişi hidâyeti bulamamıştır. Sonra kendisine yardım edecek kimse de bulamaz; çünkü veli olarak, yardımcı olarak Allah’tan başka hiç kimse yoktur. Kıyamet günü de o kişi kör, dilsiz ve sağır olarak yüzüstü haşrolur.

İşin ciddiyetini anlayalım diye söylüyoruz. Kur’ân yoksa hidâyet yoktur. Eğer Kur’ân’ı okumadıysak, anlamadıysak, rabbimizi dinleyip ciddiye almadıysak kendi kendimize bir hayale kapılmış oluruz ki bu hayalimiz de bize bir şey kazandırmaz.

Kur’ân, Allah’ın bize indirdiği ölçüdür. Allah, Kur’ân için “Kitâb’ı ve mizanı (adaleti) hak olarak indiren Allah’tır”633 buyurur. Kur’ân mizandır, terazidir, hakla bâtılı ayıran furkândır, yolumuzu aydınlatsın diye Allah’ın bizim için indirdiği, gönlümüzü aydınlatan nûrdur. “Güzel yaparsanız kazanır, yanlış yaparsanız kaybedersiniz” deyip bizi kendisiyle müjdelediği, uyardığı, her şeyi apaçık bir şekilde beyan ettiği ölçümüzdür.

Kur’ân bizim için bu kadar önemliyken onu sadece yüzünden okuyup geçemeyiz. Her âyeti tefekkür ede ede, anlaya anlaya okumamız lazım. Zaten Allah, dura dura okuyalım, iyice anlayıp imana, ahlaka, amele dönüştürelim diye Kur’ân’ı peyderpey indirmiştir. Onun için “Kur’ân’ı ezbere biliyorum” ya da “Kur’ân okuyor, sevap kazanıyorum” demek yeterli değildir.

Dediğim gibi; Kur’ân bizim için nûrdur, hidâyettir. Hâl böyleyken ümmetin ne kadar hidâyette olduğuna bakalım. Baktığımızda herkes kendine göre bir yol tutmuştur. Eğer biri hidâyetini Allah’ın vahyinden almazsa bunun sonucunda kendine göre bir din üretir ki o dinle de Allah’tan, kendinden, hayatın hikmetinden, Allah’ın muradından haberdar olmuş olmaz; ama rabbini dinler, âyetler üzerinde tefekkür ederse kendini de, rabbini de, hayatı da tanır, bu âlemde neden bulunduğunu, Allah’ın neye gazap edip neye rahmet ettiğini, neyi sevip neyi sevmediğini anlar. Anladıktan sonra artık tercih kendisine kalır.

“Kim sâlih bir amel işlerse (bu) kendi lehinedir. Kim de kötülük yaparsa (o da) kendi aleyhinedir.”634 Yani kim ne yaparsa kendine yapar. Allah her şeyi kuluna beyan etmiş ve “sana lazım olanları anlattım, haydi şimdi tercihini yap” buyurmuştur. Bu durumda her akıl sahibi mutlaka “madem rabbim her şeyi benim için beyan etmiş, benim de kulluğu, ebedi hayatı kazanmayı, kim olduğumu, rabbimi ve hayatı nasıl yaşamam gerektiğini rabbimden öğrenip tercihimi onun istediği gibi yapmam lazım” demelidir.

Eğer rabbinden öğrenmek yerine “başkasından öğreneyim. İki kelime farklı yerden, üç kelime de başka yerden öğrensem tamamdır, öğrenmiş olurum” derse ne kendini, ne hayatı, ne de rabbini öğrenebilir. Çünkü gönül boşluk kabul etmez, hayat boşluk kabul etmez. İnsan her anda ne yapacağını, nasıl düşüneceğini, gönlüne neyi alacağını, neyi ne kadar seveceğini ve ne kadar isteyeceğini rabbinden öğrenmezse rabbinin vahyi yerine gönlünü başka bilgilerle doldurur. Oysaki Allah, kuluna “benim vahyimle sırat-el mustakimde yürü” buyurmuştur. Bu yüzden insanın her şeyi rabbinden öğrenmesi ve rabbinden öğrendikleriyle sırat-el mustakimde yürümesi gerekir. Yoksa rabbini dinlememiş olur.

Allah, kulluğun nasıl olacağını herkesin anlayacağı şekilde beyan etmiş, bunun için örnekler verip peygamberleri anlatmış ve kuluna “senden peygamberler gibi kâmil bir kul olmanı istiyorum” demiştir. Bu konudaki tercihi ise insanın kendisine bırakmıştır. Dileyen Allah’ın kendisine örnek gösterdiği peygamberler gibi yapıp kazanır, dileyen de “ben zaten biliyorum” der ve kendi bildiği gibi yapıp kaybeder.

Madem Allah “âbd olma hususunda tercihi bize bırakmıştır” diyoruz. O hâlde acaba hangi varlık olacağımız hususunda da tercihi bize bırakmış mıdır? Sonuçta Allah bizi insan olarak yaratmasaydı ona âbd olma sorumluluğumuz, dolayısıyla kaybetme durumumuz da olmazdı. Acaba Allah mı bizi insan olarak yaratmayı diledi, yoksa biz mi insan olarak yaratılmayı tercih ettik?

Allah, sayısını bir tek kendisinin bildiği kadarıyla varlık yaratmıştır. Hatta bize haber vermediği başka âlemlerde başka varlıklar yaratmıştır. Bu âlemde ise çeşit çeşit hayvanlar, kuşlar, yerde sürünenler, yerin dibinde, ateşin, suyun içinde yaşayan henüz görmediğimiz, bilmediğimiz varlıklar yaratmıştır. Hepsi de rabbini zikreder, tesbih eder, hamd eder. Her şey Allah’ın kuludur, âbdidir, onu seven, hamd ile tesbih eden âşığıdır.

Hâl böyleyken kulluk yapmak konusunda tercihi insana bırakan Allah, insanı tecelli edip yaratırken de “bu kadar varlık arasında ne olmak istiyorsun” deyip tercih hakkını insana bırakmış mıdır?

Eğer Allah bize emaneti yüklemeyi teklif etmişse635 bu durumda “işte sana çeşit çeşit varlıklar, haydi tercihini yap, nerede olmak istiyorsan onların arasına git” demiş, hangi varlık olmayı istediğimizi bize teklif etmiştir. Tabi, henüz emaneti yüklemeden önceki durumu söylüyorum. Zaten emaneti yüklenmeyi kabul ettiğimize göre öncesinde insan olarak varlık olmayı tercih etmişiz demektir. Öyleyse Allah’a âbd olmayı kabul etmeyenlere sormak lazım “madem insan olmayı beceremiyordun, o zaman neden insan olmayı tercih ettin, başka bir varlık olsaydın!” Eğer “yok, bunu ben tercih etmedim” dersen Allah’ın sana zulmettiğini düşünmüş, sana yaptığı bu ikramı, şerefi zulüm olarak kabul etmiş olursun ki Allah da bundan münezzehtir.

