20.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber “ben kimim” sorusuna cevap vermeye, kendimizi rabbimizin tanıttığı gibi tanımaya, nereden geldiğimizi, bulunduğumuz âlemi ve gideceğimiz âlemi anlamaya, aynı şekilde bu âlemde ne yapmamız gerektiğini, Allah’ın bize nasıl sorumluluklar yüklediğini ve üzerimizdeki muradının ne olduğunu öğrenmeye çalışıyorduk.
Bizi yaratan Allah’tır ve üzerimizde bir muradı vardır. Bu muradının ne olduğunu anlamadan onun muradını gerçekleştirmemiz mümkün değildir. Eğer Allah’ın muradını anlamazsak kendimizi başıboş zannederiz ya da “şunları yaparsam herhalde cennete giderim” deyip kendimizi kandırır, Allah’ın gönderdiği peygamberleri, kitapları yok saymış oluruz.
Peygamberleri, kitapları yok saymamak için önce Allah’ın ilk emri üzere okumak; yani peygamberleri tanımak, onların taşıdığı vahyi bilmek ve o vahiydeki Allah’ın muradını anlamak gerekir. Öyle ki Allah’ın kitabıyla beraber kendimizi de anlamış olalım; çünkü rabbimiz kitabında peygamberleri, iman edenleri, iman etmeyip ebediyen kaybedenleri anlatırken aslında bizi tanıtır.
Nasıl?
İman edenler, peygamberlerle beraber olup onlar gibi olmaya çalışanlar bizim için örnek, iman etmeyenler, ters tarafta durup düşmanlık yapanlar da bizim için ibrettir.
Allah’ın âyet-i kerimede “Allah’ın nûrunu ağızlarıyla söndürmeye çalışanlar”593 diye tarif ettikleri ile onlara destek olanların ya da “beni ilgilendirmez ben kendi işime, aşıma bakarım” diyenlerin hepsi ebediyen kaybedenlerdir. Elbette ki her birinin cehennemde gidecekleri yer de, görecekleri azap da farklı farklıdır; çünkü Allah kimseye zulmetmez. Nasıl ki cennettekilerin durumu birbirinden farklıysa, Allah onlarla ilgili “fakat (hesap vermek için geleceği) rabbinin makamından korkan (Allah’a karşı takvâ sahibi olan) kimseler için (o gün, Adn ve Naîm cenneti olmak üzere) iki cennet vardır.”594 Rabbinin makamından korkup haşyet duyan ve rabbine karşı saygılı, edepli olanlar için iki cennet daha vardır, buyurmuşsa cehennemdekilerin gideceği yer de birbirinden farklıdır.
Tabi, her ne kadar cennetliklerin nimetleri birbirlerine benzese de onların da özel durumları ve birbirinden farklı nimetleri vardır. Böyle olmasa birbirleriyle aynı olmuş olurlar.
Evet, Allah kitabında bize bizi anlatır, dedik. O hâlde kim olduğumuzu öğrenmek için Allah’ın vahyine bakmamız şarttır. Allah’ın bizden öncekilere de bize de emri değişmez. Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) Sana bu Kitâb’ta vahyettiğimiz (şeyler), kendisinden önceki (kitap)ları tasdik eden bir hakikattir. Muhakkak ki Allah, kulların(ın her hâlin)den haberdardır, (onları) hakkıyla görendir.”595 Yani bilesin ki senden haberim var, her şeyi görüyor, önceni de şu anını da sonranı da açıkladığını da gizlediğini de biliyorum. Seninle beraberim ve sana senden daha yakınım, her anda senden haberdarım, buyurmuştur.
Kur’ân kendisinden önceki kitapları tasdik ettiği için bütün kitaplarda ne varsa Kur’ân’da da o vardır. O yüzden Allah’ın sözü, kelamı, hükmü, emri hiçbir zaman değişmez. Allah, Hz. Âdem (a.s.)’dan kıyamete kadar gelecek olan bütün insanlardan sadece kulluk etmelerini, rablerine hiçbir şeyi şirk koşmamalarını, âbd olmalarını ve Hz. İnsan olmalarını istiyor.
Allah bir sonraki âyette buyurur. “Sonra biz, kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık. Onlardan kimi nefsine zulmeder, kimi orta yoldadır, kimi de Allah’ın izniyle (öne geçmek için) hayırlarda yarışır. İşte, büyük fazilet (lütuf ve ihsan) budur. (Onların mükâfatı) Adn cennetleridir, oraya girerler.”596 Sonra Allah onların cennette göreceği nimetleri, onun peşinden de kendine zulmedenlerin göreceği azabı anlatır.597
Okuduğumuz âyetlerde dikkat edilirse Allah önce Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “sana bu kitâpta vahyettiğimiz (şeyler), kendisinden öncekileri (kitapları) tasdik eden bir hakikattir” buyurdu, hemen ardından ise “sonra biz, kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık” buyurdu.
Bu âyetten ne anlamamız lazım?
Allah “sonra” derken Resullullah (s.a.v.) Efendimiz’e “senden sonra” buyurur. Yani senden sonra sahabelerden ve kıyamete kadar gelecek olan kullarımızdan seçtiklerimizi bu kitaba vâris kıldık ve kitabı onlara emanet ettik, teslim ettik, diye beyan eder.
Bir de Allah sadece “biz, kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık” buyurur. Bu durumda Allah kitabı herkese vermemiştir. Herkese verseydi o zaman “bütün insanları vâris kıldık” buyururdu; ama onun yerine “kullarımızdan seçtiklerimize; yani “bana âbd olmayı, kul olmayı kabul edip beni canından, her şeyden çok sevmeye ve bana kul olmaya çalışanları kitaba vâris kıldık” buyurdu. Demek ki Allah’ın, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den sonra kulları arasında seçip kitaba vâris kıldıkları varmış!
Allah her bir kula ne verdiğini bilir, kitaba vâris seçerken de buna göre seçer. Mesela; öyleleri vardır ki gücü Allah’ın kitabını taşımaya yetmiyordur, Allah onlara bu sorumluluğu yüklemez, yalnızca güçlerinin yettiği kadarını yükler. Onlardan istenen ise sadece orta yolu seçmeleridir.
Peki, Allah kardeşlerimizi kitaba vâris kılmış mıdır?
Kesinlikle evet! Bu yüzden biri hayırda öne geçmek için yarışamasa da en azından orta yolu seçmelidir. Yoksa kendine zulmeder ve zalimlerden olur ki o zaman da cezası ebedi cehennem olur. Allah böyle haber veriyor. Madem öyle orta yolu seçmenin ne demek olduğunu bilmemiz lazım. Öyle ki hayırda yarışamasak da en azından orta yolda durabilelim ve kaybetmeyelim.
Orta yolu seçmek; rabbinin kelamını okumak, anlamak, her bir âyete iman etmek ve âyetleri ahlaka dönüştürmek için elinden gelen çabayı, gayreti sarf edip Allah’a kul olmaya çalışmaktır. Kısacası biri nerede olursa olsun, “ben Allah’ın kuluyum” deyip imtihanlar karşısında hâlini, tavrını, güzelliğini, ahlakını mü’mince ortaya koyduğunda hayırda öne geçemese bile ebedi hayatını kurtarmış olur.
Diğer bir ifadeyle birinin vahyi taşıma gibi kabiliyeti yoksa; yani Allah’ın her âyetini gerektiği gibi anlayamıyor, kavrayamıyorsa buna rağmen “ben Allah’ın kuluyum” deyip kulluğunu yapabilmek için anladığı kadarıyla çabasını, gayretini sarf ediyorsa o kul orta yolda ilerliyor demektir ki o da bu şekilde ebedi hayatını kazanır.
