19.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber “ben kimim” sorusuna cevap vermeye ve kendimizi Allah’ın vahyiyle tanımaya aynı zamanda rabbimizin bize nasıl bir kıymet, değer, şeref, güç, kuvvet, kudret verip isimleriyle donattığını anlamaya çalışıyorduk.
Allah âyet-i kerimede alleme âdemel esmâe kullehâ:563 “(Allah) Âdem’e (ve her biri bir Âdem olan insana) bütün isimleri (El Esmâu’l Husnâ’yı talim ettirip) öğretti” buyurur. Allah’ın, esmâsını talim ettirmesi; bir tek insana ikram ettiği halifeliğidir, güzelliğidir; yani rabbimiz kendisini bilelim, tanıyalım, anlayalım diye sadece bize bütün isimleriyle tecelli etmiştir.
Peki, Allah sadece insana mı isimleriyle tecelli etmiştir?
Hayır, bu âleme de isimleriyle tecelli etmiştir ki varlık üzerinden ona şahid olup “eşhedu en lâ ilahe illallah: Şehadet ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur” diyebilelim.
Şahid olmayınca “lâ ilahe illallah” demiş olmayız; çünkü dilimiz ile şehadet ettiğimizi söylemek şahidlik etmek değildir. Şehadetin olması için öncelikle şahid olduğumuza iman etmemiz gerekir.
Bir iman edenler vardır bir de iman etmeyenler; yani inkâr edenler ve yalanlayanlar vardır. İnkâr edenlerle yalanlayanlar aynı konumdadır. Hatta yalanlayanlar münafık oldukları için kâfirlerden daha kötü durumdadır. Biz de hayatımızı yaşarken ya iman edenlerden ya da iman etmeyenlerden, kâfirlerden, yalanlayanlardan oluruz. Nasıl kazanacağımızı ve nasıl kaybedeceğimizi bilmez, anlamazsak kaybetmemiz kaçınılmaz olur. O zaman kaybetmemek için nasıl iman etmemiz gerektiğini bilmemiz hepimiz için şarttır.
Elbette ki “ben zaten iman etmişim, mü’minim, Müslümanım” diyebiliriz; ama bunu söylerken kendimize bakalım; acaba gerçekten iman etmiş miyiz, yoksa yalanlayanlardan mıyız! İşte, iman edip etmediğimizi ya da yalanlayıp yalanmadığımızı anlamamız için iman edenlerin de yalanlayanların da hâllerini bilmemiz gerekir.
Yalanlayanların hâli nasıldır?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz pazardayken bir sahabe Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yanına gelir ve ona “ya resulullah! Allah, yalanlayanlardan bahsediyor, bu yalanlayanlar kimlerdir” diye sorar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de “size ‘şu dağın arkasında bir ordu var, gelip herkesi kılıçtan geçirecek’ desem pazardakilerin bir kısmı ‘Allah’ın resulü doğru söylüyor, hemen toparlanıp buradan gidelim’ der. Bir kısmı ‘hayır, öyle bir şey yok, ordu gelmeyecek’ der. Bir kısmı da ‘doğru söylüyor’ der; ama yerinden kıpırdamaz. İşte, tehlikeyi kabul edip gidenler mü’minlerdir. Hayır, böyle bir şey yok, diyenler kâfirler (apaçık inkâr edenler)dir. ‘Doğru söylüyor’ deyip yerinde kalanlar ise yalanlayanlardır” buyurur. Yani yalanlayanlar dilleriyle tasdik ederler; ama filleriyle gerekeni yapmazlar.
Biz de yalanlayıp yalanlamadığımızı anlamak için kendimize bakalım; Allah’ın vahyine iman edip âyetleri hayatımıza geçiriyor muyuz? Yoksa “doğrudur, Allah öyle buyurmuş; ama” deyip âyetlerin gereğini yapmıyor muyuz! Eğer Allah’ın vahyine iman ettiğimizi söylediğimiz hâlde onun emirlerini yerine getirmiyorsak bu durumda Allah’ın vahyini yalanlıyoruz demektir.
Sadece Allah’ın âyetlerini yalanlamak yoktur, bir de Allah’ın davetini yalanlamak vardır. Allah bizi gazabıyla, azabıyla tehdit edip Hz. İnsan olmaya, birbirimize rahmet olmaya, nimet olmaya, ikram olmaya davet eder. Allah’ın davetini yalanlayıp yalanlamadığımızı anlamak için de kendimize “acaba Allah’ın davetine icabet mi ediyorum yoksa ‘doğrudur, Allah öyle söylemiş; ama’ deyip davetini yok mu sayıyoruz” diye soralım. Eğer Allah’ın bizi davet ettiğini bildiğimiz hâlde onun davetine icabet etmiyorsak bu durumda Allah’ın davetini yalanlıyoruz demektir.
Allah’ın vahyini ve davetini yalanlamanın nasıl bir sonucu vardır?
Allah âyet-i kerimede “kim Rahmân’ın zikri (olan Kur’ân)ı görmezlikten gelirse, biz ona bir şeytanı musallat ederiz de o, ona karîn olur (uydu gibi onun etrafında dolanıp ona en yakın dost olur).”564 Yani kim Allah’ın âyetlerini yalanlarsa ona bir şeytan musallat ederiz ve o kişi şeytanın arkadaşı olur, buyurmuştur. İşte, Allah’ın vahyini, davetini yalanlamanın sonucu şeytana arkadaş olmaktır.
Şeytan, insanı kandırırken ona sağdan gelip “ben seni düşünüyorum ve bunları senin için söylüyorum” diyerek yemin eder, böylelikle insanı tuzağa düşürür. Allah’ın âyetlerini yalanlayanlar da ister farkında olsunlar ister olmasınlar, karşılarındaki insana Allah’ın emrine, vahyine ters düşen bir şey söylerken “ben seni seviyorum. Senin kazanmanı, rahat etmeni, şerefli olmanı istiyor ve bunları senin için söylüyorum” derler. Böyle söyleyerek hem Allah’ın âyetine ters bir şey söyledikleri için âyeti yalanlamış olurlar hem de şeytanın vazifesini yapmış olurlar.
Genel itibariyle baktığımızda; anne, babaların, çocuklarını yetiştirirken onlara nasıl dünyayı tercih ettirdiklerini ve çocuklarının zahiri hayatları için ahiretlerini nasıl kurban ettiklerini görürüz. Eğer çocuklar büyürken anne, babaları sanki mülkün sahibi yokmuş, Allah herkes için bir takdirde bulunmamış, herkesin bir gücü var da herkes istediğini yapabiliyormuş gibi zannettirirlerse anne, babalar ister farkında olsun ister olmasınlar çocuklarına Allah’a imanı, güveni, tevekkülü, Allah’ın huzurunda durup onun emrini, hükmünü yerine getirerek yaşamayı kaybettirmiş olurlar; yani çocuklarına imanlarını, rablerini kaybettirmiş olurlar. Eğer çocuk kendi iradesi, çabası, gayretiyle Allah’a varan yolu, sırat-el mustakimi bulursa anne, babanın burada bir payı olmaz, aynı zamanda anne, baba bu sorumluluktan yine kurtulmuş olmaz; çünkü anne, baba olarak Allah’a karşı vazifelerini yerine getirmemişlerdir.