Evet, insan olarak yaratılmayı da emaneti yüklenmeyi de biz tercih edip kabul ettik. Bu âleme gelme sebebimiz de; rabbimize verdiğimiz sözü yerine getirip onun istediği, razı olduğu gibi kulluk yapmamızdır.

Allah âyet-i kerimede “sen (seni dinleyenlere âyetlerimi) hatırlat; çünkü hatırlatmak mü’minlere fayda verir”636 buyurmuştur. Biz de hatırlatacağız. Neyi hatırlatacağız? -Elbette ki rabbini, kim olduğunu, nereden geldiğini, neye geldiğini ve nereye gideceğini hatırlatacağız. İnsan öncelikle bunları bilmelidir. Yoksa “işte, şimdi dünyayı kazanmaya çalışıyoruz, sonra herhalde cennete gideriz” demek doğru değildir. Biri böyle söylüyorsa aklını bütünüyle perdelemiştir ya düşünmek istemiyordur ya da bir şeylerin sarhoşluğuyla bu dünyaya neden geldiğini, ahireti kendinden örtmeye çalışıyordur. Bu sarhoşluk sadece içki sarhoşluğu olacak diye bir şey yoktur. Mal sarhoşluğu, mevki, makam sarhoşluğu, insanların kendisini övmesini sevme sarhoşluğu da olabilir. Böyle düşünenler mutlaka bunlardan biriyle kendini örtüyordur.

Mal da, mevki de insanların övmesi de birer imtihandır. İnsan tabi ki övülmeye de mevki makama da layıktır; ama dünyada değil, ebedi hayatta, Allah katında layıktır. İnsanın övülmeye de mevkiye de layık bir fıtratı vardır; ama iman olmayınca insan bu fıtratını yanlış yerde kullanır ve onunla kendini perdeler.

Mesela; özellikle sosyal medyada insanlar çok tıklanmak, seyredilmek, başkaları tarafından övülmek için paylaşımlarda bulunur. Bunların hepsi şeytanın sırf insanlar kendini unutsun diye kurduğu tuzaklarıdır. Şeytan, insana kaybettirmek için her türlü tuzağı kullanır. Hâlbuki insanlar bizi övse ne övmese ne, sevse ne sevmese ne! Allah bizi övmedikten sonra başkalarının bizi övmesinin ne önemi var!

Mü’min feraset sahibidir. Her konuda ferasetini kullanır, dolayısıyla şeytanın buradaki tuzağını da görmesi lazım.

Bir şey ki sana manevi olarak kazandırmıyorsa o şey seni sadece Allah’tan uzaklaştırır. Oysa Allah’ın verdiği bütün imkânları ebedi hayatını kazanmak için kullanman gerekirdi. İster internet ister televizyon olsun hiç fark etmez, onlarla ebedi hayatını cennete de çevirebilirsin, cehenneme de çevirebilirsin. Bir şey ki sana kibir veriyorsa o şey sana sadece cehennemi getirir. Eğer onların üzerinden insanların takdirini Allah’ın takdir etmesine, övmesine tercih edersen işin biter; çünkü başkalarını Allah’a tercih etmekle küfre girmiş olursun.

Evet, insanın kendini tanımaya çalışması, aynı zamanda “ben şunu istiyorum; ama onu istememin sebebi nedir, onu almak bana ne kazandırır” deyip neyi niçin istediğini anlaması lazım. İstediğin şey insanların seni övmesine sebep olabilir. Bütün insanlar seni övse ne kazanacaksın! Yarın insanların seni övmesine sebep olan şeyi kaybettiğinde onların övgüsü de biter. Bu defa boşlukta kalır, bunalıma girersin; çünkü seni övenlerin kulu olmuşsun. Onları sevmiş, onların övgüsünü tercih etmişsin. Hem de seni yaratan rabbine karşı tercih etmişsin. Sorsak “benim böyle bir düşüncem yok” diyebilirsin; ama düşüncen böyle olsa da olmasa da gönlün Allah’a aittir. Öyleyse orada Allah’ın sevgisinin, rızasının olması gerekmez mi! Bir dönüp kendine baksan başkaları seni sevsin, övsün diye paylaşımlarda bulunduğunu ve onların seni övmesini tercih ettiğini anlarsın.

Allah, insanlar için dünyanın nimetlerini, mevkisini, makamını anlatırken “bak, biz onların kimini kiminden nasıl faziletli kıldık! Elbette âhiretteki dereceler daha büyüktür ve faziletler de daha büyüktür”637 buyurur. Yani Allah’ın, insanları ve dünyadaki dereceleri nasıl da birbirinden farklı ve üstün kıldığını görüyorsunuz. Allah’ın böyle yapmasının hikmeti nedir? -Hikmeti; ahiretteki dereceleri anlamanızdır. Anlayalım diye Allah herkesi ve dereceleri birbirinden farklı kılmıştır. Bunların hepsi birer âyettir. Bizim de onlara takılıp gönlümüzü malın, mevkinin, insanların bizi övmesinin sevgisiyle doldurmak yerine insanların hâlini, tavrını, imanını, küfrünü, olayları, meseleleri bir âyet olarak okumamız ve “bunlar bana ne kazandırır, ne kaybettirir” diye tefekkür etmemiz gerekir. Aksi takdirde onların sevgisi gönlümüzde büyür ve put hâline gelir.

Allah bize “bana hiçbir şeyi şirk koşmayın” buyuruyorsa şirki sadece zahiri putlara tapmak olarak anlamayalım. Hatta o putlar belki gönüldeki putlara kıyasla çok daha basit kalır. Gönüldeki putlar daha büyüktür; çünkü gönülde put olmasa insan zahirdeki puta tapmaz, secde etmez.

Dünya malı, insanların övmesi, takdir etmesi, nefsin arzuları, istekleri hepsi insanda put olabilir. Şeytan dahi insanda put olabilir.

Nasıl?

Şeytan birine vesvese verip ona ilahlığını kabul ettiriyorsa; yani onu haktan ayırıyor, peşinden dalâlete sürüklüyorsa, o kişi de şeytandan korkup endişe ederek onun peşinden gidiyorsa şeytan o kişi için put olmuştur.

