close

25.Bölüm (BAKARA SÛRESİ)

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber ayetlere duayla, istiğfarla, hamdle, şükürle, tövbeyle cevap vermeye, bununla beraber rabbimize olan ahdimizi, imanımızı yenilemeye çalışıyorduk.

Bugün Kadir Gecesi’dir, isterseniz sohbetimize başlamadan önce Kadir Gecesi’ni biraz anlamaya çalışalım. Daha sonra mukabelemize kaldığımız yerden devam edelim inşallah.

“Ramazan ayı odur ki Allah o ayda Kur’an’ı indirmiştir.”1276 Kadir Gecesi Ramazan ayındadır. “Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır.”1277 Kadir; kadr, kıymet, değer, şeref demektir. Kadir Gecesi bin aydan daha şereflidir. Bin ay, seksen küsur sene yapar. Dolayısıyla insanın hayatının bir günü kadir olursa, Kadir Gecesi, kadir günü olursa o bir günü, bir ömür olur, bir ömre bedel olur.

Allah, kıyamet yerini anlatırken kaybedenlere “dünyada ne kadar kaldınız” diye sorar. Onlar da bir gün, bir günün sabahı kadar, kuşluk vakti kadar veya bir akşamüstü kadar kaldıklarını söylerler.1278 Eğer insanın hayatında bir gece bile Kadir Gecesi olmazsa o insanın hayatı bir gün kadar kıymetsiz ve değersiz olmuş demektir.

Hayatımızda Kadir Gecesi’nin, kadrin olabilmesi için ayetlerin gönlümüze inmesi gerekir. Bir ayetin bile gönlümüze inmesi hayatımız boyunca bize yeterlidir; çünkü o bir ayet bütün hayatımızı aydınlatır, nurlandırır.

Kadir Gecesi aynı zamanda takdir gecesi demektir. Allah her şeyin o gecede takdir edildiğini beyan etmiştir. Şayet “Allah, Kâdir Gecesi’nde bir yıl boyunca önümüze neyi koyacağını, bizi neyle imtihana tabi tutacağını takdir ediyor” dersek bu eksik olur; çünkü Allah, takdirini sadece bir yılımızı etkileyecek şekilde değil bütün hayatımızı etkileyecek şekilde yapar.

Peki, bu takdiri nasıl yapar? -Tabi ki melekleri indirerek yapar. İnnâ enzelnâhu fî leyletil kadr: “Biz onu (Kur’an’ı) Kadir Gecesi’nde indirdik.” Ve mâ edrâke mâ leyletul kadr: “Kadir Gecesi nedir biliyor musun?” Leyletul kadri hayrun min elfi şehr: “Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır.” Tenezzelul melâiketu ver rûhu fîhâ bi izni rabbihim min kulli emr:1279 “Melekler ve ruh rabbinin izniyle (Allah’ın) her bir emri için onda (o gecede) inerler.”

Evet, Allah “melekler, ruh ile beraber Allah’ın her bir emri için iner” buyurdu. Bu ayet çok geniş anlamlı bir ayettir. Melekler ve ruh her bir emir ve her bir iş için iner.

Allah, kitabını indirirken ne yapılması, nasıl yapılması gerektiğini beyan etmiştir. Ruhun üç ayrı manası vardır, biri Cebrail (a.s.)’dır. O hâlde ayeti “melekler Cebrail (a.s.)’la beraber iner” şeklinde anlamak doğrudur. Ruh aynı zamanda bütün insanların ruhunun yaratıldığı Hakikat-i Muhammediye’dir; yani Allah’ın ilk yaratmış olduğu nur demektir. Bütün insanların hakikatte bu nurdan yaratıldığını bilmek gerekir. O gecede bir de Hakikat-i Muhammediye iner. Ruh ayrıca Allah’ın vahyi demektir. Bu yüzden melekler bir de Allah’ın vahyi ile inerler. Bunların hepsi diriltendir. Eğer ruh ile dirilirsek bu durumda Kadir Gecemiz olmuş demektir.

Allah ayet-i kerimelerde ayetlerini dinleyenler için “diri” dinlemeyenler içinse “ölü” buyurmuştur.1280 İnsan, Allah’ın ayetleriyle, vahyiyle buluşmadıkça manevi olarak ölü konumundadır; yani bedeni, dünyevi, zahiri itibariyle diridir; ama manevi olarak ölüdür. Beden için gıda, yemek, içmek, nefes almak neyse ruh için, maneviyat için de Allah’ın ayetleri öyledir. Bunu böyle anlayıp böyle iman etmek gerekir.

Allah’ın, kitabı için Kur’an demesinin hikmeti nedir?

Kur’an; okunan, bıkılmadan, usanılmadan nefes alır gibi tekrar tekrar okunan demektir. Bunu Allah söylüyor. İnsan nefes almaktan bıkar mı? -Elbette ki bıkmaz. Nasıl ki “nefes almaktan bıktım” denilemiyorsa aynı şekilde “Kur’an’ı bir sefer okudum, anladım” gibi bir şey de denemez; çünkü Kur’an’ı sürekli okumak gerekir.

Biri elli yıl boyunca her gün sürekli olarak Kur’an okusa bile ellinci senenin sonunda aynı ayeti bir daha okuduğunda “ben Allah’ın bu ayette böyle söylediğini daha önce hiç anlamamıştım” der; yani o gün ilk defa o ayetten farklı bir şey anlar; çünkü Allah onu kulunun gönlüne her anda indirir. O kul için de o ayeti o gün açmış, ayeti onun gönlüne o gün indirmiştir.

Biz de gönlümüzü ne zaman Kur’an’a açsak, ayetler gönlümüze ne zaman inse o gün, o gece bizim için Kadir Gecesi, kadir günü, takdir günü olur; yani Allah bizim için takdirini yapmış olur.

Allah zaten takdirini yapmış ve Kur’an’da insan için neyi, nasıl takdir ettiğini beyan etmiştir. Kul için dünya hayatı vardır, imtihan vardır. Dünya bir imtihan yeridir. Allah, kuluna dünyadayken ne yapması gerektiğini peygamberiyle vahyederek bildirmiş, öğretmiş ve ayet-i kerimelerde “dileyen iman etsin, dileyen kâfir olsun.”1281 “Dileyen rabbine varan yolu tutar.”1282 “(Dileyen) Bu Kur’an ile hidayeti bulur (hidayete erer, sırat-el mustakime girer)”1283 buyurmuştur. Bu, Allah’ın takdirini yapması demektir. Evet, Allah bu takdirini Kur’an’da yapmıştır. Bu yüzden Kur’an’ın indiği Kadir Gecesi; takdir gecesi, kader gecesidir.

Eğer Kadir Gecesi kader gecesiyse o zaman bu gecede yapmamız gereken şey nedir?

Kulaktan dolma bir bilgiyle ya da atalarımızdan öğrendiğimiz kadarıyla “işte, o gece sabaha kadar namaz kılacaksın, şu tesbihi yapacaksın, şu zikri yapacaksın” demekle Kadir Gecesi idrak ve ihya edilmez. O gece önce tefekkür edip “Kadir Gecesi acaba benim gönlüme de uğradı mı uğramadı mı, Ramazan ayında herhangi bir gece ya da bütün geceler benim için Kadir Gecesi oldu mu olmadı mı” deyip bunu anlamaya çalışmamız gerekir.

Bir de Allah ayet-i kerimede “Ramazan ayı odur ki Allah’ın Kur’an’ı indirdiği gecedir”1284 buyurmuştur. Dikkat edilirse Allah burada tek bir geceden bahsetmemiş, Ramazan ayının hepsini birden söylemiştir.

Ramazan ayında kendimizi zahiri olarak nimetlerden mahrum edip Allah’ın emri ile oruç tutuyoruz. Bu, maneviyatımızı besleyip büyütmemiz içindir. Maneviyat sadece Allah’ın ayetleriyle beslenir. Nasıl ki zahiri olarak bedenin gıdası varsa maneviyatın da; yani ruhun da, gönlün de gıdası vardır. İnsan bir yönüyle dünyaya, bir yönüyle de melekût âlemine, manevi âleme aittir. Bu yüzden insan, bedenini zahiri itibariyle beslediği gibi maneviyatını da beslemelidir.

İnsan yemez, içmezse gücünü kaybeder, böylelikle ayakta duramaz. Öyle ki gözü kararır ve göremez, kulağı da işitemez olur. Yemediği, içmediği, tabir-i caizse nefes almadığı için direncini kaybeder. Maneviyat da aynen böyledir. Manevi tarafında durmayanlar, kendini Allah’ın nefhettiği ruh olarak bilmeyenler maneviyatlarını ihmal eder, sadece zahiri tarafta durur. Bu da diğer canlıların durduğu taraftır. Zaten diğer canlılarda bu manevi özellik yoktur.

Kendi gönlünün tarafında duranlar Allah’ın ayetlerini dinlemedikleri, Allah’a secde etmedikleri, namaz kılmadıkları, oruç tutmadıkları, rablerini tesbih etmedikleri, hamd etmedikleri, rablerine dönüp dua etmedikleri zaman manevi olarak güçlerini kaybettiklerini görür, bunu üzerlerinde tadarlar; çünkü bir kere maneviyatlarıyla, kendi kendileriyle, hakikatleriyle, rableriyle beraber olmuşlardır.

Kulun, rabbiyle, Allah’ın kendisine verdiği maneviyatla, nefhettiği ruhla beraberliği tadabilmesi için kendisiyle beraber olması gerekir. Şayet kendisiyle beraber olduğu takdirde üç gün, beş gün Allah’ın ayetlerini okumaz, rabbini zikretmez, ona secde etmezse bambaşka bir hâl aldığını; yani maneviyatını aç bıraktığını hemen anlar.

Kulun maneviyatını besleyen, onu büyüten, ona güç, kuvvet veren şey Allah’a olan âbdiyetidir, kulluğudur, rabbini, onun ayetlerini dinlemesidir. Kul, Allah’ın ayetlerini dinlerse rabbi ile beraber olur.

