18.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber “ben kimim” sorusuna cevap vermeye ve kendimizi rabbimizin tanıttığı gibi tanımaya çalışıyorduk. Ayrıca rabbimizin bize nasıl nazar ettiğini ve kendimize, varlığa rabbimizin nazarı ile nasıl nazar edeceğimizi rabbimizin öğrettiği gibi öğrenmeye çalışıyorduk. Bir de rabbimizin bize verdiği kıymeti, değeri, şerefi onun vahyinden ve resulünden hep birlikte anlamaya çalışıyorduk.
Şimdiye kadarki sohbetlerimizde nereden geldiğimizi, nerede olduğumuzu, bu âlemde ne yapmamız gerektiğini, nereye gideceğimizi ve gideceğimiz yerde bizi nelerin beklediğini anlamaya çalıştık.
Gideceğimiz yerde bizi nelerin beklediğini biliyoruz. Bu hayatta her neyi yaşadıysak, nasıl iman ettiysek, neye taptıysak, neyin peşinden gittiysek gideceğimiz yerde göreceğimiz muamele de ona göre olur; ama bu konudaki tercihi kendimiz yapmışız.
Allah, bütün kullarına bir tercih yapma hakkı vermiştir. Yalnız bu tercih hakkını verirken “benim senin için tercih ettiğimi tercih et, sen buna layıksın” demiştir. Allah’ın, insanları layık gördüğü şey; sadece kendi güzelliği ve isimlerinin tecellisidir.
Allah kıyamet yerinde insanların hâlinin nasıl olduğunu anlatırken iman edip salih amel işleyenleri meleklerin karşıladığını beyan eder. “Öte yandan (o gün), rabbimiz Allah’tır, deyip sonra (ihlâs ile) dosdoğru olanların üzerine melekler iner ve onlara (derler ki), korkmayın, üzülmeyin ve size vaad olunan cennetle sevinin! Biz dünya hayatında (olduğu gibi), âhirette de sizin dostlarınızız. Hem orada sizin için canlarınızın çektiği her şey vardır ve istediğiniz her şey orada sizin için hazırdır.”522 Demek ki ahirette göreceğimiz muamele dünyadayken yaptıklarımıza karşılıkmış! Kendimiz için neyi tercih edersek ahirette de tercihimizin sonucunu görürüz.
Allah başka bir âyet-i kerimede Kıyamet gününü anlatırken “o gün birtakım yüzler (cennetle müjdelendikleri için nûrdan) ışıl ışıl parıldar. (Muhabbetle) Rabblerine nazar eder (ve bakar)lar”523 buyurur. Dikkat edilirse kıyamet yerindeyken yüzleri parıldıyor ve rablerine nazar ediyorlar; yani daha cennete gitmemişlerdir. O gün Güneş de Ay da yoktur; ama rabbimizin nûru tecelli etmiş ve her yeri aydınlatmıştır. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “(o gün) yeryüzü, Rabbinin nûru ile aydınlanmıştır”524 buyurur. Kıyamet günü yeryüzü rabbimizin nûruyla aydınlanır ve cennetlikler orada rablerine nazar ederler.
Bir de o gün yüzleri simsiyah kesilenler vardır. Allah onları anlatırken “o gün birtakım yüzler de vardır ki (dünyanın geçiciliğine aldandıkları için ümitsizce kararmış ve) asıktır”525 Yüzlerinin asık olmasının sebebi nedir? -Çünkü onlara varacakları yer müjdelenmiş, haber verilmiştir.
Herkes ölmeden evvel cennetlik mi cehennemlik mi olduğunu bilir; ama orada nasıl bir muameleyle ya da azapla karışılacağını bilmez. Tabi, bir de Allah’a yakın olanlar vardır. Onlar zaten Allah’a yakın olduklarını ve Allah’ın kendilerini zatına seçtiğini bilirler; ama cennetlikler de cehennemlikler de Allah’a yakın olanlar da ahirette görecekleri muamelenin nasıl olacağını daha dünyadayken kendileri tercih etmiştir.
Mesela; Allah kaybedenlere ahirette azâbun azîm; büyük azap,526 azâbun muhîn; alçaltıcı, rezil edici bir azap,527 azâbun elîm;528 iç yakan bir azap olduğunu buyurmuştur.
Neden?
Hayatlarını yaşarken iman etmedikleri, kul olmadıkları, Allah’ın emrinin dışına çıktıkları, rablerini dinlemedikleri ve ciddiye almadıkları için. Kıyamet günü onlara “sen rabbini, insanlığını, cenneti ebediyen kaybettin ve cehenneme layık oldun. Dünyadayken şeytana arkadaş olup onun peşinden gitmiştin, şimdi de onunla beraber olup cehenneme gideceksin” denildiğinde bu haber onların içini yakar; çünkü rablerini, sahiplerini kaybetmişlerdir. İşte, iç yakan azap demek; rabbini, insan olmayı kaybedip hayvandan daha aşağı bir varlık olmanın azabıdır.
Allah bize ahirette nasıl bir muameleyle karşılaşacağımızı haber veriyor. Biz de ya hayatımızı yaşarken Allah’a göre insan olmayı kabul ederiz ya da nefsimizin arzularına uyup hayvan olmayı kabul ederiz. Eğer rabbimizin gösterdiği sırat-el mustakimde yürümez, peygamberine tabi olmaz, onu kendimize örnek alıp yaptığı gibi yapmaya çalışmazsak hayvan gibi hatta hayvandan daha aşağı olma tercihini yapmış oluruz ki bunun sonucunda ahirette karşılaşacağımız muamele de ona göre olur.
Kıyamet günü perdeler açılınca herkes kendi tercihiyle kaybettiğini anlar. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “(o gün ona denir ki) kitabını oku! Bugün hesap sorucu olarak sen kendine yetersin”529 buyurur. Yani “bak, ben sana neyi emrettim, seni nasıl davet ettim, kazanman için sana nasıl imkânlar verdim, sen ise beni değil; dünyayı, nefsinin arzularını isteklerini tercih ettin. Beni dinlemek yerine nefsini, şeytanı, insanları dinlemeyi tercih edip onları bana şirk koştun!”
Bu yüzden Allah kıyamet günü “herkes taptığının yanına gitsin, taptığının, kul olduğunun yanında dursun” buyurur.
Kim neye tapmışsa kıyamet günü de onun yanında; yani kendi ilahının yanında durur. Öküze tapanlar öküzün, maymuna tapanlar maymunun, buzağıya tapanlar buzağının, şeytana tapanlar da gidip iblisin yanında durur.
Peki, Kıyamet günü kaybedenler sadece kâfirler, müşrikler midir?
Elbette ki hayır. Bir de imanı kendisine fayda vermeyenler ve günahı kendisini çepeçevre kuşatanlar vardır. Onlar da Kıyamet günü dünyadayken yaptıkları bu tercihten dolayı kaybederler.
Günah, insanı nasıl çepeçevre kuşatır?
Biri herhangi bir günahı sürekli olarak işler ve bunu da sanki normalmiş gibi görürse günahı onu çepeçevre kuşatmış olur. Günahı kendisini çepeçevre kuşattığında ise artık işlediği günahın kendisi olmuştur ki artık tövbe de onu kurtaramaz; çünkü temizlenemez. Temizlenemediği için de mağfirete uğramaz.
Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.
Bir insan hangi günahıyla anılıyorsa o günahı kendisine isim olmuştur. Mesela; zalim birini düşünelim; onun ismi söylendiğinde insanın aklına hemen yaptığı zulüm gelir; yani anılırken yaptığı zulümle birlikte anılır. İşte bu, zulmün kendisini çepeçevre kuşattığını gösterir, dolayısıyla istediği kadar ibadet etsin artık kurtuluşu olmaz.