Bununla beraber kardeşlerimizden hiçbirinin “ben Allah’ın vahyini gerektiği gibi anlayamam, gerektiği gibi taşıyamam” diyebileceğini düşünmüyoruz. Allah bizi onlarla beraber etmişse o hâlde hepsi kendi imanına, marifetine, ilmine, Allah’ın verdiği hikmete göre vahyi ulaşabilecekleri her yere ulaştırabilecek vasıftadır. Tabi, kim yolu ne kadar yürümüşse Allah ona o kadar marifet, hikmet, feraset, basiret ikram etmiştir, dolayısıyla o da hakkı o kadar anlama, anlatma kabiliyetine sahiptir ve işi ancak o kadar yapabilir.
Evet, Allah bir de “kitaba vâris kıldıklarımız Allah’ın izniyle öne geçmek için hayırlarda yarışırlar” buyurmuştur. Allah’ın özellikle “Allah’ın izniyle” buyurmasının hikmeti nedir?
Çünkü kulun hayırda yarışıp öne geçmesi için Allah’ın ona izin vermesi gerekir; aksi takdirde hiç kimse kendi kendine “ben yarışıyorum, öne geçiyorum” diyemez. Yani “ben biraz okumuşum, sizden âlimim, durun önünüze geçeyim” diyemez. İnsanların önüne geçmek için rabbimizin o kula izin vermesi ve onu seçmesi şarttır. Zaten seçilenler başlangıçtan itibaren seçilmiştir.
Yalnız, Allah’ın seçmesini doğru anlamamız lazım. Allah, kulları arasından herhangi birine “işte, seni seçtim, haydi al emaneti taşı” demez.
Peki, Allah nasıl seçer?
Okuduğumuz âyette Allah önce “muhakkak ki Allah, kullarının her hâlinden haberdardır, (onları) hakkıyla görendir” buyurmuştu. Allah, her kulunun hâlini, durumunu, tercihini rabbinden yana yapıp yapmadığını bilir, dolayısıyla kitaba vâris kıldıklarını da kulunun bu tercihine göre seçer. Yani Allah’ın seçmesi demek; kulun, rabbini tercih etmesi ve seçmesi demektir. Ancak rabbini seçenler seçilmeye layık olur ki bu kapı da istisnasız herkese açıktır. Kim hayırda yarışmak ve öne geçmek isterse Allah ona yardım eder, onun yolunu açar, böylelikle Kur’ân’ı emanet ettiği, vâris kıldığı bir kul olur ve Allah onu izniyle öne geçirir. Bu tercih de tamamen kula aittir. Yoksa Allah’ı seçmeyen, tercih etmeyen birine Allah “haydi gel, seni seçtim, al bu kitaba vâris ol” buyurmaz. O yüzden Allah âyet-i kerimede “Hayır! Ay’a, dönüp gitmekte olan geceye, ağarmakta olan sabaha andolsun ki o (Sekar), sizden (hayırda) ileri gitmek ya da geri kalmak isteyen insanları uyarmak için en büyük (ikazlardan) biridir”598 buyurmuştur. Kim öne geçmek isterse Allah onu öne alır, kim geride kalmak isterse Allah onu geride bırakır.
Allah’ın izniyle öne geçmek ve hayırda yarışmak isteyen biri öncelikle hayrı öğrenmeli, nasıl yarışması gerektiğini anlamalı sonra da hayırda yarışanlarla beraber olup onlarla birlikte hayırda, iyilikte, güzellikte, rabbinin vahyini taşımada öne geçmeye çalışmalı, Allah’ın kullarının önünde bu şekilde yürümelidir; ama bu yürüyüşü de kesinlikle kendi istediği gibi değil, Allah’ın vahyiyle Kur’ân ile yapmalıdır.
Mesela; otuz senedir herkesi sadece Allah’ın vahyine davet ediyor, insanlara âyetleri beyan etmeye, kulluğu, imanı, âlemlerin rabbini anlatmaya ve rabbimizi onun kendisini tanıttığı gibi tanıtmaya çalışıyoruz. Bununla beraber Kur’ân emanetini kabul etmişiz ve onu gücümüzün yettiğince bütün insanlara, gönüllere taşımaya çalışıyoruz. Bu durumda bizimle beraber olan, bize destek olan ve omuzunu vahyin altına koyan kardeşlerimiz de bizimle aynı vazifeyi yapıyorlar demektir.
Allah “biz kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık. Onlardan kimi hayırda yarışır” buyurmuştu ya, hayırda yarışanlar bir de Allah’a yakın olanlardır; çünkü Allah mukarrebunu anlatırken “mukarrebunlar hayırda yarışanlardır”599 buyurmuştu. O zaman biri hayırda yarışıyor ve önde yürümek istiyorsa Allah’a en yakın olur, mukarrebun olur. Allah da onu kitabına vâris kılar ve onu izniyle öne alır. Kıyamete kadar aynı şey geçerlidir.
Sadece yarışanlar öne geçerler. “Benim yaptıklarım benim için yeterlidir. Ben bu kadar biliyorum, bütün yapabileceklerim bu kadardır” diyenler ise hiçbir zaman öne geçemezler.
Kendimize göre hayaller kurup “manevi olarak şu nimet bana yeter” diyebiliriz; ama unutmayalım ki rabbimiz bize emaneti vermeyi ve bizi kitabına, peygamberine vâris kılmayı istiyor; yani Allah bizi resulünün resulü kılarak bize en büyük şerefi ikram etmeyi istiyor. Madem öyle bizim de Allah’ın bizim için istediğini istememiz gerekmez mi!
Her zaman söylüyoruz; Allah’ın vahyini her eve, her gönüle taşımaktan başka bir derdimiz yoktur. Tek hedefimiz; rabbimizin bize vahyettiği Kur’ân’a vâris olup emaneti her yere taşımaktır. Bu yüzden devamlı olarak “Allah’ın vahyini; emirlerini, hükmünü, davetini, marifetullahı, imanı, aşkı, muhabbeti dünyanın her ülkesine, her şehrine, her kasabasına, her köyüne, her evine, her gönle taşıyacağız” dedik ve bu söylediğimizi de yapıp hep birlikte kitabımızı ulaşabildiğimiz yerlere taşımaya çalıştık.
Farkında olsak da olmasak da bu şerefi birlikte yükleniyoruz; çünkü emaneti birlikte kabul etmişiz. Nasıl ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz emaneti sahabelerle beraber taşıdıysa biz de emaneti sizinle birlikte taşırız ve bu şekilde hep beraber Allah’ın resulüne resullük yaparız.
Ne kadar?
Emaneti kabul edebildiğimiz, taşıyabildiğimiz, ona sahip çıkabildiğimiz, kitabı taşımayı, yaşamayı dert edindiğimiz kadarıyla resulüne resullük yaparız. Bu nedenle ne kadar yapıyorsak emanete o kadar layık oluruz ve rabbimiz bizi o kadar seçmiş olur; ama Allah’ın vahyini taşımaktan başka dertlerimiz varsa o zaman da Allah bize “tercih senindir” der ve bizi dertlerimizle baş başa bırakır.