Nûr olmadan karanlıktan, hidâyet olmadan dalâletten, rahmet olmadan da Allah’ın gazabından kurtulmuş olmayız. Nûr ile karanlık, hidâyet ile dalâlet, rahmet ile gazap birbirinin tersidir. Biri gelince diğeri bulunduğu yeri terk eder; yani nûr gelince karanlık gider, karanlık gelince de nûr gider.
İnsan kendini tanımaz ve rabbinin kendisinden ne istediğini anlamazsa çocuğunu yetiştirirken de Allah’ın istediği gibi değil dünyaya göre yetiştirir. Daha kendisi kulluğu bilmeyen biri kendi çocuğunu Allah’a kul olarak, âbd olarak yetiştirebilir mi? -Elbette ki yetiştiremez. Bunun sonucunda da hiç farkında olmadan çocuğuna karşı şeytanın vazifesini yapmış olur. Bu duruma düşmemek için önce kendimiz rabbimizin bize ne buyurduğunu anlayacak, âyetleri imana, ahlaka geçireceğiz; yani önce kendimiz rabbimize kulluğumuzu yapacağız.
Zaten ramazanın son on gününün içinde; nûrun, hidâyetin, rahmetin, rabbimizin affının, mağfiretinin tecelli ettiği ve cehennemden, nefsimizden, nefsimizin küfründen, şirkinden kurtuluş günlerindeyiz. İnşallah her birimiz bu nûrdan istifade edebilmek için Allah’ın bize indirdiği Kur’ân’ı okumaya, anlamaya çalışıyor, her bir âyete tövbeyle, istiğfarla, duayla, tesbihle, tekbirle, tevhidle cevap verip “işittik ve itaat ettik, men ettiğin şeylerden de vazgeçtik ya rabbi” diyoruz, demeye de devam edeceğiz inşallah.
Dünya hayatımızda rabbimizin istediği, sevdiği gibi yapabilmek için bize gerekli olanları rabbimizden öğreniriz. Bu yüzden Allah’ın vahyini öğrenmekten hiçbir zaman vazgeçmeyelim, aksine Kur’ân’ı bitirince yeniden okumaya başlayıp tekrar tekrar öğrenmeye devam edelim; çünkü hayatı Kur’ân ile yaşamamız, bir anımızın bile onsuz olmaması gerekir.
Neden?
Hayat boşluk kabul etmiyor da ondan. Allah’ın her imtihan ve durum karşısında bizden nasıl yapmamızı istediğini bilmezsek onun emrettiği, razı olduğu gibi yapmak yerine bu defa başkalarının ya da nefsimizin istediği gibi yaparız. Oysaki Allah’ın bizim için her konuda bir emri, hükmü vardır. Bunu da en güzel rabbimiz anlatmıştır. İmtihanlar karşısında ne yapmamız gerektiğini rabbimizden öğrendiğimizde bütün hayatımız Allah’ın emrine, vahyine dolayısıyla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sünnetine uygun olmuş olur. Böyle olunca Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmuş oluruz; yani onun Allah’a iman ettiği gibi iman etmeye, teslim olduğu gibi teslim olmaya, kul olmaya çalıştığı gibi kul olmaya çalışmış oluruz. Bu da bize ebediyen kazandırır.
Yoksa Allah’ın vahyini okumaz, dinlemezsek rabbimizi ciddiye almamış, kendi kendimize dinler üretmiş oluruz ki o zaman da her kafadan bir ses çıkar. Mesela; birileri kalkıp “senin Kur’ân’ı okumana gerek yok. Ben zaten okumuşum, sana anlatırım” der. Ne demek “benim Kur’ân’ı okumama gerek yok?” Niye Allah bu kitabı yalnız sana mı indirdi! Her bir kuluna tek tek indirmedi mi, eğer Kur’ân’dan herkes sorumluysa bu durumda herkesin Kur’ân’ı okuyup anlaması gerekmez mi!
Bazısı da insanlara kimi dinleyip dinlememesi gerektiğini söyleyip “falancayı dinlemeyin, onu dinlerseniz size zarar verir, filancayı dinleyin, o size fayda verir” der. Niye siz kimsiniz! Siz hepsinden büyüksünüz ki kendinize göre içtihat edip kimilerini kabul ediyor, kimilerini reddediyorsunuz, öyle mi! Böyle olanlardan daha saygısız, daha edepsiz kim olabilir! Allah sizin dediğiniz gibi mi söylüyor! “Onlar ki sözü dinlerler ve sözün en güzeli (olan âyetleri)me tabi olurlar”565 buyurmadı mı Allah! Öyleyse nasıl insanlara müdahale edebiliyorsunuz!
İnsanların kimi, neyi dinleyecekleri konusundaki tercih tamamıyla insanın kendisine aittir. Bırakın, insanlar her türlü sözü dinlesinler sonra da sözün en güzeli hangisiyse ona uysunlar. Neden onlara müdahale ediyorsunuz! Bırakın insanlar rablerinin kelamını okusunlar. Ne kadar anlamışlarsa anladıkları onlara yeter. Sonra zaten anlayamadıkları yeri bir bilene sorar öğrenirler.
Peki, bunu yapmalarındaki sebep nedir?
Çünkü korkuyorlar, yalancı olduklarını, sahtekâr olduklarını, bidâtçı olduklarını biliyorlar. İnsanlar Kur’ân’ı okur, anlarsa küfürleri, şirkleri, bidâtleri ortaya çıkar, herkes onların ne olduğunu öğrenmiş olur. Bu nedenle Allah’ın vahyini kimsenin okumasını istemezler. Madem doğru yapıyorsunuz, o zaman bırakın insanlar herkesten sözün tamamını dinlesin. Merak etmeyin, Allah insana akıl vermiş, fıtrat vermiş, talim ettirmiş ve ondan söz almıştır. İnsana zaten Allah öğretmiştir. Hâl böyleyken insanı nasıl küçümseyip “Kur’ân’ı okursanız anlayamazsınız” diyebiliyorsunuz! İnsanın bir rabbi, sahibi vardır ve rabbi insana vahyini zaten öğretmiştir. Bırakın insanlar her şeyi görsün, tercihlerini buna göre yapsın.