Kalbin, gönlün; hem gözü, hem kulağı hem de kalbi vardır. Kul, maneviyatını besleyen bu gücü, bu gıdayı almazsa manevi gözü görmez olur; yani hikmetle bakamaz, Allah ile bakamaz, Allah’ın anlattığını anlayamaz, insana Hz. İnsan olarak, hayata da imtihan olarak bakamaz olur. Aynı şekilde ibadeti, duayı, secdeyi Allah’a yakınlık olarak anlayamaz ve bunu tadamaz olur. Böyle biri manevi olarak ölmüş demektir.

Allah ayet-i kerimede ruh için “ruh, rabbimin emrindendir”1285 buyurmuştur. Tenezzelul melâiketu ver rûhu fîhâ bi izni rabbihim min kulli emr: “Melekler ve ruh rabbinin izniyle (Allah’ın) her bir emri için onda (o gecede) inerler.” Neye inerler? -Allah’ın emri ile diriltmeye, ruh vermeye, can vermeye inerler ve bu iniş süreklidir. Yeryüzünde tek bir insan olsa bile Kıyamete kadar melekler, ruh ile beraber inmeye devam eder. Bu ayetin aynı zamanda “min kulli imr” diye okunması gerekir. Bu durumda ayet “melekler bu gecede her bir kişiye tek tek iner” manasına gelir.

Kadir Gecesi geldiğinde gönlümüz farklı bir hâl almalıdır. Kadir Gecesi Ramazan ayındaki bütün gecelere, gündüzlere yayılmış olsa bile Ramazan ayındaki bütün geceler nurunu Kadir Gecesi’nden aldığı için o gecede gönül itibariyle farklı bir hâl almamız gerekir.

Allah her şeye bir ölçü koymuştur. Kadir Gecesi de takdir gecesidir, ölçü gecesidir. Peki, Allah ölçüyü ne ile koyar, insana manevi olarak nasıl bir ölçü koymuştur?

Allah bu ölçüyü baştan sona Kur’an ile koymuştur. Allah, insanın neyi nasıl öğrenmesi, rabbini, kendini nasıl tanıması ve hayatı nasıl anlayıp yaşaması gerektiğiyle ilgili ölçüyü de Kur’an ile insanın hayatına, gönlüne koymuştur.

Meleklerin gelirken beraberinde getirdikleri Kur’an’dır. Bu durumda ayet, melekler Kur’an’ın bütünü ile, bütün vahiyle her bir kişiye tek tek iniyor manasına gelir. Allah, insanın gönlüne Kur’an’ı indirmek, ona bu ikramı yapmak, bu şerefi vermek, Hz. İnsan olma şerefini bahşetmek için meleklerini indirir. Kadr; aynı zamanda şeref demektir.

Bize düşen; gönlümüzü Allah’ın kitabına, Kur’an’a açmaktır. Bu yüzden Ramazan ayı boyunca Allah’ın ayetlerini okuyup cevap vermeye çalıştık ki gönlümüzü Allah’ın ayetlerine açalım, melekler getirdiği o vahyi, ruhu gönlümüze indirsin, biz de Allah’ın o vahyi ile, manevi ruh ile dirilelim; çünkü dirilince Hz. İnsan olur, Allah’a dost olur, Allah’ı sever, Allah’a âşık olur ve rabbimizi, rabbimizin sözünü severiz.

Yuvarlak hesap olsun, unutulmasın diye Kur’an’da altı bin altı yüz altmış altı ayet var, demişlerdir. Oysaki Kur’an’da toplam altı bin iki yüz otuz altı ayet vardır ve Allah bu ayetleri her bir kula mesaj olarak gönderip “al kulum, bunları oku” demiştir.

Daha önce söylemiştim; telefonumuza hiç tanımadığımız kişiden bile bir mesaj gelse “acaba ne söylemiş” der ve mesajın ne olduğunu merak edip okuruz. Yahut Kadir Gecesi’nde mü’minler birbirlerine tebrik mesajı gönderir. Bize de bu mesajlardan biri geldiğinde kimden gelirse gelsin, mesajı açıp okur ve “falanca bize mesaj göndermiş, kandilimizi kutluyor, demek ki bize kıymet, değer vermiş” deriz. Hatta “madem bana mesaj göndermiş, ben de onun Kadir Gecesi’ni kutlayayım, yoksa ayıp olur” deyip bir de ona cevap yazarız.

Aynı şekilde okumadığımız her bir ayet de Allah’ın bize gönderdiği mesajdır. Bu durumda tenezzül edip Allah’ın bize gönderdiği bu mesajları okumuyorsak; yani Allah’ın bize gönderdiği mesaja sıradan bir insanın gönderdiği mesaj kadar bile kıymet, değer vermiyorsak o hâlde nasıl rabbimizi sevdiğimizi, iman ettiğimizi iddia edebiliriz! Üç kuruşun peşinde gece gündüz koşup “kazanmazsak olmaz” diyor, sıradan bir insanın gönderdiği mesajları bile açıp okuyoruz; ama bizi yaratan, bize kendinden hayat veren rabbimizin mesajını ciddiye almıyor, hayatımızı rabbimizin rızasını kazanarak yaşamıyor, ebedi hayatımızın peşinden koşmuyoruz. Zaten bütün sorunlar, sıkıntılar rabbimizin bize gönderdiği mesajları okumadığımızdan dolayıdır.

Ayetlerin bir tanesini bile okumamamız büyük bir kayıptır. Bütün dünyayı kaybetmemiz bile bir ayeti okumamaktan daha büyük bir kayıp değildir. Her şeyimizi kaybedelim; ama bir ayeti okumayı kaybetmeyelim; çünkü Allah onu indirdiyse mutlaka bir muradı vardır, bize bir şey söylüyor, demektir ve o ayet hem dünyamız hem de ahiretimiz için bize lazım ve gerekli olandır. Bu yüzden mutlaka okumamız gerekir. Ayetleri okuduğumuz takdirde istersek hiçbir şey anlamayalım, rabbimizi ciddiye aldık ya önemli olan budur. Gerisi de gelir inşallah.

Elbette ki Allah bir mesaj göndermişse “kulum beni anlasın” diye göndermiştir; çünkü kuluna bir şey söylüyordur. Allah’ın ayetlerinde anlaşılmayacak hiçbir şey yoktur; ama anlayabilmek için de ayetleri tekrar tekrar okumak gerekir.

Allah, ayetlerini herhangi bir şeyi anlatır gibi anlatmamıştır. Hayat da böyledir; sabah kalkıp önce bir yemek yersin, sonra işe gidersin, sonra başka şeyler yaparsın. Bir de bakarsın ki bir musibet, bir sıkıntı gelmiştir sonra onu hâlletmeye çalışırsın bir de bakarsın ki hemen ardından bir nimet gelmiştir. Hayat baştan sona böyledir.

Allah’ın kitabı da hayat kitabı olduğu için bir cenneti, bir cehennemi, bir münafığı, bir peygamberi, bir kaybedenleri, bir de kazananları anlatır. Sonra bir bakarsın ki Allah daha başka bir şey anlatır. Örnek vermek gerekirse; namazı anlatır, ardından rabbini tesbih et, buyurur. Kur’an, hayat kitabı olduğu için hayatın içine inmiştir. Bu yüzden Kur’an’ı da hayat gibi anlamak gerekir.

Hayatın bütününü anlayabilmek için bütün bir hayatı yaşamış olmak lazım. Aynı şekilde Kur’an’ı anlayabilmek için de onu toptan bilmek, tekrar tekrar okuyup anlamak, bir ayeti anlarken bütün ayetleri yan yana koyup Kur’an’ın bütününün ölçüsüne vurup öyle anlamak gerekir. Yoksa “bir ayeti okudum, anladım” demekle Kur’an anlaşılmaz! Allah’ın kitabı sıkıştırılmış bir metindir; yani her bir ayette binlerce mana vardır. Bu yüzden Allah ayetler üzerinde tefekkür etmeyi emretmiştir.

Allah’ın ayetlerini tefekkür etmek, tefekkür etmeye tenezzül etmek gerekir. Rablerine iman edenler, rablerine âşık olanlar “bunu bana sevdiğim, sevgilim söylemiş” deyip onun ayetleri üzerinde tefekkür etmeyi sever. Böyle söylemeyenler iman etmemiş, edememişlerdir.

Birinin bir sevdiği olsa ve sevdiği ona “şöyle yapsan sevgimi kazanırsın” deyip mesaj gönderse o kişi mutlaka “acaba sevdiğim ne demek istiyor, acaba şöyle mi demek istedi” deyip mesajı dikkatle okur; çünkü sevdiği için sevdiğinin sevgisini kaybetmek istemez. Hâl böyleyken Kur’an’ı, Allah’ın vahyini sevgiliden gelen bir mektup kadar anlamamış, ona bu kıymeti, değeri vermemiş, böylesine sevmemişsek imanımızda sorun var demektir. Kendimizi hiç kandırmayalım!

İnsanı insan yapan, Allah’ın insana nefhettiği ruhtur. İnsan; Allah’ın nefhettiği ruhtur, aynı zamanda Kur’an’dır, aşktır, muhabbettir. O, Allah’ın isimlerinin tecellisidir. Dolayısıyla insanın mutlaka Kur’an ile buluşması gerekir. İnsan, Kur’an ile buluştuğu kadarıyla Allah’a hâlife olur, ayna olur, dost olur, sevgili olur.

Selâmun, hiye hattâ matlaıl fecr:1286 “O fecre (günün doğuşuna, günün aydınlanmasına) kadar selam vardır.” Melekler ruh ile beraber inince ve insan onu alınca insanın neyi kazandığını beyan etti Allah. Fecre kadar; günün aydınlanmasına kadar ve nihayet kıyamete kadar selamdır, dedi Allah.

