26.Bölüm (BAKARA SÛRESİ)
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın ayetlerine tövbeyle, istiğfarla, hamdla, şükürle cevap vermeye çalışıyorduk.
Ramazan ayı, Kur’an ayıdır. Biz de bu ayı fırsat bilip Allah’ın bizim için indirdiği hayat kitabımızı okuyalım, anlayalım ve her bir ayete cevap vererek rabbimizle olan ahdimizi tazeleyelim diye “Ayetlere Dua ve İstiğfarla Cevaplar” sohbetlerini yaptık.
Bu sohbetimizle birlikte Ramazan’ın başından beri yapmış olduğumuz mukabeleyi tamamlamış olacağız inşallah. Tabi, bütün sûreleri ve ayetleri zaman sorunundan dolayı bu sohbetlerimizde okuyamadık; ama kardeşlerimize Allah’ın ayetlerine nasıl istiğfarla, hamdla, duayla cevap vermeleri gerektiğini öğretmişizdir inşallah. Kardeşlerimiz de okuyamadığımız ayetlere bu şekilde mukabele ederler inşallah.
Sohbetimizin başında “ayetleri gönlümüzü açarak dinlediğimiz takdirde sohbetin sonunda hâlimizin değiştiğini, rabbimizle olan ahdimizin, imanımızın tazelendiğini göreceğiz” demiştim.
İnşallah, kardeşlerimiz gönüllerini açmış ve tövbeyle, istiğfarla, hamdla, şükürle, duayla karşılık verdiğimiz ayetlere onlar da kendi gönüllerinden samimi bir şekilde “âmin” demişlerdir.
Allah hep birlikte yaptığımız bu mukabeleyi, ahdi, duayı, tövbeyi kabul eylesin inşallah. Allah gönlümüzü vahyinin nuruyla aydınlatsın ve aşkı, muhabbetiyle diriltsin inşallah.
Mukabelemizde en son Bakara Sûresi’nde kalmıştık. Şimdi, hep beraber Bakara Sûresi’yle rabbimize nasıl cevap vermemiz, nasıl dua etmemiz gerektiğini anlamaya başlayalım ve sûreyi tamamlayalım inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Ve min haysu haracte fe velli vecheke şatral mescidil harâm: “Nereden yola çıkarsan çık, yüzünü Mescid-i Haram’a doğru çevir.” Ve haysu mâ kuntum fe vellû vucûhekum şatrah: “Ve nerede olursanız olun yüzünüzü o yana çevirin.” Li ellâ yekûne lin nâsi aleykum hucceh: “Öyle ki insanlar için aleyhinizde bir delil olmasın.” İllâllezîne zalemû minhum: “Ancak içlerinden haksızlık edenler başka.” Fe lâ tahşevhum vahşevnî: “Siz de onlardan korkmayın, benden korkun.” Ve li utimme ni’metî aleykum: “Böylece size olan nimetimi tamamlayayım.” Ve leallekum tehtedûn:1342 “Ve umulur ki hidayete erersiniz.”
Kemâ erselnâ fîkum resûlen minkum yetlû aleykum âyâtinâ: “İçinizden bir resul gönderdik ki size ayetlerimizi okuyup açıklasın.” Ve yuzekkîkum: “Ve sizi (şirkten) temizlesin.” Nefsinizi tezkiye edip terbiye etsin. Ve yuallimukumul kitâb: “Ve size kitabı öğretsin.” Vel hikmete ve yuallimukum mâ lem tekûnû ta’lemûn: “Size hikmeti ve bilmediklerinizi öğretsin.” Fezkurûnî ezkurkum: “Beni zikredin, ben de sizi zikredeyim.” Beni, ayetlerimi, resullerimi dinleyin ki ben de sizi zikredeyim. Veşkurû lî ve lâ tekfurûn:1343 “Bana şükredin, sakın nankörlerden olmayın.” Size nimetimi tamamlamak için indirdiğim kitabı, resulümü ve onun size okuduğu ayetleri dinlerseniz temizlenir, hikmeti öğrenirsiniz, bununla beraber şükretmiş, nankörlük etmemiş ve beni zikretmiş olursunuz, dolayısıyla ben de sizi zikrederim.
Allah bizi ayetlerini dinleyenlerden, nefsini şirkten temizleyenlerden, tezkiye edenlerden eylesin. Allah bizi kitabı, hikmeti ve bilmediklerini öğrenenlerden eylesin. Allah bizi kendisini zikreden ve kendisinin de zikrettiği kullarından eylesin. Allah bizi şükreden kullarından eylesin, nankörlük yapanlardan eylemesin inşallah.
Yâ eyyuhâllezîne âmenustainû bis sabri ves salâh: “Ey iman edenler! Sabır ve salatla (Allah’tan) isteyin (Allah’ı isteyin).” İnnallâhe meas sâbirîn:1344 “Muhakkak ki Allah sabredenlerle beraberdir.”
Allah bizi sabırla, salatla, namazla, Allah’ın dinini, resulünü desteklemekle Allah’tan yardım isteyenlerden, Allah’ı isteyenlerden, Allah’ın rızasını, cemalini isteyenlerden eylesin. Bu yardımı isterken de sebat edenlerden, sabredenlerden ve Allah’ın yardımını görenlerden eylesin inşallah.
Ve lâ tekûlû li men yuktelu fî sebîlillâhi emvât: “Allah yolunda öldürülenlere ‘ölü’ demeyin.” Bel ahyâun ve lâkin lâ teş’urûn:1345 “Onlar diridirler; ama siz bunun şuuruna varamazsınız.” Onların hayatını, hayatta olduklarını fark edemez, bunu şuur edemezsiniz.
Ve le nebluvennekum: “And olsun sizi imtihana tabi tutacağız.” Bi şey’in minel havfî vel cû’: “Korku ve açlıkla (gibi şeylerle).” Ve naksın minel emvâli vel enfusi ves semerât: “Mallardan, mahsullerden eksiltmekle, canlarınızla (sizi imtihana tabi tutacağız).” Ve beşşiris sâbirîn: “Sabredenleri müjdele.” Böyle bir imtihan karşısında sabredenleri müjdele. Ellezîne izâ esâbethum musibeh: “O kimseler ki onlara bir musibet isabet ettiği zaman.” Kâlû innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn: “Derler ki: Allah’tan geldik, yine ona döneceğiz.” Ulâike aleyhim salâvâtun min rabbihim ve rahmeh: “İşte, onlara rablerinden mağfiret ve rahmet vardır.” Ve ulâike humul muhtedûn:1346 “Onlar hidayete erdirilmiş olanlardır.”
Allah bizi Allah yolundayken ölenlerden eylesin. Ölümünden sonra insanların “ölü” dememesi gerektiği; yani Allah’ın “onlar diridir” dediği kullarından eylesin. Allah bizi açlıkla, korkuyla, mallarla, mahsullerin eksilmesiyle, canla imtihana tabi tuttuğunda sabredenlerden eylesin. Allah bizi kendisine musibet isabet ettiğinde “Allah’tan geldik, yine ona döneceğiz, rabbimiz bizi imtihana tabi tutuyor, bunun için rabbimiz neyi emrediyorsa onu yapalım” diyen ve bunun gereğini yapan kullarından eylesin. Allah bizi “böyle yapanlara rabbinden mağfiret vardır” dediği kullarından eylesin; çünkü Allah, bu kulların hidayette olduğunu beyan etmiştir. Allah bizi de hidayette eylesin inşallah.
Ve men tetavvaa hayrâ: “Kim gönlünden koparak bir hayır işlerse.” Fe innallâhe şâkirun alîm: “(Yaptığı hayır her ne olursa olsun) Muhakkak ki Allah, şükrün karşılığını verendir, âlimdir.” İnnellezîne yektumûne mâ enzelnâ minel beyyinâti vel hudâ: “Muhakkak ki indirdiğimiz açık delilleri ve hidâyeti gizleyenler var ya.” Min ba’di mâ beyyennâhu lin nâsi fîl kitâb: “Kitapta onu insanlara apaçık beyan ettikten sonra.” Allah onları kitabında apaçık beyan ettikten sonra ayetlerimizdeki hükümleri gizleyenler var ya! Ulâike yel’anuhumullâhu ve yel’anuhumul lâinûn:1347 “İşte, Allah onlara lanet eder, bütün lanetçiler de onlara lanet eder.”
İllellezîne tâbû ve aslahû: “Ancak tövbe edip hâlini düzeltenler.” Ve beyyenû fe ulâike etûbu aleyhim: “Ve (hakkı, hakikati) açıklayanlar (bundan müstesnadır). İşte, onların tövbelerini kabul ederim.” Ve enet tevvâbur rahîm: “Çünkü ben tevvab ve rahimim.” İnnellezîne keferû ve mâtû ve hum kuffâr: “Doğrusu inkâr edip de kâfir olarak ölenler.” Ulâike aleyhim la’netullâh: “İşte, Allah’ın laneti onların üzerinedir.” Vel melâiketi ven nâsi ecmaîn: “Ve meleklerin, bir de bütün insanların (laneti onların üzerinedir).” Allah’ın ayetlerini gizleyip bu hâl üzere kâfir olarak ölmüşlerse Allah’ın, meleklerin ve bütün insanların laneti onların üzerinedir. Hâlidîne fîhâ: “(Onlar cehennemliktir) İçinde ebedi olarak kalırlar.” Lâ yuhaffefu anhumul azâb: “Azap onlardan hafifletilmez.” Ve lâ hum yunzarûn:1348 “Ve onların yüzüne bakılmaz.” Onlar cehennemliktir, Kıyamet günü de ne onların yüzüne bakılır ne de azapları hafifletilir ve onlar orada ebedi olarak kalırlar.