Diyelim ki biri de sürekli içki içiyor olsun. Ona bakanlar artık iradesizce sarhoşluğu, içkiyi, meyhaneyi hatırlıyorsa günahı o kişiyi çepeçevre kuşatmış demektir. Bu her bir günah için böyledir. Tabi, içkinin haram olduğunu bilip tövbe etmek; ama yine de nefse güç yettiremeyip düşmek sonra tekrar kalkıp tövbe etmek başka bir şeydir. Biri insanlar kendisine baktığında elinde olmadan sarhoşluğu hatırlayacak kadar içer ve bu duruma tövbe etmezse günahı kendisini çepeçevre kuşatmış olur.
Günahı kendisini çepeçevre kuşatanlar imanını kurtaramaz ve cehennemlik olurlar; çünkü Allah’ın emrine o kadar ters düşmüşler ki artık günahlarından dolayı pişmanlık duymaz, hayâ etmez, günahı açıktan yapmakta sorun görmez ve Allah’ın emrine, hükmüne ters olduğu hâlde yaptıklarının doğru olduğunu söylerler.
Herkes ister zahiri ister manevi olsun “beni çepeçevre kuşatan bir yanlışım, günahım, küfrüm, şirkim var mıdır” diye kendine bakmalıdır. Böyle bir günahı varsa hemen tövbe istiğfar edip “ondan vazgeçtim ya rabbi” demelidir.
Evet, Kıyamet günü kimilerinin yüzü ışıl ışıl parıldar ve rablerinin cemalini müşahade eder. Kimilerinin de azabı gördükleri, nereye gideceklerini, nasıl bir muameleyle karşılaşacaklarını anladıkları için yüzleri kapkara kesilmiş, simsiyah olmuştur; ama daha hesapları görülmemiştir; yani azabı görmüş, nereye gideceğini anlamışlardır; ama nasıl bir muamele göreceklerini, hangi azabı tadacaklarını bilmiyorlar.
Cehennemin yedi kapısı vardır ve her bir kapıda azaplar farklı farklıdır. Öncesinde herkes için hesap görülür, bu hesaptan sonra ise herkes nereye layık olduğunu anlamış olur.
Allah hiç kimseye ne torpil yapar ne de zulmeder, hâşâ, böyle bir şey düşünülemez. Allah, peygamberlerine nasıl muamele etmişse her birimize de öyle muamele eder. “Allah katında hüküm değişmez”530 buyurdu Allah. Kaybetmişsek Allah’ın bize verdiği imkânları görmezden gelmiş ve kendi tercihimizle kaybetmişiz demektir.
Bu âlemde nasıl yaşarsak kendimiz için ahirette onu tercih etmiş oluruz. Dediğim gibi; dünyadayken kim neye tapmışsa Kıyamet günü onun yanında durur, dünyadayken kiminle beraberse ahirette de onunla beraber olur. Allah bize her şeyi apaçık haber vermiştir ve anlatmadığı hiçbir şey yoktur. Biz de hayatımızı yaşarken “ben kimlerle beraberim, nereye gidiyorum, nereye yolculuk yapıyorum, derdim nedir, neyin peşindeyim, arkadaşlarım, dostlarım kimlerdir, kimleri seviyor, kimlerle beraber oluyorum” deyip kimlere arkadaş olduğumuza, kimlere dost olduğumuza, kimlerle beraber neler yaptığımıza bakalım. Acaba beraber olduklarımızla Allah yolunda yürüyor, Allah yolunda mı hizmet ediyoruz yoksa şeytanın yolunda yürüyor, ona mı hizmet ediyoruz! Buna mutlaka bakmamız lazım; çünkü bu bizim ebedi hayatımızı belirler.
Kimler gibi yapmaya çalışıyorsak onlardanız, gönlümüz kimlerle beraberse onlar bizim arkadaşımızdır. Bakınca bunu net bir şekilde anlarız. O yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kişi sevdiğiyle beraberdir”531 ve “kişi arkadaşının dini üzeredir”532 buyurmuştur. Çünkü arkadaşının gittiği yolda onunla beraber yürümeyi ister ve onunla beraber olmayı sever.
Herkesin dini vardır. Birinin dini Allah’ın diniyse bu durumda mü’min ve Müslümandır; ama kendine göre bir din üretmişse; yani hayatını Allah’ın vahyi dışında yaşıyorsa dini o yaşadığı hayat şeklidir. Biz de bakacağız; Allah’ın dinine mi yoksa nefsimizin, şeytanın bize gösterdiği yoldaki bir dine mi girmişiz. Eğer şeytanın gösterdiği yoldaki bir dine girmişsek şeytanın dinindeyiz, şeytanın peşinden gidiyoruz, şeytana hizmet ediyor, şeytana kul oluyoruz, demektir. Bu duruma düşmemek için kiminle beraber yol yürüdüğümüze ve kimin yanında olduğumuza bakmamız gerekir.
Evet, hep beraber kendimizi tanımaya, nereden geldiğimizi, nerede olduğumuzu, nereye gideceğimizi ve gideceğimiz yerde nasıl bir muamele göreceğimizi anlamaya çalışıyorduk.
Ramazan ayının son on günündeyiz. Eğer ramazanın son on günü kurtuluşsa o hâlde şeytanın, nefsimizin, şeytana uyanların tuzağından nasıl kurtulacağımızı anlamamız şarttır. Allah âyet-i kerimede “ben sizi alev alev yanan bir ateşle uyardım”533 yani “sizi ebedi bir kaybedişle karşılaşacağınız elîm bir azapla,534 azîm bir azapla,535 muhîn bir azapla536 uyardım ve her birinizi; insanlığınızı, rabbinizi, sizin için hazırladığım cenneti kaybetmekle ikaz ettim. Öyleyse kendinizi üç kuruşa, bir avuç toprağa, bir günlük dünya hayatına, sizi çepeçevre saracak, ebediyen kaybettirecek herhangi bir yanlışa satmayın” buyurur.
Bütün mesele; son nefeste imanlı gidebilmektir. Biri imanlı gittiyse zaten kurtuluşa ermiştir. Kabirde, kıyamet yerinde ya da sıratta sıkıntı yaşasa bile sonuç itibariyle cehennemden kurtulduğu için ebediyen kazanmış, kurtuluşa ermiştir.
Allah son nefeste insanları kitabını sağından alanlar, solundan alanlar bir de öndekiler, mukarrebunlar, hayırda yarışanlar, diye üçe ayırmıştır.537 Kitabı solundan alanlar dışında hepsi ebediyen kazanmış, kurtuluşa ermiştir. Tabi, insanın kurtulabilmesi için önce nefsinden, şeytandan, dünyadan kurtulması, bunun için de mutlaka rabbine güvenip teslim olması lazım. Yoksa biri onların elinde esirken, onların peşinden gidiyorken, onlara kul, köle olmuşken kurtuluşa erebilir mi? -Elbette ki eremez.
Genel itibariyle baktığımızda insanlık olarak nefsimize, dünyaya, şeytana, insanların bizi övmesine, mevkiye, makama köle olmuş, esir olmuşuz. Bunlara kul, köle olmuşken kurtuluşumuz mümkün olmaz. Allah bunlardan kurtulmamız konusundaki tercihi bize bırakmıştır. Ya nefsimize kulluk yapmaktan, onu dinlemekten, ciddiye almaktan kurtulur rabbimize döneriz ya da rabbimize kulluk yapmaktan yüz çevirir nefsimize kulluk yaparız.