Kim “falancayı dinlemeyin” ya da “sizin Kur’ân’ı okumanıza gerek yok” derse bilin ki o kişi sahtekârdır, edepsizdir, insanlara karşı kibirlenmiştir. Kimseyi eleştirmiyor, çekiştirmiyoruz sadece hakkı, hakikati olduğu gibi ortaya koyuyoruz. Herkes, rabbimizin “kim dilerse rabbine (varan) bir yol tutar”566 âyet-i kerimesinde buyurduğu gibi rabbine varan yolu tutmalıdır ve bu yolun kararını da kendisi vermelidir. Hiç kimse bu konuda bir başkasının adına tercih yapamaz. Ne kimse bir başkasına kazandırabilir ne de ona kaybettirebilir. Tercih tamamıyla insana aittir.
Evet, tercihini haktan, Allah’tan, ahiretten yana yapanlar kazanır; bâtıldan, nefisten, dünyadan yana yapanlar ise kaybeder. Bunun anlaşılmayan bir tarafı yoktur. Kaybedenler işi bilmeyenler, anlamayanlar değildir; çünkü Allah âyet-i kerimede “biz, bir resul göndermedikçe (kimseye) azap edici değiliz.”567 Yani “biz âyetlerimizi iyice öğretmeden, anlatmadan, kavratmadan kimseye hiç azap eder miyiz” buyurmuştur. Bir insanın kâfir olabilmesi; yani hakkı, hakikati örtmesi için önce hakkı, hakikati görmesi gerekir. Hakikati görse, anlasa ve buna rağmen örtse o zaman kâfir olur; ama hakikati görme imkânı olmamışsa o kişi cahildir, görmeyene kadar kâfir olmaz.
Hepimiz Allah’ın vahyini okuyoruz. Allah her bir âyetinde hayatımızın her anında nasıl yapmamız, nasıl düşünmemiz, nasıl anlamamız, nasıl konuşmamız, anamıza, babamıza, kardeşlerimize, eşimize, çocuğumuza, yakınımızdakilere, uzağımızdakilere, ihtiyaç sahiplerine, fakirlere, hastalara, yoksullara, ihtiyacı olanlara nasıl muamele etmemiz gerektiğini bir bir beyan etmiştir. Bu hayatı da bize öğrettiği, anlattığı gibi yaşamamızı, öyle konuşup hareket etmemizi emretmiş ve bize bu konuda peygamberleri örnek gösterip “sizden nebîlerim, resullerim gibi kulluk etmenizi istiyorum. Her biriniz onların bana iman ettiği gibi iman edin, teslim oldukları gibi teslim olun. Tevekkül ettikleri gibi tevekkül edin. Şükrettikleri gibi şükredin, sabrettikleri gibi sabredin. Hayatınızı, varlığınızı onların yaptığı gibi bana kurban edip rızamı, sevgimi, yakınlığımı, dostluğumu kazanın. Dünyayı kurban edip ebedi hayatınızı kazanın. Ticaretinizi, benimle yapın ve benim huzurumda olduğunuzu unutmayın” buyurmuştur.
Kısacası hayatımızı yaşamamız için her ne gerekiyorsa Allah hepsini bize öğretmiş, anlatmıştır, dolayısıyla hiç kimse rabbinin kendisine gönderdiği kitabı, mektubu, vahyi okuyup dinlediği takdirde “ben bunu anlamadım, cehaletimden dolayı kaybettim” diyemez.
Nasıl ki rabbimizin bize dünyaya gelmeden önceki muamelesini anladıysak bu âlemde ne yapmamız gerektiğini de anlamamız lazım. Tabi, bunun için yapmamız gereken tek şey; rabbimizi dinlemektir. Kur’ân’ı okuyup anlamaya çalıştığımızda ne yapmamız gerektiğini rabbimiz bize öğretir. O yüzden bu âlemde nasıl yaşayacağımızı başkalarından değil sadece rabbimizden öğrenelim.
Elbette ki insan büyürken her şeyi önce anne, babasından, çevresinden öğrenir; ama buluğ çağına girip aklı erdikten sonra hakkı, hakikati aramaya başlar. Aramaya başladığında ise Allah ona mutlaka yolu gösterir. Buradaki en önemli mesele samimi olmaktır. Kul samimi olduğunda Allah ona yolu gösterir; ama kul da yolu gördükten sonra “evet, anladım, doğru olan Allah’ın vahyettiğidir ve benim de öyle olmam lazım” demelidir. Eğer böyle deyip gereğini yapmazsa bu defa Allah’ın âyetlerini yalanlamış olur; çünkü bildiği hâlde bilgisinin gereğini yerine getirmemiştir.
Ümmete bakınca hâlimizin ne olduğunu çok net anlarız. Hayatımız boyunca mü’min, Müslüman olduğunu iddia eden, hatta mü’minlerin önünde yürüyen, yol gösteren, sanki kendilerinden başka Müslüman yokmuş gibi konuşan, tavır takınan insanlara şahid olduk. “Biz mü’miniz, Müslüman’ız” dedikleri hâlde Allah’ın bir hükmü karşısında “ama” diyorlardı! Allah’ın bir hükmüyle karşı karşıya geldiklerinde “tamam, Allah böyle söylemiş; ama bizde adet böyledir, adetlere de uymak lazım” diyorlardı. Adet mi yoksa Allah’ın âyetleri mi önemlidir! Adetleri hiç utanmadan Allah’ın âyetlerinin önüne koyuyorsunuz! Siz bu hâlinizle ancak aklını kullanmayanları, rabbinin vahyinden habersiz olanları kandırabilirsiniz. Söz konusu Allah’ın vahyi, hükmü olunca bu işin aması kalır mı! Allah’ın emri üzerine “ama” demek olur mu!
Her ne olursa olsun Allah’ın bir emri ya da hükmü karşısında başka bir şeyi öne sürmek şeytanın tuzağıdır. Onun tuzağına asla düşmeyelim. Hiçbir mü’mine şeytanın tuzağına düşmek yakışmaz. Tabi, bunun için rabbimizin bize her konuda ne söylediğini bileceğiz ki Allah’ın vahyine ters bir söz ya da durumla karşılaştığımızda onu reddedebilelim; çünkü kim Allah’ın âyetlerine ters düşen bir şey söylerse o kişi kâfir olur, müşrik olur.
İnsanın “Allah böyle buyurmuş, doğrudur, tasdik ediyorum, aynen öyle yapmak gerekir, ben yanlış yapıyorum” demesi ayrı şeydir. Allah’ın vahyine ters düşen bir şeye “doğru” demesi ayrı şeydir. Biri Allah’ın vahyini kabul edip gereğini yerine getirmeyerek yanlış yaptığını söylerse sadece günahkâr olur; ama Allah’ın bir emrine ya da hükmüne karşılık “benim yaptığım doğrudur” derse o zaman kâfir olur, müşrik olur; çünkü Allah’a “sen bilmiyorsun, ben biliyorum” demiş olur.