Allah bizi ayetlerini gizleyenlerden eylemesin. Rabbinin vahyini dinledikten, anladıktan sonra ayetleri sanki hiç duymamış gibi kendi kendinden gizleyenlerden eylemesin. Allah bizi Allah’ın ayetlerinden yüz çevirenlerden, Allah’ın neyi vahyettiğini bildiği hâlde sanki bilmiyormuş gibi ayetleri anlatmaktan kaçınan kullarından eylemesin. Allah bizi lanetine uğrayanlardan eylemesin. Eğer böyle bir hata, yanlış yapmışsak tövbe edip Allah’ın ayetlerini açıklayanlardan eylesin inşallah.
Ve minen nâsi men yettehızu min dûnillâhi endâden yuhıbbûnehum ke hubbillâh: “İnsanlardan bazıları Allah’tan başka eşler tutar, onları Allah’ı sever gibi severler.” İnsanlardan öylesi var ki Allah’ı bırakıp insanlardan bazılarını Allah’tan başka ilah edinir, onları Allah’ı sever gibi severler. Vellezîne âmenû eşeddu hubben lillâh: “Oysaki mü’minlerin Allah’a olan muhabbetleri çok şiddetlidir.” Ve lev yerâllezîne zalemû iz yeravnel azâb: “(Bu şekilde kendine) Zulmedenler azabı görmüş olsalardı.” Ennel kuvvete lillâhi cemîâ: “(Azabı yakından gördüklerinde) Bütün gücün (kuvvetin) Allah’a ait olduğunu (sevilmeye asıl layık olanın Allah olduğunu) anlarlardı.” Ve ennallâhe şedîdul azâb:1349 “Muhakkak ki Allah’ın azabı çok şiddetlidir.”
Annemizin, babamızın, eşimizin, çocuğumuzun veya tabi olduğumuz önderimizin, rehberimizin, şeyhimizin, cemaatimizin, kısacası her kimin sözünü Allah’ın sözünün önüne koyuyor, rızasını gözetmeyi de Allah’ın rızasının önüne alıyorsak onu Allah’tan daha çok sevmişiz demektir. Bilmemiz lazım ki böyle bir hâli olanlar zulmedenlerdir ve böyleleri azabı gördüklerinde asıl sevilmesi gerekenin Allah olduğunu anlarlar; ama artık o gün iş işten geçmiştir.
Allah bizi herhangi birini Allah’ı sever gibi sevenlerden eylemesin. Allah bizi Allah’a karşı muhabbeti çok şiddetli olanlardan, Allah’a âşık olanlardan eylesin. Allah bizi herhangi bir insanın sözünü Allah’ın kelamının önüne koyanlardan eylemesin inşallah.
İz teberreellezînettubiû minellezînettebeû ve reavûl azâbe ve takattaat bihimul esbâb: “İşte, azabı gördüklerinde o tabi olunanlar kendilerine uyanlardan uzaklaşırlar ve aralarındaki bağlar kesilir.” O sevilenler azabı gördüklerinde sevenlerden alakalarını keserler artık onların aralarındaki bütün bağları, rabıtaları kopmuştur. Ve kâlellezînettebeû: “Ve (o sevenler) tabi olanlar diyecekler ki.” Lev enne lenâ kerrah: “Keşke bizim için (dünyaya) bir dönüş olsaydı.” Fe neteberrae minhum kemâ teberraû minnâ: “Onların (bugün) bizden uzak durdukları gibi biz de (dünyadayken) onlardan uzak dursaydık.” Onların bugün bizden alakasını kestiği gibi biz de onlardan alakamızı kesseydik ve onlara uymasaydık, tabi olmasaydık. Kezâlike yurîhimullâhu a’mâlehum haserâtin aleyhim: “Böylece Allah onlara hasret ve pişmanlık hâlinde bütün yaptıklarını gösterir.” Ve mâ hum bi hâricîne minen nâr:1350 “(O gün onlar ateştedir) Ve onlar ateşten çıkarılacak değillerdir.”
Allah bizi pişman olanlardan eylemesin. Allah bizi böyle dostlar edinenlerden eylemesin. Allah bizi dostluğu Allah için takva üzere olanlardan, Allah için birbirini sevenlerden eylesin inşallah.
Yâ eyyuhen nâs: “Ey insanlar!” Kulû mimmâ fîl ardı halâlen tayyibâ: “Yeryüzünde bulunanların helâl ve temiz olanlarından yiyin.” Allah’ın size verdiği helal ve temiz olan rızıklardan yiyin. Ve lâ tettebiû hutuvâtiş şeytân: “Ve şeytanın adımlarına tabi olmayın.” İnnehu lekum aduvvun mubîn: “Muhakkak ki o (şeytan) sizin apaçık düşmanınızdır.” İnnemâ ye’murukum bis sûi vel fahşâ’: “Şüphesiz o size kötülüğü ve aşırılığı (fahşayı) emreder.” Ve en tekûlû alâllâhi mâ lâ ta’lemûn:1351 “Bir de Allah’a karşı bilmediğiniz şeyleri söylemenizi (emreder).” Şeytan size Allah’ın, kendisi hakkında söylemediği, Allah hakkında bilmediğiniz şeyleri söylemenizi emreder.
Ve izâ kîle lehumuttebiû mâ enzelallâh: “Onlara (böyle olanlara) ‘Allah’ın indirdiğine tabi olun’ denildiği zaman.” Kâlû bel nettebiu mâ elfeynâ aleyhi âbâenâ: “Derler ki: Hayır, biz babalarımızı üzerinde bulduğumuz şeye (dine) tabi oluruz (onların söylediğine tabi oluruz).” E ve lev kâne âbâuhum lâ ya’kılûne şey’a: “Babalarının akılları bir şeye ermiyor olsa da mı!” Ve lâ yehtedûn:1352 “Ve hidayet yolunu bulmamışlarsa da mı (onlara uyacaklar)!”
Ve meselullezîne keferû ke meselillezî yen’ıku bi mâ lâ yesmeû illâ duâen ve nidââ: “Kâfirlerin durumu sadece çobanın bağırıp çağırmasını işiten hayvanların durumuna benzer.” Onlar hayvanlar gibidir, hayvanlara benzer. Nasıl ki çobanlar hayvanları çağırdığında hayvanlar onun bir şey söylediğini anlamadan onun peşine takılıyor, onu dinliyorlarsa atalarının dinine göre hareket edenler de böyledir, tıpkı hayvan gibidirler. Summun bukmun umyun fe hum lâ ya’kılûn:1353 “Onlar sağırdır, dilsizdir, kördür ve akıllarını kullanmazlar.”
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler!” Kulû min tayyibâti mâ razaknâkum: “Size verdiğimiz rızıkların temiz olanlarından yiyin.” Allah’ın size verdiği temiz ve helal olan rızıktan yiyin. Veşkurû lillâhi in kuntum iyyâhu ta’budûn: “Ve Allah’a şükredin, eğer ona (Allah’a) âbd oluyorsanız.” İnnemâ harrame aleykumul meytete ved deme ve lahmel hınzîr: “Muhakkak ki (Allah) size leşi (ölü hayvan etini) kanı ve domuz etini haram kıldı.” Ve mâ uhille bihî li gayrillâh: “Ve Allah’tan başkasının adına kesilenleri (kesilen hayvan etini haram kılmıştır).” Fe menidturra gayra bâgin ve lâ âdin fe lâ isme aleyh: “Ama kim mecbur kalırsa saldırmadan ve sınırı aşmadan (bunlardan yerse) ona günah yoktur.” Dara düşerseniz başkalarının hakkına tecavüz etmemek, aşırı gitmemek kaydıyla onlardan yiyebilirsiniz. İnnallâhe gafûrun rahîm:1354 “Muhakkak ki Allah ğafur ve rahimdir.”
İnnellezîne yektumûne mâ enzelallâhu minel kitâb: “Şüphesiz Allah’ın indirdiği kitaptan bir şey gizleyenler.” Ve yeşterûne bihî semenen kalîlâ: “Ve onu azıcık bir menfaate satanlar.” Ulâike mâ ye’kulûne fî butûnihim illen nâr: “İşte, onların yedikleri, karınlarını dolduran ateşten başka bir şey değildir.” Ve lâ yukellimuhumullâhu yevmel kıyâmeh: “Allah Kıyamet günü onlarla konuşmaz.” Ve lâ yuzekkîhim: “Ve onları temizlemez.” Ve lehum azâbun elîm:1355 “Onlar için elim bir azap vardır.”
Ulâikellezîneşteravud dalâlete bil hudâ: “Onlar hidayete karşılık dalâleti satın alanlardır.” Vel azâbe bil magfireh: “Ve mağfirete karşılık azabı (satın alanlardır).” Fe mâ asberehum alen nâr: “Onlar ateşe karşı ne kadar da sabırlıdır!” Zâlike bi ennellâhe nezzelel kitâbe bil hakk: “İşte, böyle! Muhakkak ki Allah, kitabı hak olarak indirmiştir.” Ve innellezînahtelefû fîl kitâbi le fî şikâkin baîd:1356 “Ve muhakkak ki kitapta (Allah’ın kitabı içinde) ihtilafa düşenler (haktan) uzak bir ayrılık içindedir.” Allah’ın kitabı üzerinde ihtilaf olmaz.