Allah’a kul olmayı kabul edip hayatımızı yaşarken “sen benim rabbimsin, ben de senin kulunum ya rabbi” dediysek bu durumda kulluğumuzun gereğini yerine getirmemiz lazım. Eğer rabbimizin emrine itaat etmiyor, davetine icabet etmiyor, “yap” dediğini yapmaya çalışmıyor, “bundan sakının” dediğinden sakınmıyor, davetine icabet etmiyorsak Allah’a “ben senin kulunum” diyemeyiz. Çünkü şeytanın kulu olmuşuz demektir. Şeytanın davetine icabet ediyor, onun verdiği vesvesenin peşinden gidiyor, rabbimize karşı gelip şeytanı dinliyorsak istediğimiz kadar “ben Allah’ın kuluyum” diyelim, Allah’a kulluğu değil şeytana kulluğu tercih etmişizdir.
Son nefeste imanlarını kaybedenlere şahid olurken gördük ki imanlarını kaybetmelerinin sebebi; rablerini bilmemeleri, tanımamalarıydı; yani marifetlerinin olmamasıydı. Âlemlerin rabbini onun kendini vasıflandırdığından başka vasıflarla vasıflandırdıkları ve Allah’ın “kesinlikle affetmem” dediği şeyler için “bir şey olmaz, Allah affeder” dedikleri için son nefeste imanlarını kaybettiler; yani imanlarını kaybedenlerin rablerine karşı zahiri olarak ya da kendi gönüllerinde edepsiz olduklarını, rablerini kandırabileceklerini zannettiklerini gördük.
Rabbini kandırabileceğini zannetmek nasıldır?
Biri “ben, bence, bana göre” diyor, Allah’ın vahyinden işine geleni kabul edip gelmeyeni, kendi gönlünde değiştiriyor, Allah’ın “affetmem” dediği şeylere kendine göre fetvalar bulup “Allah bunu affeder, bir şey olmaz” diyorsa, bununla beraber Allah’ın “yap” dediği emirlerine bahaneler üretiyor, “önemli değil, yapılsa da yapılmasa da olur” diyorsa rabbini kandırabileceğini zannetmiştir. Hatta böyleleri Allah’ın emirlerini yerine getiren insanları küçük bile görebilir, onlara karşı kibirlenebilir. İşte, şeytan onları peşinden sürükler, onlar da farkında olsalar da olmasalar da şeytanın peşinden gider, böylelikle son nefeste imanlarını kaybederler.
Kul, son nefeste imanını kaybetmemek için imanına dikkat etmelidir. “İmanım var mıdır, yok mudur, varsa ne kadar kamildir ya da imanım beni ne kadar idare ediyor, Allah’ın huzurunda ne kadar durduruyor, imanımla rabbimi ne kadar tanıyorum! Rabbimin, âyetlerini, vahyini, emrini, hükmünü ne kadar imanla anlıyorum” diye kendine bakmalıdır. Kul, imanı ne kadarsa Allah’ın âyetlerini de o kadar iman ile anlar.
Rabbine karşı edepli, hürmetli olanlar neticede beşer oldukları için yanlış da yapabilirler; ama yanlış yaparken utanır, hayâ eder, hiç kimsenin kendilerini o hâlde görmesini kabul etmezler. Bu yüzden kendilerine dikkat ederler. Yoksa Allah’a meydan okumuş olurlar; çünkü günahı, yanlışı açıktan yapanlar; Allah’a meydan okuyanlar, “ben seni tanımıyorum, söylediğini de ciddiye almıyorum” diyenlerdir. Zaten bundan dolayı imanlarını kaybederler. Böyleleri hem yaptıklarından utanmazlar hem de insanları kendi yaptıklarına davet ederler. Yetmez, bir de yaptıkları yanlışı övünerek anlatırlar. İşte, Allah’a karşı edebi, hürmeti olmayan, saygısız ve edepsiz olanlar böyledir.
Mesela; biri bir başkasını eleştirip çekiştiriyor, onun hakkında birilerinden duyduğu birtakım şeyleri söylüyorsa onun gıybetini yapmıştır. Eğer söyledikleri şey yalansa; yani gözüyle görmediği bir şeyi söylediğinde söylediği o şeyler gıybetini yaptığı kişide yoksa ona iftira atmış olur. Eğer söylediği şeyler gerçekten o kişide varsa bu defa onun gıybetini, dedikodusunu yapmış olur. Örnek vermek gerekirse; Allah âyet-i kerimede “namuslu kadınlara zina isnadında bulunup sonra (bunu ispat etmek için) dört şahid getiremeyenler(in her birin)e ise seksen sopa vurun ve artık onların şahidliğini ebediyen kabul etmeyin”538 buyurmuştur. Bu sadece gözüyle gördüğünü iddia edenler için geçerli değildir.
Biri kendi gözüyle görmese, başkalarının sözünü nakletmiş olsa bile kendisi de o sözün aynısını isnad etmiş olur. “Yok ben söylemedim, sadece duyduğumu konuştum. Bana söyleneni anlattım” diye bir şey söz konusu olamaz. Sonuçta söz senin ağzından çıktı mı? -Çıktı. Sen onu söyledin mi? -Söyledin. Madem başkasından duyduysan ne diye onu söylüyorsun! Söylediğin şeyin iftira olduğunu düşünmen gerekmez miydi!
İnsanın bir şey konuşurken kendine dönüp “ben bunu söylersem ne kazanacağım, kardeşimi suçlamakla elime ne geçecek” diye düşünmesi, hayâ etmesi lazım. Eğer kardeşine yardım etmek istiyorsa bu yardımı kardeşçe yapmalı, kardeşinin bir yanlışı, eksiği varsa başkalarının yanında söyleyip onu utandırmamalıdır. Tabi, bir başkasıyla beraber kardeşine yardım edecekse o kişiyle beraber oturup durumu anlatır sonra onlar kendi aralarında kardeşine nasıl destek olacaklarını, yardım edeceklerini konuşurlar, bu başka bir şeydir. Böyle olunca yaptıkları şey gıybet değil; dua olmuş olur. İnsanın, kardeşine dua etmesi başka şey, onu yermesi, gıybetini yapması, hele ki iftira atması başka bir şeydir.
Hâl böyleyken baktığımızda insan korkmadan gıybet edebiliyor, iftira atabiliyor! Yani insan, Allah’ın o kuluyla beraber olduğunu, lafının nereye gideceğini, öyle söyleyerek kardeşine iftira attığını bilmiyor mu! Biri söyledi diye onun da söylenenleri tekrar mı etmesi lazım! İşte, Allah’a karşı edebi, hürmeti olmayan, saygısız ve edepsiz olanlar bunu düşünmezler. Allah’ın kulları hakkında hem kendileri gıybet eder hem de başkalarını bu gıybete davet ederler.
Bu yanlışa, saygısızlığa düşmemek için Allah’ın huzurunda olduğumuzu, bütün kulların Allah’ın kulu olduğunu ve her birine muamele ederken aslında onların sahibiyle muhatap olduğumuzu bilelim. Bu yüzden her ne yaparsak yapalım “acaba Allah’ın bu konudaki emri nedir” diye hesap edelim. Öyle ki rabbimizin sevmediği, razı olmadığı yanlışlara, hatalara düşmeyelim.