Bu yüzden insanın “her şeyin en doğrusunu, en güzelini bilen Allah’tır ve Allah doğruyu söylemiştir. Hak aynen onun dediği gibidir; ama ben kendime zulmediyorum, benim yaptığım yanlıştır” demesi farklı, “ben bu söylediğimde, yaptığımda haklıyım” demesi farklıdır. Biri günah diğeri küfürdür.
İnsan, yaptığının yanlış olduğunu bilip tövbe istiğfar edince; yani Âdem babamız ile Havva annemizin söylediği gibi “rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer (sen) bizi mağfiret etmez ve bize rahmet etmezsen, biz mutlaka hüsrana uğrayanlardan oluruz”568 deyince Âdem olur. Allah, onları mağfiret ettiği gibi onu da mağfiret eder; ama “ben haklıyım” derse iblisin durumuna düşer, kâfir olur.
İblis ne demişti?
“Ben ondan daha hayırlıyım! Beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın.”569 Yani o secdeye layık değildir. Çamurdan yarattığın birine ben nasıl secde edeyim,570 demiş ve Allah’ın huzurunda “ben senden daha iyi biliyorum” deyip fikir beyan etmişti. Bu nedenle Allah onun kâfirlerden olduğunu buyurdu.571 Demek ki mü’min olmak için insanın bilmesi yetmiyormuş! Çünkü iblis de biliyordu, hatta Allah’ın huzurunda konuşuyordu. Buna rağmen Allah onun kâfirlerden olduğunu söyledi.
İnsan, her anda Allah’ın huzurundadır ve ağzından çıkan bütün kelimelere dikkat etmelidir. Tabi ki insan beşerdir, yanlış yapabilir, hata yapabilir; ama yanlış yapmak başka, yanlışa “doğru” demek başkadır. Dediğim gibi; yanlış yapmak insanı günahkâr ederken yanlışa “doğru” demek insanı şirke, küfre düşürür. “Şüphesiz ki Allah kendisine şirk koşulmasını asla bağışlamaz, bunun dışında kalan (günah)ları ise (kendi rahmet ve mağfiretinden) dilediği kimse için bağışlar”572 buyurdu Allah. Biri yanlış yaptığında tövbe edince Allah onu affeder, mağfiret eder; ama şirkin cezası ebedi cehennemdir; çünkü şirk, insana imanını kaybettirir.
Bir kul düşünün, Allah’a “ben seni kabul ediyorum; ama verdiğin hüküm yanlıştır. Benim hükmüm senin verdiğin hükümden daha doğrudur; çünkü ben senden daha büyüğüm, daha âlimim, daha akıllıyım. Benim tercihim senin tercihinden daha doğrudur” desin şimdi böyle bir kul için hiç kurtuluş olabilir mi? -Tabi ki olmaz.
Kurtuluşun olması için önce şirkten kurtulmak gerekir. Zaten cehennemden kurtuluş demek şirkten, küfürden kurtuluştur. Bu da ancak rabbimize iman edip onun her emrine, hükmüne teslim olmakla mümkündür. Madem öyle cehennemden kurtulmak ve ebediyen saadete ermek istiyorsak yapmamız gereken şey; gönlümüzü bütünüyle rabbimize döndürüp “rabbim ne dediyse doğru olan, güzel olan odur” demektir.
Tabi, bunu söyleyebilmek için rabbimizin ne dediğini bilmemiz lazım. Yoksa sadece dil ile “Allah ne söylemiş bilmiyorum; ama ne söylemişse doğrudur” dersek bu imanımız da iman olmaz. Önce Allah’ın ne söylediğini anlamamız sonra da anlayarak, bilerek iman etmemiz, rabbimize güvenip tevekkül etmemiz, onun emrettiği gibi konuşmamız, düşünmemiz, fiilde bulunmamız lazım. Ancak o zaman “rabbim ne dediyse o doğrudur, haktır, güzeldir, hayırdır, rahmettir” dediğimizde bu sözümüz bizde imana dönüşür.
Bununla beraber rabbimizi ne kadar dinlersek onu o kadar tanır, o kadar anlarız. Onu anlayınca da kendimizi, kim olduğumuzu, rabbimizin bizden ne istediğini, nasıl iman etmemiz, teslim olmamız, ona karşı nasıl takvâ sahibi olmamız, hayatımızı yaşarken nasıl güzel yapıp güzel olmamız gerektiğini anlamış oluruz. Allah’ın vahyini okumadan, anlamadan rabbimizin istediği gibi yapmak da kendimizi tanımak da mümkün değildir.
Evet, insan, Allah’ın vahyini okuyunca kendini tanır, Allah katındaki kıymetini, değerini anlar. Allah, hiçbir varlığa vermediği kıymeti, değeri, halifesi olma şerefini ben-i âdeme vermiş ve insana isimlerini talim ettirip onu ikrama nail kılmıştır. Bu ikram, Allah’ın kendi güzelliğinin ikramıdır. Ve lekad kerremnâ benî âdem:573 “Ve and olsun ki biz, Âdemoğullarını mükerrem (ikrama nail) kıldık.” Allah, insanı mükerrem kılarak kendine yakın etmiş, cemalini müşahadeye, tecellisini almaya layık hâle getirmiş sonra da ona cemalini müşahadeyi, kendisine tecelli etmeyi ikram etmiştir. Bu nedenledir ki varlık içinde Allah’ın tecellisini alabilecek tek varlık insandır.
Daha iyi anlaşılması izah edeyim.
Allah âyet-i kerimede “eğer biz, bu Kur’ân’ı bir dağa indirseydik, muhakkak ki onu Allah’ın haşyetinden (vahyinin azamet ve büyüklüğünden bir de Allah’a olan saygı ve edebinden dolayı) başını eğerek paramparça olmuş görürdün”574 buyurur. Bu âyet mecazi manada değildir. Kur’ân’ın manası bir dağa tecelli ederse dağ gerçekten paramparça olur.
Mesela; Hz. Mûsâ (a.s.) Tur Dağı’nda “ya rabbi! Kendini bana göster! Sana bakayım”575 der. Yalnız, bu âyeti doğru anlamamız gerekir. “Ya rabbi! Cemalini müşahede edeyim” demek başka bir şey, zahiri olarak “ya rabbi! Sana bakayım” demek başka bir şeydir. Hz. Mûsâ (a.s.) burada “ya rabbi! Cemalini müşahade etmek istiyorum” demez, “zahiri olarak sana bakayım” der. Allah da ona “sen beni asla göremezsin” yani bu hâlinle, bakışınla beni göremezsin, buyurur. Âyet devam ediyor. “Fakat şu dağa bak, eğer o yerinde durabilirse (sen de) Beni göreceksin. Rabbi o dağa tecelli edince onu paramparça etti.”576
Dağın paramparça olmasının sebebi nedir?