Allah, bize emaneti yüklenme şerefi vermiştir. Bundan daha kıymetli bir şey olabilir mi! Kur’ân’ı okuduğumuzda Allah’ın bize nasıl bir imkân, nasıl bir şeref verdiğini görürüz. Âyetleri tefekkür ederek okudukça, bize verdiği şerefi anlamaya çalıştıkça kendimizi tanır, kim olduğumuzu ve rabbimizin bizi nasıl sevdiğini anlamış oluruz. O hâlde “ben Allah’ın vahyini emanet ettiği, kitaba vâris kıldığı, ulaşabildiğim her yere ulaştırmam için seçtiği kuluyum” dediğimizde kendimizi anlamış oluruz.
Evet, Allah, kullarını bilir. Kimin bu sorumluluğu taşıyıp taşıyamayacağını en iyi bilen odur. Eğer emaneti taşıyamayacağımızı biliyorsak en azından Allah’ın her bir vahyine iman edip emirlerini, hükmünü yerine getirmemiz gerekir ki hiç olmazsa orta yolu tutmuş olanlardan olabilelim.
Tabi, emaneti taşıyamamayı da doğru anlamamız lazım. Emaneti taşıyamamak; onu insanlara anlatamamak değildir. Mesela; Hz. Mûsâ (a.s.) “ya rabbi! Benim lisanım açık değil, kardeşim Hârûn’u bana yardımcı olarak ver de işi onunla beraber yapalım, vahyini birlikte taşıyalım”600 der, Allah da onun bu duasını kabul edip Hz. Hârûn (a.s.)’ı yardımcı olarak ona verir.
Hepimiz biliyoruz ki Hz. Mûsâ (a.s.), Hz. Hârûn (a.s.)’ın önündeydi; ama “onun dili benimkinden daha iyidir, insanlara daha düzgün anlatır” deyip Hz. Hârûn (a.s.) için nebîliği, vahyi onunla birlikte taşımayı istemişti.
Allah’ın bize bu durumu anlatması, Hz. Mûsâ (a.s.)’dan haber vermek için değildir, Allah bize burada bir şey söylüyor; yani bunları anlatmasında bizim için bir muradı, hikmeti vardır.
Peki, bu hikmet nedir?
Allah bu âyetle kıyamete kadar gelecek bütün kullarına “bir peygamber bile böyle söylediyse sen de söyleyebilirsin. Sana düşen; yapabildiğin kadarını yapmaktır. Vahyimi hayatına uygulayıp insanları bana davet ederken kendine arkadaşlar edin. Seninle beraber konuşacak, vahyi taşıyacak, insanları davet edecek arkadaşların olsun. Hep birlikte vahyimi taşıyın. Sen o arada iki kelime söylemiş olsan bile ben senin gönlünden gerekeni yaparım. O yüzden bana ‘ya rabbi! Ben anlatamıyorum’ deme! Bak, ulû’l azm peygamberim, konuşamadığını söyleyince ona yardımcı verdim, sana da yardımcı veririm” buyurur.
Peki, baktığımızda acaba kaç kişi bu âyetleri okuduğunda Allah’ın ne söylemek istediğini anlamıştır! İnsanlar bu âyetleri anlasalardı kendi üzerlerine alır, gerekeni yapmaya çalışırlardı; ama anlamadıkları için hemen “Allah böyle söylemiş tamam, burayı artık geçelim” derler. Öyle “tamamdır” demekle olmaz. Âyeti yüzünden okuyup Allah’ın ne dediğini anlamadan geçmek iman değildir. Tam tersine gereği yerine getirilmediği için âyeti yalanlamaktır.
Elbette ki Allah’ın her kuluna muamelesi farklıdır. Allah’ın kendilerine vahyini öğrettikleri, haber verdikleri ayrıdır, henüz haberdar olmayanlar, Allah’ın neyi niçin buyurduğunu bilmeyenler ayrıdır. Allah’ın onlara muamelesi bir olmaz. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu”601 buyurmuştur. Bilenlerle bilmeyenler bir olmadığı gibi Allah katındaki dereceleri, sorumlulukları da bir değildir.
Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde “ya Kur’ân’ı öğrenen olun ya öğreten ya da onlara yardım eden olun. Buna da gücünüz yetmiyorsa (hiçbir şey yapamıyorsanız) onları seven olun. Sakın bir beşincisi olup dışarıda kalmayın.”602 Sakın Allah’ın âyetlerini öğrenenlerle, öğretenlerle, onlara yardım edenlerle bağınızı koparıp dışarıda kalmayın. Hiçbir şey yapamıyorsanız bari sevin. Eğer sevmeyi bile beceremezseniz beşinci fırkadan olur, İslam’ın, Kur’ân’ın dışında kalırsınız; yani Kur’ân’dan mahrum olursunuz, buyurmuştur. O zaman Kurân’dan mahrum kalmamak için en azından Kur’ân’ı öğretenlerle öğrenenleri sevmemiz şarttır. Aksi hâlde bunu bile yapmazsak ebediyen kaybederiz.
Şimdi denilse ki hepimiz velileri, Mürşid-i kâmilleri biliyoruz. Hepsi, insanları Allah’a davet eder, onlara riyazet yaptırır, çeşit çeşit imtihanlara tabi tutarak insanlara yol yürütürler. Madem öyle siz neden sadece âyet okuyor, onların yaptığı gibi yapmıyorsunuz?
Doğrudur, veliler, Mürşid-i kâmiller öyle yapmışlardır; ama biz öyle yapmıyoruz. Hatta vuslat yolculuğunu anlatırken bile Fatihâ ile anlatmıştık. Bu durumda onlar mürşidse biz neyiz! Onlar da insanları Allah’a davet ediyor, taşıyorsa o zaman birbirimize hiç benzemiyoruz demektir. Öyleyse onlar insanları rüştüne erdiriyor, irşad ediyor da biz ne yapıyoruz? -Biz irşadın alâsını yapıyoruz.
Nasıl?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi yapıp insanları sadece Allah’ın vahyiyle Allah’ın vahyine davet ediyor ve herkesi yalnızca vahiyle taşıyoruz. Zaten iş Allah’ın vahyiyle yapılmadığı için ümmet parça parça olmuş, her kafadan bir ses çıkar hâle gelmiştir! Herkes kendi gittiği yolu doğru yol olarak görür, kimi “benim mürşidim şöyle büyüktür” kimi “benim hocam şöyle âlimdir” kimi “benim cemaatim doğru yoldadır” kimi “benim tarikatım haktır” kimi de “benim mezhebim haktır” der!
Bütün bunların tersine biz ne diyoruz?
Hak olan Allah’ın indirdiği kitabıdır. Hepimiz Allah’ın kitabına, rabbimize uyacak, rabbimizi dinleyeceğiz. Allah’ın kitabına uymamak bizi sadece parçalar, parça parça olmak da mü’minlere yakışmaz.
Allah âyet-i kerimede bize ehl-i kitabı anlatırken “onlar ki dinlerini parça parça edip gruplara ayrıldılar. Her grup kendi yanındaki (parça)yla sevin(ip kibirlen)mektedir.”603 Siz onlar gibi olmayın, buyurmuştur.
Hâl böyleyken ümmet parça parça olmuş mudur?
Tabi ki olmuştur. Bir mü’min olarak hepimizin kitabı bir ve bütün olsaydı, bu kadar parçalanır mıydık! Baktığımızda herkes kitabın bir kısmına sarılır ve insanları da sarıldığı o kısma davet eder. Böyle olmaz, Allah’ın muradı bu değildir. Allah “kitabınızı parça parça yapmayın” buyuruyor. O hâlde her zaman için kitabın bütününe bakmamız ve insanları sadece kitabın bütününe davet etmemiz gerekir.