Beşer olarak tabi ki eksik de, yanlış da yapabilir, günaha düşebiliriz; ama her ne kadar yanlışa, günaha düşsek de mutlaka anında tövbe etmeyi, istiğfar edip “sen benim rabbimsin, sahibimsin, malikimsin, melikimsin, ilahımsın, beni affet, bir daha bu yanlışa düşmeyeceğim ya rabbi” deyip rabbimize sığınmayı bilelim.
Unutmamamız lazım ki söylediğimiz ve yaptığımız her şeye hesap vardır. “(İnsan) Hiçbir söz söylemez ki onun yanında hazır bulunup (yaptıklarını) gözetleyen (ve kaydeden bir melek) bulunmasın!”539 “O gün insana (yapıp) önden gönderdiği ve (Allah’ın yap dediği; fakat onun yapmayıp) geri bıraktığı şeyler (tek tek) haber verilir.”540 Allah o gün bize tek kelimeyle “bak” diyecek. “Bak ne yapmışsın! Bak, nerede neyi yapman gerektiği hâlde onun yerine neler yapmışsın, al hesabını kendin gör.” Bu yüzden o gün kaybedenler ne yaptıklarını gördüğünde “orada (dünyada rabbimize karşı) işlediğimiz kusurlardan (ve onun emrettiklerini yapmamamızdan) dolayı yazıklar olsun bize”541 biz kendimize zulmettik, diyecekler; yani aslında neleri yanlış yaptıklarını yahut yapmadıklarını biliyorlar. Zaten insanın bunu bilmemesi daha kötüdür; çünkü Allah, insana “oku, anla” demiştir. Buna rağmen biri bilmiyorsa “işte, Allah size âyetleri umulur ki tefekkür ed(ip enine boyuna düşün)ürsünüz diye böyle açıklar”542 âyetini yalanlamış olur.
Allah, kullarına karşı rauf ve rahimdir, dolayısıyla kimsenin kaybetmesini istemez, herkesin kazanmasını ister. Bu yüzden her şeyi vahyinde apaçık beyan etmiştir. Dolayısıyla “ben bilmiyordum, anlamadım” demek insanı kurtarmaz. Ölüm anı gelince son pişmanlık fayda vermez; çünkü Allah son nefeste “ben tövbe, istiğfar eder, iman ederim” diyenlerin ne imanını ne de tövbesini kabul etmeyeceğini buyurmuştur.543
Her an herkes huzura davet edilebilir. Allah, ona “sana verdiğim süre bu kadar, haydi artık gel” diyebilir. O an geldiğinde kimse “ben tövbe ediyorum” diyemez. Derse de Allah onun tövbesini kabul etmeyeceğini buyurmuştur. Hem elinde imkân olduğu zaman yanlış yapacak, kötülük yapacak, günah işleyeceksin hem de ölüm anı gelince “ben tövbe ediyorum” diyeceksin! Allah senin bu tövbeni kabul eder mi!
Bu hâl aynı zamanda münafıklık alametidir.
Nasıl?
Münafık iki yüzlü demektir. Bir yüzü dünyaya, bir yüzü ahirete bakar; yani bir ahireti, bir de dünyayı tercih eder ve ikisi arasında zıplayıp durur. Bir bakarız ki konuşurken mü’minler gibidir; ama bir şey yaparken kâfirler gibidir. Onun için Allah, münafıkları anlatırken “bu (münafıklar iman ile küfür) arasında bocalay(arak zıplay)ıp durmaktadırlar. (Onlar) Ne bu (mü’mi)nlere ne de şu (kâfir)lere (tam manasıyla gönülden bağlanırlar)”544 buyurmuştur.
Bu âyette geçen kelime muzebzebîn kelimesidir. Muzebzebîn ise “zıplayanlar” manasına gelir. Münafıklar dünya ile ahiret, iman ile küfür arasında zıplayıp dururlar. Allah, onların kâfirlerden daha aşağıda, cehennemin en alt tabakasında olduğunu buyurmuştur.545
Neden?
Çünkü mü’min kılığında oldukları için mü’minler ya da insanlar onları görünce mü’min olduklarını zannederek sözlerine, yaptıklarına aldanıp yanlışa düşebilirler. Biri “ben Müslümanım” dediyse İslam’ı ve kendi peygamberini temsil ediyor demektir. Eğer İslam’ı, peygamberini temsil etmiyor, düşüncesi, fikri, tavrı, konuşması şeytana uyuyorsa “ben Müslümanım” dese bile münafıktır demektir. İnsanlar da onlara bakıp yanlışa düştüğü için münafıklar cehennemin en alt tabakasında şeytanlardan, kâfirlerden, müşriklerden daha aşağıdadır.
Müşrik bir insan, şirkini açıkça beyan edip “ben Allah’a şirk koşuyorum” der, kâfir biri de hakikati örttüğünü ve küfrünü açık açık söyler; ama münafık kendini gizler. “Ben mü’minim” der; fakat düşüncesi, konuşması, ameli kâfirin düşüncesi, konuşması, amelidir. Diğer insanlar onu mü’min zannettiği için yaptığı yanlışlar hakkında “herhalde doğrudur” der. Çünkü zahiren baktığında onu bir mü’minin yaptığını zanneder, mü’minin bu yanlışı yapacağını düşünmezler. İşte, münafıklar bu hâlleriyle insanları Allah’ın davetinden başka bir yere davet ederler ve bunu yaparken aslında ilahlık tasladıklarından haberleri bile yoktur.
Münafıklığın alametiyle alakalı bir örnek daha vereyim.
Münafık biri bir başkasını çekiştirir, gıybetini yapar, sonra yaptığı şey için “ben yanlış bir şey yapmıyorum. Bu söylediğim yalan değil ki doğruyu söylüyorum” der. Zaten doğruyu söylüyorsan yaptığın gıybet olur, kardeşinin etini yemek olur.546 Eğer söylediğin yalansa o kişiye iftira etmiş olursun.
Kendisi kardeşinin gıybetini yapmakla kalmaz yanındakini de gıybete, gıybet etmese bile en azından dinlemeye davet eder. İnsanın gıybete ortak olması için gıybeti dinlemesi bile yeterlidir; yani gıybeti dinleyenler de gıybeti yapmış gibidir; çünkü dinleyince gıybeti desteklemiş olurlar. Gıybete ortak olmamak için gıybeti dinlememek lazım. Yoksa insan hiç konuşmasa da sadece gıybeti dinlediği için bile kardeşinin etini yemiş olur. Gıybet yapan kişi ona kardeşinin etini ikram eder, o da bu ikramı kabul edip kardeşinin etini yer.
İşte, “münafık, insanı Allah’ın davetinden başka yere davet eder” derken bu manada söyledim. İnsana Allah’ın men ettiği şeyi yaptırmaya çalışır. Allah’ın emri apaçık ortadayken yaptığı gıybeti o kadar hafife alıp önemsiz görür ki yaptığının normal olduğunu zanneder. Rabbinin emrini çiğnemesi yetmezmiş gibi bir de önemsiz görerek rabbinin emrini hafife alır.
İnsanın; Allah’ın “gıybet etmeyin” emrini çiğneyip gıybet yapması kardeşinin etini yemektir; ama bu emrini hafife, basite alması, önemsiz görmesi küfürdür. Bu bütün günahlar için geçerlidir. Allah’ın herhangi bir emrini hafife almak küfürdür. İnsanın bu küfre düşmemek için çok dikkatli olması gerekir.
Evet, insanı gıybete ya da Allah’tan başka herhangi bir şeye davet edenler birbirine münafıklık yapıyor demektir. Ben münafıkların alametlerini anlatırken herkesin bildiği, şahid olduğu şeylerden örnek verdim. Diğer günahları da artık bunlara göre kıyaslayıp anlayalım.