Gönlümüzdeki bu putlar temizlenmeden Allah’ın sevgisi, yakınlığı gönlümüze tecelli etmez. Bu da ancak Allah’ın vahini okuyup anlamak ve âyetlere iman etmekle mümkündür. Bu konudaki tercihi kendimiz yaparız. Ya Allah’ın bize indirdiği vahyi kabul eder, onunla ebedi hayatımızı kazanırız ya da kabul etmez, dolayısıyla kendimize zulmeder, kaybederiz.

Ne buyurmuştu Allah âyeti kerimede? “(Resulüm!) Sana bu Kitâb’ta vahyettiğimiz (şeyler), kendisinden önceki (kitap)ları tasdik eden bir hakikattir. Muhakkak ki Allah, kulların(ın her hâlin)den haberdardır, (onları) hakkıyla görendir. Sonra biz, kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık. Onlardan kimi nefsine zulmeder, kimi orta yoldadır, kimi de Allah’ın izniyle (öne geçmek için) hayırlarda yarışır. İşte büyük fazilet (lütuf ve ihsan) budur.”638

Allah’ın kitabı önümüzdedir. Biz de Allah’ın kitabına bakıp hangi konumda olduğumuzu anlayabiliriz. Allah bize kitabı vermiş midir? -Tabi ki vermiştir. “Bu Kur’ân benim kitabımdır” diyen herkes kendine göre kitabı almıştır. Bununla beraber dikkat edilirse Allah “kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık; yani onu kullarımızdan seçtiklerimize verdik ve onlardan kimi nefsine zulmeder” buyuruyor. Demek ki Allah’ın seçip kitabı verdikleri arasında kendine zulmedenler de varmış!

Evet, emanete sahip çıkma, kitabı taşıma, onu anlayıp insanlara okuma, öğretme vasfı olduğu hâlde kitabı taşımayı reddedip kendilerine zulmedenler ve kendilerini Allah’ın kitabından mahrum bırakanlar vardır. Allah onları seçmiştir; ama onlar Allah’ın kendilerini seçmesini “ben senin resulünün resullüğünü yapmak istemiyorum. Benim başka tercihlerim var. Senin beni sevmeni ya da övmeni değil insanların beni sevmesini, övmesini, sosyal medyada beğenmesini tercih ediyorum” deyip reddetmiştir. Ya da Allah’ın âyet-i kerimede “(ey insanlar) ne var ki siz (nimetlerini) hemen (göreceğiniz dünya hayatın)ı seviyorsunuz”639 buyurduğu gibi dünyayı sevdiği ve “ben ahireti, ebedi olanı değil şimdi olanı istiyorum” dediği için Allah’ın kitabına vâris olmayı istememiştir. Böyleleri de dünyayı, peşin olanı tercih etmiştir.

Herkes kendine baktığında Allah’ın kendisini seçip seçmediğini kendi gönlünden, aklından, maneviyatından, hikmetinden, anlayışından, kabiliyetinden bilir. Allah kime ne verdiğini bilmez mi! Allah kime ne vermişse ondan sorumlu tutar.

Biz de Allah’ın bize manevi olarak neler verdiğine bakalım. Genel itibariyle Allah’ın ikramını, kerimliğini, vehhablığını düşünürken hep zahiri şeyleri anlarsak kendimizi unutmuş oluruz. Bu yüzden ikramı sadece zahiri olarak düşünmeyelim. Allah’ın bize manevi olarak da ikram ettikleri vardır. Eğer Allah’ın bize manevi olarak neler verdiğini görüyor; ama “onunla Allah’ın muradı üzerimde gerçekleşsin” deyip gereğini yapmıyorsak bu durumda “ben nereye gidiyorum, yoksa bu âlemde ebedi kalacağımı mı düşünüyorum” deyip kendimizi hesaba çekmemiz gerekir.

Bir an için hesap edelim. Hangi mevkide, makamda olursak olalım, rabbimiz bize “artık gel, sana verdiğim ömür bu kadar” derse kazandıklarımızdan geriye ne kalır? -Hiçbir şey kalmaz. Sadece hesabını veremeyeceğimiz şeylerin peşinden koşmuş ve hesabımızı artırmış; yani başımıza bela, musibet almış oluruz. Hele bir de yanlıştaysak kazandıklarımızla kendimize sadece ateş toplamış oluruz.

Hepsinin temelinde, özünde rabbini, kendini tanımama, bilmeme cehaleti vardır ki bu cehalet de insana karanlık olur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “(resulüm!) sen onların sana baktıklarını görürsün, hâlbuki onlar (basiretsizdirler, seni) görmezler”640 buyurmuştur. Böyleleri zahiri olarak bakarlar; ama zahirin ötesine bakıp göremezler. Bu yüzden cehalet karanlığından kurtulamazlar. Herkes birbirine bakarken zahiri tarafını görebilir. Allah’ın muradı insanların birbirinin zahiri tarafına bakması değildir; insana bakarken zahirin ötesini görmesidir.

Aynı şekilde insan kendine bakar; ama kendini görmez. Varlığa, mahlukata bakar; ama onları maneviyatıyla beraber görmez. Olaylara, meselelere, imtihanlara bakar; ama Allah’ın oradaki hükmünü, takdirini, olayların iç yüzünü görmez, hikmetini anlamaz. Daha doğrusu insan bakmıyor, sadece gördüğüyle yetinip “hepsi bu kadar” diyor. Peki, onun bir içi, hakikati yok mudur! Ya da senin bir hakikatin yok mudur!

Biri kendini etten, kemikten ibaret zannederse içini yok saymış, dolayısıyla kendini inkâr etmiştir. Bu nedenle hiç kimse Allah’ı inkâr etmez, yalnızca kendi kendini inkâr eder. Zaten kendini inkâr ediyorsa o kişi yok mesabesindedir.

Mesele; insanın kendisine tecelli eden rabbine iman etmesidir, rabbini sevmesidir. Bunun için insanın kendi hakikatini kaybetmekten korkması gerekir. Çünkü Allah âyet-i kerimede “kim Allah’ın hidâyetindeyse, hidâyette olan odur. Kim de dalâletteyse artık onlara da kendilerinden başka dostlar bulamazsın ve kıyamet gününde onları kör, dilsiz ve sağır olarak yüzüstü haşrederiz. Onların varacakları yer cehennemdir. (Onun) Ateşi her yavaşladığında onun alevini arttırırız”641 buyuruyor. O gün kaybedenler kör, sağır ve dilsiz olurlar. Bununla beraber yürüyemez, tabir-i caizse sürüngen olurlar. İşte, insan durup bu hâle düşmekten endişe etmelidir.

Neden kör, sağır ve dilsiz olarak haşrolurlar?