Mesela; yine baktığımızda öyleleri var ki kendi dininden olmayanları insan olarak bile görmez! Oysaki Allah “işte siz öyle kimselersiniz ki onları seversiniz; çünkü siz bütün kitaplara (ve Kur’ân’ın bütününe) iman edersiniz”604 buyurmuştu. Madem öyle mü’minseniz onları da sevmeniz gerekmez mi! Neden sevmeniz gerekir? -İnsandırlar da ondan, Allah’ın kuludurlar da ondan. Onları sevmezseniz onlara yardım edemez, gönlünüzdeki muhabbeti onlara ikram edemez, onları Allah’ın vahyine davet edemezsiniz. Biri Müslüman değilse o zaman sizin insan kardeşinizdir. Sizin de onu insan kardeşiniz olarak sevmeniz ve kitabın bütününe davet etmeniz şarttır. Bunun için de size gerekli olan tek şey; Kur’ân’ın bütününe iman edip onları sevmektir.
Elbette ki insanların arasında kendine zulmedenler, âlemlerin rabbini sevmeyenler, nefsini, şeytanı tercih edenler vardır. Onları davet edebilmek için onları da sevmemiz lazım; ama onları sevmek lazım, derken onların küfürlerini, şirklerini mi seveceğiz? -Hâşâ. Küfür, şirk sevilmez. Onları da çamura batmış, yardıma ihtiyacı olan insan kardeşlerimiz olarak görecek, öyle seveceğiz.
Kul ne kadar iman etmiş, Allah’a ne kadar yakın olmuş, Allah’ın sevgisine ne kadar layık olmuşsa onu o kadar seveceğiz; ama ters tarafta durup çamura batanlar için durum farklıdır.
Allah âyet-i kerimede “müşrikler necistir”605 buyurur. Necis, pis olan demektir. İnsan, pisliği sevemez; ama değerli bir mücevher pisliğin içine düşse bile elimizi o pisliğe sokar, mücevheri ortan çıkarır, yıkayıp temizleriz. İşte, ters tarafta durup çamura batanları da böyle görmemiz ve onları düştükleri çamurdan çıkarmamız lazım. Yalnız, herkesin gücü bunu yapmaya yetmez, o yüzden insanları düştüğü pislikten çıkarmak herkesin işi değildir.
Evet, Allah “biz, kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık” buyurmuştur. Herkes “acaba rabbim Kur’ân’a vâris kılmak için beni seçmiş midir” diye kendine bakmalı ya da “bu seçilmişliğe ne kadar layık olmaya çalışıyorum” diye tefekkür etmelidir; çünkü okuduğumuz âyette Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “senden sonra kitabı seçtiğimiz kullara emanet ettik” derken o andan kıyamete kadar gelecek olan herkesi anlatır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den sonra kitaba vâris olanların bir kısmı kendine zulmeder, bir kısmı orta yolda yürür. Bir kısmı da Allah’ın izniyle öne geçmek için hayırda yarışır. Asıl kazananlar, kurtuluşa, saadete erenler de onlardır. Öyleyse saadete ermek için yapılması gereken; Allah’ın izniyle öne geçmek için yarışmaktır.
Kim Allah’ın vahyini seçer, tercih eder, hayatını buna göre yaşarsa Allah da ona yardım eder ve onun yolunu açar. O da bunun sonucunda ebedi saadete erenlerden olur.
Bütün sahabeler Allah’ın vahyini tercih ettiği için hayırda yarışmışlar, öne geçmişlerdir. Mesela; rivayete göre Veda Hutbesi’nde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i dinleyen yüz yirmi beş bin tane sahabe vardır; ama orada yatan sahabelerin sayısı yaklaşık on bindir. Geriye kalan yüz on beş bin sahabe, Allah’ın vahyini taşımak için dünyanın her yerine dağılmıştır. Bazılarını henüz hayattayken Resulullah (s.a.v.) Efendimiz göndermiştir. Diğerleri ise kitabın kendilerine emanet edildiğini, Allah’ın kendilerini kitabına vâris kıldığını, seçtiğini anlamış ve Allah’ın davetine icabet edip dünyanın dört bir yanına dağılmıştır.
Bu yüzden ister haberimiz olsun ister olmasın dünyanın hiçbir yerinde sahabenin olmadığı memleket yoktur. Hepsi dünyanın dört bir yanına insanları Allah’ın vahyine davet etmeye gitmiştir. Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in adetiydi, birini asla tek başına bir yere göndermez, onunla beraber iki kişi, mümkünse üç kişi gönderirdi. Üç kişi gönderirken de başlarına birini imam tayin eder, “yol boyunca ona uyacaksınız” derdi. Onlar da başlarına tayin edilen sahabeye uyarlardı. Gidecekleri yere vardıklarında ise artık duruma göre nasıl yapmaları gerekiyorsa öyle yaparlardı.
O zaman biz de kendimize bakalım. Hani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i, sahabeleri örnek alıyoruz ya nasıl ki sahabeler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e her konuda itaat edip “ben Allah’ın kuluyum ve emaneti taşımam için beni seçmesini kabul ediyorum” dediyse acaba biz de Allah’ın yüklediği emaneti kabul ediyor, onu taşımak için elimizden geleni yapıyor muyuz! Kendimize baktığımızda bunun cevabını net olarak alırız.
Kul, Allah’ın vahyini taşıma da birebir Allah ile muhataptır; çünkü kulunu seçen Allah’tır. Mesela; şu anda “ben mehdiyim” diyen yüzlerce insan vardır. Doğru söylüyorlar, hepsi de mehdi olma; yani insanların hidâyetine vesile olma vasfına sahiptir; ama yanlış yerde duruyorlar. Şayet doğru yolu bulur, öne geçmek için hayırda yarışırlarsa Kur’ân’a vâris olurlar; ama ellerinden geleni yapıp Allah’ın izniyle öne geçmek yerine nefisleri onları boğmuş ve “siz hiçbir şey yapmayın, Allah yine de size verir” deyip onları kandırmıştır; yani şeytan onları tuzağına düşürmüştür ve bu tuzaktan çıkmaları da onlar için artık çok zordur.
Bu tuzağa düşmelerinin sebebi nedir?
Fıtratlarında mehdi olmanın karşılığının bulunması; ama bunu yanlış kullanmalarıdır. Her biri fıtrat itibariyle Allah’ın vahyini insanlara taşıma vasfında, kapasitesindedir; ama yanlış yerde durdukları için şeytanın tuzağına düşmüşlerdir. Yoksa zaten hidâyete vesile olmak her mü’minin vazifesidir. Diğer bir ifadeyle her insan mehdi olmalıdır; yani hem kendisi hidâyete ermeli hem de gücünün yettiği kadarıyla insanları hidâyete erdirmeye, davet etmeye çalışmalıdır.
İnsanın bu daveti Allah’ın istediği gibi yapabilmesi için kendisine gerekli olan şey; kâmil manada iman ve sabırdır. Birinin sabrı yoksa Allah’a davete gücü olmaz. Ne kadar sabırlıysa Allah’a o kadar davet edebilir, Allah’ın âyetlerini o kadar taşıyabilir.
Evet, Allah bir kulu seçip ona emaneti taşıma sorumluluğunu vermişse o kul bu fıtrata, vasfa sahiptir ve bu daveti Allah’ın vahyiyle yapabilir demektir. Bizimle beraber olan bütün kardeşlerimiz de Allah’ın vahyini taşıma vasfına sahiptir, dolayısıyla hepsi bu sorumluluğu güçleri yettiği kadarıyla yüklenmelidir.