Allah bizi Allah’ın indirdiğine tabi olanlardan eylesin. Allah bizi “atalarımızı bu yol üzerinde bulduk” deyip atalarının yoluna uyanlardan eylemesin. Atalarının akıl erdiremediğini, hidayeti bulamadığını anlayanlardan eylesin. Hidayet, Allah’ın hidayetidir, Allah bizi Allah’ın hidayetine tabi olanlardan eylesin. Allah bizi “onlar kördür, sağırdır, dilsizdir” dediği, aklını kullanmayan, kullanmak istemeyen kullarından, körü körüne birilerinin peşine takılanlardan eylemesin. Allah bizi helal ve temiz olarak verdiği rızıklardan yiyenlerden, Allah’a şükredenlerden, Allah’a âbd olanlardan eylesin. Allah’ın, kitabında indirdiği herhangi bir şeyi gizleyenlerden, onu az bir paha karşılığında, dünya menfaati karşılığında satanlardan ve dünya menfaatini gözeterek ya da nefsani bir şey için Allah’ın ayetlerini gizleyenlerden eylemesin. Allah bizi “o gün onlarla konuşulmaz, onlar temize çıkarılmaz, onlar için elim bir azap vardır” dediği kullarından eylemesin. Hidayete karşılık dalâleti, mağfirete karşılık azabı satın alanlardan eylemesin. Allah bizi Allah’ın, kitabı hak olarak indirdiğine iman eden ve onu hak olarak kabul eden kullarından eylesin inşallah.
Leysel birre en tuvellû vucûhekum kıbelel maşrıkı vel magrıb: “İyilik, yüzünüzü doğuya ya da batıya çevirmeniz değildir.” İyilik; şu cemaatte ya da bu cemaatte olmanız, şu memlekette veya bu memlekette olmanız ya da Allah’ın emrettiği herhangi bir ibadeti tercih edip onu öne almanız değildir. Ve lâkinnel birre men âmene billâh: “Fakat iyilik şu kimsenin iyiliğidir ki Allah’a iman eder.” Vel yevmil âhır: “Ve ahiret gününe (iman eder).” Vel melâikeh: “Ve meleklere (iman eder).” Vel kitâb: “Ve kitaplara (iman eder).” Ven nebiyyîn: “Ve peygamberlere (iman eder).” Ve âtel mâle alâ hubbihî zevil kurbâ: “Bununla beraber malını sevdiği halde yakınlara verir.” Allah’ın kendisine verdiği malı sevdiği hâlde Allah’ı malından daha çok sevip onu Allah yolunda yakınlara verir. Başka kimlere verir? Vel yetâmâ: “Ve yetimlere (verir).” Vel mesâkîn: “Ve miskinlere.” Vebnes sebîl: “Ve yolda kalmışlara.” Ves sâilîn: “Ve isteyenlere.” İstemeyenlere dahi verir. Ve fîr rıkâb: “Ve esirlere (kölelere verir).” Ve ekâmes salâh: “Ve namazı ikame eder.” Ve âtez zekâh: “Ve zekâtı verir.” Temizlenmek için verir. Vel mûfûne bi ahdihim izâ âhedu: “Söz verdiği zaman sözlerini yerine getirir.” Önce Allah’a karşı ahdini yerine getirir. Ves sâbirîne fîl be’sâ’: “En sıkıntılı anda sabreder.” Ved darrâ’: “Ve hastalık anında (sabreder).” Ve hînel be’s: “Savaşın en şiddetli anında (sabreder).” Her hâlükârda imtihana tabi tutulduğunu bilir ve sabreder. Ulâikellezîne sadakû: “İşte, bunlar sadık olan kimselerdir.” Ve ulâike humul muttekûn:1357 “Ve bunlar takva sahipleridir.” Bunlar gerçekten iyi olan kimselerdir, bunlar ebrar olanlardır, iyilik bunların iyiliğidir ve iyilik de budur.
Allah bizi iyilerden eylesin. Herhangi bir yerde olduğundan dolayı kendini iyi zannedenlerden eylemesin. Allah bizi Allah’a, ahirete, meleklere, kitaplara, resullere, nebilere gerçek manada iman edenlerden eylesin. Allah bizi kendisine ikram ettiğini ikram edenlerden, onu yakınlara, yetimlere, kölelere, esirlere, boyunduruk altında olanlara, özgürlüğünü kaybetmiş olanlara, yolda kalmışlara, miskinlere ikram edenlerden, infak edenlerden eylesin. Allah bizi namazı ikame edenlerden, zekâtını verenlerden, verdiği sözü yerine getirenlerden, öncelikle Allah’a karşı ahdini yerine getirenlerden eylesin. Allah bizi en sıkıntılı anda, hastalıkta, savaşta hangi imtihana tabi tutulursa tutulsun mutlaka sabredenlerden, sadıklardan, takva sahibi olanlardan eylesin inşallah.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler!” Kutibe aleykumus sıyâmu kemâ kutibe alellezîne min kablikum: “Oruç sizden önceki kavimler üzerine (insanlar üzerine) farz kılındığı gibi sizin üzerinize de farz kılındı.” Leallekum tettekûn: “Umulur ki takva sahibi olursunuz.” Allah’ın emrini yerine getirip oruç tutarsanız takva sahibi olmayı umabilirsiniz. Eyyâmen ma’dûdât: “(Oruç) Sayılı günlerdedir.” Fe men kâne minkum marîdan ev alâ sefer: “Sizden kim hasta olur veya yolcu olursa (seferde olursa).” Fe iddetun min eyyâmin uhar: “Diğer günlerde tutar.” Tutamadığı günler sayısınca orucunu tutar, sayıyı tamamlar. Ve alellezîne yutîkûnehu fidyetun taâmu miskin: “Ama orucu tutmaya güç yetiremeyenlerin bir fakiri doyuracak kadar fidye vermeleri lazımdır.” Fe men tatavvaa hayran fe huve hayrun leh: “(Bunun dışında kim fazlasını yapmak isterse) Kim gönülden koparak iyilik yaparsa bu onun için daha hayırlıdır.” İlle de sadece bir fidye olması gerekmez. Ve en tesûmû hayrun lekum in kuntum ta’lemûn:1358 “Bununla beraber oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır, eğer bilirseniz.”
Şehru ramadânellezî unzile fîhil kur’ânu huden lin nâs: “Ramazan ayı o aydır ki onda (bu ayda) insanlar için hidayet olsun diye Kur’an indirilmiştir.” Ve beyyinâtin minel hudâ vel furkân: “Ve (gerçekleri, hakikatleri) beyan etmek (insanları) hidayete erdirmek, hak ile batılı ayırmak için (Kur’an indirilmiştir).” Fe men şehide minkumuş şehra fel yesumhu: “Bu yüzden kim bu aya şahit olursa (bu aya ulaşırsa) onda oruç tutsun.” Ve men kâne marîdan ev alâ sefer: “Kim hasta olur veya seferde olursa (yolcu olursa).” Fe iddetun min eyyâmin uhar: “Diğer günlerde tutar.” Tutamadığı günler sayısınca orucunu tutar, sayıyı tamamlar. Yurîdullâhu bikumul yusra: “(Çünkü) Allah sizin için kolaylık diler.” Ve lâ yurîdu bikumul usra: “Ve sizin için zorluk dilemez.” Ve li tukmilûl iddeh: “Ve sayıyı tamamlamanızı (ister).” Ve li tukebbirûllâh: “Allah’ı tekbir edin (tesbih edin).” Neden dolayı Allah’ı tekbir edin? Alâ mâ hedâkum: “Sizi hidayete erdirdiğinden dolayı.” Allah sizi hidayete erdirdiğinden, size bu Kur’an’ı indirdiğinden dolayı Allah’ı tekbir edin. Ve leallekum teşkurûn:1359 “Böyle yaparsanız şükretmiş olursunuz.” Allah’ın indirdiği Kur’an’la hidayete erin, hidayeti bulun, onu yol edinin. Bununla beraber bir de bu hidayet yoluna Allah sizi erdirdiği için, Kur’an’ı indirdiği için şükredin ve şükür için bu ayda oruç tutun, buyurdu Allah.
Peki, “Allah’ı tekbir edin” ne demektir?
Allah’ı tekbir edin demek “tek büyük olan, gerçek manada hakiki söz hakkına sahip olan sadece Allah’tır. Bu yüzden söz hakkı Allah’a aittir. Allah her neyi söylemişse hak odur, gerçek odur, doğru odur, deyin” demektir.
Ve izâ seeleke ıbâdî annî fe innî karîb: “Kullarım sana beni sorarlar, muhakkak ki ben (onlara) yakınım.” Ucîbu da’veted dâi izâ deâni: “(Kulum) Bana dua ettiğinde duasına (beni davet ettiğinde davetine) icabet ederim.” Felyestecîbû lî: “(Onlara söyle) O hâlde onlar da benim davetime icabet etsinler.” Nasıl? Velyu’minû bî: “Bana iman etsinler.” Leallehum yerşudûn:1360 “Böylece (bana iman ederlerse) rüştlerine erişirler.” Kemale erişir, kâmil insan, Hz. İnsan olurlar.
Allah bizi orucunu tutanlardan eylesin. Orucu tutamayınca fidyesini verenlerden eylesin. Allah bizi Ramazan ayını Kur’an ayı olarak idrak edenlerden eylesin. Allah’ın indirdiği kitabı okuyanlardan, dinleyenlerden, gönlünü ona açanlardan eylesin. Allah bizi Kur’an ile hakla batılı ayıranlardan, Kur’an’ın kendisine Furkan olduğu kullarından eylesin inşallah.
Allah bir de itikâfı beyan eder. Allah’ın mutlaka her konuda bir emri, hükmü vardır. Nasıl ki namaza başlamadan önce abdest alınması gerekiyorsa itikâf için de gerekli şartlar vardır. Allah bu şartları da belirtmiştir. Ve lâ tubâşirûhunne ve entum âkifûne fîl mesâcid: “(İtikâftayken) Mescitlerde ibadete çekilmiş olduğunuz zamanlarda hanımlarınıza yaklaşmayın.” Çünkü itikâfta olduğun süre boyunca bütün vaktini, zamanını Allah’a ayırdığın için sadece Allah ile beraber olman, ona hesap vermen, tefekkür edip ölmeden evvel ölmen, hayatını gözünün önünden geçirmen, bu yüzden nerede bir eksiğin, yanlışın varsa orayı tövbeyle, istiğfarla düzeltmen gerekir. Tilke hudûdullâh:1361 “Bunlar Allah’ın sınırıdır (emridir).” Allah, itikâftayken hanımlarımıza yaklaşma sınırı koymuştur.