Hepimiz bu âlemde rabbimizin huzurundayız ve Allah’ın bize her anda bir emri, hükmü vardır. Biri hayatını yaşarken Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmuşsa yarın Kıyamet gününde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yanında durup “ya Resulullah! Ben dünyadayken de senin yanında durdum” diyebilir; ama hayatını yaşarken ters tarafa gitmişse bu durumda peygambere yaklaşabilir mi, yakın olabilir mi, “ya Resulullah! Ben dünyadayken senin yanındaydım” diyebilir mi? -Elbette ki diyemez.
Hayattayken Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yanındaysan ahirette de onun yanındasın. Burada onu örnek aldıysan, ona tabi olduysan, onun iman ettiği gibi iman ettiysen, onun ahlakına büründüysen, onun yaptığı gibi yapmaya çalıştıysan orada da onun yanında olursun; ama burada onun yanında değilsen zaten çok uzaklardasın demektir. Bir de kalkmış “ben senin dinindeyim, senin yanındayım ya Resulullah” diyorsun! Böyle bir şey yoktur. Burada Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in uzağındaysan orada da onun uzağında olursun.
Herkes kendine dönüp Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yanında ne kadar durduğuna ve onun dinini ne kadar temsil ettiğine bakmalıdır. Yoksa hiç farkında olmadan münafıklar gibi zahiren bakıldığında mü’min görünür; ama insanları Allah’tan başka bir şeye davet eder.
İnsanın mü’min, Müslüman olması öyle dil ile olacak bir şey değildir. Zatın biri kendi çocuğuna “biri sana ‘Allah’ı seviyor musun’ diye sorduğunda sakın cevap vermeyesin; çünkü ‘seviyorum’ dersen ve gerçekten sevmemişsen yalan söylemiş olursun. Sevmiyorum, dersen bu defa kâfir olursun” der. Allah’ı seviyor musun? Ne kadar büyük bir soru!
Mesela; bize “Müslüman mısın” diye sorduklarında “evet, Müslümanız” diyoruz. O zaman Allah’a ne kadar teslim olduğumuza bakalım; çünkü bir şeyi söylüyorsak söylediğimiz şey Allah’a göre doğru olmalıdır. Bakacağız; kendi kendimizi tasdik ediyor muyuz? Eğer kendimizi tasdik etmiyorsak; yani Allah’ın bize gösterdiği sırat-el mustakimde; peygamberlerin, nebîlerin, sıddıkların, şahidlerin, salihlerin yürüdüğü yolda yürümüyorsak Allah’ın dininde değiliz, Allah’a teslim olmamışız demektir. Böyle olunca zaten Müslüman olduğumuzu, mü’min olduğumuzu söyleyemeyiz; çünkü mü’min, Allah’ı her şeyden, canından da çok sevendir ve sevenler sevdiğinin sevdiği gibi yaparlar.
Biz de kendimize dönüp “acaba hayatımı yaşarken Allah’ın sevdiği, razı olduğu gibi yapıyor muyum! Peygamberimi dinimi, temsil ediyor muyum! İnsanlar bana bakınca peygamberimin ahlakını görüyor mu! İnsanları Allah’a mı yoksa Allah’tan başka şeylere mi davet ediyorum” demeli ve nasıl bir hâlde olduğumuza bakmalıyız.
İnsanların bizim yaptığımızı doğru zannedip yaptıklarımızdan dolayı kaybetmesi büyük bir sorumluluktur. Allah âyet-i kerimede “kim bir canı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya karşılık olmaksızın (haksız yere zahiren veya manen) öldürürse bütün insanları öldürmüş gibidir. Her kim de birini (zahiren veya manen) yaşatırsa bütün insanları yaşatmış gibidir”547 buyurur. Birini zahiri olarak öldürmenin ne olduğunu zaten biliyoruz. Manevi olarak öldürmek de onu Allah yolundan alıkoymak, imanından etmek ve cehenneme göndermektir. Manevi olarak diriltmek ise birinin imanını kurtarmasına, cennete gitmesine vesile olmaktır. Yani iman edenler diri, iman etmeyenler ölüdür.
Hayatla ölüm arasında sadece bir çizgi vardır; o da bir nefestir. Hayat, alıp verdiğimiz nefeslerden ibarettir. Doğarken bir nefes alırız, ölürken de bir nefes veririz. İşte, hayat bu iki nefes arasındaki süredir. Son nefesimizi ne zaman vereceğimiz belli değildir. Her an son nefesimizi verebiliriz. Madem öyle hayatın fani olduğuna iman etmemiz ve bundan emin olmamız lazım. Zaten insan, etrafındaki vefat edenlerden hayatın fani olduğunu görür; ama buna rağmen yine de inkâr etmeyi becerir. Daha doğrusu nefis, şeytan, dünyanın fani olduğunu ona perdeletir, “bunu hatırlama” der ve sanki hiç ölmeyecekmiş, Allah’ın huzuruna gitmeyecekmiş, yaptıklarından, düşündüklerinden, konuştuklarından dolayı hesap vermeyecekmiş gibi onu örter, gaflete büründürür. Ahireti unutturmak için elinden geleni yapar ve ona “sen fani olduğunu, öleceğini unut, hayatı yaşamaya devam et” der. Hangi hayatı? -Tabi ki gaflet hayatını.
Hepimiz rabbimizin huzurundayız. Ondan hayâ etmemiz gerekmez mi! Allah’a karşı edebi, saygısı, hürmeti, haşyeti olmayan bu hâlimiz nedir! Bu hâldeki birinde iman kalır mı! İnsan bu hâli sebebiyle son nefeste imanını kaybeder. Allah, kendisine karşı saygısız, edepsiz, hürmetsiz olan birini neden cennete koysun, ikramda bulunsun, ona “kulum” desin! Böyle biri Allah’a kul olmamış ki şeytana, nefsine, dünyaya kul olmuş! Madem öyle Allah’tan kendisine “kulum” demesini nasıl bekleyebilir!
Devamlı söylüyoruz “mü’minler yiğit insanlardır.” Yiğit olup nefse, şeytana, dünyaya karşı tavrını koyanlar ve “Allah” deyip âleme rest çekebilenlerdir. Hatta gerektiğinde “hepiniz gelin” diyebilenlerdir. Mü’min yiğit olur, pısırık olmaz. Öyle “nefsime yenildim, şeytana uydum, şeytan bana vesvese verdiği için bunu yaptım” demekle insan kendine bahane üretemez. Sen Allah’ın sana verdiği gücü, kuvveti, şerefi kullanmadan nefsine, şeytana, dünyaya nasıl teslim olabiliyorsun!
Kendimize “ben kimim” sorusunu sorarken artık kim olduğumuzu bilelim, iyice anlayalım. Anlayalım ki nefsin ve şeytanın bizi çekmek istediği gaflet tuzağına düşmeyelim.
Peki, “ben kimim” sorusuna nasıl cevap vermeliyiz?
“Ben âlemlerin rabbinin kulu, âbdi, âşığı, yeryüzündeki halifesiyim. Kendisi için her türlü rahmeti, nimeti, ikramı, hayrı, güzelliği ikram ettiği âbdiyim, kuluyum. Râhman’ın rahmetiyle muamele ettiği âbdiyim, kuluyum. Ekrem olan, kerim olan âlemlerin rabbinin kerremnâ benî âdem:548 Biz, Âdemoğullarını mükerrem (ikrama nail) kıldık, buyurup kendi güzelliğini ikram ettiği ve her türlü ikramını yaptığı âbdiyim. Kazanmam için kendisine her türlü imtihanları takdir edip zatına davet ettiği ve ‘haydi kulum, bana gel’ dediği kuluyum. Benim ondan başka bir şeyim yoktur. Her andaki muhatabım sadece beni yaratan rabbimdir” demeli, bu şekilde Allah’ın her bir ismiyle “ben kimim” sorusuna cevap vermeliyiz.