Dediğim gibi; emaneti birlikte taşıyoruz. Nasıl ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’ın vahyini sahabelerle taşıdıysa biz de işi birlikte yapıyoruz ve her birimiz emanetin bir köşesinden tutup onu insanlara taşımaya çalışıyoruz.
Peki, Allah’ın vahyini taşıma karşılığında kimseden bir şey bekliyor muyuz?
Tek kelimeyle hayır. Kim bunun aksini düşünürse en büyük saygısızlığı yapmış olur. Allah’ın vahyini taşırken en ufak bir karşılık beklentisine bile girilmez. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ey nebî! Muhakkak ki biz seni (ancak insanlar için) bir şahid, bir müjdeleyici ve bir uyarıcı olarak gönderdik.”606 “De ki: "Ben buna (Allah’ın âyetlerini size tebliğ etmeme) karşılık sizden (herhangi) bir ücret istemiyorum. Ancak (Allah’a) yaklaşmayı (onun rızasını, yakınlığını ve) muhabbetini (arzu ediyorum)”607 buyurmuştur. Yani sizden hiçbir ücret istemiyorum. Sadece Allah’a yakın olmayı, sizin de Allah’a varan bir yol tutmanızı istiyorum. Bundan başka bir isteğim yoktur, de. Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bile böyle söylemesini emrediyorsa o zaman Allah’ın vahyini taşımak karşılığında bir şey beklemek saygısızlıktır.
Bize düşen; rabbimizin yoluna girip yürümek ve çaba, gayret sarf edip Allah’ın dinini yeniden ayağa kaldırmaktır. Bunun için de önce bizim Allah’ın diniyle ayağa kalkmamız gerekir. Biz ayağa kalkmazsak Allah’ın dinini ayağa kaldıramayız. Israrla Kur’ân’ı okumamız lazım, dememin sebebi budur; çünkü ancak Kur’ân’ı okuyup anlar, amele, ahlaka dönüştürürsek ayağa kalkabiliriz, bunun neticesinde ise Allah’ın dinini ayağa kaldırmak için çaba, gayret gösterebiliriz.
Hiç kimseye taşıyamayacağı yükü yüklemek doğru değildir. Biz de zaten kimseye yapamayacağı bir şey söylemiyoruz. Baktığımızda Allah sahabelere de âyetleri peyderpey indirerek yirmi üç senede tamamlamıştır. Bu süreçte onlara önce “rabbinizin ismiyle okuyun, hiçbir şeyi Allah’a şirk koşmayın” buyurmuş ve kendini tanıtmış, nasıl iman etmeleri gerektiğini, dünyayı, ahireti, insanı anlatmış, sonra da emirlerini beyan etmiştir; yani emirlerini hayata geçirmeleri için önce sahabeleri iman yönünden hazırlamıştır.
Nasıl ki birinci sınıfa gidenlere son sınıftan dersler verilmiyor, öğrenmeleri gereken konular onlara yavaş yavaş anlatılıyor ve işi anladıktan sonra onlara sorumluluk veriliyorsa Allah sahabeleri de önce yavaş yavaş hazırlamış, ondan sonra sorumluluğu onlara yüklemiştir.
Bu sorumluluk peygamberi bir sorumluluktur. Hani ümmet olarak “o peygamberdi, biz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi yapamayız” diyoruz ya işte Allah tam tersini söylüyor! Allah, kullarına hiçbir âyette “sen yapamazsın” demiyor, aksine kitabını emanet edip “al, bunun vârisi sensin, ben seni seçtim” buyuruyor. Bu yüzden okuduğumuz âyette “biz, kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri; yani Allah’a kul olmayı kabul edenleri kitabımıza vâris kıldık” buyurdu Allah.
Biri Allah’a kul olmayı kabul etmişse kitaba vâris olarak seçilmiştir. Tabi, Allah’a kul olmayı kabul edince Allah’ın kitabını okur, emrettiği gibi anlar, rabbine teslim olur, âyetlere iman eder ve her birini amele dönüştürmeye çalışır, böylelikle Kur’ân onda dirilir, ahlaka dönüşür. O kul da bu defa Allah’ın kitabını her yere taşır; çünkü artık kendisi canlı Kur’ân olmuştur.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Kur’ân ve insan ikiz gibidir” buyurur. Kur’ân ile insan bir olunca zahiri olarak görünen taraf insan, görünmeyen taraf ise Kur’ân olur. Böyle bir kul zaten nereye giderse gitsin, Kur’ân’ı taşır, hatta hiç konuşmasa bile muhabbeti, rahmeti, affı, mağfireti, ikramı, yardımı, her hâli, tavrı konuşur. Diğer bir tabirle Kur’ân onun üzerinden ahlakıyla konuşur.
Peki, insan, Kur’ân ile ikiz olmayınca bu defa kiminle ikiz olur! Dışı insan gibi olsa da içinde Kur’ân olmayınca Allah’ın âyetleri yerine içinde ne olabilir! Bunu tefekkür etmek gerekir!
Evet, Allah sahabeleri dahi kitabına vâris kılmadan önce yetiştirmiş, ondan sonra onlara bu sorumluluğu yüklemişse bu durumda hiç kimseye taşıyamayacağı yükü yüklemek; yani manevi olarak yetişmeden Allah’ın kitabını yüklenmelerini istemek doğru değildir. Kardeşlerimiz de Allah’ın kendilerine verdiği güç kadarıyla Allah’ın vahyini yüklenip insanlara ulaştırmalıdır.
Herkes mutlaka kendine göre doğru yapar. “Ben iman ettim” diyen herkes kendine göre kurtuluşa ermeye, rabbini razı etmeye, güzel yapmaya çalışır; ama bizim isteğimiz farklıdır. Biz en yüksek makamı istiyoruz. En yüksek makam da rabbimize âbd olma, yakın olma makamıdır. Bu yüzden gücümüzün yettiği kadarıyla peygamberlerin yaptığı gibi yapıp Allah’ın onlara ikram ettiği nimetleri almak istiyoruz.
Sakın “onlardaki imkân bizde yoktur, biz onların yaptığı gibi yapamayız” demeyelim. Allah bu imkânı hepimize vermiştir ve bu imkân zahiri olarak elimizde, manevi olarak ise gönlümüzdedir. Bu imkân tamamıyla Kur’ân’dır. Allah Kur’ân’la bize “buyur al, istersen bu kitapla orta yolu seçer, istersen de öne geçmek için hayırda yarışırsın. Daha önce bu kitabı peygamberime vermiştim. Şimdi ise dipdiri olarak sana veriyorum. Bak, kitabımda senin için gereken her şeyi söylemiş ve seni sana tanıtmışım. Sakın ya rabbi! Benim bundan haberim yoktu, demeyesin, kendini hafife, basite alıp küçümsemeyesin” buyurur.
Eksiğimizin, yanlışımızın, hatamızın, kusurumuzun olduğunu biliyoruz; ama eksiğimiz ne olursa olsun bu şerefi taşımamız ve “ben vahyini taşmak için elimden geleni yaparım ya rabbi” dememiz gerekir. Bunu da kendimiz için yapacağız. Çünkü Allah “kim ne yaparsa kendine yapar”608 buyurmuştur. Bu nedenle Allah’ın vahyini taşırken başkalarına yardım etmeyiz, kendimize yardım ederiz. Yoksa Allah bir kula yardım etmeyi dilediğinde ona herhangi bir vesileyle yardımını zaten yapar. Bunun için bize ihtiyacı yoktur. Aksine bizim onunla şereflenmeye ihtiyacımız vardır.