Şimdi karanlıktayız, ebedi âlemden perdeliyiz; ama o gün kıyamet koptuğunda, Allah bizi huzuruna aldığında, yeryüzü Allah’ın nuruyla aydınlandığında fecr gelmiş, ortalık aydınlanmış olur.1287 Kul o zamana kadar selamettedir. Yani ayetler bir kulun gönlüne indiğinde o kul Kıyamet gününe kadar selamette olur.

Selam, selamet; barış demektir. Kulun da kendisiyle barışık olması gerekir. Kur’an, insanı insan ile barıştırır. Biri Kur’an’a iman edince Allah için kendini sever, insanı sever, Allah’ı sever, Allah ile sever, Allah için sever. Yoksa kendi kendisiyle kavgalı olan, kendisiyle savaşta olan biri insanlarla barışık olmaz. Hatta içindeki savaş bir de dışarı yansır. Aynı şekilde bir kul, Allah ile barışık değilse sürekli olarak rabbine itiraz eder ve imtihanı beğenmez, devamlı itiraz hâlinde olur.

Allah bir de cennete “selam yurdu”1288 demiştir. Kur’an birinin gönlüne inerse onun gönlü cennete döner, böylelikle o kişi insanlar için hayır olur, rahmet olur, ikram olur. Kısacası insanlar için hem zahiri hem de manevi olarak cennet olur.

Eğer dünya kan gönlüne dönmüşse, ateş yağıyorsa, günde ortalama olarak bin tane Müslüman ölüyor, hem de çoğunlukla Müslümanlar Müslümanları öldürüyorsa, ortalık zulümle çalkalanıyor, insanlar birbirine zulmediyorsa, kursağından iman inmemiş, imanı tatmamış, imandan habersiz olan insanlar “ben Müslümanım” deyip Müslüman kardeşlerini öldürüyor, başkalarına zulmediyor, üstelik kendine göre fetvalar verip “ben doğru yapıyorum, benim gibi yapmayanlar Müslüman değildir” diyorsa bu bizim selamda, selamette olmayışımızın, gönlümüze Kur’an’ın inmeyişinin, rabbimizi bilmeyişimizin, tanımayışımızın, Allah’ın vahyine, kitabına sarılmayışımızın, Kur’an’dan mahrum oluşumuzun sonucudur. Gönlü selamette olan biri başkaları için de selamet olur, hayır olur, rahmet olur ve hiç kimseye zulmetmez, eziyet etmez. Hâl böyleyken böyleleri nasıl selam olmuş, Allah’a nasıl teslim olmuş olabilir! İşte, genel itibariyle Müslümanlar olarak Allah’ın kitabından mahrum kalınca Allah’tan, Allah’ı sevmekten, Allah için sevmekten de böyle mahrum kaldık!

Allah bizi Kadir Gecesi’ni idrak edenlerden eylesin. Allah’ın, kullara takdir ettiği vahyi alanlardan eylesin. Allah bize Kur’ani bir hayat yaşamayı nasip eylesin. Allah bizi Kur’ani hayatı yaşamayı sevenlerden eylesin. Allah bizi vahyine, Kur’an’a, ipine hep beraber sarılanlardan eylesin. Allah bizi bölünüp parça parça olanlardan, tefrika yapanlardan eylemesin. Allah bizi bütün insanlık olarak barışta kılsın, selamette eylesin. Kendisiyle, rabbiyle barışanlardan eylesin. Allah bizi bütün mü’minlerle, bütün insanlıkla, bütün varlıkla barışık olanlardan eylesin. Allah bizi barış adamı, selamet adamı eylesin. Allah bize ahirette selam yurdunu da ihsan eylesin, ikram eylesin inşallah.

Allah bu kitabı, Kur’an’ı gönlümüze insin diye göndermiştir. Yoksa götürüp mezarlıkta ölülere okuyalım diye indirmemiştir. Bu yüzden bu kitap sevap kitabı değildir! Böyle söyleyerek “bu kitabı ölülerimize okumayalım” demiyoruz. Elbette ki ölülerimize de okuyacağız, mezarlıkta da okuyacağız; ama okurken ölülerimize değil kendimize okuyup kendimize ölümü, hesabı hatırlatacağız. Ölen zaten ölmüştür; ölen adama “Allah namaz kılmayı, infak etmeyi emretmiş, iyilik yap, güzellik yap, yanlış yapma, günah işleme diye vahyetmiştir” mi diyeceğiz! Adam zaten ölmüş, bunu yapacak gücü mü vardır! Adam zaten bunları yapmışsa yapmış, yapmamışsa yapmamıştır. Dolayısıyla söylediklerimiz onun bir işine yaramaz, hiç birbirimizi kandırmayalım!

Evet, Allah’ın kitabını mezarlıkta da okuyacağız, Fatiha da okuyacağız; çünkü Fatiha, kul olmanın başlangıcıdır; ama ölüye değil diriye lazımdır. Birbirimize “haydi, ölmüşlerimize durmadan yüz tane, bin tane Fatiha okuyalım, Yasin okuyalım, hatim indirip hediye edelim” diyoruz! Neden kendi kendimize böyle zulmedip hakaret ediyoruz! Ayetleri okuyalım; ama ölüye değil diriye okuyalım ki diri olanlar Allah’ın vahyini hatırlasın.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ölmeden evvel ölün”1289 buyurmuştur. Demek ki ölümü tefekkür etmemiz, Allah’a manevi olarak ölü gibi teslim olmamız gerekiyormuş!

Ramazan’ın son on günü içinde olduğumuz için bir de bu sürede itikâf yapmak vardır. Bu yüzden arkadaşların itikâfa girdiklerinde ölmeden evvel ölmeleri; yani ölümü tefekkür etmeleri, hayatlarını önlerine koyup hesaplarını görmeleri, bir eksik, bir yanlışları varsa “bunu nasıl düzeltirim, nasıl tamamlarım” deyip hâllerini tefekkür etmeleri gerekir.

Doğrusunu söylemek gerekirse her birimizin cebinde en azından küçük bir Kur’an-ı Kerim olmalıdır. İmanımızı artırmak için, Allah ile beraber olmak için, rabbimizi dinlemek için hemen her yerde Allah’ın kitabını açıp sürekli, nefes alır gibi ona bakmalı, onu okumalıyız. Allah ayet-i kerimede mü’minlerin hâlini beyan ederken “mü’minler o kimselerdir ki onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda imanlarını artırırlar”1290 buyurmuştur. Dolayısıyla biz de Allah’ın ayetlerini okuyup imanımızı artırmalıyız.

Allah’ın ayetlerini nüzul sırasına göre okuyup her ayete tövbeyle, istiğfarla, hamdla, şükürle, tesbihle, tekbirle cevap vermeye çalışıyorduk. Bunu da imanımızı tazelemek ve Allah ile olan ahdimizi yenilemek için yaptığımızı söylemiştik.

Mukabeleyi nüzul sırasına göre yaptığımız için sıra Bakara Suresi’ne geldi. Bakara Suresi Medine’de inmiş bir suredir; ama birkaç ayeti Mekke’de nazil olmuştur. Bugünkü sohbetimizde Bakara Suresi’ni kısaca, özetle anlamaya, imanımızı Allah’ın ayetleriyle, emrettikleriyle tazelemeye çalışacağız inşallah.

Ramazan’a başlarken söylemiştim; Kardeşlerimiz Ramazan ayı boyunca bizimle birlikte bu mukabeleyi yaptığında Ramazan ayının sonunda neler kazandığını görecektir inşallah. En azından özetle rabbine, rabbinin vahyine cevap vermiş, Allah ile olan ahdini, imanını tazelemiş, Allah’ın kulu üzerindeki muradının ve hayatın ne olduğunu anlamış olacaktır inşallah. Ramazan ayının sonunda neler kazandığımızı hep birlikte göreceğiz.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

bakara sûresi

Elif, lâm, mim. Zâlikel kitâbu lâ reybe fîh: “Elif, lâm, mim. Bu kitap içinde şüphe olmayan (kitaptır).” Bu kitap, Allah’ın kitabıdır ve şüphe götürmez bir kitaptır. Allah’ın vahyettiklerinde şüphe yoktur. Şayet biri insansa, rabbini kabul etmişse o zaman rabbinin vahyinden şüphe etmez ve “Allah ne söylediyse doğru olan, hak olan odur” der. Bütün hayatımızın üzerinde söz hakkına sahip olan Allah’tır. Hâl böyleyken “Allah” demeyip “ben” diyenler kendi nefsini, benliğini Allah’a şirk koşmuştur. Huden lil muttekîn:1291 “(Bu Kur’an) Takva sahipleri için hidayettir.” Allah’a, kendisini yaratan rabbine karşı sorumluluğunu kabul edenler bu Kur’an’ı dinler, anlar, dolayısıyla Kur’an onlara hidayet olur. Bu durumda takvası olmayanlar Kur’an’dan hiçbir şey anlamaz ve sanki ayetleri hiç dinlememiş, anlamamış gibi davranır.

Allah, bu takva sahiplerinin kim olduklarını da beyan eder. Ellezîne yu’minûne bil gayb: “Onlar gaybe iman ederler.” Mü’minler gıyabında rablerine iman edenlerdir, onlar gıyabında rablerini severler. Gaybe iman etmek görmeden inanmak demek değildir. Bütün varlık Allah’a hamd eder, şükreder ve Allah’ı tesbih eder, “Allah” deyip haykırır. Neye bakarsak bakalım mutlaka üzerinde Allah’ın isimleri görünür. İşte, gaybe iman etmek varlık üzerinde Allah’ın ismilerinin tecellisini müşahade etmektir. Yoksa gaybe iman görmeden inanmak değildir. Böyleleri takva sahibi olduğu ve Allah’a karşı sorumluluğunu bildiği için böyle hikmetli bir bakışa sahiptir. Bunun dışındaki iman taklidi bir imandır, kör bir imandır. Gaybe iman edenler afaktaki ve enfusteki ayetleri okuyup neye bakarsa baksın Allah’ı görenlerdir. Ve yukîmûnes salâh: “Ve (onlar) namazı ikame ederler.” Namazda Allah’ın huzurundaymış gibi dururlar ve hayatlarını Allah’ın huzurundaymış gibi yaşarlar. Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn:1292 “Ve onlara rızık olarak verdiğimizden (Allah yolunda) infak ederler.”