Ve lâ te’kulû emvâlekum beynekum bil bâtıl: “Aranızda birbirinizin malını haksız yere yemeyin.” Ve tudlû bihâ ilel hukkâmi li te’kulû ferîkan min emvâlin nâs: “Bununla beraber başkasının malını yemek için hâkimlere rüşvet vermeyin.” Bil ismi ve entum ta’lemûn:1362 “Bunun yanlış olduğunu (günah olduğunu) bildiğiniz hâlde böyle yapmayın.”
Ve kâtilû fî sebîlillâhillezîne yukâtilûnekum: “Allah yolunda sizinle savaşanlarla siz de savaşın.” Ve lâ ta’tedû: “Ve (savaşırken) haddi aşmayın.” İnnallâhe lâ yuhıbbul mu’tedîn: “Muhakkak ki Allah, haddi aşanları sevmez.” Savaş esnasında karşı karşıya kaldığınız düşmanlarla savaşırken haddi aşmayın. Allah, haddini aşanları sevmez. Fe inintehev fe innallâhe gafûrun rahîm: “Eğer (savaştıklarınız savaştan) vazgeçerlerse muhakkak ki Allah ğafur ve rahimdir.” Yani siz de hemen savaştan vazgeçin. Fe inintehev fe lâ udvâne illâ alez zâlimîn:1363 “Eğer (savaştan) vazgeçerlerse düşmanlık sadece zalimlere karşıdır.” Yani sizinle savaşmış olsalar bile onlara düşmanlık yapmayın; çünkü düşmanlık sadece zalimlere, zulmedenlere karşı yapılır.
Allah bizi dostunu dost, düşmanını düşman bilenlerden eylesin. Allah bizi savaşırken haddini aşanlardan eylemesin. Allah bizi karşımızdaki af ve mağfiret dileyip savaştan, düşmanlıktan vazgeçtiğinde Allah’ın beyan ettiği gibi savaştan, düşmanlıktan vazgeçen kullarından eylesin. Allah bizi düşmanlığı sadece zalimlere yapan kullarından eylesin inşallah.
El haccu eşhurun ma’lûmât: “Hac bilinen aylardadır.” Fe men farada fîhinnel hacc: “Kim bu aylarda hacca niyet ederse (başlarsa).” Fe lâ refese ve lâ fusûka ve lâ cidâle fîl hacc: “Hac sırasında kadına yaklaşmak, günaha sapmak ve kavga etmek yoktur.” Hac yaparken, ihramlıyken tartışılmaz, kavga edilmez, günah işlenmez, kadına yaklaşılmaz, yanlış bir gözle bakılmaz. Ve mâ tef’alû min hayrın ya’lemhullâh: “Bununla beraber hayır namına ne yaparsanız (sizin içindir) Allah onu bilir.” Ve tezevvedû fe inne hayraz zâdit takvâ: “(Hacca gitmeden önce) Azık hazırlayın; ama azığın en hayırlısı muhakkak ki takva azığıdır.” Takva azığını; yani Allah’a karşı sorumluluk azığını hazırlayın.
Azık; sorumluluk demektir. Kâbe’ye giderken bu yolculuğa göre tedbir alıp azık hazırlarız; ama azığın en hayırlısı takva azığıdır. Bu; gönlünü Kâbe’ye, Allah’ın beytini tavafa, Allah’ın huzuruna çıkmaya hazırla, demektir. Vettekûni yâ ulîl elbâb:1364 “Ey gönül sahipleri! Bana karşı takva sahibi olun.” Ey akıl sahipleri, ey gönül sahipleri! Gönlünüzü hazırlayın, buyurdu Allah. Demek ki azık buymuş!
Gönlümüzü Allah’ın huzuruna hazırlamaz, Allah’a karşı takva sahibi olmazsak aklımızı, gönlümüzü kullanmamış, gönlümüzü açmamış oluruz. Arkadaşlar da gönlünü hazırlamalı, Allah’a karşı sorumluluğunu bilip bu sorumluluk elbisesini, takva elbisesini giymeli ve aklını, gönlünü bunun için kullanmalıdır.
Fe minen nâsi men yekûlu rabbenâ âtinâ fîd dunyâ: “İnsanlardan öylesi var ki ‘rabbim bana dünyada’ ver der.” Ve mâ lehu fîl ahirati min halâk: “Onun (böyle söyleyenlerin, böyle dua edenlerin, niyeti böyle olanların) ahiretten hiçbir nasibi yoktur.” Ve minhum men yekûl: “Onlardan kimisi de der ki.” Rabbenâ âtinâ fîd dunyâ haseneh: “Rabbimiz bize dünyada güzellik ver.” Ve fîl âhirati haseneh: “Ahirette de güzellik ver.” Ve kınâ azâben nâr:1365 “Ve bizi ateşin azabından koru.” Bunlar malı değil ahireti isteyenlerdir, öncelikli hedefleri her zaman için ahirettir.
Biri “ya rabbi! Bize dünyada ver” deyip dünyayı ister. Diğeri de “rabbim, bize dünyada da, ahirette de güzellik ver” der. Zaten dünyada güzel olan biri ahirette de güzel olur. Böyleleri dünyayı isteyenlerin duasını yapmaz, bunun yerine “ya rabbi! Ben seninle güzel olmak, seninle, vahyinle güzelleşmek, peygamberin ahlakına bürünüp öyle güzel olmak istiyorum. Senin ‘güzel’ dediklerinden, güzellerden olmak istiyorum” derler.
Bir de “bizi ateşten, ateş azabından koru” derler. Bu dünyada gönlü ateşle dolu olanlar öteki tarafta da ateştedir. “Bizi bu dünyada ateşten koru” derken “bizi yanlıştan, ateşe sebep olacak her türlü günahtan koru. Bir de ahirette bizi ateşten koru” diye dua ederler. Bu, çift taraflı bir duadır. Kul isterken ikisini birden ister. Böyle bir kulun istediği; Allah’ın rızasıdır, Allah’ın kendisi için murad ettiği hem dünya hem de ahiret güzelliğidir.
Ulâike lehum nasîbun mimmâ kesebû: “İşte onların (böyle söyleyenlerin, bunu dilde bırakmayıp amele dökenlerin) kazandıklarından kendileri için nasipleri vardır.” Vallâhu serîul hısâb:1366 “Ve Allah seriu’l hisabtır (hesabı çarçabuk, hemen görendir).” Biri böyle dua edip gereğini de yaparsa Allah onu hemen güzelleştirir, bu güzelliği hemen ona verir, yaptığının güzelliği onun üzerinde hemen görünür.
Allah bizi gönlünü hacca hazırlayanlardan eylesin. Hacda tartışmayanlardan, kimseye yanlış bir bakışla bakmayanlardan eylesin. Allah bizi azığını hazırlayanlardan, kendisine karşı takva sahibi olanlardan eylesin. Allah bizi aklını, gönlünü kullanan kullarından eylesin. Allah bizi “rabbim bana dünyada ver” diyenlerden eylemesin, “rabbim bana dünyada da, ahirette de güzellik ver ve beni ateş azabından, ateşten, günahtan, yanlıştan koru” diyenlerden ve bunun için çabasını, gayretini sarf eden kullarından eylesin. Allah, seriu’l hisab olarak hesabımızı görünce bizi bu güzelliği kendi üzerinde yaşayanlardan, tadanlardan eylesin inşallah.
Ve minen nâsi men yu’cibuke kavluhu fîl hayâtid dunyâ: “İnsanlardan öylesi var ki dünya hayatına dair sözleri (dünya hayatı için söylediği sözler) senin hoşuna gider.” Ve yuşhidullâhe alâ mâ fî kalbih: “Ve kalbinde olana Allah’ı şahit tutar.” Bir de kendi gönlündekinin güzel olduğunu söyleyip buna Allah’ı şahit tutar, yemin eder. Ve huve eleddul hısâm:1367 “Aslında o, hısımların (düşmanların) en azılısıdır.”
Ve izâ tevellâ seâ fîl ardı li yufside fîhâ: “O sizden ayrıldığı zaman yeryüzünde fesat çıkarmak için koşar (koşuşturur).” Ve yuhlikel harse ven nesl: “Ve ekin ve nesli yok etmeye çalışır.” Vallâhu lâ yuhıbbul fesâd: “Allah da bozgunculuğu sevmez.” Ve izâ kîle lehuttekıllâh: “Ona ‘Allah’a karşı takva sahibi ol (Allah’tan, Allah’ın azabından, gazabından sakın)’ dendiği zaman.” Ehazethul izzetu bil ism: “Nefsinin gururu onu günah işlemeye sevk eder.” Buna itiraz eder, Allah’a itaat etmeyi, ayetlerini dinlemeyi reddeder ve kabul etmez. Fe hasbuhu cehennem: “Ona cehennem kâfidir.” Ve le bi’sel mihâd:1368 “O ne kötü bir döşektir!”