Mesela; biri güneşe çıksa sonra da güneşe “bak ben seninle ısınıyorum, ben sana ikram ettim” dese bu doğru olur mu? -Elbette ki olmaz; çünkü onu ısıtmakla güneş ona ikram etmiştir. O, güneşe ikram etmemiştir. Allah’ın vahyini taşımak da böyledir. İnsan, Allah’ın vahyini insanlara taşımakla kendisi kazanır. Aksi takdirde Allah’ın ona ihtiyacı yoktur.
Bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “(resulüm! Onlar bir de Müslüman olup Allah’a) teslim olmalarını senin başına kakıyorlar. De ki: Müslümanlığınızı benim başıma kakmayın. Eğer (rabbine âbd olacağına dair verdiği söze) sadık olanlardansanız, aksine sizi imana (ulaştırıp hidâyete) erdirdiği için Allah size minnet eder (sizden kulluk ister)”609 buyurmuştur. Yani hiç kimse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ben sana iman etmişim, bak sana yardım ediyorum” diye minnet edemez. İman etmekle kendine yardım etmiştir, bundan dolayı iman ettiği için asıl kendisi Allah’a ve resulüne minnettardır.
Evet, kim ne yaparsa yapsın kendisi için yapmış olur, dedik. İnsanın “Allah için” dediği her şey aslında kendisi içindir ve kendisine kazandırır. Nefsi için yaptığı şeyler de kendisine kaybettirir ve kendisini rabbinden uzaklaştırır.
Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Allah’ın (onun dininin ve resulünün) yardımcıları olun.”610 Ey iman (ettiğini iddia) edenler! Eğer siz Allah’a (ve onun resulüne dinini destekleyerek) yardım ederseniz, (o da) size yardım eder ve ayaklarınızı (sırât-ı mustakîmde) sabit kılar”611 buyurur.
Peki, Allah’ın yardıma ihtiyacı mı vardır?
Hâşâ, bizim Allah’ın yardımına ihtiyacımız vardır. Allah bunu direkt olarak bizim için söylüyor ve bize “benim velim olun, siz vahyimi taşımaya yardım ederseniz ben de size yardım ederim ve ayağınızı sırat-el mustakimde sabit kılarım” buyuruyor.
Allah başka âyet-i kerimelerde “dileyen, rabbine varan bir yol tutar.”612 “şüphesiz benim rabbim sırât-ı mustakîm (dosdoğru bir yol) üzeredir (kendisine âbd olanı da dosdoğru yola iletir)”613 buyurmuştur. Ayağımız sırat-el mustakimde sabit oldu mu rabbimize varırız. Hâl böyleyken rabbimize varamıyor, yakın olamıyor, bir şey tadamıyor, muhabbet alamıyor, rabbimizden haşyet duyamıyorsak bir sorun vardır.
Bu sorun; rabbimizi isimleriyle onun kendisini bize tanıttığı gibi tanıyamamak, dolayısıyla rabbimize isimlerinde şirk koşmaktır. “Şüphesiz ki Allah kendisine şirk koşulmasını asla bağışlamaz, bunun dışında kalan (günah)ları ise (kendi rahmet ve mağfiretinden) dilediği kimse için bağışlar.”614 İnsana rabbini, ebedi hayatını kaybettiren tek şey; Allah’a şirk koşmasıdır. Bu konuma düşmemek için hepimiz mutlaka gönlümüze, gözümüze, lafımıza dikkat etmeliyiz.
İnsan için bu hayattaki en önemli şey; rabbini tanıyıp ona şirk koşmamasıdır. Bundan dolayı bütün peygamberler geldiğinde insanları yalnız Allah’a şirk koşmamaya davet etmiştir. “Biz senden önce hiçbir resul göndermedik ki ona (şöyle) vahyetmiş olmayalım, ‘muhakkak ki benden başka ilah yoktur, öyleyse bana âbd olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın)”615 âyetinde gördüğümüz üzere herkesin sorumluluğu öncelikle Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmamaktır ve buna peygamberler de dahildir.
Unutmamamız lazım ki o Allah’tır ve yaratandır. Geriye kalan her şey onun yarattığı kullarıdır. O her şeyin sahibi ve her şeyin takdir edenidir. Biz de ister isteyerek ister istemeyerek olsun hiç fark etmez, kendisine boyun büktürdüğü kullarıyız. Kim onun emrinin, hükmünün dışına çıkabilir, kendine hâkim olabilir! Misal; kim “ben ölmek istemiyorum” deyip hayatta kalabilir! Hâl böyleyken kendimize ait neyimiz vardır!
Ama baktığımızda şeytan bize tuzak kurup hile yapar ve birileri hakkında “falan zat şöyle manevi güçlere sahiptir, istediği her şeyi yapar” dedirtir. Hâşâ, hiç böyle bir şey olabilir mi! Allah kimi sıfatlarına ortak etmiş ki onu sıfatlarına ortak etsin.
Allah âyet-i kerimede “o, kendi hükümranlığına hiç kimseyi ortak etmez”616 buyurmuştur. Bu yüzden Allah sıfatlarını, isimlerini hiçbir kula teslim etmez. İmanımızın iman olması için öncelikle böyle iman etmemiz şarttır. Allah bir kuluna ikram etmiş olabilir, zaten kerremnâ benî âdem: “Biz, Âdemoğullarını mükerrem (ikrama nail) kıldık”617 âyetinde bildiğimiz üzere Allah bütün ben-i Âdem’e güzelliğini ikram etmiştir.
Eğer veli bir kul istediği her şeyi yapabiliyorsa, vazgeçtim veliden, bir peygamberin gücü her şeye yetiyorsa haydi hasta olmasın! Haydi, bir sorunu olunca halletsin! Ama baktığımızda hepsi de sorunları, sıkıntıları karşısında rablerine dua etmiş ve Allah’a sığınmıştır. O zaman nasıl Allah’ın birilerine kendi sıfatlarını verdiğini zannedebiliriz!
Unutmayalım ki veliler de her kul gibi imtihandadırlar ve Allah’ın hükmünün, takdirinin altındadırlar, dolayısıyla her istediklerini yapabilme gücüne ya da farklı manevi güçlere sahip değildirler. Bu nedenle hiçbir veli için “falan zat çok büyüktür, ne isterse olur” diyemeyiz. Sadece “Allah katında duası makbul kul” diyebiliriz.
Evet, veli bir zatın duası makbuldür; ama o da Allah’tan her şeyi isteyemez. Edebe aykırı hareket edemez, o her şeyden önce rabbine boyun bükmüştür, onun için hiçbir şey hakkında “şu şöyle olsun” diye gönlünden bir söz geçiremez. Geçirirse Allah onu gökten yere indirir.
Şirke düşmemek için peygamberlere, velilere, insanlara bakışımız doğru olmalıdır. Bunun için de ağzımızdan çıkan her kelimeye dikkat etmemiz şarttır; çünkü Allah, bütün günahları affeder; ama şirki affetmez.618 Sonra tek bir kelimeyle Allah’ın gazabına uğrarız da bundan haberimiz bile olmaz. Bize düşen; Allah’ın huzurunda pervasızca konuşmamak ve sadece “lâ ilahe illallah” demektir. Öyle yaparsak kendimizi şirkten muhafaza etmiş oluruz inşallah.