Vellezîne yu’minûne bi mâ unzile ileyke ve mâ unzile min kablik: “Onlar sana indirilene de, senden önce indirilenlere de iman ederler.” Geçmişteki ümmetlere inen kitapları da kabul ederler. Sana inene de iman ederler. Ve bil âhireti hum yûkınûn: “Onlar ahirete de yakîn sahibidirler.” Hayatlarını sanki ahireti görüyormuşçasına yaşarlar. Ulâike alâ huden min rabbihim: “İşte, bunlar rablerinden gelen hidayet üzeredir.” Ve ulâike humul muflihûn:1293 “Felaha (saadete, kurtuluşa) erenler de bunlardır.”

Allah bizi gaybe iman edenlerden, rabbine karşı takva sahibi olanlardan eylesin. Allah bizi namazı ikame edenlerden, namazı Allah’ın huzurundaymış gibi kılanlardan eylesin. Allah bizi kendisine rızık olarak verdiklerini infak edenlerden eylesin. Hem geçmişteki kitaplara, peygamberlere hem de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e, Kur’an’a iman edenlerden eylesin. Allah bizi ahirete karşı yakîn sahibi olanlardan, ahiret önündeymiş gibi yaşayanlardan eylesin. Allah bizi hidayet üzere olanlardan ve felaha, kurtuluşa erenlerden eylesin inşallah.

İnnellezîne keferû sevâun aleyhim e enzertehum em lem tunzirhum lâ yu’minûn:1294 “Muhakkak ki onları (Allah’a iman etmeyenleri, takva sahibi olmayanları, gaybe imanı olmayanları) uyarsan da uyarmasan da (Allah’ın ayetlerini onlara okusan da okumasan da) onlar için birdir, iman etmezler, onlar kâfirdir.” Allah’ın ayetlerini dinlemek veya dinlememek onlar için birdir, müsavidir.

Hatemallâhu alâ kulûbihim ve alâ sem’ıhim: “Allah onların kalplerini ve kulaklarını mühürlemiştir.” Ve alâ ebsârihim gışâveh: “Onların gözlerinin üzerinde perde vardır.” Dolayısıyla hikmetle bakıp afaktaki ayetleri okuyamazlar. Ve lehum azâbun azîm:1295 “İşte, onlar için büyük bir azap vardır.” Allah, bunları ayetlerini dinlememiş, anlamamış gibi yapanlara söylüyor!

Okuduğumuz bu sure Bakara Suresi’dir. Elimizdeki mushafa göre de Fatiha’dan hemen sonra gelen suredir. Arkadaşlar Bakara Suresi’ni okuduklarında Allah’ın, ayetlerini dinlemeyenler için böyle söylediğini görürler.

Ve minen nâsi men yekûlu âmennâ billâh: “İnsanlardan öyleleri vardır ki ‘biz Allah’a iman ettik’ derler.” Ve bil yevmil âhır: “Ve ahiret gününe (iman ettik, derler).” Ve mâ hum bi mu’minîn:1296 “Mü’min olmadıkları halde.” Öylesi var ki ‘biz Allah’a ve ahiret gününe iman ettik’ derler; ama yalan söylerler, gerçekte ise iman etmemişlerdir. Onlar münafıktır.

Yuhâdiûnallâhe vellezîne âmenû: “Onlar Allah’ı ve iman edenleri aldatmaya çalışır.” Ve mâ yahdeûne illâ enfusehum: “Ama (ne Allah’ı ne de mü’minleri aldatabilirler) sadece kendilerini aldatırlar (kandırırlar).” Ve mâ yeş’urûn: “Ve bunun da şuurunda (farkında) değillerdir.” Fî kulûbihim marad: “Onların kalplerinde hastalık vardır.” Fe zâdehumullâhu maradâ: “Allah da onların hastalıklarını arttırır.” Böyle yapmaya devam ettikçe hastalıkları artmaya devam eder. Ve lehum azâbun elîmun bi mâ kânû yekzibûn:1297 “Yalancı olduklarından dolayı onlara elim bir azap vardır.”

“Biz mü’miniz” dediklerinden dolayı onlara elim bir azap vardır; çünkü böyleleri hem mü’minleri hem de Allah’ı kandırmaya çalışır. Hakikatte ise rablerini dinlemez, nasıl bir kul olmaları gerektiğini anlamaya çalışmazlar, buna rağmen “ben Müslümanım, ben mü’minim” derler.

Ve izâ kîle lehum lâ tufsidû fîl ard: “Onlara ‘yeryüzünde fesat çıkarmayın (bozgunculuk yapmayın)’ denildiğinde.” Kâlû innemâ nahnu muslihûn: “Biz sadece ıslah edicileriz (barışı sağlıyoruz, barış için böyle yapıyoruz), derler.” E lâ innehum humul mufsidûn: “İyi bilin ki onlar müfsitlerin (ifsat edenlerin, bozguncuların) ta kendileridir.” Ve lâkin lâ yeş’urûn:1298 “Ama kendileri bile bunun farkında değildir.”

Ve izâ kîle lehum âminû kemâ âmenen nâs: “Onlara ‘siz de insanların (mü’minlerin) iman ettiği gibi iman edin’ denildiği zaman.” Kâlû e nu’minu kemâ âmenes sufehâ’: “Derler ki: Biz o akılsızların (o sefihlerin) iman ettiği gibi mi iman edelim!” E lâ innehum humus sufehâ’: “İyi bilin ki sefihler (akılsızlar, geri zekâlılar) onların ta kendileridir.” Ve lâkin lâ ya’lemûn:1299 “Fakat onlar bunu bilmiyorlar.”

Biri canını, malını, hayatını, vaktini, zamanını Allah yolunda harcadığında onun için hemen “sefih, akılsız” derler. Kendileri çok akıllıdır ya! Dünya işini biliyorlar ya! Bu yüzden “onlar gibi mi iman edelim, biz daha akıllıyız, biz daha iyi biliyoruz” derler. Ne kadar acıdır ki genel itibariyle baktığımızda “ben iman etmişim” diyen mü’minlerin yüzde doksan dokuzunun bakışı gerçek mü’minlere karşı böyledir ve böylelerinin amelleri boşa gitmiştir.

Allah bizi münafıklardan eylemesin. Allah bizi kendi kendini kandırıp Allah’ı kandırdığını zannedenlerden eylemesin. Allah bizi mü’minler gibi iman etmeleri gerekirken onları sefih gören, akılsız görenlerden eylemesin inşallah.

Meseluhum ke meselillezistevkade nârâ: “Onların hâlleri ateş yakan kişinin hâli gibidir.” Fe lemmâ edâet mâ havlehu zeheballâhu bi nûrihim: “Ne zaman ki (o ateş yanıp) etrafını aydınlattığında Allah onların aydınlığını giderir.” Ve terekehum fî zulumât: “Ve onları karanlıklar içinde bırakır.” Lâ yubsirûn: “Artık göremezler.” Summun bukmun umyun fe hum lâ yerciûn:1300 “Onlar, sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler artık dönemezler.”

Allah’ın ayetleri onlara okunduğunda gönülleri ateş yanmış gibi bir an için aydınlanır; yani “doğrudur, böyle yapmak lazım” derler; ama beş, on dakika ya da bir saat sonra o ateş söner. Böylelikle eski hâllerine geri dönüp tekrar karanlıklar içinde kalır ve Allah’ın ayetlerini hiç işitmemiş gibi sağır olurlar, dilsiz olup hakkı ikrar edemezler, kör olup hikmetle, ayetlerle bakamazlar. Dolayısıyla hakka, hakikate, rablerine dönemez olurlar.

Allah böylelerinin hâlini beyan etmek için başka bir örnek daha verir. Ev ke sayyibin mines semâi fîhi zulumâtun ve ra’dun ve berk: “Yahut onların durumu karanlıklar, gürleme ve şimşekler içinde gökten boşanan bir yağmura tutulmuş (kimsenin durumu gibidir).” Yec’alûne esâbiahum fî âzânihim mines savâiki hazaral mevt: “Ölüm korkusuyla, yıldırım seslerinden parmaklarını kulaklarına tıkarlar.” Vallâhu muhîtun bil kâfirîn: “Oysaki Allah kâfirleri kuşatmıştır.” Yekâdul berku yahtafu ebsârehum: “Nerdeyse şimşek onların gözlerini alacak.” Kullemâ edâe lehum meşev fîh: “Önlerini her aydınlatışında ışığında yürürler.” Ve izâ azleme aleyhim kâmû: “Üzerlerine karanlık çökünce dikilip kalırlar.” Ve lev şâellâhu le zehebe bi sem’ihim ve ebsârihim: “Allah dileseydi, elbette onların işitme ve görme duyularını giderirdi.” İnnallâhe alâ kulli şey’in kadîr:1301 “Muhakkak ki Allah her şeye kadirdir.”

Allah’ın vahyinin ışığının, nurunun şiddeti, onların gözlerini neredeyse kör edecek kadar aydınlık olur. O anda görürler; ama ışık gidince yine karanlıkta kalırlar. Onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda o anda işin doğrusunu anlarlar, sonra tekrar eski hâllerine geri dönerler. Allah bunların münafık olduğunu buyurdu. Hâlbuki madem ışık çaktı, mademki ışığı gördün o hâlde ışığa, Allah’ın ipine sarıl ve onunla aydınlıkta kal! Neden kendini tekrar karanlıklara atıyorsun! İşte, münafıkların gönlü kendilerine ayet okunduğu zaman bu hâldedir. Allah da “böyle olmayın, böyle yapmayın” buyurmuştur.