Sebebi; bu tecelliyi alamamasıdır. Dağ, Allah’ın tecellisi karşısında dayanamaz. İnsana ise Allah rûhundan nefhetmiştir,577 dolayısıyla Allah’ın tecellisini alabilecek tek şey; Allah’ın rûhundan nefhettiği hakikatimizdir. Bu tecelliyi bir tek o olabilir.
Peki, Allah daha sonra Hz. Mûsâ (a.s.)’a tecelli etmiş midir?
Elbette ki etmiştir. Misal; İsrailoğullarından yetmiş kişi Hz. Mûsâ (a.s.)’a “sen vahiy alırken biz de seni dinlemek istiyoruz” derler. Allah buna izin verince Hz. Mûsâ (a.s.) da onların ileri gelenlerinden yetmiş kişiyi vahyi aldığı yere götürür. Bu sefer gelenler sadece hitabı işitmekle yetinmez, “biz rabbini görmek istiyoruz”578 derler. Allah bu olayı beyan ederken “onlara yıldırım çarptı” buyurur. Hz. Mûsâ (a.s.) hariç hepsi bu yıldırım üzerine ölür. Tabi, bu tecelli daha bir anlık tecellidir. Oradakilerin hepsi bu tecellinin şiddetinden dolayı ölürken Hz. Mûsâ (a.s.)’a bir şey olmaz; çünkü artık bu tecelliye manevi olarak hazır olmuştur.
Kendisiyle beraber gelen yetmiş kişinin ölümü üzerine Hz. Mûsâ (a.s) “ya rabbi! İçimizdeki bazı beyinsizlerin yaptığı şeyler yüzünden bizi helâk mı edeceksin”579 der, Allah da rahmetinden dolayı onları tekrar diriltir.
Evet, hiçbir varlık, Allah’ın tecellisine dayanamaz. Âlemlerin rabbini bilmek, tanımak, tecellisine mazhar olmak, cemalini müşahede etmek; sadece zatıyla, sıfatlarıyla tecelli ederek rûhundan nefhettiği ve kendisine halife kıldığı, kendi güzelliğine onun üzerinde şahid olmayı dilediği insan içindir ve bu da ancak Allah’ın nefhettiği rûhla mümkündür. O yüzden varlık içinde en kıymetli, en değerli olan varlık insandır. Bu kıymet, değer, şeref Allah’ındır; ama mesele kulun bu şerefi kabul edip taşıyabilmesidir.
Önemli olan; bulunduğumuz âlemde ne için var olduğumuzu anlamaktır. Bunun için de rabbimizin ilk emri olan “(zatıyla ve sıfatlarıyla tecelli edip tüm mevcudatı) yaratan rabbinin adıyla (kendini ve tüm mahlûkatı) oku (anla, idrak et)!”580 âyetinde Allah’ın beyan ettiği üzere okumaktır. “Oku (anla, idrak et ki)! Senin rabbin ekremdir (zatında kerim olan ve kullarına kerim olmayı ikram edendir).”581 Her ne varsa onun ikramıdır. Hem kendi varlığımız, hakikatimiz hem de bize kendinden verip talim ettirdiği El Esmâu’l Husnâ onun bize sadece ikramıdır ve rabbimiz, hazırladığı bu dünya sahnesinde isimlerinin üzerimizde tecelli etmesini; yani bize bakınca kendi güzelliğini görmeyi dilemiştir. Allah ilk indirdiği âyette bize bunu anlattığı için biz de ilk önce böyle iman etmeliyiz.
Bütün peygamberlere baktığımızda Allah’ın isimlerinin, güzelliğinin onlar üzerinde nasıl tecelli ettiğini anlarız. Allah her bir peygambere farklı farklı imtihanlar vermiştir ve istisnasız hepsi de bütün imtihanlar karşısında “sen benim rabbimsin, ben de senin kulunum, sen benden nasıl yapmamı emrediyorsan ben yalnız öyle yaparım” demiştir. Böyle söylerken de rablerinden başka bir tarafa asla dönmemişlerdir. Her biri rabbine güvenmiş, tevekkül etmiş, iman etmiştir, rabbinden emin olmuştur. Bu nedenle iman aynı zamanda Allah’a güvenmektir. Biri Allah’a güvenmiyorsa bu durumda Allah’ı ilah olarak kabul edememiştir. Hâl böyleyken istediği kadar “ben iman etmişim” desin aslında daha iman etmemiştir.
Tabi, insanın bir beşer olarak imtihanlar karşısında üzülmesi farklı, itiraz etmesi farklı bir şeydir. Elbette ki insan beşer olduğu için üzülür, sıkılır, daralır. Hz. Yakûb (a.s.) gibi ağlar, ağlamaktan gözüne ak düşer, perde iner; yani kör olur. Hz. Yakûb (a.s.) peygamberdi; ama üzülüyor, ağlıyordu. Peki, bu onun kulluğuna mâni olmuş muydu? -Hayır; çünkü her ne kadar imtihanlar karşısında bir beşer olarak üzülse de rabbinden emindi ve ona güveniyordu.
Her bir kul için aynısı geçerlidir. Herkes imtihanlar karşısında bir beşer olarak üzülebilir. “Ben Allah’a güveniyorum, o yüzden üzülmüyorum, ağlamıyorum, sıkılmıyorum” demek tabir-i caizse “ben robotum” demektir. İnsan robot değildir. Allah, insanın feryadını, çabasını, gayretini, boyun büküşünü, duasını seviyor. Zaten vahyini insan bu çabasını gösterebilsin diye indirmiştir. Kul, Allah’ın kendisine indirdiği bu vahye sarıldığında her ne kadar beşer olarak başına gelen bazı durumlardan dolayı üzülse de Allah’ın kendisinden ne istediğini, nasıl yapmasını emrettiğini bilir ve öyle yapar. Gönül itibariyle de hiçbir imtihan karşısında rabbine itiraz etmez, isyan etmez. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) efendimiz “size bir emanet bırakıyorum ki ona sarıldıkça asla dalâlete düşmezsiniz (hidâyette, sırat-el mustakimde, kurtuluşta olur) ebediyen kazanırsınız. Bu emanet, Allah’ın kitabı Kur’ân’dır” buyurmuştur.
Neden?