Olur ki bazen imtihanlar karşısında neyi tercih etmemiz gerektiğini bilmeyebilir, anlamayabiliriz. Bu tür durumlarda ne yapacağımızı gönlümüze sormamız lazım. Gönlümüz nerede, nasıl yapmakta huzur buluyorsa doğru odur; ama yine bir şey anlamazsak o zaman ne yapmamız gerekir?
Rabbimiz bizi hiç başıboş bırakır mı! Böyle düşünmek bile küfür olur. Gönlümüze sorduğumuzda cevap alamazsak bu durumda secdeye kapanacak “bana neyin doğru, neyin yanlış olduğunu göster ya rabbi! Ben seni istiyor, sana kul olmak istiyorum. Sadece senin emrinde, hükmünde olmak istiyor, kaybedenlerden olmak istemiyorum. Senin bana emrin neyse öyle yapmak, öyle olmak istiyorum” dememiz gerekir. Gerçekten anlamamışsak rabbimizden samimi bir şekilde anlamayı istediğimizde Allah bize gösterir, öğretir. Göstermez demek küfür olur.
Tabi, ortada Allah’ın âyetleri, vahyi vardır. Bununla beraber Allah bize neyin doğru, neyin yanlış olduğunu anlayabilmemiz için akıl vermiş, irade vermiş, gönül vermiş, fıtrat vermiş, isimlerini, güzelliğini talim ettirip ona âbd olacağımıza dair bizden söz almıştır. Bu yüzden hepimiz zaten Allah’ın bizden hangi durumda ne yapmamızı istediğini biliyoruz. Yoksa öyle alay eder gibi “ya rabbi! Ben bilmiyorum, bir şey anlamadım, haydi bana göster” demek edebe aykırıdır. Benim bu söylediğim kulun gerçekten anlamamışsa yapacağı şeydir.
Evet, sadece kim olduğumuzu bilmemiz yetmez. Bir de şu anda bulunduğumuz yerde rabbimize “benden ne yapmamı, nasıl yapmamı istiyorsun ya rabbi” diye sormamız gerekir. Rabbimizi, kendimizi anladıysak o hâlde manevi olarak kazanabilmemiz ve rabbimizin üzerimizdeki muradının gerçekleşebilmesi için böyle söylememiz gerektiğini de anlamışız, demektir. Madem öyle hayatımızı yaşarken her imtihan karşısında rabbimiz bizden nasıl yapmamızı istiyorsa öyle yapmamız lazım ki kendimizi bilmiş ve “ben kimim” sorusuna cevap vermiş olalım.
Bir kul sırat-el mustakimde rabbine yürüyorsa devamlı rabbinin davetine icabet eder ve kendisine verdiği her imkânı “rabbimin sevdiği, razı olduğu gibi olsun. O nasıl yapmamı seviyorsa öyle yapayım” deyip değerlendirir. Kul, rabbinin her davetine icabet edip bu şekilde çaba, gayret sarf ettikçe rabbine yakın olur, yaklaşır. Bunun sonucunda ise mukarrebun olur. Yoksa durup sadece âlemi seyrediyorsa, bir tek kendi hesabını yapıp “ben şunun olmasını istiyorum, şu eksiğimin kapanmasını istiyorum” deyip bir tek kendisi için dua hâlindeyse, rabbinin kendisinden ne istediğine, neye davet ettiğine bakmıyorsa bu durumda farkında olsa da olmasa da kulluğunu nefsine yapıyor, demektir; çünkü “rabbim benden ne istiyor” demek yerine “nefsim benden ne istiyor” demiştir. Nefsinin hesabını yaptığı için de yalnızca nefsine tabidir.
Herkes kendine bakıp biraz tefakkuh ettiğinde; yani derinlemesine düşündüğünde nerede olduğunu, yolu nasıl yürüdüğünü, nerede doğru yaptığını, nerede yanlış ya da eksik yaptığını, nerede “rabbim benden ne istiyor” deyip gerekeni yaptığını, nerede de nefsinin kendisinden ne istediğine bakıp nefsine uyduğunu görür, anlar.
Bu hayatta yaşarken sıratta yürürüz. Nefsimize, şeytana her uyuşumuzda nefsimize secde etmiş olur, dolayısıyla sırattan ateşe düşeriz. Bu ateş nefsimizin cehennemidir. Diğer taraftan “rabbim benden ne istiyor” deyip her gerekeni yapışımızda ise rabbimize secde etmiş olur, dolayısıyla rabbimize yakın oluruz.
İstese de istemese de herkes kendi ömrü kadar rabbine yolculuk yapar; ama yolculuk gerçekten çok zordur! Bu yolda telef olmayan, cehenneme düşmeyen gerçekten pek az insan vardır! Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “insanların çoğu iman etmez,549 insanların çoğu şükretmez,550 insanların çoğu akletmez, aklını kullanmaz”551 buyurmuştur. Baktığımızda genel itibariyle aklımızı kullanmıyoruz, kullansak rabbimizin ikramlarına, ekremliğine şahid olur, yaratılışımıza şükrederiz.
Rabbimizin bize verdiği nimetler, yaptığı ikramlar sadece zahiri değildir; ama nimet deyince aklımıza hemen ekmek gelir, dünyalık nimetler gelir. Oysa ki nimet bir tek dünyalık rızık değildir; çünkü bu nimetlere hayvanlar da kavuşmuştur. Allah onların da her anda rızkını verir. Öyleyse nimet nedir? -Nimet; Hz. İnsan olma, rabbimizi bilme, tanıma nimetidir, ikramıdır. Bizim de rabbimizden asıl bu nimeti istememiz lazım.
Rabbimizi bilmek, tanımak bitmez, tükenmez bir ikramdır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bununla ilgili olarak bir hadisinde “ya rabbi! Hayretimi arttır”552 demiştir. Allah da âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ya rabbi! İlmimi arttır, de” buyurmuştur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bile “ya rabbi! İlmimi arttır, de”553 buyuruyorsa, buna rağmen insan öğrenmeye, anlamaya çalışmıyor, “ben zaten biliyorum. Artık bir şey öğrenmeye, anlamaya ihtiyacım yok” diyorsa o kişi manevi olarak ölmüş demektir.
Tabi, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ya rabbi! Hayretimi arttır” buyurduysa bu hayret öyle sıradan bir hayret değildir. Hayret; aynı zamanda insanı dehşete düşüren şeydir. İnsan ister rabbini tanıma açısından, isterse de kendisini tanıma açısından olsun hiç fark etmez, rabbini, kendini tanıyınca dehşete düşer. Sadece bilgiyle “Allah, insana rûhundan nefhetmiş, melekleri secde ettirmiş, insanı yeryüzünde kendine halife kılmış, her şeyi onun emrine vermiş. Kuluna şah damarından daha yakındır, onunla kalbi arasına tecelli eder ve onu çepeçevre ihata etmiştir” demek basittir; ama Allah bu perdelerin her birini aralasa insan nasıl bir hayrete, dehşete kapılır, akıl bunu anlayamaz.