Yâ eyyuhen nâsu’budû rabbekumullezî halakakum: “Ey insanlar! Rabbiniz olan Allah’a âbd olun ki o sizi yaratandır.” Vellezîne min kablikum: “Ve sizden öncekileri de (yaratan odur).” Leallekum tettekûn:1302 “Umulur ki takva sahibi olursunuz.” Umulur ki Allah’a karşı sorumluluğunuzu kabul eder, anlar, gereğini yerine getirirsiniz diye bunları size anlatıyorum, buyurdu Allah.

Allah bizi takva sahibi olanlardan eylesin. Ayetleri dinlediğinde hiç duymamış gibi yapanlardan eylemesin. Vahyine, ipine sımsıkı sarılanlardan eylesin. Allah bizi bir anlık ışığı görüp gönlü aydınlandıktan, hakkı anladıktan sonra karanlıkta kalanlardan eylemesin. Allah bizi ayetlerine yüz çevirenlerden ve ayetlere sırtını dönüp karanlıkta kalanlardan eylemesin inşallah.

Ve beşşirillezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İman edip salih amel işleyenleri müjdele!” Enne lehum cennâtin tecrî min tahtihel enhâr: “Onlar (iman edip salih amel işleyenler) için altlarından ırmaklar akan cennetler vardır.” Kullemâ ruzikû minhâ min semeretin rızkâ: “Onun (cennetlerin) meyvelerinden kendilerine her rızık verilişinde.” Kâlû hâzellezî ruzıknâ min kabl: “Derler ki: Bu daha önce (dünyadayken) rızıklandığımızdandır.” Ve utû bihî muteşâbihâ: “(Bu rızıklar) Onlara daha önce benzer olarak verilmiştir.” Ve lehum fîhâ ezvâcun mutahharah: “Onlar için orada tertemiz eşler vardır.” Ve hum fîhâ hâlidûn:1303 “Ve onlar orada ebedi olarak kalırlar.”

Ellezîne yenkudûne ahdallâhi min ba’di mîsâkıh: “O kimseler ki Allah’a sağlam bir söz verdikten sonra Allah’a verdikleri ahdi (sözü) bozarlar.”

Peki, biz Allah’a hangi sözü verdik?

“Ben iman ettim” dediğimizde Kur’an’ın bütün ayetleri için “hayatımı yaşarken emrettiğin gibi olacağım, men ettiklerini de yapmayacağım ya rabbi” deyip Allah’a söz vermiş olduk. İşte, ayetlere iman edip “Allah her ne buyurmuşsa doğru olan, hak olan odur” demek Allah ile aramızdaki ahittir, ahitleşmedir; yani Allah ile aramızdaki ahit, söz bu kitaptır.

Ve yaktaûne mâ emerallâhu bihî en yûsal:1304 “(Bu şekilde iman ettikten sonra ahdini bozanlar) Allah’ın bağlanmasını emrettiği şeyi keserler.” Oysaki Allah onları birbirine bağlayın diye emretmişti. Biz bu ayetlerin manalarını meallerden okumuyoruz. Şimdiye kadar ki meallerde bu ayet genel olarak “onlar Allah ‘birbirine bağla’ dediği hâlde akrabalık bağını keserler” diye çevrilmiştir. Hâlbuki böyle bir şey yoktur. Kul, Kur’an ile Allah’a ahit vermiştir. Biri rabbini anlamaya, tanımaya, sevmeye, iman etmeye çalışırken Allah’ı onun kendisini tanıttığı gibi tanıyıp gönlünü Allah’ın vahyiyle Allah’a bağlaması gerekir. Bununla beraber Allah’ın resulünü anlamaya çalışırken de Kur’an ile bağlantı kurması, Allah’ın resulünü Kur’an’a bağlaması gerekir; çünkü kul, Allah’ın resulünü ancak Kur’an’dan tanıyabilir. Bu yüzden Allah, peygamberini, insanı nasıl tanıtmış, hayatı imtihan olarak nasıl anlatmışsa kulun da bunları Allah’ın anlattığı gibi anlaması gerekir.

Allah neye hak demişse hak odur, neye batıl demişse batıl odur, neye güzel demişse güzel odur, neye çirkin demişse çirkin odur. Aynı şekilde Allah kime ölü demişse ölü odur. Mesela; Allah iman etmeyenler için ölü demiş, ayet-i kerimede “ölülere sen mi işittireceksin (onlar ölüdürler)”1305 buyurmuştur. Aynı şekilde “Allah yolunda öldürülenlere ‘ölü’ demeyin, onlar diridirler”1306 demiş; yani her ne kadar zahiri olarak ölü görünseler bile Allah yolunda öldürülenler için “onlar diridir” buyurmuştur. Mesele; ölüyü, diriyi, hakkı, batılı, güzeli, çirkini, hayrı ve şerri Allah’tan öğrenip buna öyle iman etmektir. Kul, böyle iman edince Allah ile bakmış, Allah ile görmüş, Allah ile anlamış olur.

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in beyan ettiği bir hadis-i kutside buyurur “bir kulum (iman eden bir kulum) kendisine farz kıldığım ibadetlerle en güzel şekilde bana yaklaşır sonra diğerleriyle yaklaşmaya devam eder.” Yani kul olabilmek, rabbinin rızasını, sevgisini, dostluğunu kazanabilmek için sadece farzlarla yetinmeyip diğerleriyle de kul olmaya, âbd olmaya devam eder, rabbine kul olmak için koşar, koşuşturur. “Kulum bana yaklaştıkça beni sever, o beni sevince ben de onu severim.” O hâlde aşkı, muhabbeti kazanmak istiyorsak Allah’a koşup sürekli olarak kullukta olmamız ve rabbimizi zikretmemiz gerekiyormuş! “Ben bir kulumu sevdiğimde onun gören gözü, işiten kulağı, tutan eli, yürüyen ayağı, kalbi, gönlü olurum.”1307 Allah, bu hadis-i kutsiyle kulluğu bir bedevinin bile anlayacağı şekilde anlatmıştır.

Böyle bir kul canlı Kur’an olmuştur. Zaten Allah ile bakmak bu demektir. Kul için ayet ile bakmak yetmez, bir de ayetin kulda canlanması, kulun canlı Kur’an olması gerekir. Böyle biri haddi zatında Allah’ın nefhettiği ruh ile beraber olur, canlı Kur’an olur; yani kendi kendisi olmuş, ilk yaratıldığı gibi tertemiz olmuş olur. Bununla beraber Allah’ın “ben sizin rabbiniz değil miyim” hitabına cevap verirken belâ, şehidnâ:1308 “Evet (sen bizim rabbimizsin). Biz buna şahit olduk” deyip rabbine bir daha şahit olmuştur.

Mü’minlerin bu kadar zamandır uyuması yeter! Artık uyanıp Allah’ın ipine sarılmaları, Allah ile anlamaları, Allah ile görmeleri, işitmeleri, bilmeleri, tutmaları, yürümeleri; yani hayatlarını Allah’a göre yaşamaları gerekir. Böyle olunca mü’minler Hz. İnsan olur, Allah’a yeryüzünde hâlife olur, dost olur.

Evet, en son “onlar Allah’a sağlam bir söz verdikten sonra sözlerini bozarlar ve Allah’ın bağlamasını emrettiği şeyi keserler” ayetini okumuştuk. Ayet devam ediyor. Ve yufsidûne fîl ard: “Ve yeryüzünde fesad çıkarırlar.” Allah’a göre yaşamayanlar fesat çıkaranlardır. Ulâike humul hâsirûn:1309 “İşte, bunlar hüsrana uğrayanlardır.”

Keyfe tekfurûne billâh: “Siz Allah’ı nasıl görmezden gelirsiniz (Allah’ı nasıl yok sayarsınız)!” Ve kuntum emvâten fe ahyâkum: “Oysaki siz ölüyken (yokken) sizi dirilten odur.” Summe yumîtukum summe yuhyîkum: “O sizi bir daha öldürecek, sonra bir daha diriltecek.” Summe ileyhi turceûn: “Sonra ona döndürüleceksiniz.” Huvellezî halaka lekum mâ fîl ardı cemîa:1310 “O, yerde ne varsa hepsini sizin için yarattı.” Allah yeryüzündeki her şeyi sizin için yaratmıştır. Hâl böyleyken onu nasıl görmezden gelir, yok sayarsınız!

Ve iz kâle rabbuke lil melâikeh: “Hani bir zaman rabbin meleklere demişti ya.” İnnî câilun fîl ardı halîfeh: “Muhakkak ki ben yeryüzünde bir halife yaratacağım.” Kâlû e tec’alu fîhâ men yufsidu fîhâ ve yesfikud dimâ’: “(Melekler de) Dediler ki: Orada fesat çıkaracak, kan dökecek birini mi yaratıyorsun (ya rabbi)!” Ve nahnu nusebbihu bi hamdike ve nukaddisu leke: “Oysaki biz seni hamdinle tesbih ve takdis ediyoruz (dediler).” Kâle innî a’lemu mâ lâ tâ’lemûn:1311 “(Allah da onlara) Dedi ki: Mutlaka sizin bilmediklerinizi ben bilirim.” Allah bunu söylerken bir de meleklere göstermiştir.