Çünkü Allah bu kitapta hem bulunduğumuz âlemde ne yapmamız gerektiğini hem de son nefeste ve ölümden sonra ahirete gidince bizi nelerin beklediğini bir bir beyan etmiştir. Öncelikle kabir âlemi, berzah âlemi dediğimiz bir âlem vardır ve Allah orada bizi nelerin beklediğini, kimlerin nasıl muamele gördüğünü haber vermiştir. Ayrıca kıyameti, yeniden dirilmeyi, hesap yerini, insanların hesaba çekilişini, hesaptan sonraki hükmü, cennete gidenler için nimetleri, ikramları, rızasını; cehenneme gidenlerin ise azabını, karşılaşacakları muameleyi haber vermiştir.
Her şeyden haberdar olan, El Habîr olan odur. Ondan başka hiç kimse insana haber veremez. İnsana Allah’tan başka kim öğretebilir! Tabi ki herkes bu konuda birkaç şey söyleyebilir; ama Allah öğrenmemiz, anlamamız, haberdar olmamız gerekenlerin ne olduğunu bilir ve bize hepsini haber verir. O hâlde Allah’ın kitabını okumadan hem bu âlemden hem de ahiretten haberdar olamayız. Madem öyle Allah’ın vahyini okumayı ciddiye alalım ve Kur’ân’ı okuyup mutlaka eksiklerimizi tamamlayalım; çünkü Allah’ın âyet-i kerimede “muhakkak ki bu (Kur’ân), sana ve kavmine bir zikir (bir öğüt, hatırlatma ve büyük bir şeref)tir. Yakında (hepiniz ondan) hesaba çekileceksiniz”582 buyurduğu gibi hepimiz Kur’ân’dan sorumluyuz. Sorumluluğumuzu yerine getirebilmek için her bir âyeti okuyacak, dinleyecek ve hem hayatımızı nasıl yaşamamız gerektiğini hem de ahirette bizi nelerin beklediğini anlayacağız. Allah’ın vahyini okumadan bunları anlamamız mümkün değildir.
Allah bizi kendisine kul olalım diye yaratmışsa bu âlemde bizden başka hiç kimse kulluk yapmasa bile “ben başkalarına, kimin ne yaptığına bakmam. Ben yalnızca senin kulunum. Sen neyi nasıl emrediyorsan öyle yaparım. İşin sonunda istediğim tek şey sana kul olmaktır, muradının üzerimde gerçekleşmesidir. Tek istediğim; seni sevindirmektir ya rabbi!” dememiz lazım. Kimin kulluk yapıp yapmadığı bizi ilgilendirmez; çünkü herkes kendi kulluğundan, Allah’ın vahyine iman edip etmediğinden, onunla amel edip etmediğinden sorumludur.
İnsanın bu dünyadaki tek vazifesi; rabbine kulluk yapmaya, âbd olmaya çalışmaktır. Eğer kendini Allah’a göre anlamaz, tanımazsa kendi kendine bir varlık verir, verdiği bu varlıkla da ancak kendini kaybeder.
İnsan için kendini, rabbini Allah’ın tanıttığı gibi tanımaktan başka kurtuluş yoktur. Allah ona “sen insansın, sen sultansın, ben her şeyi senin hizmetine vermişim. Senin üzerinde benim güzelliğim tecelli ediyor” buyurduğu hâlde o kalkıp “hayır, ben hayvanım, ben eşeğim” diyor! Sen insan olmak istemiyorsan tercih tabi ki senindir.
İnsan kiminle, hangi hâlde olanlarla beraber vakit geçirirse bir süre sonra onlar gibi olur. Mesela bir yerlerde şahid olunmuştur; biri çocukken ormanda kaybolunca hangi hayvanlarla beraber olmuşsa onlar gibi hareket eder, onların yediğinden yer, onlar gibi koşmaya, ses çıkarmaya çalışır. Neden? -İnsan tarafından eğitilmemiş de ondan. Bu durumdan kurtulup insan gibi konuşması için ona uzun bir zaman gerekir. Hatta yaşı ilerlemiş otuz, kırk yaşına gelmişse artık konuşmayı dahi öğrenemez. İnsanlar istedikleri kadar ona konuşmayı öğretmeye çalışsalar yine de dili dönmez. Elbette ki bu da başka bir âyettir. Allah bize âyetlerini gösteriyor.
Bundan neyi anlamalıyız?
İnsan için beraber olduğu toplum, cemaat, aile çok önemlidir. Aile, insanın bulunduğu ilk cemaattir. O cemaatte kendisine kim olduğu nasıl öğretilmişse insan kendini öyle tanır. Dışarı çıktığında ise bu defa kim olduğunu arkadaşlarından, okuldan, medreseden artık her nerede ise oradan öğrenmeye çalışır ve kendini onlar gibi zanneder; yani hangi topluluğun arasına girdiyse onlar gibi olmaya başlar; ama bu tercih yine onun kendi tercihidir.
Bir de Allah’ın “yiğit”583 dediği insanlar vardır. Onlar da her nerede olurlarsa olsunlar tavırlarını ortaya koyarlar. Hatta onlar için “isyankâr” denilir; ama bu isyanları doğrudur; çünkü kendilerine dayatılan hâli “ben bu değilim, insanlık bu değil” deyip kabul etmezler. Fıtratlarının üstünü örtmemişlerdir.
Biri de aklını kullanmazsa, tabir-i caizse pısırıksa “aman rahatım bozulmasın, aman ben yorulmayayım, bir şey yapmayayım, aman kimse bana bir şey söylemesin” diye düşünür ve insanlara “siz ne diyorsanız öyle olsun” der. İnsan hayatı böyle yaşayabilir mi! Sen doğru yaptığını mı zannediyorsun. Böyle yaparak kendini yok ettin. Herkese “senin istediğin gibi olsun” diyorsan zaten münafık oldun, insanlara köle oldun demektir. İnsan olmak bu değildir. İnsan olman için senin şahsiyet sahibi olman ve “rabbim ne dediyse doğru olan odur. Sizin bana dayattıklarınızı kabul etmiyorum. Benim bana ait bir fikrim, düşüncem, tercihim, imanım var” demen lazım.
Nefis korkak ve pısırıktır. Allah’a imanı ve güveni olmadığı için Allah’ın kendisini koruyacağından ve rahmet edeceğinden emin değildir. Allah’ın, kendisini yarattığını, sevdiğini kabullenememiş, buna iman edememiştir. Bu yüzden Allah’ın kendisi için yaptığı takdiri hayır olarak göremez, göremediği için de işi, gücü şikâyet etmek, her defasında “niye şöyle oldu, niye böyle oldu. Ben her şeyi biliyorum, her şey benim istediğim gibi olsun” demek olur.