İnsanı dehşete düşüren başka bir şey daha vardır. Bu dünya hayatındaki yolculuğumuza zaman, ömür, vakit diyor oyalanıyoruz; ama Allah onun için “yol” buyurur. “Muhakkak ki bu (Kur’ân) bir zikirdir (insanlara bir öğüt ve hatırlatmadır). Artık kim dilerse rabbine (varan) bir yol tutar.”554 Yol, Allah’ın gösterdiği yoldur. Her birimiz yoldayız ve bu yol gerçekten dehşetlidir; çünkü aydınlığı vardır, karanlığı vardır, dağı vardır, uçurumu vardır, deryası vardır, bataklığı vardır. Bunlar yolun ne kadar dehşetli olduğunun anlaşılması için verilen örneklerdir. Her birimizin gönlünde bunlar vardır ve bunlar bize put olacak, küfür olacak, şirk olacak sevgilerdir. Kendi gönlümüzde muhabbetle, tabir-i caizse zincirlerle bağlandığımız şeylerdir.
Hepimiz zincirlerle bağlanmışız ve bu zincirlerden kurtulmalıyız. Peki, zincirlerimizden nasıl kurtuluruz?
Allah âyet-i kerimede “o (nebî), onlara iyiliği emreder, kötülükten men eder ve onlara (Allah’ın emriyle) temiz şeyleri helâl, çirkin şeyleri ise haram kılar. Onlardan ağır (olan cehalet) yüklerini ve (nefislerinin onlara vurduğu) üzerlerindeki zincirleri kaldırır”555 buyurmuştur. Bu durumda zincirlerden kurtulmanın tek yolu; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onun yaptığı gibi yapmaktır. Yoksa insan zincirlerine bağlı hâlde huzura nasıl gider, Allah ona nasıl muamele eder bilmiyoruz; ama hamd olsun ki Allah, kullarına karşı rauf ve rahimdir. Rahman ve rahimdir, kullarına karşı El Latîf olandır, lütufkârdır. Allah yanlışlarımızın, günahlarımızın her birini bir güzelliğinin hatırına verir inşallah. Yoksa bu yolculuğu tamamlamak gerçekten çok zordur.
İnsanın imanla ahirete gitmesi bile büyük bir nimet, büyük bir saadettir. Elbette ki Allah davet edip “bana gel” buyurduysa yolu yürümek ve tamamlamaya çalışmak bizim vazifemizdir; ama insanın yoldan çıkmaması ve hayat yolculuğunu imanla tamamlaması bile insan için ebedi hayatını kazandıran büyük bir nimettir.
Dediğim gibi; mü’min pısırık olmaz. Pısırıklar bu yolu yürüyemez. Bu yüzden “nefsim bana şöyle söyledi, insanlar şöyle söylüyor, anam bana şöyle söyledi, çocuğum bana şöyle baktı, akrabalar bana şunu dedi” demekle kimse yolu gidemez. İnsan, rabbini öyle bir ölümüne istemelidir ki bu isteğiyle nefse, şeytana, dünyaya, canına, her şeye karşılık meydan okuyabilmeli, yolu yürümesine engel olacak her şey için “ben rabbime gidiyorum ve hiçbirinizi tanımıyorum” diyebilmelidir; çünkü her imtihan ve durum karşısında “ben seni seviyor, seni istiyorum ya rabbi” derse bu yolu yürüyebilir. Yoksa zinciri ayağına takılır, düşer ve yolu yürüyemez.
İnsanın bir an için canını kurban edebilmesi başka, her gün canını kurban edebilmesi başka bir şeydir. Bütün peygamberlere, sahabelere baktığımızda her gün canlarını Allah’a kurban etmişlerdir. Biz de aynen öyle olacağız inşallah.
Evet, insan, zincirlerinden kurtulup her anda Allah’a kurban olabilmek için önce Allah’ın vahyini okumalı, anlamalıdır; çünkü kul, rabbinin kendisine olan vahyini okudukça kim olduğunu ve ne yapması gerektiğini anlar.
Okumak, sadece Allah’ın vahyini okumak değildir. Aynı zamanda varlıktaki her şeyi Allah’ın ismiyle okumaktır; çünkü bütün varlık âyettir. Biz de varlık âyetlerini okumak için rabbimizin varlıktaki tecellisine bakacak, onun ismiyle, onun isminin tecellisini, güzelliğini, yaratmasını, ikramını, rahmetini okuyacağız. Rabbimizi tanıdıkça, anladıkça iman edeceğiz. İman ettikçe de aşka, muhabbete gark olup rabbimize koşacak, böylelikle rabbimize koşma, bütün yüklerimizi indirme, zincirlerimizi koparma gücünü kendimizde bulacağız inşallah.
Yolu yürürken karşımıza ne tür engeller, zincirler çıkarsa çıksın mutlaka “beni bir tek sen ilgilendiriyorsun ya rabbi! Beni benim varlığım da ilgilendirmiyor. Ben bütün varlığımla sadece senin kulunum. Sen bana dilediğin takdiri yaparsın. Ben bana yapacağın her muameleyi kabul ediyorum; çünkü ben senin kulunum, neden bana böyle muamelede bulundun, diye hâşâ sana hesap sormam, yaptığını beğenmezlik etmem; çünkü bana yaptığın her muamelenin saf hayır, saf rahmet olduğunu biliyorum ve ben âlemlerin rabbi olan sana teslim oldum” diyelim. Öyle ki yolu yürüyecek, rabbimize koşacak gücü kendimizde bulalım.
“Ben âlemlerin rabbine teslim oldum” demek bize yolu yürütür. Mesela; Allah, Hz. İbrâhîm (a.s.)’ı anlatır. İz kâle lehû rabbuhû eslim kâle eslemtu li rabbil âlemin:556 “Rabbi ona, ‘teslim ol’ buyurmuş, o da ‘âlemlerin rabbine teslim oldum’ demişti.” Biz de kendimize bakalım; acaba Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın dediği gibi “ben âlemlerin rabbine teslim oldum” diyor muyuz? -Eğer demiyorsak o zaman neden diyemediğimize bakalım ve bize bunu söyletmeyen zincirlerimizi, bağlarımızı keselim. Bu zincirler her ne olursa olsun, onları atalım ve âlemlerin rabbine teslim olalım. Teslim olalım ki rabbimiz bize yolu yürütsün.
Allah bize rabbimize yakın olma, halife olma, ebedi hayatımızı, cenneti kazanma, Hz. İnsan olma, Allah’a dost olma imkânını vermiştir. Bütün imkânlar dünyadadır. Bu nedenle imkân varken gereğini yapıp kazanalım. Yoksa ömür biter de Allah “bu kadar yeter, artık gel” derse Allah’ın bize verdiği imkânları değerlendiremeden ahirete gitmiş oluruz.
Burası şehadet âlemidir, aynı zamanda imkânlar âlemidir. Ahiret ise hesap âlemidir. Öbür tarafa gidince imtihan biter, dolayısıyla imkân biter ve artık hesap başlar. Onun için imkânımız varken rabbimize âbd olmak, yakın olmak için gerekeni yapalım, kendi kendimize düşünüp “herhalde ben de Allah’a yakınım” diyerek hayallere kapılmayalım. Allah, bizden nasıl bir kulluk istiyorsa her anımızda öyle yapmaya ve öyle olmaya çalışalım.
Allah bizden her anda icraat istiyor, elimizden geleni yapıp hayırda yarışmamızı, okumamızı, anlamamızı, idrak etmemizi, tefekkür etmemizi, kendisini zikretmemizi, tesbih etmemizi istiyor, bundan dolayı “iyilik ve takvâ üzerine yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın”557 yani “birbirinize şerde yardım etmeyin hayırda yardım edin” buyuruyor. Bizim de kulluğumuzu yapabilmemiz için Allah’ın emri üzerine her anda birbirimize yardım etmemiz gerekir.