Ve minen nâsi men yeşrî nefsehubtigâe mardâtillâh: “Bununla beraber insanlardan öylesi de var ki Allah’ın rızasına ermek için canını Allah yolunda kurban eder (feda eder).” Vallâhu raûfun bil ıbâd: “Ama Allah, kullarına karşı rauftur.” Onlara yumuşak davranır ve onlara zarar gelmesine müsaade etmez. Yâ eyyuhâllezîne âmenûdhulû fîs silmi kâffeh: “Ey iman edenler! Hep beraber topluca barışa (silm’e) girin.” Ve lâ tettebiû hutuvâtiş şeytân: “Şeytanın adımlarına tabi olmayın.” Böyle yapmazsanız şeytanın adımlarına uymuş, tabi olmuş olursunuz. İnnehu lekum aduvvun mubîn:1369 “Muhakkak ki şeytan sizin apaçık düşmanınızdır.”
Bir yerde savaş varsa, kavga varsa, gürültü varsa, sulh yoksa, barış yoksa o hâlde orada şeytana tabi olunmuş, Allah’a itaat edilmemiş demektir; çünkü Allah “hep beraber, toptan barışa, silm’e girin” buyurdu. Fe in zeleltum min ba’di mâ câetkumul beyyinât: “Size apaçık deliller geldikten sonra, yine de kayarsanız.” Allah’ın ayetlerini öğrendikten, anladıktan sonra şeytan ayağınızı kaydırırsa Allah hakkınızdaki hükmünü verir. Yani, Allah sizi rezil rüsva eder; çünkü böyle yaparak rabbinizi değil şeytanı dinlemiş olursunuz. Fa’lemû ennallâhe azîzun hakîm:1370 “İyi bilin ki Allah azîzdir, hakîmdir.”
Allah bizi öyle boş boş konuşanlardan, dünya hayatı hakkında atıp tutanlardan, yalan söyleyip başkalarını kandıranlardan eylemesin. Allah bizi “Allah’a itaat edin, rabbinizi dinleyin” dendiğinde nefsinin kibrinden dolayı itiraz edenlerden eylemesin. Allah bizi cehennemliklerden eylemesin. Allah’ın “cehennem onlar için kâfidir, cehennem ne kötü bir döşektir” dediği kullarından eylemesin. Allah bizi nefsini, canını Allah yolunda kurban edenlerden, Allah’ın rızasını kazanmak için canını feda edenlerden eylesin. Allah bizi, rauf olarak muamele ettiği kullarından eylesin. Hep beraber, toptan barışa girenlerden, barışı tesis edenlerden, barışa davet edenlerden eylesin. Allah bizi şeytana uyanlardan, şeytanı adım adım takip edenlerden, şeytana uyup başkalarına düşmanlık edenlerden eylemesin. Allah bizi şeytanı düşman olarak bilenlerden eylesin. Sadece diliyle değil bir de gönlüyle, fiiliyle, hayatıyla barışa yardım edenlerden, barışa davet edenlerden eylesin inşallah.
Zuyyine lillezîne keferûl hayâtud dunyâ: “Kâfirlere dünya hayatı süslü gösterildi.” Ve yesharûne minellezîne âmenû: “Onlar iman edenlerle alay ederler.” Vellezînettekav fevkahum yevmel kıyâmeh: “Hâlbuki takva sahipleri (Allah’a karşı sorumluluğunu bilip gereğini yerine getirenler) Kıyamet günü onların üstündedir.” Vallâhu yerzuku men yeşâu bi gayri hisâb:1371 “Ve Allah dilediği kimseye hesapsız rızık verir.”
Kânen nâsu ummeten vâhıdeh: “İnsanlar tek bir ümmetti.” Fe beasallâhun nebiyyîne mubeşşirîne ve munzirîn: “Sonra Allah, uyarıcı ve müjdeci olarak peygamberler gönderdi.” Ve enzele meahumul kitâbe bil hakkı li yahkume beynen nâsi fî mâhtelefû fîh: “(Bununla beraber) İnsanların, aralarında ihtilaf ettikleri şeylerde hükmetmeleri için onlarla beraber kitaplar indirdi.” Ve mâhtelefe fîhi illâllezîne ûtûhu min ba’di mâ câethumul beyyinât: “Ancak kendilerine kitap verilenler apaçık deliller geldikten sonra (bile) onda (kitapta) ihtilafa düştüler.” Allah’ın kendilerine kitap verdiği ümmetler, kavimler ihtilafa düştüler.
Peki, neden ihtilafa düştüler? Bunun cevabını Allah veriyor.
Bagyen beynehum: “Aralarındaki kıskançlıktan dolayı.” Kıskançlıklarından, hasetlerinden, aralarındaki ihtirastan dolayı kitap hakkında ihtilafa düştüler. Fe hedâllâhullezîne âmenû li mâhtelefû fîhi minel hakkı bi iznih: “Bunun üzerine Allah iman edenlere, üzerinde ihtilafa düştükleri gerçeği izniyle gösterdi.” Allah, iman edenleri hidayete erdirdi. Vallâhu yehdî men yeşâu ilâ sırâtın mustakîm: 1372 “Allah dilediği kimseyi sırat-el mustakim üzere hidayete erdirir.” O ihtilaf konusu olan şeyleri onlara mutlaka bildirir, öğretir ve iman etmiş samimi kullarına mutlaka hidayet yolunu gösterip onları hidayete erdirir.
Allah bizi Allah’ın kitabı üzerinde, ayetleri üzerinde ihtilaf edenlerden eylemesin. Allah’ın ayetlerini işitince “işittik ve itaat ettik” diyenlerden, “rabbim Allah’tır” diyenlerden eylesin. Allah bizi sırat-el mustakim üzere hidayette olanlardan eylesin. Allah’ın ayetlerine kendi kendine mana verip sapanlardan eylemesin. Allah bizi kıskançlık yapanlardan, haset edenlerden eylemesin inşallah.
Em hasibtum en tedhulûl cennet: “Yoksa siz cennete gireceğinizi mi sandınız.” Ve lemmâ ye’tikum meselullezîne halev min kablikum: “Sizden öncekilerin durumu başınıza gelmeden.” Yoksa siz şimdi geçmiştekilerin başına gelenler sizin de başınıza gelmeden cennete gireceğinizi mi sandınız! Messethumul be’sâu ved darrâu ve zulzilû: “Onlar öyle yoksulluk (öyle fakirlik) çektiler, onlara öyle belalar (öyle musibetler) geldi ki sarsıldılar.” Hattâ yekûler resûlu vellezîne âmenû meahu metâ nasrullâh: “Resul ve onunla birlikte iman edenler dediler ki: Allah’ın yardımı ne zaman?” Hem Allah’ın resulleri hem de onlarla beraber olan iman edenler “Allah’ın yardımı ne zaman gelecek” diyorlardı. E lâ inne nasrallâhi karîb:1373 “Muhakkak ki Allah’ın yardımı yakındır.” Siz de bu zahmetleri çekmeden, bu belalar, musibetler size gelmeden, “biz iman ettik” dedikten sonra sizi imtihana tabi tutmadan imanınızı kabul edip sizi cennete göndereceğimizi mi sandınız!
Allah bizi böyle zannedenlerden eylemesin. Allah bizi hayatın bir imtihan olduğunu anlayanlardan eylesin. Allah bizi imtihana tabi tutarken başımıza her ne musibet, bela gelirse gelsin bunun bir imtihan olduğunu bilip Allah’ın yardımını bekleyenlerden eylesin. Allah bizi yardımının yakın olduğuna iman edenlerden eylesin.
Yes’elûneke mâzâ yunfikûn: “Sana neyi infak etmeleri gerektiğini soruyorlar.” Kul mâ enfaktum min hayrin fe lil vâlideyn: “De ki: İnfak edeceğiniz şey ana, babanızın hakkıdır.” Vel akrabîne vel yetâmâ: “Ve yakınlarınızın ve yetimlerin.” Vel mesâkîni vebnis sebîl: “Ve yoksulların, bir de yolda kalmışların (hakkıdır).” Ve mâ tef’alû min hayrin fe innallâhe bihî alîm:1374 “Hayır namına her ne yaparsanız muhakkak ki Allah onu bilir.”
Ve yes’elûneke mâzâ yunfikûn: “Sana neyi infak etmeleri gerektiğini soruyorlar.” Kulil afv: “(Onlara) De ki: İhtiyaçtan fazlasını.” Kezâlike yubeyyinullâhu lekumul âyât: “Böylece Allah size ayetlerini beyan eder.” Leallekum tetefekkerûn:1375 “Umulur ki düşünürsünüz (akledip tefekkür edersiniz).”
İnnallâhe yuhıbbut tevvâbîn: “Muhakkak ki Allah çokça tövbe edenleri sever.” Ve yuhibbul mutetahhirîn:1376 “Ve (Allah) çokça temizlenenleri sever.” Nefsini tezkiye edip temizlenmiş olanları sever.
Ve lâ tettehızû âyâtillâhi huzuvâ: “Allah’ın ayetlerini alaya (hafife) almayın.” Vezkurû ni’metallâhi aleykum: “Allah’ın üzerinizdeki nimetlerini hatırlayın.” Ve mâ enzele aleykum minel kitâb: “Ve kitaptan size indirdiklerini (hatırlayın).” Vel hikmeh: “Ve hikmeti.” Yeızukum bih: “(Allah) Onunla size vaaz ediyor (öğüt veriyor).” Allah’ın size indirdiği kitabı ve hikmeti hatırlayın. Allah onunla size vaaz ediyor, öğüt veriyor. Vettekûllâh: “Allah’a karşı takva sahibi olun.” Va’lemû ennallâhe bi kulli şey’in alîm:1377 “Bilin ki Allah her şeyi (kemaliyle) bilendir.”
Allah bizi ayetlerini hafife alanlardan, alaya alanlardan eylemesin. Allah’ın her şeyi bildiğini, gördüğünü, işittiğini ve onun huzurunda olduğunu unutanlardan eylemesin inşallah.