Bununla beraber elbette ki Allah dostlarının manevi olarak söylediği bazı sözler vardır. Onları anlamadan konuşursak yine yanlış yaparız. Misal; Hallac-ı Mansur “enel hak” demişti. Biri “enel hak” demenin ne olduğunu anlamazsa onu kendine göre anlamaya çalışır, sonra da hiç farkında olmadan şirke düşer. Oysaki Hallac-ı Mansur “enel hak” dediyse onu söyleyen Hallac-ı Mansur değildir. Tuva’daki ağaç gibi619 Allah onun üzerinden söylemiştir. İşin hakikati böyledir. Bu durumda biri “enel hak” demenin ne olduğunu anlamadan nefsiyle “enel hak” derse Firavun olur.
Firavun da kendi kavmine “ben sizin e’âla olan rabbinizim”620 demişti. Şimdi Firavun böyle söyleyerek hakkı mı söylemiş oldu! Hâşâ, bunu söyleyen onun nefsiydi. Nefsi, insanlara “ben sizin e’âla olan rabbinizim” dedi ve böyle söylediği için de kâfir oldu, müşrik oldu. İşte, enel hak sözünü de nefisle anlamak ve nefisle söylemek insanı kâfir yapar, Firavun’un durumuna düşürür.
Unutmamamız lazım ki kim olursa olsun herkes yalnızca Allah’ın kuludur, âbdidir ve her şey sadece Allah’a aittir. Kimsede Allah’ın verdiğinden başka bir şey yoktur. Varsa her istediğini yapsın, bakalım yapabiliyor mu! Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “de ki: Ben de ancak sizin gibi bir beşerim.621 De ki: Ben size, ‘Allah’ın hazineleri benim yanımdadır, demiyorum. Ben gaybı da bilmem. Size ‘ben bir meleğim’ de demiyorum. Ben, sadece bana vahyolunana tabi olurum”622 buyurmuştur. Görüldüğü gibi Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bile böyle söylemesini buyurmuştur. Bu arada Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, gaybı da sadece Allah bildirince onun bildirdiği kadarıyla bilebilir. Yoksa gaybı bilemez.
Bütün bunları kul olduğumuzu bilelim ve bütün varlığın sadece Allah’ın kulu olduğunu anlayalım diye anlatıyorum. Her ne ki varsa o kuldur, kul olmaktan başka bir vasfa sahip değildir. Bunu bilmezsek farkında olmadan birilerini ya da bir şeyleri rabbimize şirk koşarız, bu da bizim felaketimiz olur. Hele ki bizimle beraber olan biri şirke düşer ve bu şirkle ölürse bunu kendimiz için de felaket sayarız.
Şirk, bize rabbimizi ve ebedi hayatımızı kaybettirir. Öyleyse şirke düşmemek için çok dikkatli olmamız gerekir. Hayatımızı yaşarken rabbimizden istememiz gereken tek şey; ona kul olmak, onun rızasını, sevgisini, yakınlığını kazanmaktır. Bunun için de rabbimizden başka şeylere dönüp bakmaya tenezzül etmeyelim.
Bizi şirkten, küfürden kurtarıp rabbimize imanı, aşkı kazandıracak tek nimet önümüzdedir. Allah Kur’ân için “kerim,623 hâkim,624 nûr, beşîr, nezîr625” demiştir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de aynen öyledir; yani hidâyetçidir, nûrdur, nûr saçan kandildir, beşîrdir, nezîrdir, müjdecidir, uyarıcıdır. Bu şekilde Kur’ân’la bir olmuş, canlı Kur’ân olmuştur. O hâlde ikrama mı nail olmak istiyoruz! Biz zaten mükerrem bir varlığız. İşte, Kur’ân’ı okursak o bizdeki ikramı açar. Hikmeti mi istiyoruz, onu okursak hikmeti ondan alırız. Nûrlanmayı mı istiyoruz, onu okuduğumuzda nûru ondan alır, aydınlanırız. Hidâyeti, müjdeyi, uyarıyı mı istiyoruz, her neyi istiyorsak Allah’ın bize beyan ettiği, ikram ettiği her şeyi ondan alırız.
Hiç kimsenin Allah’ın vahyine uymaktan başka bir çaresi, başka türlü kazanma imkânı yoktur. Herkes kendine göre Kur’ân’a parça parça uymuş ve bunun yeterli olduğunu zannetmiş olabilir; ama biz Allah’ın kitabına parça parça uymanın eksik olduğunu, hatta bize göre dehşet verici olduğunu söylüyoruz. Neden? -Belki de rabbimiz bize öyle göstermiştir de ondan.
Herkes Kur’ân’a parça parça da olsa uymaya çalışırken belki kurtuluşa erer; ama doğrusunu söylemek gerekirse kurtulup kurtulmayacağından emin değilim; çünkü kul, Kur’ân’ı bütünüyle kabul etmeyince iman etmiş olmaz. Bu yüzden Allah’ın kelamına parça parça uymanın insana kazandırıp kazandırmayacağını bilmiyorum, oraya da bakamıyorum!
Kur’ân’ı kabul etmek, Allah’ı kabul etmektir. Allah, her âyette sana bir şey söylüyor. Sen ise “bir kısmını kabul ediyor, bir kısmını etmiyorum. Allah’ın söylediklerinin bazılarını anlasam yeter, gerisi bana gerekmez” diyorsun! Sen nasıl kulsun, kulluğu nasıl kabul etmişsin!
Sana düşen; Allah’tan haşyet duymak, imanın için endişe etmek ve rabbimizin gösterdiği yolda yürüyüp onun verdiği şerefi kabul etmektir. Allah sana kitabını yükleyerek peygamber şerefi vermiştir. Sen de artık ister kabul eder ister kabul etmezsin!
Eğer “yok, ben sadece elimden geldiği kadarıyla kulluğumu yapmaya çalışayım yeter” dersen bu da orta yoldur. Orta yolda olabilirsin; ama orta yolda olman demek; rabbine hiçbir şeyi şirk koşmaman, her âyeti duyduğunda, okuduğunda, anladığında “iman ettim” demen, “evet, ya rabbi! Hatam vardır, eksiğim vardır, yanlışım vardır, gerekeni yapamıyorum” deyip Allah’ın hükmü karşısında boynunu bükmen ve fikir beyan etmemendir. Hayatını böyle yaşarsan orta yolda durmuş olursun.
Orta yol; sana da, ailene de etrafına da yeter; ama bir de öne geçmek için hayırda yarışanlar vardır ki işte Allah’ın asıl övdüğü bunlardır. Hepsi tercih meselesidir. İsteyen orta yolu, isteyen hayırda yarışıp öne geçmeyi seçer.
Mesela; öyleleri de var ki Allah “şunu şöyle yap” diye bir emir verdiğinde ya da herhangi bir hayrı, iyiliği güzelliği emrettiğinde hemen suratı asılır. Bu senin ne hâlindir! Neden suratını astın, neden rengin, çehren değişti, gönlün allak bullak oldu! Bak, gönlündeki hâlin, nefsinin kötü hâli yüzüne aksediyor! Allah’ın bir emrini şu an için hayata geçirebilecek manevi güce sahip olamayabilirsin, niye surat asıyorsun! Suratını asmak yerine elinden geliyorsa yap, gelmiyorsa da “evet, ya rabbi! Senin söylediğin doğrudur, güzeldir, benim de aynen öyle yapmam lazım” de ve boyun büküp nefsine taviz vermeden rabbinin emrini yerine getirmek için en azından elinden geleni yapmaya çalış. Başka türlü ne nefsinin kötü hâlinden kurtulursun ne de Kur’ân’ın bütününe iman etmiş olursun.
Devamlı söylüyorum; Allah, kullarına benim gördüklerimle, bildiklerimle, anladıklarımla değil, rahmetiyle muamele eder inşallah. Aksi takdirde hiç kurtuluş yoktur.