Çünkü dünyadayken görmediler, işitmediler, hakkı söylemediler de ondan. Bu duruma düşmemek için yapılması gereken şey; rabbimizle konuşmak ve rabbimizi dinlemektir. “Nereye dönerseniz (dönün) Allah’ın vechi (zatından tecelli eden El Esmâu’l Husnâ’sı) oradadır”642 buyurdu Allah. Her olayda, her varlık üzerinde rabbimizin güzelliğini, El Esmâu’l Husnâ’sını göreceğiz ki kör olmayalım. Rabbimizi dinleyeceğiz ki sağır olmayalım, rabbimizin bize öğrettiği gibi hakkı, hakikati, konuşacağız ki dilsiz olmayalım. Yoksa öbür tarafta bizi bekleyen şey kör, sağır ve dilsiz olmaktır.

Peki, kaybedenlerin yüz üstü haşrolmalarının sebebi nedir?

Bunun sebebi de yüzlerini kaybetmeleridir. Biri Allah yolunda yürümeyince hakkı yüzüstü sürünmek olur. Bütün insanlar için aynısı geçerlidir. Allah yolunda yürümeyen, koşmayan, çaba, gayret göstermeyenler o gün yüzüstü haşrolurlar.

Evet, Kıyamet günü kaybetmemek için her şeyi rabbimizden öğrenecek, rabbimizin bize gönderdiği kitabı alacağız. Allah hepimizi zaten kitabına vâris kılmak için seçmiştir; ama emanete ne kadar sahip çıkarsak rabbimiz bizi o kadar seçmiştir. Dediğim gibi; Allah bizi zaten seçmiştir. Mesele; bizim onu tercih etmemiz, seçmemizdir.

Her zaman söylüyoruz; Allah kime ne vermişse onu yalnızca verdiği şeyle hesaba çeker. Herkes kendine baktığında Allah’ın kendisine ne verdiğini bilir ve kendisine verilenlerle de kulluğunu yapabilir. O zaman hesabı verebilmek için hayatın her anında onun bize verdikleriyle Allah’a kul olmamız gerekir; çünkü Allah bize ne yapacağımızı en ince ayrıntısına kadar beyan etmiştir. Bu yüzden ne iş yaparsak yapalım, nerede olursak olalım, kiminle muhatap olursak olalım bizden istediği; o anda onun beyan ettiği şekilde kulluğumuzu yapmamızdır.

Allah âyet-i kerimede “Allah, muhsinleri (güzellik yapıp güzel olanları) sever”643 buyurur. Yani “benim sevgimi istiyorsan neyi yaparsan yap en güzelini yap. Gücünün yettiği kadarıyla bulunduğun yeri güzelleştir” diye emreder. O zaman kulluğumuzu onun beyan ettiği gibi yapmak; yapacağımız her şeyi en güzel şekilde yapmakla mümkündür.

Bununla ilgili bir örnek vereyim.

Hz. Ali (r.a.) Efendimiz, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ya Resulullah! Bugün bir Yahudi’ye ücret karşılığında kuyudan su çektim. Normal bir insan kuyudan yüz kova su çekiyorsa ben iki katını çektim; ama bütün gücümü kullanmadım, isteseydim daha fazlasını da yapabilirdim. Şimdi benim aldığım ücret haram mıdır, helal midir? Bu kadar çalışmam yeterli miydi, yoksa bütün gücümü mü kullanmam gerekirdi” diye sorar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de cevap olarak “bütün gücünü kullanman gerekirdi” buyurur.

Yani insanlardan iki kat daha fazla su çekmen yeterli değildi. Allah sana ne kadar güç vermişse o kadarını kullanman lazımdı. Adam seni çağırmış, “gel, bu kuyudan benim için su çek” demiş. Başkası bütün gücünü kullanıp senin çektiğinin yarısını bile çekseydi, kazancı ona helal olurdu; ama senin için mesele; adama kaç kova su çektiğin ya da başkasından fazla çekip çekmediğin değildi. Allah sana ne kadar güç vermişse o kadarını kullanmandı.

İster idarecilik isterse de en ufak bir iş olsun hiç fark etmez, bütün işler için aynısı geçerlidir. Bir iş yaptığımızda Allah bize ne kadar güç vermişse o kadarını kullanmamız gerekir.

Evet, Allah kime ne verdiğini bilir. Kıyamet günü de o verdiklerinin hesabını sorar. Öyleyse bütün gücümüzü öncelikle ebedi hayatımızı kazanmaya, Hz. İnsan olmaya, Allah’a yeryüzünde halife olmaya kullanmalıyız. Bunun için de ne iş yaparsak yapalım yaptığımız o iş bizi Allah’a yaklaştırmalı; yani bizim için ibadet olmalıdır. Eğer yaptığımız işte kendimiz için insanlar için bir hayır varsa o işimiz ibadettir. Tabi, imanla beraber ibadettir. Eğer iman yoksa zaten ne iş yaparsak yapalım hiçbiri bize manevi olarak bir şey kazandırmaz.

Allah rızası için olunca her iş ibadettir; ama Allah rızası için olmayınca ibadet bile ibadet değildir. Sadece âdettir. Bütün işi ibadet yapan şey yalnızca niyettir, imandır, onun Allah rızası için olmasıdır. Kısacası bütün her şey dönüp dolaşıp imana gelir. Bu yüzden asıl mesele iman etmektir, Allah’ın muhabbetiyle, tecellisiyle, güzelliğiyle gönlümüzün dolu olmasıdır. Bu muhabbetimiz de yaptığımız her işte ve muhatap olduğumuz her insanda bize Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sını, güzelliğini kazandırır.

Mesela; baktığımızda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz âlemlere rahmettir. Ne yaparsa yapsın, kiminle muhatap olursa olsun her işi saf rahmettir. Bu rahmet onun muhabbetinden tecelli eder. Rahmetin de bütün güzelliklerin de kaynağı aşktır, muhabbettir ve bu aşk, Allah’ın zatından tecelli eden El Esmâu’l Husnâ’sıdır. Bu şekilde baktığımızda insan aşktan ibaret bir varlıktır. Aynı zamanda Allah’ın her tecellisi aşktandır, bize kazandıran her ne varsa; hayattaki her imtihan, Allah’ın bizim için yaptığı her takdir aşktandır; çünkü maşuktan tecelli eder.

Maşuk, bu imtihanlarla âşığını kendine davet eder ve bu daveti de aşk ile yapar. Eğer kullarını aşka, sevmeye, hamda, tesbihe, tekbire, tevhide davet ediyorsa bu durumda daveti aşktan başka bir şey olamaz. İşte, önemli olan; Allah’ın her anda aşk ile davet ettiğini görmek, anlayabilmektir.