Menzellezî yukridullâhe kardan hasenâ: “Kim, Allah’a güzel bir borç vermek ister?” Fe yudâifehu lehû ed’âfen kesîrah: “(Kim, Allah’a güzel bir borç verirse) Bilsin ki Allah onu katlar (kat kat yapıp) sonra onu ona ikram eder.” Vallâhu yakbidu ve yebsut: “Daraltan da ve genişleten de Allah’tır.” Darlığı ve genişliği veren Allah’tır. İster darlık anında ister genişlik anında olsun kim Allah’a güzel bir borç verirse; yani Allah yolunda Allah’ın kullarına verirse Allah onu kat kat katlar ve ona öyle ikram eder. Ve ileyhi turceûn:1378 “Sadece ona döndürüleceksiniz.” Sonra rabbiniz olan Allah’a döndürüleceksiniz ve Allah sizin ne yaptığınızı size haber verecek.
Yâ eyyûhellezîne âmenû: “Ey iman edenler!” Enfikû mimmâ razaknâkum: “Size rızık olarak verdiğimiz şeylerden infak edin.” Min kabli en ye’tiye yevmun lâ bey’un fîh: “Alışverişin olmadığı gün gelmeden önce.” Ve lâ hulletun ve lâ şefâah: “Ve hiçbir dostluğun ve şefaatin (olmadığı gün gelmeden önce).” Öyle bir günden sakının ki, öyle bir gün için hazırlanın ki o günde ne alışveriş, ne dostluk, ne de şefaat fayda verir. O gün gelmeden önce kendiniz için hazırlık yapın, infak edin. Vel kâfirûne humuz zâlimûn:1379 “(Bunu anlamayanlar kâfirdir) Ve kâfirler zalimlerin ta kendisidir.”
Allâhu lâ ilâhe illâ huvel hayyul kayyum: “Allah’tan başka ilah yoktur, hayy ve kayyum olan odur.” Bütün varlığı kıyamda tutan kayyum olan Allah’tır. Lâ te’huzuhu sinetun ve lâ nevm: “Ona ne bir gaflet ne de bir uyku bulaşır.” Lehu mâ fîs semâvâti ve mâ fil ard: “Göklerde ve yerde (ve ikisinin arasında) her ne varsa hepsi onundur.” Menzellezî yeşfeu indehû illâ bi iznih: “Onun izni olmadan hiç kimse şefaat edemez.” Ya’lemu mâ beyne eydîhim ve mâ halfehum: “O onların önceden yaptıklarını da sonradan yaptıklarını da bilendir.” Ve lâ yuhîtûne bi şey’in min ilmihî illâ bi mâ şâ’: “O dilemeden hiç kimse onun ilminden hiçbir şeyi kavrayamaz (anlayamaz).” Kulları bir şeyi ancak Allah’ın öğrettiği kadarıyla anlayabilir. Vesia kursiyyuhus semâvâti vel ard: “Onun kudret kürsüsü (saltanat kürsüsü) bütün semalardan ve arzdan geniştir (hepsini ihata etmiştir).” Ve lâ yeûduhu hıfzuhumâ: “Onları (bütün varlığı) muhafaza edip varlıkta tutmak (idare etmek) ona ağır gelmez.” Ve huvel aliyyul azîm:1380 “Ve o, aliyy ve azim olandır.” O yüceler yücesidir ve bütün azametin kendisine ait olduğu zattır.
Lâ ikrâhe fîd dîn: “Dinde ikrah ettirmek (nefret ettirmek, zorlamak) yoktur.” Kad tebeyyener ruşdu minel gayy: “Rüşt yolu da bellidir, dalâlet yolu da bellidir.” Hak da belli, batıl da bellidir, küfür de belli, iman da bellidir. Allah hepsini ortaya koyup beyan etmiştir. Onun için dinde ikrah ettirmek, nefret ettirmek, zorlamak yoktur. Dileyen iman eder, dileyen inkâr eder. Kimse, kimse üzerinde ne bekçi ne de zorlayıcıdır. Fe men yekfur bit tâgûti ve yu’min billâh: “Kim tağutu reddeder (Allah’tan başka şeyleri reddedip) Allah’a iman ederse.” Fe kadistemseke bil urvetil vuskâ: “İşte o, sağlam bir kulpa tutunmuştur.” Lânfisâme lehâ: “Kopmayan (bir kulpa tutunmuştur).” Vallâhu semîun alîm:1381 “Ve Allah her şeyi işiten ve her şeyi bilendir.” Allah böyle buyurduğu hâlde birini iman etmesi için zorlarsak bu durumda Allah’a, Allah’ın emrine karşı gelmiş oluruz. Rabbimiz ne söylediyse doğru olan odur ve bizim de öyle yapmamız gerekir.
Allah bizi ayetlerine iman edenlerden eylesin. Dinde hakkında bir kimseyi zorlayanlardan eylemesin. Dinden, imandan nefret ettirenlerden eylemesin. Allah bizi sağlam olan kulpuna sarılanlardan eylesin. Tağutu inkâr edip Allah’a iman edenlerden eylesin. “Rabbim Allah’tır” diyenlerden eylesin. Rabbinin yoluna en güzel sözle, hikmetle davet edenlerden eylesin. Rabbini, ahireti sevdirenlerden eylesin, Allah bizi nefret ettirenlerden eylemesin inşallah.
Allâhu velîyyullezîne âmenû: “Allah iman edenlerin (mü’minlerin) velisidir (dostudur).” Yuhricuhum minez zulumâti ilân nûr: “(Allah) Onları (kendisine iman edenleri) karanlıklardan nura çıkarır.” Vellezîne keferû evliyâuhumut tâgût: “O küfredenlerin (kâfirlerin) dostları da tağuttur.” Allah’tan başka şeylerdir, şeytanın verdiği vesveselerdir. Yuhricûnehum minen nûri ilâz zulumât: “O da onları nurdan karanlıklara sokar.” Ulâike ashâbun nâr: “İşte, bunlar ateş arkadaşlarıdır.” Hum fîhâ hâlidûn:1382 “Onlar orada ebedi olarak kalırlar.”
Kul ya Allah’ın dostluğunu kabul edip “rabbim, benim dostumdur, benim velimdir” deyip Allah’ı sever, rabbinin vahyini dinler, rabbinin gösterdiği yolda gidip rabbinin peygamberine tabi olur, böylelikle de rabbi onu vahyiyle, ayetleriyle karanlıklardan kurtarıp nura çıkarır, nur üzere kılar ya da kul, rabbini dinlemez, onun yerine başkalarını, başka şeyleri dinler. Kulun dinlediği ister insanlardan olan şeytan, isterse de cinlerden olan şeytan olsun, bu fark etmez, kul, Allah’tan başka birine uyduğunda Allah’ın nurunu terk etmiş ve karanlığa gömülmüş olur. Böyle birinin yeri de ateştir ve orada ebedi olarak kalır. Bunu Allah söylüyor.
Allah bizi kendisine dost olanlardan, veli olanlardan, Allah’ın vahyiyle, resulüyle karanlıklardan nura çıkaranlardan eylesin. Allah bizi tağuta dost olanlardan, nurdan kaçıp karanlığa gömülenlerden eylemesin. Allah bizi “bunlar ateş arkadaşlarıdır ve orada ebedi olarak kalırlar” dediği kullarından eylemesin inşallah.
Meselullezîne yunfikûne emvâlehum fî sebîlillâh: “Mallarını Allah yolunda sarf edenlerin hâli.” Ke meseli habbetin enbetet seb’a senâbile fî kulli sunbuletin mietu habbeh:1383 “Şuna benzer ki bir tane (tohum) ekilmiştir, yedi başak verir. O yedi başağın her birinde yüz tane vardır.” Allah burada misalle bire yedi yüz verdiğini beyan ediyor. Kul bir yapar; ama Allah onun gönlündeki imanından dolayı ona yedi yüz verir. Tabi, Allah’ın ikramı sadece bununla sınırlı değildir. Allah, kulun verdiğini onun için ekmeye devam eder. Kul yedi yüz almış olduğu için Allah da yedi yüz eker, dolayısıyla kul, Allah’tan bu defa yedi yüzün katını alır; yani yedi yüz bin alır. İşte, imanın iman doğurması, hidayete vesile olmak, Allah’ın ayetlerini, vahyini taşımak böyledir.
Allah bizi kendi yolunda koşanlardan, müsabaka yapanlardan eylesin. Allah bizi gönüllere hidayeti, vahyi, imanı taşıyanlardan eylesin. Ekilen bir tohumda yedi başak, her bir başakta da yüz tane misalindeki gibi Allah bizim de kazandıklarımızı bizim için ekip arttırsın inşallah.
Ellezîne yunfikûne emvâlehum fî sebîlillâh: “O kimseler ki mallarını Allah yolunda sarf edip.” Summe lâ yutbiûne mâ enfekû mennen ve lâ ezâ: “Sonra verdikleri şeyleri eza edip (verdikleri kişileri incitip) başa kakmayanların.” Lehum ecruhum inde rabbihim: “Rableri katında mükâfatları vardır.” Ve lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn:1384 “Onlar için bir korku yoktur ve onlar mahzun da olmayacaklardır.” Onlar için bir korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar sözü Allah’ın, veliler için söylediği sözdür. Bir de Allah “biri malını Allah yolunda sarf ettikten sonra ‘ben malımı Allah yolunda böyle harcadım’ diyecekse malını infak etmesin” buyurdu.