Evet, kim olduğumuzu anlamaya ve “ben kimim” sorusuna rabbimizin âyetleriyle doğru cevabı vermeye çalışıyorduk. İnşallah artık kim olduğumuzu daha iyi anlamışızdır.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “biri iman etmeyenler arasında Allah’a kul olmaya çalışıyor ve insanları Allah’a kulluğa davet ediyorsa o kavmin içindeki nebî gibi, resul gibidir” buyurmuştur. Dikkat edilirse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’a davet eden kullar için “kavmin içindeki nebî ve resul gibidir” buyuruyor; yani onlar ile resullerin arasına fark koymuyor.
Neden?
Çünkü Allah vahyi onlara indirmemiştir; ama onları kitabına vâris olarak seçip kitabını emanet etmiştir. Nebî ve resullerle aralarındaki fark; takvâları, Allah’a teslimiyetleri, rahmetleri, Allah’ın güzelliğinin üzerlerindeki tecellisidir. Zaten peygamberlerin arasında da bu tür farklar vardır. Bir kısmı ulu’l azmken, bir kısmı değildir. Bunun dışında tebliğ bakımından aralarında bir fark yoktur.
Genel olarak “peygamberlerin arası bir dönem kesilmiştir, fetret dönemi olmuş ve uzun süre peygamber gelmemiştir” denilir. Ne demek peygamber gelmedi! Allah, kullarını başıboş mu bıraktı! Belki Allah o kavmin içinden yüzlerce kişiyi seçmiş ve vahyini onlara emanet etmiştir. Kavim saptı diye resuller yok muydu! O zamanda da Allah’ın kitabına vâris kıldığı kulları vardı ve peygamberi bir vazife yapıp her bri kula Allah’ın vahyini onlar ulaştırıyordu.
Unutmayalım ki her mü’min kendi peygamberini temsil eder. Kendi peygamberini temsil ederken aynı zamanda kendi kitabını da temsil etmiş olur. Mesela; Hz. Mûsâ (a.s.)’a iman eden bir Yahudi hem manevi olarak Hz. Mûsâ (a.s.)’a benzerken hem de canlı Tevrat hâline gelir; yani ikisi aynı şeydir. Bu durum şimdi için de geçerlidir. Bir kul, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e benzerken aynı zamanda canlı Kur’ân hâline gelir. Allah’ın, kullarına daveti, onlardan istediği âbdiyet değişmez. Hz. Âdem (a.s.)’dan beri kıyamete kadar bütün insanlardan istediği kulluk aynen devam eder. Bizim de kendimizi iyice anlamamız, tanımamız, kim olduğumuzu, Allah’ın bizden nasıl bir âbdiyet istediğini ve bize nasıl vasıflar verdiğini bilmemiz gerekir.
Evet, Allah, kulunu seçer dedik; ama kulun da seçilmesi için doğru yerde durması şarttır. Mesela; öyle insanlar tanıyoruz ki tam da Allah’ın vahyini taşımak için seçilecek vasıfta, fıtrattadır; ama yanlış tarafta durur. Daha doğrusu bir partinin peşine takılmıştır, o yolda bir şeyler yapmaya çalışır. Hâlbuki manevi yolculukta yürüyüp Allah’ın vahyini taşımayı tercih etse işi çok güzel bir şekilde yapabilme vasfındadır. Kendine gelip rabbine bir dönse işi bitecek! Buna rağmen yanlış yerde durarak kendini orada harcar. Harcarken de bir şeyler kazanacağını zanneder; yani tek kelimeyle şeytan onu kandırır ve ona “sen burada Allah’ın davasına hizmet ediyorsun” der.
Unutmamamız lazım ki Allah’ın davası başka bir davadır ve hiçbir davaya benzemez. Bu dava, Allah’ın kitabının davasıdır. Allah’ın kullarına Allah’ın vahyini taşıma, iman edip canlı Kur’ân olma, peygambere benzeme davasıdır. Bir şeylere ya da bir yerlere hâkim olma davası değildir.
Bununla beraber niyetlerinden dolayı onlar da kazanıyor mu? -Evet, inşallah kazanıyorlar. Bizim şahid olduğumuz; niyeti samimi bir şekilde Allah rızası olan herkesin eksik de yapsa Allah’ın rahmetiyle kazandığıdır.
Biraz önce izah ettiğim; Allah’ın kitabına parça parça uymanın insana kazandırıp kazandırmadığıyla ilgili bakışım ise ayrıdır. İki türlü bakışımız vardır. Birinde güzelliklere bakınca “lâ ilahe illallah muhammedun resulullah, diyen herkes, yeter ki samimi olsun, biraz kıpırdasın inşallah cennete layıktır” diyoruz. İkincisinde ise insanları peygamberlerin ölçüsüne vurup onlara ne kadar benzediklerine bakınca bu defa vaziyetin dehşet verici olduğunu, felaket olduğunu görüyoruz.
Bu yüzden ne diyoruz?
“Ben susuyorum ya rabbi! Asla hüküm vermiyorum. Sen rahman ve rahim olan rabbimizsin. Bize kazanma gücü ver! Kazanmak için iman ver, aşk ver, muhabbet ver. Senin isminle okuma imkânı ver. Öyle ki senin isminle okuyup güzelliğine şahid olup şehadet edelim. Bize verdiğin vahyini, emaneti taşıyalım ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ‘Kur’ân ile insan ikiz gibidir’ buyurduğu gibi onunla bir olalım -hani tek yumurta ikizi denir ya, birbirinden bölünmüş ve iki ayrı varlık hâline gelmişlerdir- biz de aynen o şekilde Kur’ân’la bir olalım. Nasıl ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’ân olduysa biz de Kur’ân ile dirilelim ve Kur’ân ile diriltelim.” Böyle olunca Allah’ın muradı üzerimizde gerçekleşir inşallah.
Evet, Allah bizi seçip kitabına vâris kılmıştır. Eğer rabbimizin bizi seçtiğini düşünmüyorsak bu durumda seçilmek için çaba, gayret sarf edelim. Allah âyet-i kerimede “kim Allah’a ve resul(ün)e itaat ederse, işte onlar; Allah’ın kendilerine nimet verdiği nebîler, (rabblerine âbd olacaklarına dair verdikleri söze sadakat gösteren) sıddıklar, (her anda Allah’ın esmâsına şahidlik eden, canlarıyla, mallarıyla Allah yolunda cihad eden) şahidler ve (nefsini ıslah eden) sâlih kimselerle beraberdirler. Bunlar ne güzel yoldaştırlar”626 buyuruyor. Yoksa onlarla arkadaş olmayı ve onların kazandığını kazanmayı istemiyor muyuz! Şayet istiyorsak o hâlde rabbimizin bizi seçmesi için çaba, gayret sarf edelim.
Her şey rabbimizin ismiyle, onun ismine, onun isimlerini, dolayısıyla kendimizi okumakla başlar ve tamamlanır. İnşallah biz de rabbimizin isimleriyle kendimizi okur, bunun sonucunda da kendimizi tanıyıp rabbimizin seçtiği kullarından oluruz.
Allah bizi vahyinden yüz çevirip rabbini dinlemeyenlerden ve rabbinin kendisine ne söylediğini anlamak istemeyenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi kitabına vâris olmayı kabul edip öne geçmek için hayırda yarışan kullarından eylesin. Allah bizi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onun yaptığı gibi yapan ve Allah’ın kullarına Allah’ın vahyini taşıyanlardan eylesin. Allah bizi kendini, rabbini bilen ve hakikatinin üzerinde tecelli ettiği kullardan, mukarrebunlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