Ve alleme âdemel esmâe kullehâ: “Ve (Allah) Âdem’e bütün isimleri talim etti.” Allah ona bütün isimleriyle tecelli etti, bütün isimleri ona talim ettirdi ve Allah bu isimlerinin her birinin ne olduğunu, ne manaya geldiğini ona öğretti. Summe aradahum alel melâikeh: “Sonra onu meleklere arz etti.” Fe kâle enbiûnî bi esmâi hâulâ’: “Ve dedi ki: Bu isimleri (Âdem’deki isimleri) söyleyin bakalım.” İn kuntum sadikîn: “Eğer sadıklarsanız.” Kâlû subhânek: “(Melekler) Dediler ki: (Hâşâ) Sen subhansın.” Biz galiba yanlış bir şey yaptık, yanlış bir söz söyledik, demek istediğimiz bu değildi. Lâ ilme lenâ illâ mâ allemtenâ: “Bizim senin öğrettiğinden başka bir ilmimiz yoktur.” Biz bir şey bilmiyoruz, dolayısıyla Âdem’deki bu tecellileri de bilmiyoruz, bu konuda herhangi bir ilmimiz yoktur. İnneke entel alîmul hakîm:1312 “Muhakkak ki sen âlim ve hâkimsin.” Âlim ve hâkim olan sensin, her şeyi bilen ve hâkim olan sensin; yani bizi böyle bir imtihana tabi tutmanın mutlaka bir hikmeti vardır.

Kâle yâ âdemu enbi’hum bi esmâihim: “(Allah) Dedi ki: Ey Âdem! Bu isimleri onlara haber ver (kendini onlara tanıt).” Fe lemmâ enbeehum bi esmâihim: “(Âdem) Bu isimleri onlara haber verince.” Kâle e lem ekul lekum innî a’lemu gaybes semâvâti vel ard: “(Allah) Buyurdu ki: Ben size göklerin ve yerin gaybını bilen benim demedim mi?” Ve a’lemu mâ tubdûne ve mâ kuntum tektumûn:1313 “Ve sizin açıkladığınız şeyleri de, gizlediğiniz şeyleri de bilirim (demedim mi).” Yani gönlünüzdekiler açığa çıktı.

Ve iz kulnâ lil melâiketiscudû li âdem:1314 “Ve meleklere ‘Âdem’e secde edin’ dedik.” Allah önce Âdem’i tanıtmış, sonra meleklerin Âdem’e secde etmelerini söylemiştir. Allah; melekleri Âdem’e secde ettirirken elbette ki Âdem’deki tecelliye, El Esmau’l Husna’ya, isimlerine, sıfatlarına secde ettirmiştir. Bu durumda hayatı yaşarken Allah’ın isimlerinin kendisinde tecelli etmediği biri Hz. İnsan değildir; yani meleklerin secde ettiği varlık değildir, Allah’ın kendisine verdiği bu nimeti kaybetmiştir.

Allah, insana doğduğunda Hz. İnsan olmayı bir çekirdek halinde ikram etmiştir. İnsanın da bu çekirdeği çatlatıp içindeki Hz. İnsanı ortaya çıkarması ve büyütmesi gerekir. Bunu büyütmek insanın kendisine aittir. Nasıl ki insanın yaşaması için önce nefes alması gerekiyorsa Kur’an da maneviyat için, Allah’ın nefhettiği ruh için nefes almaktır, nefes almak gibidir. Yoksa Kur’an sadece gıda gibi yemek, içmek değildir, nefes almak gibi her an için gereklidir, hayati bir şeydir.

Fe secedû illâ iblîs: “(Bütün melekler) Hemen secde ettiler, iblis hariç (iblis secde etmedi).” Ebâ vestekber: “(İblis) Direndi ve kibirlendi.” Aslında iblis bir an için secde etmeyi istedi; ama sonra direndi. Kendi kendisiyle mücadele edip secde etmedi. Ve kâne minel kâfirîn:1315 “Ve kâfirlerden oldu.” İblis, Âdem’e secde etmediği için kâfir oldu.

Allah ayet-i kerimede “göklerde ve yerde (ikisinin arasında her ne varsa) bulunan canlılar ve melekler hepsi rabbine secde eder”1316 buyurmuştur. Secde etmek; başını yere koymak demek değildir, Allah’ın büyüklüğünü kabul etmek ve Allah’ın her emri karşısında “işittik ve itaat ettik” demektir. Biri gece gündüz namaz kılsa; ama Allah’ın bir emrine itiraz etse, Allah’ın bir işini, kendisine yaptığı bir muameleyi bile beğenmeyip kabul etmese iblisin düştüğü duruma düşer. Yeminle söylüyorum, iblis ondan Allah’a sığınır! Çünkü iblis bir sefer hata yapmış, bu hatasında da “Allah’a secde etmiyorum” dememiş, “Âdem’e secde etmiyorum” demiştir.

İblisin, Âdem’e secde etmemesinin bir nedeni vardır. Allah bunun ne olduğunu da beyan ediyor. “İblis dedi ki: Ben ondan hayırlıyım.”1317 Bu yüzden onun büyüklüğünü, benden daha hayırlı, daha büyük olduğunu kabul etmiyorum. Bu bütün insanlar için böyledir. Şayet biri herhangi bir konuda birinin güzelliğini, büyüklüğünü, Allah’ın onda tecelli eden isminin güzelliğini kabul etmezse iblisin durumuna düşmüş “ben ondan hayırlıyım” demiş olur. Oysaki bunu neye göre söyledin, neye göre ondan daha hayırlı olduğunu düşünüyorsun!

Ve lekum fîl ardı mustekarrun ve metâun ilâ hîn:1318 “(Hepiniz yeryüzüne inin) Sizin için yeryüzünde belli bir süre barınak ve yararlanma vardır.” Allah onları cennetten çıkarınca hepsinin yeryüzüne inmesini buyurdu. Fe telekkâ âdemu min rabbihî kelimâtin fe tâbe aleyh:1319 “Derken Âdem, rabbinden birtakım kelimeler aldı (onunla tövbe etti), bunun üzerine (Allah) onun tövbesini kabul etti.” İblis tövbe etmemek için direnmeye devam etti; ama Âdem ile eşi hemen tövbe etti.

Allah başka bir ayet-i kerimede Hz. Âdem (a.s.) ile Havva annemizin nasıl tövbe ettiğini beyan ediyor. Kâlâ rabbenâ zalemnâ enfusenâ: “(Âdem ve eşi) Dediler ki: Ya rabbi! Biz kendimize zulmettik.” Ve in lem tagfirlenâ: “Sen bizi mağfiret etmezsen.” Ve terhamnâ: “Ve bize rahmet etmezsen.” Le nekûnenne minel hâsirîn:1320 “Muhakkak ki hüsrana uğrayanlardan oluruz.” O hâlde bizim de her yanlış yaptığımızda bu duayı yapmamız gerekir.

Allah Hz. Musa (a.s.)’ın kavmini, Yahudileri; onların Allah’a nasıl isyan ettiklerini, itiraz ettiklerini, peygamberlerine nasıl zulmettiklerini ve peygamberlerinin bir kısmını nasıl öldürdüklerini anlatır. Şimdi ki Yahudileri anlamak için de bunu Allah’tan öğrenmek gerekir. Allah Bakara Suresi’nde bunu uzun uzun anlatmıştır.

Allah bir de cumartesi yasağıyla ilgili bir beyanda bulunur.

Allah, cumartesi gününde Yahudilerin çalışmasını yasaklamıştır. cumartesi günü onlar için sadece ibadet günüydü; ama onlar cumartesi gününe riayet etmediler.

Ben-i İsrail’den, sahilde yaşayan bir Yahudi kavmi cumartesi günü çalışmak, balık avlamak yasak olduğu için ağlarını cuma akşamında denize atıyor, cumartesi günü güneş battığında ise gidip ağlarını çekiyordu. Böylelikle kendilerince cumartesi günü çalışmamış oluyorlardı; yani Allah’ı kandırmaya çalışıyorlardı.

Allah onların bu yaptıklarına karşılık onlara nasıl bir muamelede bulunduğunu beyan ediyor. Ve lekad alimtumullezîne’tedev minkum fîs sebt: “İçinizden cumartesi günü yasağını çiğneyenleri elbette bilirsiniz.” Fe kulnâ lehum kûnû kıradeten hâsiîn: “Biz ‘onlara aşağılık maymunlar olun’ dedik.” Fe cealnâhâ nekâlen li mâ beyne yedeyhâ ve mâ halfehâ: “Biz bunu hem onu görenlere hem de sonra geleceklere bir ibret yaptık.” Ve mev’ızaten lil muttakîn:1321 “Ve muttakiler için bir öğüt olsun diye (böyle yaptık).”

Neden özellikle bu ayeti okuduğumuzu izah edeyim.

Bu ayeti cuma gününü anlatmak için okudum. Allah Müslümanlara, mü’minlere cuma günü için “Ey iman edenler! cuma günü Allah’ın zikrine çağrıldığınızda alışverişi bırakın, hemen Allah’ın zikrine koşun (davete icabet edin). Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır. Namazı kılıp bitirdikten sonra Allah’ın sizin için takdir ettiklerini aramak için yeryüzüne dağılın”1322 buyurmuştur. Bu durumda cuma günü Allah’ın davetine icabet etmeyip çalışan birinin Yahudilerden ne farkı vardır! Allah o kişiye de “aşağılık maymun ol” demez mi? -Elbette ki der; çünkü bir kere Allah’tan söz çıkmıştır. Dolayısıyla o kişi maymun olur ve bundan haberi bile olmaz.

Peki, nasıl maymun olur, maymunun özellikleri nedir?

Maymun, nefsani yönden doyumsuzdur. Aşağılık maymunlar olanlar da böyle bir nefsani hastalığa yakalanır. Aynı zamanda maymunlar taklitçidir, güzel taklit yapar ve sadece taklit ederler. Maymun gibi olanlar da iyi olanı, güzel olanı veya birilerini taklit ederler; yani hakikati yaşamaz, şahsiyet sahibi olmazlar, sadece taklitçilik yaparlar. Genel olarak baktığımızda ne kadar taklitçi olduğumuz zaten ortadadır. İnsanlar olarak hakikati yaşayıp Hz. İnsan olmak varken taklit etmeyi seviyoruz! İşte, bu, maymun olmaktır.