Allah’ın aşk ile davetini sadece nimet vermesi olarak anlamak doğru değildir. Onun her muamelesi bizi aşk ile davet etmesidir; çünkü Allah’ın iki türlü tecellisi vardır. Biri cemal diğeri ise celal tecellisidir ve ikisi birbirinden farklı değildir, aynı şeydir; yani birbirinin diğer yüzüdür. İkisi de biz kazanalım diye sadece aşktan tecelli eder.

Allah cemal tecellisiyle bize tabir-i caizse “gündüz kazan” der, celal tecellisiyle ise “gece kazan” der; çünkü cemal tecellisi bize aydınlık gibi, celal tecellisi ise karanlık gibi gelir; ama hakikatte ikisi aynı şeydir ve aşktandır. Allah bize hangi tecellisiyle muamelede bulunursa bulunsun ona asla takılmamalı ve bu muamelenin kazanmamız için bir imkân olarak geldiğini bilip yolculuğumuza devam etmeliyiz. Bunu yapabilmemiz de ancak Kur’ân ile mümkündür.

Söyledim; “her bir kardeşimiz Kur’ân’ın Âyetlere Göre Genişletilmiş Meali’ni mutlaka anlamaya çalışarak baştan sona okumalıdır.” Sadece okuması yetmez, bir de âyetleri okurken her birine duayla, istiğfarla, tahmidle, tesbihle, tekbirle, tevhidle cevap vermeli, “işittik ve itaat ettik” demelidir; yani âyetler üzerinden rabbiyle konuşmalıdır. Öyle ki yolculuğunu yapabilsin; çünkü yolculuk Kur’ân yolculuğudur.

Âşık, maşukundan usanmaz. Âşık, maşukuyla konuşmaktan usanmaz. Kur’ân zaten okunan demektir. Bıkmadan, usanmadan okunan… Bu yüzden okunmuyorsa ona Kur’ân denmez, mushaf denir. Mushafı alıp okuduğumuzda Kur’ân olur. Bizim de mushafın bize Kur’ân olması için rabbimizin indirdiği vahyini bıkmadan, usanmadan okuyup rabbimizle sohbet etmemiz ve hayatımızı yaşarken bizden ne istediğini anlamaya çalışmamız gerekir.

Âşık, maşukuyla sohbet etmeyi, konuşmayı, maşukunu dinlemeyi sevmez mi! Nasıl sevmez! Hele ki maşuku bir de kendisini yaratan, ona kendinden hayat veren, varlık veren, güzellik veren, rûhundan nefheden, hiç kimsenin sevemeyeceği kadar kendisini seven ve sevgisi hak olan, baki olan rabbiyse bu durumda onunla konuşmayı nasıl sevmez, nasıl istemez, nasıl ondan kaçabilir! Biri “yok, ben konuşmak istemiyorum” diyorsa o kişi kesinlikle bize tabi olmamıştır. Rabbini kabul etmeyen bizi mi kabul edecek!

Her zaman söylüyorum; biri rabbini dinlemiyorsa lütfen bizi dinlemesin; çünkü bizim derdimiz; herkesi rabbimize davet etmek, ona taşımak, rabbimizi sevdirmek ve rabbimize iman ettirmektir. Aynı şekilde ona hem rabbini hem de kendisini tanıtmaktır. Hâl böyleyken biri çıkıp “ben Kur’ân’ı okumuyorum, okumak istemiyorum” derse bize tabi olduğunu söylemesin. Yani hem rabbini kabul etmiyorsun hem de bana “ben seni kabul ediyorum” diyorsun. Sen onu kabul etmeden beni nasıl kabul ediyorsun, bende ne var, benim neyimi kabul ediyorsun!

Bilmemiz lazım ki böyle biri derviş değildir, derviş olmayı kabul etmemiştir; çünkü derviş olmayı kabul etseydi önce rabbinin kendisine indirdiği kitabını okur, rabbini dinlerdi.

Bütün kardeşlerimiz için söylüyorum. Kim bize tabi olmayı isterse önce Kur’ân’ı baştan sona okumalıdır. Bu nedenle artık herkese “bize tabi olmayı isteyenler önce Kur’ân’ı baştan sona okusun, ondan sonra gelsin” diyeceğiz. Niye? -Kur’ân’ı okusun ki elinde bir ölçü olsun. Bunları sadece şu anda bizi dinleyenler için de söylemiyorum. Yüz sene sonra gelecek olanlar için dahi söylüyorum. Bizden yüz sene sonra gelenler ne demek istediğimizi çok net anlarlar.Tabi, o zamana kadar kıyamet kopmazsa!

Kur’ân’ı okumak, anlamak; manevi yolculukta yürüyebilmek ve Allah’a âbd olabilmek için olmazsa olmazdır. Biri Kur’ân’ı okuyacak ki elinde sırat-el mustakimde yürüyebilmesi için ölçü olsun. Bir Mürşid-i kâmile tabi olacağı zaman Mürşid-i kâmilin vasıflarını bilsin.

Neden?

Çünkü hidâyette olabilmek, Allah’a dost olabilmek, veli olabilmek, kâmil insan olabilmek için kâmil olan, hidâyette olan bir insana ihtiyaç vardır. Allah âyet-i kerimede “Allah kime hidâyet ederse hidâyette olan odur, kimi de (âyetlerine iman etmediği için) dalâlette bırakırsa artık onun için veli olan bir mürşid (rüşdüne erişip Allah’a dost olmuş ve insanları rüşdüne eriştiren bir Mürşid-i kâmil) bulamazsın”644 buyurmuştur. Görüldüğü gibi; Allah, veli olan bir mürşidle beraber olmayanlara “onlar dalâlette kalmışlar” dedi.

Dalâlette kalmayı istemiyorsan kendine birlikte yol yürüyeceğin bir mürşid aramalı, dünyanın öbür ucunda da olsa mutlaka mürşidini bulup ona tabi olmalısın. Nasıl ki şimdiye kadar gelen Allah dostları kazandıklarını hep bir Mürşid-i kâmille kazandıysa bizden sonra gelecek olanlar da yine bir Mürşid-i kâmille kazanabilir. Bu, Allah’ın âdetidir ve Allah âdetini hiç kimse için değiştirmez.

Evet, dalâlette olmamak için hidâyette olan biriyle; yani veli bir mürşidle beraber olman gerekir. Bunun için elinde bir ölçü olmalıdır. Bu ölçü de hayali, zan dolu bir ölçü değil, Kur’ân ölçüsü olmalıdır. Öyle ki mürşide baktığında Allah’ın beyan ettiği vasıflar onda var mı yok mu, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakı, imanı onun üzerinde görünüyor mu görünmüyor mu anlayabilesin. Bu konudaki tek ölçü bir tek Kur’ân’dır. Hâl böyleyken öyleleri var ki “falan zat kıbleye karşı tükürdü, o yüzden veli olamaz. Veli dediğin kıbleye karşı tükürmez” diyebiliyor! Bunu size kim öğretti! Allah’ın nazarı bu mudur! Allah; velinin, mürşidin vasıflarını, hâllerini anlatırken böyle mi söylüyor!