Kavlun ma’rûfun ve magfiretun, hayrun min sadakatin yetbeuhâ ezâ: “Güzel bir söz, hatayı bağışlamak arkasından eza gelen sadakadan daha hayırlıdır.” Vallâhu ganiyyun halîm:1385 “Ve Allah, ğaniy ve halimdir.” Allah, zengin ve halimdir. Allah’ın hiç kimseye ihtiyacı yoktur. Hem Allah yolunda infak edeceksin hem de başa kakacaksın, madem öyle o infakı yapma, bunun yerine güzel bir söz söyle ya da “yoktur” de. Bu, senin sadaka vermenden daha güzeldir. Allah ğaniydir, senin infak etmene ihtiyacı yoktur. Allah, ikram ederken halimdir; yani kullarının başına kakmaz. İkramını yumuşak bir şekilde letafetle, hilm ile yapar. Eğer sen yaptıklarını başa kakıyorsan o hâlde halim olamadın demektir.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler!” Lâ tubtılû sadakâtikum bil menni vel ezâ: “Sadakalarınızı gönül kırarak, başa kakarak boşa çıkarmayın.” Kellezî yunfiku mâlehu riâen nâs: “Malını insanlara gösteriş için sarf eden kimseler gibi (yapmayın).” Ve lâ yu’minu billâhi vel yevmil âhır: “Bunlar Allah’a ve ahirete inanmayan kimselerdir.” Eğer ahirete inanıyorsan Allah onun karşılığını verecek, neden bir de yaptığını başa kakıyorsun! Fe meseluhu ke meseli safvânin aleyhi turâb: “Böyle kimsenin misali üzerinde az bir toprak bulunan kayanın hâline benzer.” Fe esâbehu vâbilun fe terakehu saldâ: “Sonra şiddetli bir yağmur yağar (o kayanın üzerindeki toprağı giderir), bir tek kaya kalır.” Lâ yakdirûne alâ şey’in mimmâ kesebû: “(Onlar) Kazandıkları şeylerden hiçbir şey elde edemezler.” Yani yaptıkları hiçbir işe yaramamış, onlara hiçbir fayda vermemiştir. Vallâhu lâ yehdîl kavmel kâfirîn:1386 “Allah, kâfirler güruhunu hidayete erdirmez.” Böyle yapanlar kâfirdir; çünkü verdikleri sadakaların karşılığını Allah’tan beklemezler. Yaptıklarını büyüklük taslayıp başa kakarlar, sanki mal kendilerininmiş de kendi mallarını lütfedip insanlara hibe ediyorlarmış gibi zannederler.
Allah bizi malını Allah yolunda sarf ettiğinde bu yaptığını başa kakanlardan, Allah’ın “kâfirler” dediği güruha dâhil olanlardan eylemesin. Aksine malı sarf ettiğinden, ahirete gönderdiğinden dolayı verdiği zaman karşısındakine bir de teşekkür edip “siz bizim için cennet oldunuz” diyenlerden eylesin.
Ve meselullezîne yunfikûne emvâlehumubtigâe mardâtillâh: “Allah’ın rızasını kazanmak için mallarını infak eden kimselerin durumu.” Ve tesbîten min enfusihim: “Ve ruhlarındaki cömertliği kuvvetlendirmek için (infak edenlerin durumu).” Ke meseli cennetin bi rabvet: “Tepe üzerinde bulunan bir bahçeye benzer.” Esâbehâ vâbilun fe âtet ukulehâ dı’feyn: “Üzerine yağmur yağmış da iki kat ürün vermiştir.” Fe in lem yusıbhâ vâbilun fe tall: “Ona bol yağmur isabet etmese dahi bir çisinti bile onun için yeterlidir.” Vallâhu bimâ ta’melûne basîr:1387 “Allah yaptıklarınızı görendir.”
E yeveddu ehadukum en tekûne lehu cennetun min nahîlin ve a’nâb: “Sizden biri arzu eder mi ki hurmalardan ve üzümlerden bir bahçesi olsun?” Tecrî min tahtihel enhâr: “Onun altından nehirler aksın.” Lehû fîhâ min kullis semarât: “İçinde meyvelerin her türlüsü bulunsun.” Ve esâbehul kiber: “Ona da ihtiyarlık çökmüş olsun.” Ve lehu zurriyyetun duafâ’: “Sonra onun zayıf (yardıma muhtaç) çocukları (zürriyeti) olsun.” Fe esâbehâ ı’sârun fîhi nârun fahterakat: “Sonra da o bahçeye ateşli bir rüzgâr isabet ederek onu helak edip yok etsin (bunu ister misiniz)?” Allah yolunda malını infak edip başa kaktıysan hâlin bu misaldeki gibi olur, buyurdu Allah. Kezâlike yubeyyinullâhu lekumul âyât: “Allah size ayetlerini böyle açıklıyor.” Leallekum tetefekkerûn:1388 “Umulur ki tefekkür edersiniz (düşünürsünüz).”
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler!” Enfikû min tayyibâti mâ kesebtum: “Kazandıklarınızın iyilerinden infak edin.” Ve mimmâ ahracnâ lekum minel ard: “Ve sizin için yerden çıkardıklarımızdan (onların iyilerinden infak edin).” Allah yolunda sarf ederken kazandıklarınızın en iyisini, en güzelini Allah yolunda infak edin, sarf edin. Ve lâ teyemmemûl habîse minhu tunfikûn: “Onların kötüsünü infak etmeye kalkışmayın.” Çünkü onu Allah’a verdiğin için karşılığını Allah’tan bekleyecek, Allah’tan isteyeceksin. Ve lestum bi âhızîhı illâ en tugmidû fîh: “Kendiniz gözünüz kapalı olarak almayacağınız şeyleri (başkalarına vermeyin, verdikleriniz öylesine temiz olsun).” Va’lemû ennallâhe ganiyyun hamîd:1389 “Bilin ki şüphesiz Allah ğaniy ve hamid olandır.” Allah zengindir, bununla beraber şükre, hamda layık olandır.
Eş şeytânu yeidukumul fakr: “Şeytan sizi fakirlikle korkutur.” Ve ye’murukumbil fahşâ: “Ve sizi fuhşa (aşırı gitmeye, haddi aşmaya, malı biriktirip cimrilik yapmaya) teşvik eder.” Vallâhu yeidukum magfireten minhu ve fadlâ: “Allah ise size fazlından, mağfiretinden vaat eder.” Vallâhu vâsiun alîm: “Allah, ilmi geniş olandır, her şeyi bilendir.” Yu’til hikmete men yeşâ’: “(Allah) Dilediğine hikmet verir.” Ve men yu’tel hikmete fe kad ûtiye hayran kesîrâ: “Kime hikmet verilmişse ona pek çok hayır verilmiştir.” Ve mâ yezzekkeru illâ ulûl elbâb:1390 “Ve bunu ancak gönül sahipleri tefekkür edip anlar.”
Allah bizi aklını kullanan, hikmet verdiği kullarından eylesin. Gönlünü açıp gönlüyle anlayan kullarından eylesin. Allah’ın, fazlıyla müjdelediği kullarından eylesin. Allah bizi şeytanın korkuttuğu kullarından eylemesin. Allah bizi, Allah yolunda verirken en güzelini verenlerden eylesin. Allah bizi rabbini ğaniy ve hamid olarak bilenlerden eylesin inşallah.
Ve mâ enfaktum min nafakatin ev nezertum min nezr: “(Allah yolunda) Neyi infak ederseniz, neyi de nezrederseniz (vermeyi ahd ederseniz).” Fe innallâhe ya’lemuh: “Muhakkak ki Allah onu bilir.” Ve mâ liz zâlimîne min ensâr:1391 “Zalimlerin hiçbir yardımcısı yoktur.” Allah’ın bunu bilmediğini zannedenler ya da malı kendine ait zannedenler zalimlerin ta kendisidir.
İn tubdûs sadakâti fe niimmâ hiy: “Sadakaları aşikâr verirseniz bu güzeldir.” Ve in tuhfûhâ ve tu’tûhâl fukarâe fe huve hayrun lekum: “Ama onu fakirlere gizleyerek verirseniz bu sizin için daha hayırlıdır.” Ve yukeffiru ankum min seyyiâtikum: “Ve (Allah da bu sebeple) sizin günahlarınızın bir kısmını örter.” Bu yaptığınız günahlarınıza kefaret olur. Vallâhu bi mâ ta’melûne habîr:1392 “Allah yaptığınız şeylerden haberdar olandır.”
Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Leyse aleyke hudâhum: “Onların hidayete ermeleri senin üzerine (bir borç) değildir.” Ve lâkinnallâhe yehdî men yeşâ’: “Allah dilediği kimseyi hidayete erdirir.” Kim, Allah’ın hidayeti ile, vahyi ile hidayete ermek isterse Allah onu hidayete erdirir. Ve mâ tunfikû min hayrin fe li enfusikum: “Hayırdan her neyi infak ederseniz o kendi nefsiniz içindir (kendiniz içindir).” Ve mâ tunfikûne illebtigâe vechillâh: “Ama Allah’ın vechine (rızasına, cemaline) kavuşmak için verirseniz.” Ve mâ tunfikû min hayrin yuveffe ileykum: “Hayır olarak verdiğiniz ne varsa, karşılığı size tam olarak verilir.” Ve entum lâ tuzlemûn:1393 “Ve size zulmedilmez.” Allah size zulmetmez.
Lil fukarâillezîne uhsirû fî sebîlillâhi lâ yestatîûne darben fîl ard: “(Sadakalar) Kendilerini Allah yoluna adayan, yeryüzünde (dünya malını kazanmak için) dolaşmaya güç yetiremeyen fakirler içindir.” Yahsebuhumul câhilu agniyâe minet teaffuf: “Bilmeyenler, iffetlerinden dolayı onları zengin sanır.” Ta’rifuhum bi sîmâhum: “Sen onları simalarından tanırsın.” Lâ yes’elûnen nâse ilhâfâ: “Onlar insanlardan arsızca istemezler.” İnsanlardan isteyerek onları rahatsız etmezler. Ve mâ tunfikû min hayrin fe innallâhe bihî alîm:1394 “Hayır namına her neyi infak ederseniz muhakkak ki Allah onu bilir.”