Cuma namazı en fazla yarım saattir, dolayısıyla iş yeri her ne üzerine olursa olsun kapıya bir kâğıt asıp “cumadan sonra açığız” diyebilirsin. Böyle yaparsan ne kaybedersin! Şayet “müşteri kaybederim” dersen bil ki alışverişi, ticareti bırakıp camiye gitmeyen bir müşteri zaten maymun olmuş demektir. Böyle bir müşteriden ve onun parasından ne hayır gelir! Ama rabbimizi dinlemeyince işin ciddiyetini anlayamayız. Böyle olunca da “işittik; ama itaat etmedik” demiş oluruz. Zaten Yahudiler de aynen böyle söylüyor, “işittik ve isyan ettik (itaat etmedik)”1323 diyorlardı.

Eğer Cuma namazına gitmezsek ve dilimizle “işittik ve itaat ettik” dersek bu itaatimiz nasıl bir itaat olur, böyle itaat olur mu!

Allah bizi “işittik ve itaat ettik” diyenlerden eylesin. Allah bizi rabbine gerçek manada itaat edenlerden eylesin. Allah bizi rabbine yalan söyleyenlerden, kendi kendini kandıranlardan eylemesin inşallah.

E ve lâ ya’lemûne ennallâhe ya’lemu mâ yusirrûne ve mâ yu’linûn:1324 “Onlar bilmiyorlar mı ki neyi gizlerlerse gizlesin ve neyi açıklarlarsa açıklasınlar Allah onu bilir.”

Fe veylun lillezîn: “Yazıklar olsun o kimselere.” Yektubûnel kitâbe bi eydîhim: “Kendi elleriyle bir kitap yazarlar.” Summe yekûlûne hâzâ min indillâh: “Sonra da ‘bu, Allah katındandır’ derler.” Li yeşterû bihî semenen kalîlâ: “Ve onu az bir fiyata satarlar.” Fe veylun lehum mimmâ ketebet eydîhim: “Elleriyle yazdıklarından dolayı onlara yazıklar olsun.” Ve veylun lehum mimmâ yeksibûn:1325 “(Elleriyle) Kazandıklarından dolayı onlara yazıklar olsun!”

Biri “ben kitap yazıp ‘bu kitap Allah katındandır’ demedim” diyebilir; ama “Allah’ın dinini öğrenmek istiyorsan benim şu kitabımı oku” demişse o zaman “bu kitap Allah katındandır” demesiyle arasında ne fark vardır! Yani “şunu öğrenmek istiyorsan bu kitabı oku, bunu öğrenmek istiyorsan şunu oku” diyen biri bu ayetin muhatabı olmaz mı! Unutmamamız lazım ki böyleleri bu ayetin muhatabıdır, aynı şekilde birbirlerine Allah’ın kitabı dışında kitapları tavsiye edenler de bu ayetin muhatabıdır.

İnsana ilk önce “Allah’ın kitabını oku” deyip Allah’ın kitabını tavsiye etmek gerekir. Başkası ayetlerden farklı bir şey anlamış olabilir, Kur’an’ı daha iyi anlayabilmek için elbette ki onu da okuyabilirsin; ama ilk önce Allah’ın kitabını okuman gerekir. Sahabenin okuduğu tek kitap Allah’ın kitabı olan Kur’an’dı. Sahabeler başka hiçbir kitap okumamış, bilmemişlerdi; ama buna rağmen Resulullah (s.a.v.) Efendimiz onlar için “sahabem gökteki yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız hidayete erersiniz”1326 buyurmuştur. Sahabelerin her biri nur saçan bir kandildi ve bilgileri sadece Kur’an’dı. Hiçbiri başka kitap ile kendisini kirletmemişti.

Allah ayet-i kerimede “Allah, aklını kullanmayanların üzerine pisliği döker”1327 buyurmuştur. O hâlde aklını kullanacaksan Allah’ın vahyini anlamak için kullanman gerekir. Yoksa aklını kullanıp gidip başka şeyleri öğreneceksen o zaman üzerine bulaşan pisliği nasıl temizleyeceksin! Bu pislik de öyle bir pisliktir ki süpür süpür temizlenmez, yıka yıka gitmez!

Allah’ın, peygamberine “ümmi”1328 demesinin bir sebebi vardır. Ümmi; okuması ve yazması olmayan, hiçbir şey bilmeyen demektir. Bununla beraber ana gönüllü, rahmet dolu olan demektir; yani Allah, peygamberi için ümmi demekle onun başka bilgilerle kirlenmediğini buyurmuştur. Biz ise adeta birbirimizi kirletmek için yarışıyoruz. Baktığımızda herkes birbirine din öğretmeye kalkışır ve söz hakkını Allah’a tanımaz. Oysaki mü’minlerin bir şey yaparken yahut konuşurken sadece “Allah bunu böyle emretmiş, Allah böyle yapılmasını seviyor, böyle tavsiyede bulunmuş” deyip birbirine ayet okumaları gerekirdi.

Allah bizi birbirlerine ayetleri okumayı tavsiye eden kullarından eylesin.

Ve kâlû len temessenen nâru illâ eyyâmen ma’dûdeh: “(Yahudiler) Dediler ki: Sayılı birkaç gün müstesna, bize ateş dokunmayacaktır.” Biz cehenneme gitsek bile cehennemde kalmamız sayılı günlerdir, orada cezamızı çeker sonra cehennemden çıkarız. Kul ettehaztum indallâhi ahda: “De ki: Siz Allah katından bir söz mü aldınız!” Siz, Allah’tan böyle bir söz mü aldınız! Fe len yuhlifallâhu ahdeh: “Öyleyse (şayet böyle bir söz almışsanız) Allah asla va’dinden dönmez (verdiği sözden caymaz).” Em tekûlûne alâllâhi mâ lâ ta’lemûn:1329 “Yoksa siz Allah’a karşı bilmediğiniz şeyleri mi söylüyorsunuz!” Allah bir şey söylüyorsa o sözü sadece bir kişi için veya bir kavim için söylemez. Allah’ın bu sözü aynı zamanda bütün mü’minler, Müslümanlar için geçerlidir.

Günümüze baktığımızda da Müslümanlar genel olarak “günahımız varsa cehenneme girer sonra günahımız kadar yanıp çıkarız” diyorlar; ama Allah böyle söylememiş aksine “ben böyle bir şey söylemedim, söylemiş olsam sözümden dönmem” buyurmuştur.

Belâ men kesebe seyyieh: “Hayır, kim bir günah kazanırsa.” Ve ehâtat bihî hatîetuh: “Ve o günah kendisini kuşatırsa.” Fe ulâike ashâbun nâr: “İşte onlar ateş ehlidir (cehennem ehlidir).” Hum fîhâ hâlidûn:1330 “Ve orada ebedi olarak kalırlar.” Birinin “ben iman ettim” demesi onu kurtarmaz. Kim bir günah kazanır ve günahı onu çepeçevre sararsa cehennem ehli olur ve orada ebedi olarak kalır. Bunu Allah söylüyor.

İnsanın, günahının onu kuşatması ne demektir?

Örnek vermek gerekirse; bir adamın devamlı olarak işlediği bir günah vardır ve o günaha o kadar boğulmuştur ki artık ona baktığında sadece o günahı hatırlarsın. Mesela; biri sürekli olarak sarhoş olsa artık onu gördüğünde sarhoşluğu hatırlarsın. Böyle biri tövbe etmediği takdirde günahı onu çepeçevre kuşatır. Günahı onu kuşatınca da artık o günahından kurtulamaz; çünkü günahı onu bütünüyle, çepeçevre kuşatmıştır; yani o kişi bütünüyle günah olmuştur. Misal; herhangi bir şey kirlendiğinde yıkandığı zaman kirinden temizlenir; ama tezeği yıkayamazsın! Tezek yıkanmaz, pislik yıkanmaz! Eğer onu yıkamaya kalkarsan yıkandıkça ne mal olduğu daha çok ortaya çıkar! Aynı şekilde birinin günahı onu çepeçevre kuşatınca o kişi de artık bütünüyle günah olmuş olur, dolayısıyla yıkayarak onu temizleyemezsin. Onun yeri artık ebedi olarak cehennemdir.

Allah bizi böyle bir şeyden muhafaza eylesin. Allah bizi “cehenneme girer, sayılı bir süre orada kaldıktan sonra çıkarız” diyenlerden eylemesin. Allah bizi kendi eliyle bir şeyler yazıp veya kendi aklıyla bir şeyler üretip “bu, Allah katındandır” diyenlerden eylemesin. Allah bizi bir menfaat elde etmek için bunları yapanlardan eylemesin inşallah.

Ulâikellezîneşteravul hayâted dunyâ bil âhirah: “Onlar o kimselerdir ki dünya hayatı karşılığında ahiretlerini satmışlardır.” Fe lâ yuhaffefu anhumul azâb: “Onların azapları hafifletilmez.” Ve lâ hum yunsarûn:1331 “Onlara asla yardım da edilmez.”

Ve ekîmus salâh: “Namazı ikame edin.” Ve âtûz zekâh: “Ve zekâtı verin.” Ve mâ tukaddimû li enfusikum min hayr: “Kendiniz için önceden her ne hayır gönderirseniz.” Tecidûhu indallâh: “Allah katında onu (hazır) bulursunuz.” İnnallâhe bi mâ ta’melûne basîr:1332 “Muhakkak ki Allah yaptıklarınızı görendir.”