Unutmamamız gerekir ki hiçbir şey hiç kimsenin istediği gibi olmaz. Allah ne işini ne kudretini ne de herhangi bir ismini, sıfatını bir kula teslim eder. İsimlerinden biriyle tecelli edip manevi olarak kulunu kudretine şahid kılar; ama isimlerini ona teslim etmez; çünkü isimlerini teslim ederse o teslim ettiği kişi Allah’ın ortağı olmuş olur. Biri hakkında böyle düşünmek şirktir. Kaybetmemek için her konuda şirkten sakınalım ve herkesin sadece Allah’ın kulu olduğunu bilelim. Hiç kimse kuldan başka bir şey olmaz; ama şeytan, insanı küfre, şirke sürüklemek için ona hile yapar, bir sürü şey uydurur ve bazılarını sanki kuldan faklı bir şeymiş gibi anlatır. Kur’an’ı okuyunca; Allah’ın, isimlerini bazı insanlara teslim ettiğini söyleyenlerin bilerek ya da bilmeyerek şeytanın tuzağına düştüğünü anlarız.
Bize ebedi hayatımızı kazandıran şey; imanımız ve şirkten temizlenmemizdir. Allah bütün günahları affeder; ama şirki affetmez.584 Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’tan aldığı müjdeyi söylerken “kim ‘lâ ilahe illallah’ derse cennete girer”585 buyurmuştur. Lâ ilahe illallah diyenlerin cennete girmemesi mümkün müdür! Yeter ki bunu söylesin; ama diliyle değil gönlüyle söylesin; yani gönlünde nefsini, birilerinin söylediğini ya da şeytanın verdiği vesveseyi Allah’a şirk koşmasın, o zaman mutlaka cennete girer. Zaten kul, “Allah’tan başka ilah yok” dedi mi iş biter ve bütün perdeler ona açılır. Gönlü imanla, rabbine güvenle, tevekkülle, aşkla, muhabbetle, teslimiyetle dolar.
Peki, acaba gerçekten “lâ ilahe illallah” diyor muyuz? -Baktığımızda her birimizin hâli ortadadır.
Evet, ramazanın son on gününde cehennemden, nefsimizden kurtuluş günlerindeyiz. Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ramazan ayının başı rahmet, ortası mağfiret, sonu da cehennemden kurtuluştur”586 buyurduysa biz de “evet ya Resulullah! İman ediyoruz. Eğer çaba, gayret sarf edersem nefsimden, cehennemden kurtulurum” deyip gereken çabamızı gösterelim. Yoksa “işte, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ramazanın son on günü için kurtuluş, buyurdu” deyip geçmeyelim. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz burada bize bir şey öğretir, bu sözünde bizim için bir davet vardır.
Peki, daveti nedir?
Resulullah (s.a.v.) bize “rahmetin içine girmişsin, tövbe etmiş, istiğfar etmiş, mağfirete ermişsin. Şimdi de şirkten kurtul. Rabbinin davetine, rabbini dinlemeye, vahyini okumaya icabet et. Şirkten kurtulmak için gerekeni yap ve biraz çaba, gayret sarf et. Nefsine taviz verme. Rabbim Allah’tır, de. Nefsine de ‘sus, Allah’ın huzurunda fikir beyan etme! Sen beni cehenneme sürükleyemezsin. Gerekirse bütün hayatım boyunca seninle savaşır ve sana asla taviz vermem’ de. Sen yeter ki çabanı göster Allah sana nefisten, şirkten, cehennemden kurtulmayı ikram eder” buyuruyor.
Bizim de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in davetine icabet edip cehennemden kurtulmak için nefsimizle savaşmamız ve ona asla taviz vermememiz lazım. Yunus Emre’nin kendi nefsine “ya sen beni ya ben seni” dediği gibi nefsimize “ya sen beni ya ben seni” dememiz lazım.
Hepimiz için yol bu ikisinden biridir ya biz nefsimizi yeneriz ya da nefsimiz bizi yener. Bu savaşı nefsimiz kazanırsa biz ebediyen kaybederiz; ama biz kazanırsak o zaman da rabbimizin muradı üzerimizde gerçekleşir, böylelikle ebediyen saadete ereriz.
Kim olduğumuza artık karar vermeliyiz. Tabi ki herkesin kendine göre kendisi hakkında bir kararı, hükmü vardır; ama bir de Allah’ın bizim için hükmü vardır. Eğer Allah’ın bizim için verdiği hükmü kabul ediyorsak o zaman üzerimize düşen; rabbimizin hükmüne layık bir şekilde düşünmek, konuşmak, iman etmek, sevmek, güvenmek, tevekkül etmek, teslim olmak, Allah’ın verdiği şerefi taşımak, ona halife olmak, ayna olmak, güzelliğini üzerimizde göstermektir; ama yok, kendimizi Allah’ın tanıttığı gibi değil de kendimizin ya da başkalarının tanıttığı gibi kabul ediyorsak bu durumda tercihimizi yapmışız demektir. O zaman da unutmayalım ki Allah bize “gel” deyince dünya hayatımız biter, sonrasında kendimizi nasıl anlamışsak ahirette öyle muamele görürüz.
Kendimizi nasıl tanırsak rabbimizi de öyle zannederiz. Resulullah Efendimiz, Allah’ın buyurduğu bir hadis-i kutsiyi haber verirken “Allah buyurdu ki: Ben kulumun zannı üzereyim”587 der. Herkes kendine göre bundan bir şey anlayabilir; ama Allah burada “kulum beni nasıl zannederse ona öyle muamele ederim” buyuruyor. Kulun, rabbi hakkındaki zannı imanla ilgilidir. Eğer biri “Allah şunları şunları emretmiştir, eğer şöyle yaparsam bana azap eder, böyle yaparsam bana gazap eder” derse rabbini hiç tanımamış, tanımaya çalışmamıştır. Allah da ona “sen beni anlamadın, tanımadın. Kendini, anlamadın, tanımadın. Mademki beni öyle zannediyorsun, o zaman ben de sana öyle muamele ederim” buyurur.
İnsanın bunu sadece kendisi için söylemesi gerekmez. Herhangi biri hakkında bile “falanca yanlış yoldadır, cehennemliktir” derse Allah da ona kulları hakkında öyle düşündüğü için “sen cehennemliksin” der.
Kulun, Allah hakkındaki zannının ne kadar önemli olduğuyla ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Kıyamet gününde yaşanan bir sahneyi beyan ettiği hadisini söyleyeyim.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurur. “Allah Kıyamet günü bir kulu hesaba çeker ve kulun günahları ağır gelir. Bu nedenle Allah o kul için meleklere ‘onu cehenneme götürün’ buyurur. Kul, cehenneme götürülürken iki de bir dönüp arkasına bakar. Allah, meleklere ‘durun ve ona neden devamlı arkasına baktığını sorun’ buyurur. Kul da ‘ya rabbi! Ben beni affedeceğini umuyor, beni affetmeni bekliyordum’ der.