Mürşid-i kâmil hayalle, vehimle, başkalarının anlattıklarıyla tanınmaz. Kur’ân ile tanınır. Kur’ân’ı baştan sona okuduğunda Mürşid-i kâmilin kim olduğunu, vasıfların neler olduğunu anlarsın. Sonra karşılaştığın Mürşid-i kâmili Allah’ın âyetlerinden tanırsın; yani canlı Kur’ân olup olmadığını, Kur’ân’la bir olup olmadığını görürsün. Eğer canlı Kur’ân olmuşsa onunla beraber olduğunda sen de canlı Kur’ân olur, Allah’ın kelimesi olursun.

Hiç kimse cehaletle yol yürümesin ya da “herkes falan cemaate gidiyor demek ki orası doğru yerdir, o zaman ben de oraya gideyim” demesin. Herkes o cemaate gidebilir, bu seni ilgilendirmez. Senin tercihin, başkalarının tercihine göre olmamalı, yalnızca sana ait olmalıdır. Sana ait olabilmesi için de tercihini Allah’a göre, Allah’ın vahyiyle yapmalısın ki bu da ancak Kur’ân’ı okumanla mümkün olabilir.

Bununla beraber mürşid de olsa elbette ki bir beşer olarak onun da eksikleri, yanlışları olabilir; ama senin o eksikliklere bakmaman sadece Allah’ın beyan ettiği vasıflara uyup uymadığına; yani onun manevi tarafına bakman lazım.

Evet, Allah âyetlerde devamlı kulun nasıl olması gerektiğini tarif eder. En öndeki kul her zaman için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir, peygamberlerdir. Allah peygamberlerini bize örnek göstererek “sizden onlar gibi bir kul olmanızı istiyorum” buyurur.

Peygamberleri de doğru tanımamız lazım. Genel olarak peygamberler anlatılırken “peygamberler şöyle mucizeler gösterdiler” ya da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “peygamberimiz şöyle güzeldi, ismi anılınca hemen elinizi göğsünüze koyun, salavat getirin” denilir. Peygambere iman böyle değildir. Sadece dilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e salavat getirmekle iş bitmez. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i bunun için mi gönderdi! Yoksa “ona tabi olun, sizden onun gibi bir kul olmanızı istiyorum”645 mu buyurdu! Dolayısıyla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ismi anılınca elimizi göğsümüze götürerek ona tabi olmuş olmayız, hayatımızı yaşarken onun iman ettiği gibi iman ederek, karşılaştığımız imtihanlarda onun yaptığı gibi yaparak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmuş oluruz.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’ân’dır. Kur’ân’ı okuduğumuzda onun her hâlinin Kur’ân olduğunu anlar, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i Allah’ın bize tanıtmasıyla tanırız. Geriye kalanları da hadislerden, sünnetlerden öğreniriz; ama öncelikle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in aslını, hakikatini öğrenmemiz lazım ki bu da bir tek Allah’ın kitabıyla mümkündür.

Peki, sadece Kur’ân’ı okumakla kendi hakikatimizi tanıyabilir, Allah’ın bizim üzerimizdeki muradını anlayabilir miyiz?

Hayır, hakikatimizi de Allah’ın bizim üzerimizdeki muradını da tek başımıza tanıyamaz, anlayamayız. Anlayabilmemiz için Allah’ın “her bilenin üzerinde bir bilen vardır, bilmiyorsanız zikir ehline sorun”646 buyurduğu gibi zikir ehliyle beraber olmamız gerekir. Bu da sadece Mürşid-i kâmildir. Mürşid-i kâmille beraber olunca âyetler üzerinde tefekkür edip “acaba rabbimizin muradı nedir” dediğimizde gerekli olduğu kadarıyla üzerimizdeki muradının ne olduğunu Allah gönlümüze açar. Açmaz, demek rabbimize karşı nankörlük olur. Bizi yaratan, her anda bizimle beraber olan, gönlümüze tecelli eden, vahyeden odur. Bu durumda nasıl bize öğretmez! Tam tersine o bize öğretiyor; ama biz onu dinlemiyor, ciddiye almıyoruz. O bize her anda yolu gösterip ne yapmamız gerektiğini gönlümüze söylüyor; ama biz onu dinlemiyor, üstüne “rabbim benimle konuşmuyor, bana vahyetmiyor” diyoruz.

Sadece insana değil her bir varlığa Allah ne yapması gerektiğini söyler. Rüzgâra bulutları nereye taşıyacağını vahyedip söylemese bulutlar kendi kendine gidip yağmur yağdırabilir mi! Sadece “işte, rüzgâr esti, bulutlar oraya gitti sonra yağmur yağdı” demek olur mu! Tamam, rüzgar esti; ama onu kim estirdi, kim ona hükmetti. Yağmuru kim yağdırdı! Allah âyet-i kerimede “o, (insanlar) umutlarını kestikten sonra yağmuru indiren ve rahmetini (her tarafa) yayandır”647 buyurmadı mı! Demek ki yağmuru o indiriyormuş! Kimin için? -Tabi ki insan için. Allah her bir varlığa, ne yapması gerektiğini söylüyorsa insana ne yapacağını söylemez mi! Kendisine halife olsun diye insana peygamber göndermiş, kitap indirmişse bu durumda ona ayrıca özel bir muamelesi olmaz mı! Dara düştüğünde kuluna yardım etmez mi? -Elbette ki eder.

Mesela; Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ve sahabeleri anlatırken “o zaman kâfirler, kalplerine hamiyeti, cahiliye hamiyetini (yani öfkeyle ırkçılığı) yerleştirmişlerdi. Allah da resulünün ve mü’minlerin üzerine (huzur vermesi için) sekînet (nûr)unu indirdi, onların takvâ kelimesine (kulluk sorumluluklarına) tutunmalarını sağladı”648 buyurmuştur. Allah, her zaman kuluna yardım edendir. Kul çaba, gayret gösterdiğinde düşeceği zaman Allah buna müsaade etmez ve onu ayakta tutar.