Resululullah (s.a.v.) Efendimiz “mü’minin mü’mine tebessümü sadakadır.”558 “Güler yüzle insanlara selam vermen sadakadır”559 buyurmuştur. Bir tebessüm etmek, selam vermek bile sadakaysa ve bize kazandırıyorsa artık gerisini buna göre hesap edelim. Unutmayalım ki yaptığımız bütün hayırlar bizi rabbimize yaklaştırır, rabbimize yakın eder.
Dediğim gibi; bu âlem şehadet âlemidir, kazanmamız için rabbimizin bize verdiği imkânlar âlemidir. Nerede bulunduğumuzu iyice tefekkür edip anlayalım. Kendimizi bu âlemde başıboş olan, yiyen, içen, çalışan, kazanan, kazandığıyla da kibirlenen, büyüklenen ya da çaba gayret sarf edip bir şeylere sahip olması gereken bir varlık olarak görmeyelim. Kendimize karşı bakışımız doğru olsun.
Nasıl?
“Ben kimim” sorusuna cevap verirken “ben Allah’ın kuluyum, rûhundan nefhettiği, isimlerini talim edip yeryüzüne gönderdiği ve kazanması için her anda kedisine imkânlar verdiği âbdiyim” deyip kendimizi âlemlerin rabbinin kulu olarak görelim. Kul, âbd bir tek sahibine bakar. Âşık bir tek maşukuna bakar ve maşukunu, maşukunun sevgisini, rızasını kazanmayı ister. Tabi, eğer Allah’a kul olmayı anlamış, âbd olmuş, âşık olmuş, rabbini tanımış, sevmişse bir tek rabbine bakabilir ve rabbini isteyebilir. Yoksa sadece kendi kendine hayal kurmuş olur ki bu hayali iman da son nefeste bizi kurtaracak bir iman değildir.
Biraz önce söylediğim gibi; biri rabbine karşı edepli değilse, rabbinin emrine, hükmüne hürmet etmiyorsa Allah ona “kulum” der mi! Bu kişi Allah’ın kulu olmuş mu? -Tabi ki olmaz. Bu yüzden hayal kurup kendi kendimizi kandırmayalım. Her anda rabbimizin bize ne söylediğine bakalım ve onun yakınlığını, sevgisini kazanmak için elimizden geleni yapmaya çalışalım. Rabbimizin emrine, hükmüne hürmet gösterip onun huzurunda edepli olalım. Öyle ki yaptıklarımız bize imanı, rabbimize yakınlığı kazandırsın. Bunun için de elbette ki birbirimize ihtiyacımız vardır; çünkü Allah bizi birbirimize emanet etmiştir, dolayısıyla birbirimizle imtihana tâbi tutar. Bu imtihanlarla hepimize “Allah sizi birbirinizle imtihana tâbi tutar, hanginiz sabredersiniz diye”560 buyurur. Allah bize “haydi, birbirinize karşı güzel yapın, sabredin, birbirinize ikram edin, yardım edin, sadaka verin, zekât verin, infak edin, rahmet edin, öğretin, hidâyet olun, cennet olun” buyuruyor. Hâl böyleyken biri “ben kendi işime, kulluğuma bakıyorum” deyip kardeşlerine yardım etmeyi, rahmet olmayı göz ardı etse Allah’ın kendisinden istediği kulluğu yapmış olur mu? -Tabi ki olmaz.
Öyleleri var ki iş insanlara gelince içi kin dolu, nefret doludur, kendisine söylenen en ufak bir şeyi dahi kaldırmaz, kimseye tahammül etmez, herhangi bir sorun, sıkıntı yaşadığında “acaba rabbim benden bu durum karşısında ne yapmamı istiyor” demez. Şimdi böyle olanlar Allah’ın kendilerinden istediği kulluğu yerine getirmiş olur mu!
Mesela öyleleri var ki trafikte araba kullanırken biri en ufak bir yanlış yaptığında hemen el, kol, hareketi yapıp kızar, karşısındakine öfke saçar. Hayırdır, sen neredesin, kendini nerede zannediyorsun! Rabbin senden tahammülsüz olan, hemen kızan, asabi biri mi olmanı istiyor! Senin karşındaki kimdir! Sen o insanla değil onun sahibiyle muhatapsın. Sana düşen; ikram edip yolu vermektir; ama sen çıkıp “yol hakkı benimdi, bana yolu vermedi” diyor, karşındakine nefret saçıyorsun. Tamam, yol hakkı senin olsun, sen de onu karşındakine ikram et, ne olacak! Rabbin senden kullarına ikram etmeni istiyor, ikram etmeni seviyor. Hâl böyleyken neden kızıyor, el, kol hareketi yapıyorsun! Bilmeyenlerin böyle yapması bir şey olmaz; ama dervişler bunu yapamaz. Yaparlarsa nasıl Allah yolunda yürümüş olurlar!
İnşallah kendimizi, rabbimizi bileceğiz, hayatı nasıl yaşamamız gerektiğini ve imtihanlara nasıl karşılık vereceğimizi anlayacağız. Anlamazsak Allah’ın bize verdiği imkânı kullanamayız. Şu anda bulunduğumuz âlem bizim için tanınan tek ve son imkândır ve telafisi mümkün olmayan bir hayattır. Bu hayatta ya Allah’a kul olup kazananlardan ya da şeytana kul olup kaybedenlerden oluruz. Ya Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini, ebedi bir saadeti kazanırız ya da rabbimizi, insanlığımızı, Allah’ın bizim için takdir ettiği, her istediğimizin olduğu, bitmez, tükenmez bir saltanatın,561 hepsinin üzerinde ise Allah’ın rızasının, cemalinin, selamının, dostluğunun olduğu562 ebedi âlemi kaybeder, bütünüyle hüsrana uğrarız.
Herkes tercihini kendisi yapar. Bizden önce gelip gidenleri görüyoruz. Herkesin mutlaka vefatına şahid olduğu bir yakını, arkadaşı, akrabası vardır. Hepsi bizim gibi bu dünya geldi; endişeleri, korkuları, peşinden koştukları, uğruna üzüldükleri, sevindikleri şeyleri oldu; ama hepsini bırakıp gittiler.
Hayatımıza bakınca iki çizgi arasındayız. Dünyaya gelmeden önceki hayatımız ve bu imtihan hayatı, bu da bitince geriye hesap kalır, o zaman da ya ebedi nimetler ya da ebediyen hüsran içinde oluruz.
Bilememiz lazım ki Allah’ın, rızası peşinden koşup onun rızasını kazanmaktan başka her ne varsa boştur. Allah, herkesin hesabını kendisine sorar. Bu yüzden hayatımızı kimseye ve hiçbir şeye kurban etmeyelim, nerede olursak olalım bir tek Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yapmaya çalışalım. Unutmayalım, yarın Kıyamet günü Allah’a hesap verirken yanımızda hiç kimse olmayacak!
Allah bizi hayatını başka şeylerin peşinde harcayanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi nefis cehenneminden, şeytanın kurduğu tuzaktan, davet ettiği cehennemden kurtulanlardan eylesin. Allah bizi âlemlere rahmet olana tâbi olarak insanlara rahmet olan, hidâyet olan, nimet olan, ikram olan, cennet olan kullarından eylesin. Allah bizi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup Hz. insan olanlardan, Allah’ın övdüğü “salih kulum! Velim, mü’min, Müslüman olan âbdim” dediği ve seçtiği kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