Allah da bunun üzerine ‘madem ki beni öyle anladın, seni affediyorum, onu cennete götürün’ buyurur. Allah başka bir kulu daha huzuruna alıp hesaba çeker ve onun da günahları ağır gelir. Allah bu defa o kul için meleklere ‘onu cehenneme götürün’ buyurur. Allah öyle söyleyince kul, meleklerin önünde hızlı hızlı cehenneme doğru gider. Allah yine ‘durun ve kuluma cehenneme gitmek için neden bu kadar acele ettiğini sorun’ der. Kul da ‘ya rabbi! Şimdiye kadar başımıza ne geldiyse seni dinlemediğimiz için geldi, sen meleklerine onu cehenneme götürün, deyince ben de bari şimdi seni dinleyeyim, dedim. Bu yüzden cehenneme gitmek için acele ettim’ der. Bunun üzerine Allah ‘madem öyle düşündün, seni affettim. Onu cennete götürün’ buyurur.”
Elbette ki onlar da cennete layıktır; ama Allah onları cennete böyle almayı takdir etmiştir. Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bize bunu haber veriyorsa bizim de bu sahneyi gözümüzde, gönlümüzde canlandırmamız gerekir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in verdiği örnekten de anlaşıldığı gibi; kul, rabbinin rahmetinden, muhabbetinden emin olmalı ve rabbinin affına, mağfiretine güvenmelidir. Madem ki o gün hesap gören ve kulları hakkında hükmü veren Allah’tır, o zaman Allah’ın rahmetine güvenip emin olmamız lazım.
Allah’ın rahmetiyle ilgili bir örnek daha vereyim. Bedevinin biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ya Resulallah! Kıyamet günü bizim hesabımızı kim görecek” diye sorar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de “Allah görecek” buyurur. Bedevi bu defa “peki, hesabımızı bizzat kendisi mi görecek” der. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “evet” diye cevap verir. Bedevi bunu duyunca “ya Resulullah! Öyleyse iş kolaydır” der ve gider. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de “bedevi arif oldu ve rabbini bildi” buyurur. İş, Allah’a kaldıysa bilelim ki işimiz kolaydır. Bize düşen; rabbimizi rahmân ve rahim olarak bilip onun rahmetinden emin olmaktır.
Kıyamet günü Allah’ın bir de münafıklara muamelesi vardır. Münafıklar iki yüzlüdür; yani bazen kâfir, bazen de mü’min görünürler. Kıyamet günü ayrım günüdür588 ve Allah o gün “ey mücrimler! (Allah’a karşı suçlu olanlar, iman edenlerden) ayrılın!”589 buyurur. Bu hitaptan sonra mücrimler iman edenlerden ayrılırlar; ama münafıklar ayrılmaz, “biz de mü’miniz” deyip mü’minlerle beraber kalırlar; yani orda bile işlerine gelince mü’min gibi görünmeye devam ederler. Allah da münafıklar için meleklere “bunları cennete götürün” buyurur. Melekler onları alıp cennete götürür, tam münafıklar cennete girecekken Allah bu defa “‘vazgeçtim, onları cehenneme götürün” buyurur. Bunun üzerin melekler onları cehenneme götürür. Tam cehenneme yaklaşmışlarken yine “vazgeçtim, onları cennete götürün” buyurur. Sonra tam cennete gideceklerken yine “vazgeçtim, onları cehenneme götürün” buyurur. Artık münafıkların nasıl bir korku yaşadıklarını buna göre hesap etmemiz lazım. Allah en son münafıklara “işte, siz de dünyadayken böyle yapıyordunuz. Hem mü’min gibi görünüyordunuz, insanlar da sizi cennetlik zannedip size uyuyordu. Bir de imansız oluyordunuz. İmanınızı kaybetmiş gibi kâfirlerle, müşriklerle beraber oluyordunuz. Bu da sizin hakkınızdır” buyurur. O yüzden Allah âyet-i kerimede ehl-i kitaptan olanların münafıklığını anlatırken “(Muhammed’e) iman edenlere indirilmiş olan (Kur’ân’)a, günün başlangıcında (sabahleyin görünüşte) iman edin, (günün) sonunda (akşamleyin) de (onu) inkâr edin. Belki onlar (size bakarak böylece dinlerinden) dönerler”590 buyurmuştur.
Bunları anlatmamın sebebi; Allah hakkındaki zannımızı doğru tutalım diyedir; çünkü Allah hakkındaki zannımız nasıl olursa Kıyamet günü Allah’tan öyle muamele görürüz. Kur’ân’ı okumadan rabbimizi tanımamız mümkün değildir, dolayısıyla rabbimiz hakkındaki yanlış zandan, şirkten, küfürden kurtulamayız. Allah’ın kitabını okumamızın bizim için ne kadar önemli ve olmazsa olmaz olduğunu buradan anlamamız gerekir.
Bir beşer olarak herkesin eksiği, yanlışı olur; ama küfrü, şirki, nifakı, münafıklığı olmamalıdır. Tam tersine kendi gönlünde rabbine karşı samimi ve ihlaslı olmalıdır. İhlas ve samimiyet yoksa iman yoktur, bu yüzden amel de bir işe yaramaz.
Allah kime neyi vermişse onu yalnız o verdiğinden hesaba çeker; ama hepimiz biliyoruz ki Allah’ın nimeti, lütfu, ikramı, bize verdiği şerefi her birimiz için büyük olmuştur. Öyleyse hesabımızın buna göre olacağını bilelim ve hesabımızı verebileceğimiz şekilde hayatımızı yaşayalım.
İnşallah rabbimizin bize verdiği kıymeti, değeri bilecek ve bu şerefi taşıyacağız. Hem kendimiz Allah’ın vahyiyle şereflenecek hem de Allah’ın kullarına bu şerefi taşıyacağız. Böylelikle kitabımız inşallah bizim için de hidâyet olur, rahmet olur, kurtuluş olur, saadet olur.
Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Allah’ın (onun dininin ve resulünün) yardımcıları olun”591 “Ey iman (ettiğini iddia) edenler! Eğer siz Allah’a (ve onun resulüne dinini destekleyerek) yardım ederseniz, (o da) size yardım eder ve ayaklarınızı (sırât-el mustakîmde) sabit kılar”592 buyurmuştur. Neden? Çünkü Allah, kullarına yaptığımız her bir yardımı kendisine yapılmış kabul eder. Biz de inşallah öyle yapacak ve Allah’ın vahyini onun kullarına taşıyacağız.
Allah bizi kendini, rabbini yanlış tanıyanlardan ve Allah hakkında su-i zanda bulunanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi hem kendini hem rabbini Allah’ın âyetleriyle tanıyanlardan eylesin. Allah bizi onun vahyini her yere ulaştırmaya çalışanlardan ve onun resulünü destekleyenlerden eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