İnsan bir beşer olarak elbette ki düşebilir, korkup endişe edebilir; ama Allah “korkma, endişe etme, ben senin yanındayım” buyuruyor. Bu yüzden biri sağlığında ibadet hâlindeyse, Allah için çaba, gayret gösteriyorsa Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in “biri sağlığında Allah için çabasını gösteriyorsa hasta olunca bir şey yapamadığı zamanda Allah yine onu çabasını göstermiş olarak kabul eder” buyurduğu gibi kulunu sanki hasta hâliyle de çabasını, gayretini gösteriyormuş gibi kabul eder; çünkü mazereti olmasaydı yine yapardı. Allah, öyle kabul ettiği için melekler de o kişinin defterine sanki çabasını göstermiş gibi sağlığında yaptığı amelleri yine yazarlar. Allah’ın, kuluna olan sevgisini, yardımını, beraberliğini burdan anlamamız lazım.

Hepimiz bu âlemde rabbimizin huzurunda ve onun takdiri, kudreti, rahmeti, muhabbeti içindeyiz. Burada yolumuzu kaybetmeyelim diye Allah bize vahyini yapıp yolunu, sırat-el mustakimi göstermiştir. Örnek olarak da bize Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i, peygamberleri ve doğru yapan, güzel yapan kullarını vermiştir. Onlar gibi yapabilmek için Kur’ân’ı okumamız şarttır. Bu nedenle Allah “(resulüm!) sen, sana vahyedilene sımsıkı sarıl”649 buyurmuştur. Geçmiş ümmetlere de aynısını söylemiş, Hz. Mûsâ (a.s.)’a da “biz onun için (Tevrât) levhalar(ın)da her şeyden bir nasihat ve her şeyin bir açıklamasını yazdık. Ve (ona şöyle dedik) bunları kuvvetle tut, kavmine de bunları en güzel şekilde tutmalarını emret”650 demiştir.

Biz de her ne olursa olsun Kur’ân’a sımsıkı sarılacağız inşallah. Öyle ki Kur’ân’ı muhacir bırakmış olmayalım. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Kıyamet günü ümmeti için tek şikâyeti Kur’ân’ı muhacir bırakmalarıdır; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Kıyamet günü “ya rabbi! Muhakkak ki benim kavmim (nefislerinin hevâsını ilah edinerek) bu Kur’ân’ı (terk edip) muhacir bıraktı”651 deyip ümmetinden şikâyetçi olacaktır.

Peki, bir de Kur’ân bizden davacı olur mu?

Tabi ki olur. Bununla ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “bu Kur’ân; Kıyamet günü ya şefaatçi ya da davacıdır”652 buyurmuştur. Kur’ân’ı okumaz, anlamaya, iman etmeye, amele dönüştürmeye çalışmazsak Kur’ân bizden davacı olur. Eğer ona sarılırsak bu defa da bizim için şefaatçi olur; ama bu şefaati dünyada yapar. Yoksa “Kur’ân Kıyamet günü gelecek bana şefaat edecek” demeyelim. Bu zaten ayrı bir konudur. Biz burada onunla bir olmuşsak, Kur’ân da o gün surete bürünür ve bize arkadaş olur; fakat şefaati bize zaten dünyadayken yapmıştır; yani onunla hidâyete ermiş, rabbimizin yakınlığını, güzelliğini kazanmışızdır. Şefaat böyledir.

Bununla beraber Şefaat Arapça’da şafa’a fiilinden gelir, şafa’a da “çift yönlü” demektir, dolayısıyla şefaat hem dünyada hem de ahirette yapılır. Eğer şefaat dünyada eksik kalırsa Allah ahirette bu şefaati tamamlatır. Bu durumda Kur’ân’ın bize şefaat etmesini istiyorsak Allah’ın emrettiği gibi dünyadayken ona sımsıkı sarılmamız lazım ki ahirette de bizim için şefaatçi olsun.

Allah ilk emir olarak bize “oku”653 buyurduysa o zaman Kur’ân’ı okumak farzdır. Hem de ilk farzdır. Tabi, “oku” emrinden sadece Kur’ân âyetlerini anlamayalım. Allah “oku” derken “kendini, bütün varlığı, rabbinin ekremliğini, sana okuttuğu her şeyi oku” buyuruyor. Bu okumayı nasıl yapacağımızı da ancak Allah’ın âyetlerini okuyarak öğrenebilir, anlayabiliriz.

Zaten nereye bakarsak bakalım her şeyi okuyor, anlamaya çalışıyoruz; ama bir de nereye, kime, Allah’ın bizim için takdir ettiği hangi olaya, meseleye bakarsak bakalım hepsini rabbimizin okuttuğu gibi okuyacağız inşallah.

Okuyunca rabbimizin tecellisini, kudretini, yaratmasını, El Esmâu’l Husnâ’sını okumuş olacağız. Bunları okuduğumuzda Allah ile bilen âlim bir kul hâline geliriz. Allah âyet-i kerimede “kulları içinden ancak (onu bilen) âlimler Allah’tan haşyet duyarlar”654 buyurur. Sadece Allah’ı bilenler hûşû ve edep hâlinde olur, huzurda dururken, varlığa, hayata bakarken, konuşurken, dinlerken ve herhangi bir işte bulunurken edepli olurlar; çünkü Allah’ın huzurunda Allah’a konuşur, Allah ile konuşur, Allah’tan konuşurlar. Bu nedenle her hâlleri haşyettir, hûşûdur, edeptir, herkese ve her şeye hürmettir.

Neden?

Her şeyleri Allah içindir de ondan. Allah için sever, Allah için insanlara karşı edepli, hürmetli olurlar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le bütün peygamberler, veliler böyledir. Bir kul bu hâle gelince Allah ona âyet-i kerimede “ey (Allah’ın zikri, muhabbeti ve yakınlığıyla mutmain olup) itminana ermiş nefis! Sen ondan razı, o da senden razı (ve onun tecellisine mazhar) olarak dön rabbin(in huzurun)a! Ve gir (veli) kullarımın arasına! Gir, (marifetullah) cennetime”655 buyurduğu gibi “gir cennetime, gir veli kullarımın arasına” buyurur. Çünkü o kulun gönlü marifetullah cenneti olmuştur.

Bu yol birilerine ait özel bir yol değildir, herkese sonuna kadar açıktır. Zaten herkes hayatını yaşarken bir şeylerin peşinde koşar, bir şeyler için yarış hâlinde olur. Kimi dünyanın, kimi mevkinin, makamın, kimi nefsinin, kimisi de zulmün peşinde koşar; ama Allah cennetteki nimetleri anlatırken “işte (dünyada) yarışanlar, bunun için yarışsınlar”656 buyurur. Herkes uğruna yarıştığı şeyin kendisine ne kazandıracağına bakmalıdır. Biri kendine baktığında Allah’ın “yarış” dediği yerde yarışıyorsa doğru yerdedir. Yoksa yanlış yerdedir, dolayısıyla yarıştığı şey kendisine hiçbir şey kazandıramaz.