Ellezîne yunfikûne emvâlehum bil leyli ven nehâri sirran ve alâniyeh: “O kimseler ki gece gündüz hem gizli hem aşikâre mallarını infak ederler.” Fe lehum ecruhum inde rabbihim: “İşte, onların ecirleri rableri katındadır.” Ve lâ havfun aleyhim: “Onlar için bir korku yoktur.” Ve lâ hum yahzenûn:1395 “Onlar mahzun da olmazlar.”
Ellezîne ye’kulûner ribâ lâ yekûmûne illâ kemâ yekûmullezî yetehabbetuhuş şeytânu minel mess: “O faiz yiyenler (başka türlü kabirlerinden) kalkmayacaklar; ancak şeytanın çarptığı kimse gibi kalkacaklar.” Zâlike bi ennehum kâlû innemâl bey’u mislur ribâ: “Bunun sebebi ise onların ‘faiz de tıpkı alışveriş gibidir’ demelerinden dolayıdır.” Ve ehallallâhul bey’: “Oysa ki Allah alışverişi helal kılmıştır.” Ve harramer ribâ: “Faizi ise haram kılmıştır.” Fe men câehu mev’izatun min rabbihî fentehâ: “(Bundan böyle) Kime rabbinden bir vaaz gelirse (ve faiz yemekten) vazgeçerse.” Fe lehu mâ selef: “Geçmişi onun olur.” Ve emruhû ilâllâh: “Ve onun işi (hükmü) Allah’a aittir.” Eğer tövbe ederse Allah onun geçmişini siler. Ve men âde fe ulâike ashâbun nâr: “Bununla beraber kim (faize) tekrar dönerse işte onlar ateş ehlidir.” Hum fîhâ hâlidûn:1396 “Onlar orada ebedi olarak kalacaktır.” Demek ki faiz yemenin karşılığı ebedi cehennemmiş; ama kim de tövbe ederse onun hükmü artık Allah’a aittir.
İnnellezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “Muhakkak ki iman edip salih amel işleyenler.” Ve ekâmûs salâh: “Ve namazı ikame edenler.” Ve âtevûz zekâh: “Ve zekâtı verenler.” Lehum ecruhum inde rabbihim: “İşte, onların ecirleri rableri katındadır.” Ve lâ havfun aleyhim: “Onlara korku yoktur.” Ve lâ hum yahzenûn:1397 “Ve onlar mahzun da olmazlar.”
Yâ eyyuhâllezîne âmenûttekûllâh: “Ey iman edenler! Allah’tan sakının (Allah’a karşı takva sahibi olun).” Ve zerû mâ bakiye miner ribâ: “Faizden geriye kalmış olan alacaklarınızı bırakın.” Sermayenizi alın, geriye kalan faizi ise bırakın. İn kuntum mu’minîn:1398 “Eğer mü’minseniz (böyle yapın).”
Fe in lem tef’alû fe’zenû bi harbin minallâhi ve resûlih: “Bunu yapmazsanız bilin ki Allah’a ve resulüne karşı harp ilan etmiş olursunuz.” Allah ve resulü size harp ilan etmiş olur. Ve in tubtum fe lekum ruûsu emvâlikum: “Eğer tövbe ederseniz mallarınızın ana sermayesi sizindir.” Lâ tazlimûne ve lâ tuzlemûn: “Bu durumda ne zulmetmiş ne de zulme uğramış olursunuz.” Ve in kâne zû usratin fe naziratun ilâ meysereh: “Alacağınız kimse zor durumda ise ona mühlet ve kolaylık vermeniz lazım (onu sıkıştırmayın).” Ve en tesaddekû hayrun lekum: “(Eğer ödeyecek durumu yoksa borcunuzu) Sadakaya sayarsanız sizin için hayırlı olan budur.” İn kuntum ta’lemûn:1399 “Eğer bilirseniz.” Bunu bilin, böyle anlayın.
Vettekû yevmen turceûne fîhî ilâllâh: “Öyle bir günden sakının ki o günde Allah’a döndürüleceksiniz.” Summe tuveffâ kullu nefsin mâ kesebet: “Sonra herkes neyi kazanmışsa kendisine tastamam ödenecek.” Ve hum lâ yuzlemûn:1400 “Ve onlar (hiç kimse) zulme uğramayacak.”
Şimdi okuyacağımız bu ayet bir sayfalık uzun bir ayettir; ama daha önce de dediğimiz gibi zamanımız kısıtlı olduğundan her ayeti eksiksiz okumamız mümkün değildir.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler!” İzâ tedâyentum bi deynin ilâ ecelin musemmen fektubûh: “Belirlenmiş bir süre için birbirinize borçlandığınız zaman onu yazın.” Birbirinizle alışveriş yaparken, borçlanırken mutlaka onu yazın. Yanlış yapmamanız için doğru olan budur. Vesteşhidû şehîdeyni min ricâlikum: “(Hatta borç anlaşması yaparken) Erkeklerinizden iki şahit bulundurun.” İki erkek şahit bulundurun. Fe in lem yekûnâ raculeyn: “İki erkek yoksa (bulunamazsa).” Fe raculun vemraetâni mimmen terdavne mineş şuhedâ’: “O zaman rıza göstereceğiniz şahidlerden bir erkek ile iki kadın (bulundurun).” En tedılle ıhdâhumâ fe tuzekkire ıhdâhumâl uhrâ: “Biri unuttuğunda ötekinin ona hatırlatması için.” Eğer iki erkek şahit bulunduramazsanız o zaman bir erkek şahit, biri unuttuğunda ötekinin ona hatırlatması için de mutlaka iki kadın şahit bulundurun. İllâ en tekûne ticâreten hâdıraten tudîrûnehâ beynekum: “Ancak aranızda yapıp bitirdiğiniz peşin bir ticaret (alışveriş) olursa (bu başkadır).” Fe leyse aleykum cunâhun ellâ tektubûhâ:1401 “Onu yazmamanızdan dolayı üzerinize bir günah yoktur.” Allah’ın hükmü böyledir, bunu unutmayın, “biz birbirimize güveniyoruz, bir şey olmaz” demeyin, borcunuzu yazın. Böyle yapmanız, yanlış yapılmaması adına daha uygundur.
Âmener resûlu bimâ unzile ileyhi min rabbihî vel mu’minûn: “Resul (Allah’ın resulü) rabbinden kendisine indirilene iman etti, mü’minler de.” Mü’minler de onun iman ettiği gibi iman ettiler. Kullun âmene billâh: “Hepsi (hep beraber) Allah’a iman ettiler.” Ve melâiketih: “Ve meleklerine (iman ettiler).” Ve kutubih: “Ve kitaplarına.” Ve rusulih: “Ve resullerine (iman ettiler).” Lâ nuferriku beyne ehadin min rusulih: “(Dediler ki) Onun (Allah’ın) resulleri arasında fark gözetmeyiz (hepsine iman ediyoruz).” Ve kâlû semi’nâ ve ata’nâ: “Ve dediler ki: İşittik ve itaat ettik.” Sen her neyi emrettiysen, vahyettiysen işittik ve itaat ettik. Allah’ın resulüyle beraber Allah’ın resulü gibi iman edenler “işittik ve itaat ettik” derler. Gufrâneke rabbenâ: “Rabbimiz! Bizi mağfiret et.” Ve ileykel masîr:1402 “Bizim dönüşümüz sanadır.”
Lâ yukellifullâhu nefsen illâ vus’ahâ: “Allah hiç kimseye gücünün yetmeyeceği şeyi teklif etmez (ona yüklemez).” Lehâ mâ kesebet: “Herkesin kazandığı şey kendisine aittir.” Ve aleyhâ mektesebet: “İşlediği de kendi aleyhinedir.” Kazandığı hayırsa lehine, şerse aleyhinedir. Rabbenâ lâ tuâhıznâ in nesînâ ev ahta’nâ: “(Ve yine onlar derler ki) Rabbimiz! Şayet unuttuysak (hata ettiysek) ya da yanıldıysak bizi hesaba çekme.” Onu mağfiret et, hesabın dışında bırak ve bizi onunla muaheze etme. Rabbenâ ve lâ tahmil aleynâ ısran kemâ hameltehu alellezîne min kablinâ: “Rabbimiz! Geçmiş ümmetlerdeki kullarına yüklediğin gibi bize de ağır yükler yükleme.” Rabbenâ ve lâ tuhammilnâ mâ lâ tâkate lenâ bih: “Rabbimiz! Bize gücümüzün yetmediği şeyleri yükleme.” Va’fu annâ: “Ve bizi affet.” Vagfir lenâ: “Bizi bağışla.” Verhamnâ: “Bize rahmet et (merhamet et).” Ente mevlânâ: “Sen bizim mevlamızsın (dostumuzsun).” Fensurnâ alel kavmil kâfirîn:1403 “Kâfir kavme karşı da (kâfir olan nefsimize karşı da) bize yardım et.”
Sadakallahulazim
Allah bizi okuduğumuz ayette mü’minlerin yaptığı duayı yapanlardan eylesin. Allah bizi Allah’a, meleklerine, kitaplarına, resullerine, ahirete Allah’ın resulünün iman ettiği gibi iman edenlerden ve “işittik ve itaat ettik” diyen kullarından eylesin. Allah bizi “ya rabbi! Geçmiş ümmetlerdeki kullarına yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme. Bilmeden, anlamadan, farkında olmadan yanıldıysak, yanlış yaptıysak bizi muaheze etme, hesaba çekme. Sen bizim rabbimizsin, bize rahmet et, bize merhamet et ve bizi mağfiret et” diyen kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