Belâ men esleme vechehu lillâhi ve huve muhsin: “Bilâkis, kim muhsin olarak (güzel olarak, güzellik yaparak) yüzünü (kendini) Allah’a teslim ederse (kendini Allah’ın zatına, cemaline teslim ederse).” Fe lehû ecruhu inde rabbih: “Onun ecri (karşılığı) rabbi katındadır.” Ve lâ havfun aleyhim: “Onlar için hiçbir korku yoktur.” Ve lâ hum yahzenûn:1333 “Ve onlar mahzun da olmazlar.” Bunlar Allah’ın veli kullarıdır. Kim, Allah’ın cemalini kazanmak için sıkılıp bunalmadan, muhsin olarak, güzellikle, sevdiği için, âşık olduğu için, canını, varlığını Allah’a teslim eder, hayatını Allah yolunda harcarsa ecri Allah katındadır, Allah’a aittir. Dikkat edilirse Allah “onlara cennet var” demedi, bunun yerine “onların ecri Allah katındadır” buyurdu. Şayet Allah böyle söylediyse bu durumda Allah’ın onlara ecirlerini nasıl vereceğini hiç kimse hesap edemez.

İnnâ erselnâke bil hakkı beşîren ve nezîrâ: “Muhakkak ki biz seni hak olarak, müjdeleyici ve uyarıcı olarak gönderdik.” Ve lâ tus’elu an ashâbil cahîm:1334 “Bununla beraber sen cehennem ehlinden sorulmazsın.” Yani uyarıyı almayanlar, müjdeyi sevmeyenler senden sorulmaz.

Vettekû yevmen lâ teczî nefsun an nefsin şey’â: “Öyle bir günden sakının ki hiçbir nefis başka biri için hiçbir ödemede bulunamaz.” Ve lâ yukbelu minhâ adl: “Ve ondan (hiç kimseden) herhangi bir bedel kabul edilmez.” Ve lâ tenfeuhâ şefâah: “Ona (hiç kimseye) şefaat de fayda vermez.” Ve lâ hum yunsarûn:1335 “Onlara yardım da edilmez.” Böyle bir günden sakının, böyle bir gün için hazırlık yapın.

Allah Hz. İbrahim (a.s.)’ı ve diğer peygamberleri anlatır. Tilke ummetun kad halet: “Onlar bir ümmetti, geldi, geçti.” Lehâ mâ kesebet ve lekum mâ kesebtum: “Onların kazandıkları onlara, sizin kazandıklarınız da sizedir.” Ve lâ tus’elûne ammâ kânû ya’melûn:1336 “Onların yaptıklarından siz mesul değilsiniz.” Siz kendinize bakın, buyurdu Allah.

Sıbgatallâh, ve men ahsenu minallâhi sıbgah: “Allah’ın boyasıyla (boyanın), Allah’ın boyasından daha güzel boyayı kim vurabilir!” Ve nahnu lehu âbidûn:1337 “Ve biz ona âbd olanlarız (deyin).” En güzel boya, Allah’ın boyasıdır. Bu yüzden “Allah’ın boyasıyla, rengiyle; yani Allah’ın isimleriyle isimlenin. Şayet bana âbd olduğunuzu iddia ediyorsanız, kul olmayı, âbd olmayı kabul etmişseniz o zaman güzelliğimle güzelleşmeniz, isimlerimle isimlenmeniz, isimlerimin, rengimin sizin üzerinizde tecelli etmesi lazım, benim sizden istediğim budur” buyurdu Allah.

Kul e tuhâccûnenâ fîllâh: “De ki onlara: Siz Allah hakkında bizimle mücadele mi ediyorsunuz?” Ve huve rabbunâ ve rabbukum: “Oysaki o (Allah) sizin de rabbinizdir, bizim de rabbimizdir.” Ve lenâ â’mâlunâ ve lekum a’mâlukum: “Sizin amelleriniz size, bizim amellerimiz de bize aittir.” Ve nahnu lehu muhlisûn:1338 “Ve biz ona (rabbimize) karşı muhlis olanlarız (ihlas sahibi olan kullarız).”

Tilke ummetun kad halet: “Onlar (geçmiştekiler) bir ümmetti, gelip geçtiler.” Lehâ mâ kesebet ve lekum mâ kesebtum: “Onların kazandıkları onlaradır, sizin kazandıklarınız da sizedir.” Ve lâ tus’elûne ammâ kânû ya’melûn:1339 “Siz onların yaptıklarından mesul değilsiniz.” Yani geçmişi geçin. Şunlar söyle yaptı, bunlar böyle yaptı, bunlar haklıdır, biz bunları destekliyoruz, demeyin. Orayı artık geçin. Misal olarak; “işte, sahabeler kendi aralarında böyle yaptılar, falanca haklıydı, öteki de haksızdı” demeyelim; çünkü onların yaptıkları onlara, bizim yaptığımız bizedir. Onlar iyi de, kötü de yapmış olsalar yine de onların yaptıklarından sorumlu değiliz. Din bu değildir.

Din; başkasını eleştirmek, çekiştirmek ya da övmek değildir; Allah’ın bize ne söylediğidir.

Ve kezâlike cealnâkum ummeten vasatâ: “Biz sizi (insanlar içinde) vasat (orta, dengeli, dengede) bir ümmet kıldık.” Li tekûnû şuhedâe alen nâs: “İnsanlara şahit olmanız için.” Bunu siz bütün insanlar için şahit (örnek) olasınız diye böyle yaptık. Ve yekûner resûlu aleykum şehîdâ:1340 “Resulün de size şahit olması için.” Böyle olabilmesi için Allah’ın resulünü de sizin üzerinize örnek kıldık. Sizin örneğiniz; Allah’ın resulüdür, siz de diğer insanlara örneksiniz. Bununla beraber siz dengede olan; yani aşırı gitmeyen, haddi aşmayan, herhangi bir tarafa yan yatmayan bir ümmetsiniz.

Bu durumda insanlığa Hz. İnsan olarak örnek olamıyorsak bu eksiğimiz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i örnek almadığımızdan dolayıdır, sonuç budur.

Ve innellezîne ûtûl kitâbe le ya’lemûne ennehul hakku min rabbihim: “Şüphesiz kitap verdiklerimiz bunun (bu Kur’an’ın) rableri tarafından hak olarak (geldiğini) bilirler.” Şayet yüz çeviriyorlarsa bile bile yüz çeviriyorlar. Ve le in eteytellezîne ûtûl kitâbe bi kulli âyeh: “Kitap verilenlere (ehl-i kitaptan iman etmeyenlere) türlü türlü mucizeyi (ayeti) getirsen de.” Mâ tebiû kıbletek: “(Yine de) Senin kıblene tabi olmazlar.” Sana iman etmezler, tabi olmazlar. Ve mâ ente bi tâbîın kıbletehum: “Sen de onların kıblesine tabi olacak değilsin.” Ve mâ ba’duhum bi tâbîın kıblete ba’d: “Onlar da birbirlerinin kıblesine dönmezler.” Ve le initteba’te ehvâehum: “Ve eğer onların keyiflerine uyarsan.” Min ba’di mâ câeke minel ilm: “Sana gelen ilimden sonra.” İnneke izen le minez zâlimîn 1341 “Şüphesiz o zaman zalimlerden olursun.” Mü’minlerden kim onların hevasına tabi olursa zalimlerden, kendine zulmedenlerden olur.

Sadakallahulazim

Allah bizi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i örnek alanlardan ve insanlığa örnek olanlardan eylesin. Allah bizi resulüne tabi olanlardan, resulünün ahlakına bürünenlerden, Allah’a onun iman ettiği gibi iman edenlerden, onun teslim olduğu gibi teslim olanlardan ve onun edepli olduğu gibi edepli olanlardan eylesin. Allah bizi gerçek manada mü’minlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Bakara /185 ↩
  2. Kadir /3 ↩
  3. Mu’minûn /112-113, Tâha /103-104, Nâziât /46 ↩
  4. Kadir /1-4 ↩
  5. Rûm /52, Neml /80 ↩
  6. Kehf /29 ↩
  7. Muzzemmil /19, İnsân /29 ↩
  8. İsrâ /9, Mâide /16 ↩
  9. Bakara /185 ↩
  10. İsrâ /85 ↩
  11. Kadir /5 ↩
  12. Zumer /69 ↩
  13. Yûnus /25, En’âm /127 ↩
  14. El-Aclûnî, Keşfü'l-Hafâ, 2:29 ↩
  15. Enfâl /2 ↩
  16. Bakara /1-2 ↩
  17. Bakara /3 ↩
  18. Bakara /4-5 ↩
  19. Bakara /6 ↩
  20. Bakara /7 ↩
  21. Bakara /8 ↩
  22. Bakara /9-10 ↩
  23. Bakara /11-12 ↩
  24. Bakara /13 ↩
  25. Bakara /17-18 ↩
  26. Bakara /19-20 ↩
  27. Bakara /21 ↩
  28. Bakara /25 ↩
  29. Bakara /27 ↩
  30. Rûm /52, Neml /80 ↩
  31. Bakara /154, Âli İmran /169 ↩
  32. Buhârî, Rikak, 38 ↩
  33. A’râf /172 ↩
  34. Bakara /27 ↩
  35. Bakara /28-29 ↩
  36. Bakara /30 ↩
  37. Bakara /31-32 ↩
  38. Bakara /33 ↩
  39. Bakara /34 ↩
  40. Bakara /34 ↩
  41. Nahl /49 ↩
  42. Sâd /76, A’râf /12 ↩
  43. Bakara /36 ↩
  44. Bakara /37 ↩
  45. A’râf /23 ↩
  46. Bakara /65-66 ↩
  47. Cuma /9-10 ↩
  48. Bakara /93 ↩
  49. Bakara /77 ↩
  50. Bakara /79 ↩
  51. Beyhakî, El-Medhal, S.164, Kenzu’l-Ummal, H. No: 1002 ↩
  52. Yûnus /100 ↩
  53. A’râf /157-158 ↩
  54. Bakara /80 ↩
  55. Bakara /81 ↩
  56. Bakara /86 ↩
  57. Bakara /110 ↩
  58. Bakara /112 ↩
  59. Bakara /119 ↩
  60. Bakara /123 ↩
  61. Bakara /134 ↩
  62. Bakara /138 ↩
  63. Bakara /139 ↩
  64. Bakara /141 ↩
  65. Bakara /143 ↩
  66. Bakara /144-145 ↩