Bazen çocuklar yanlış yapınca onlara “sen büyüksün, artık çocuk değilsin, böyle yapma” deriz ya belki de bunu kendimize söylememiz ve “evet ya rabbi! Artık büyüklüğümüze yakışır şekilde hareket edeceğiz” dememiz lazım.

Hamd olsun, hep beraber büyüyoruz; ama büyürken dostumuzu da düşmanımızı da bilelim. “Sizin dostunuz ancak Allah’tır, resulüdür ve iman edenlerdir.”657 “Muhakkak ki şeytan sizin için (apaçık) bir düşmandır.”658 “Ey Âdemoğulları! şeytan sizi (de Allah’ın emirlerine karşı gelerek) ana babanızın ayıp yerlerini kendilerine göstermek için (nûrdan olan takvâ) elbiselerini soyarak cennetten çıkardığı gibi aldatmasın”659 buyurdu Allah. Nasıl ki rabbimiz bizim dostumuz, velimizse biz de onu veli olarak kabul edip rabbimizin velisi olacağız. Şeytanı da tek düşmanımız olarak bilecek ve onun vesvesesine, hilesine, davetine asla aldanmayacağız inşallah.

İnsanın kendini hafife, basite alması doğru değildir. Kulun bir tavrı, hâli, sözü rabbini sevindirebilir. Aynı şekilde gazaplandırabilir. O hâlde insan kendini nasıl küçük görebilir! Allah’ın insana nasıl bir kıymet, değer verdiğini buradan bile anlayabiliriz.

Evet, insanın tek bir kelimesi veya tavrı rabbini hem sevindirir hem de gücendirir; çünkü söylediği söz veya yaptığı şey sadece kulun kendisini değil bütün âlemi ilgilendirir.

Nasıl?

Mesela; Allah âyet-i kerimede “onlar Rahmân’a çocuk isnad ettiler diye neredeyse gökler parçalanacak, yer yarılacak ve dağlar (darmadağın olup) yerle bir olacak”660 buyurur. Kul yerde Hz. Îsâ (a.s.)’a “Allah’ın oğlu” diyor ve gökler bundan dolayı neredeyse çatlayacak hâle geliyor! Allah eğer “gökler parçalanacak” buyuruyorsa gökte bir hareketlenme var ki öyle söylüyor.

Peki, göklerin neredeyse parçalanmasının sebebi nedir?

Çünkü kulların söylediği söz yüzünden “rabbimiz gazap eder” diye rablerinden haşyet duyuyor, korkuyor, titriyorlar. Başka bir örnek daha vereyim; Allah kendini bir şey zannedenler hakkında “onlar için ne gök ne de yer ağladı”661 buyurur. Demek ki bir de göklerin, yerin ağladığı kimseler varmış! Bazıları için ağlamıyorken bazıları için de ağlıyormuş!

Neden ağlıyorlar?

“Onun güzelliğinden, Allah’ın ona olan tecellisinden mahrum kaldık” diye ağlıyorlar. Tabi, nasıl ağladıklarını Allah bilir. Eğer Allah bize onların ne zaman, nasıl ürperdiklerini, titrediklerini, haşyet duyduklarını, ne zaman sevindiklerini, ağladıklarını gösterirse biz de o zaman bunu görür, şahid oluruz inşallah.

Evet, âyet-i kerimelerde gördüğümüz gibi; demek ki söylediklerimiz ve yaptıklarımız sadece kendimizi değil, bütün âlemi ilgilendiriyormuş! Öyleyse kendimizi hafife, basite alıp küçük göremeyiz. Hepimiz Allah ile olan bağımızdan dolayı kıymetli, değerliyiz. Yoksa kendimize ait neyimiz vardır! Bize düşen; yalnızca rabbimizle, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le, Kur’ân ile olan bağımızı koparmamaktır. Koparmayınca her bir insanla ve bütün varlıkla bağımız olur ki bu bağ da muhabbet bağıdır ve bize oradan gönlümüze tecelli edecek olan Allah’tır. Sonra bırakalım, rabbimiz işini yapsın, biz de onu seyredelim. Seyrettiğimizde inşallah rabbimizin âyet-i kerimede “Allah şahiddir ki kesinlikle ondan başka ilah yoktur. Melekler ve adaletle hüküm veren ilim sahipleri de (şahiddir ki) ondan başka ilah yoktur”662 buyurduğu gibi ondan başka ilah olmadığına şahid oluruz. Yoksa teraziyi, dengeyi bozmuş, adaletle hüküm verememiş, adilce bakamamış, Allah’ın hakkını teslim edememiş, hem hak bizde ayakta durmamış, hem de biz hak ile, adaletle ayakta duramamış oluruz.

İnşallah kendimizde, varlıkta, hayatta, her olay ve her meselede rabbimizin işine, güzelliğine, ondan başka ilah olmadığına şehadet eder, eşhedu en lâ ilahe illallah ve eşhedu enne muhammeden âbduhu ve resuluhu: “Şehadet ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve şehadet ederim ki Muhammed onun âbdı (kulu) ve resulüdür” deriz.

Allah bizi hakikate karşı kör, sağır ve dilsiz olanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi her anda rabbine şahid olup şehadet edenlerden eylesin. Allah bizi hak ile, adalet ile ayakta duran kullarından eylesin. Allah bizi Allah’tan başka ilah olmadığına şehadet eden, adaletle hüküm veren ilim sahibi kullarından eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Rûm /30 ↩
  2. Necm /28 ↩
  3. Muhammed /30 ↩
  4. Buhari, Kitabu’l-Edeb, 10/373 ↩
  5. İsrâ /105 ↩
  6. İsrâ /97 ↩
  7. Şûrâ /17 ↩
  8. Fussilet /46 ↩
  9. Ahzâb /72 ↩
  10. Zâriyât /56 ↩
  11. İsrâ /21 ↩
  12. Fâtır /31-32 ↩
  13. Kıyâme /20 ↩
  14. A’râf /198 ↩
  15. İsrâ /97 ↩
  16. Bakara /115 ↩
  17. Bakara /195 ↩
  18. Kehf /17 ↩
  19. Âli İmrân /31 ↩
  20. Nahl /43 ↩
  21. Şûrâ /28 ↩
  22. Fetih /26 ↩
  23. Zuhrûf /43 ↩
  24. A’râf /145 ↩
  25. Furkân /30 ↩
  26. İbn-i Hibban: 1 /167 ↩
  27. Alak /1 ↩
  28. Fâtır /28 ↩
  29. Fecr /27-30 ↩
  30. Mutaffifîn /26 ↩
  31. Mâide /55 ↩
  32. Fâtır /6 ↩
  33. A’râf /27 ↩
  34. Meryem /90-91 ↩
  35. Duhân /29 ↩
  36. Âli İmrân /18 ↩