23.Bölüm (NAHL - ENBİYÂ - MU’MİNÛN - SECDE TÛR - MULK - MEÂRİC - NEBE SÛRELERİ)
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın ayetlerine cevap vermeye, imanımızı tazelemeye ve Allah ile olan ahdimizi yenilemeye çalışıyorduk.
Allah ayet-i kerimede “Allah’a, resulüne ve emanetlerinize hainlik yapmayın”1155 buyurmuştur. Allah’ın kitabı bize emanet olarak bırakılmıştır, dolayısıyla bu emanete hainlik yapmamak için onu okumamız, dinlememiz ve onu imana, ahlaka, amele dönüştürmemiz gerekir. Şayet Allah’ın kitabını terk edip onu dinlemeye, okumaya, anlamaya çalışmazsak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in emanetine hainlik yapmış oluruz.
Biz de hainlerden olmamak için rabbimizin vahyini okuyor, dinliyor ve hep beraber imanımızı, Allah ile olan ahdimizi tazelemeye, yenilemeye çalışıyoruz inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Etâ emrullâhi fe lâ testa’cilûh: “Onu (Allah’ın emrini, azabını) acele istemeyin, Allah’ın emri gelir.” Subhânehu ve teâlâ ammâ yuşrikûn:1156 “O, subhandır (her türlü noksanlıktan münezzehtir, bütün kemal sıfatlarıyla muttasıftır) ve onların şirk koştukları şeylerden münezzehtir (beridir).” Evet, Allah’ın vahyine iman etmezseniz o azap mutlaka size gelir, hiç acele etmeyin, buyurdu Allah.
Halakas semâvâti vel arda bil hakk: “(Allah) Gökleri ve yeri hak ile yaratmıştır.” Teâlâ ammâ yuşrikûn:1157 “O (Allah) onların şirk koştukları şeylerden yücedir.” Allah, gökleri ve yeri boş ve gereksiz yere yaratmamıştır, bunları yaratmasında mutlaka bir muradı vardır. Dolayısıyla biri bunu anlamaz “Allah bunları boşuna yaratmış” derse Allah’a şirk koşmuş olur.
Halakal insâne min nutfeh: “O, insanı bir nutfeden yarattı.” Fe izâ huve hasîmun mubin:1158 “Ama o (insan, rabbine karşı) apaçık bir hasım olmuştur.” İnsan, rabbini dinlemek ve anlamaya çalışmak yerine onun ayetleriyle, vahyiyle mücadele eder.
Allah bizi vahyiyle mücadele edenlerden eylemesin. Allah bizi vahyini dinleyip iman edenlerden eylesin inşallah.
Li yahmilû evzârahum kâmileten yevmel kıyâmeh: “Kıyamet gününde kendi günahlarını tam olarak yüklenmeleri için.” Ve min evzârillezîne yudıllûnehum bi gayri ilm: “Ve bilgisizce dalâlete düşürdükleri kimselerin günahlarından bir kısmını da (yüklenmeleri için).” E lâ sâe mâ yezirûn:1159 “Bak ne kötü şey yükleniyorlar!”
Kıyamet günü en kötü hâldeki insanlar; bilgisi, bir ilmi olmadığı ve rabbinden bir bilgi almadığı hâlde insanları yoldan çıkararak kendi hevalarına göre yol gösterip insanları saptıranlardır. Onlar hem kendi günahlarını hem de saptırdıkları kişilerin günahlarını yüklenirler.
Ellezîne teteveffâhumul melâiketu zâlimî enfusihim: “Meleklerin, kendilerine zulmederlerken canlarını aldıkları kimseler.” Fe elkavûs seleme mâ kunnâ na’melu min sû’: “Biz hiçbir kötülük yapmıyorduk, diyerek teslim olurlar.” Belâ innallâhe alîmun bimâ kuntum ta’melûn: “(Melekler onlara der ki) Muhakkak ki Allah sizin neler yapmakta olduğunuzu bilendir.” Fedhulû ebvâbe cehenneme hâlidîne fîhâ: “(Onlara) O hâlde, içinde ebedî kalacağınız cehennemin kapılarından girin (denilir).” Fe lebi’se mesvâl mutekebbirîn:1160 “Büyüklenen kimselerin yeri ne kötüdür!”
Melekleri, kendine zulmedenlerin üzerine gönderdiğimizde meleklerimiz onların canlarını alırken zulmedenler teslim olduklarını söyleyerek: Biz kötülük yapanlardan değildik, derler. Melekler de onlara: Muhakkak ki Allah sizin neler yapmakta olduğunuzu bilendir, der ve onlara cehennemin kapıları açılır sonra da onlara kapıdan girin, siz orada ebedi olarak kalacaksınız. Allah’ın ayetlerine, vahyine karşı müstekbir davranan, büyüklenen kimselerin yeri ne kötüdür, denir.
Ve kîle lillezînettekav mâzâ enzele rabbukum: “Takva sahiplerine ‘rabbiniz ne indirdi’ dendiğinde.” Kâlû hayrâ: “Derler ki: Hayr (rabbimiz bize hayır indirdi).” Lillezîne ahsenû fî hâzihid dunyâ haseneh: “Bu dünyada muhsinlere (güzel yapanlara) güzel mükâfat vardır.” Ve le dârul âhırati hayr: “Ahiret yurdu ise daha hayırlıdır.” Ve le ni’me dârul muttekîn:1161 “Muttakilerin varacağı yurt ne güzeldir!”
Takva sahiplerine “size ne indirildi” diye sorulduğunda “rabbimiz hayrı indirmiştir” derler. Hayrı rabbinden bilenler takva sahipleridir. Hayır; Allah’ın indirdiğidir, Allah’ın vahyettiğidir. Böyle muhsin olanlar, güzel olanlar için hem dünyada hem de ahirette bir mükâfat vardır. Ahiret yurdu elbette ki onlar için daha hayırlıdır. Muttakilerin varacağı yurt ne güzeldir!
Cennâtu adnin yedhulûnehâ tecrî min tahtihal enhâr: “(O muttakilerin) Varacakları yer, altından ırmaklar akan Adn cennetleridir.” Lehum fîhâ mâ yeşâûn: “Onlar için orada istedikleri her şey vardır.” Kezâlike yeczîllâhul muttekîn: “İşte, Allah, muttakileri böyle mükâfatlandırır.” Ellezîne teteveffâhumul melâiketu tayyibîn: “O tertemiz olanların canlarını melekler alırken.” Yekûlûne selâmun aleykumudhulûl cennete bimâ kuntum ta’melûn:1162 “(Onlara) Derler ki: Allah’ın selamı üzerinize olsun, yapmış olduğunuzdan (güzel amellerden) dolayı girin cennete!”
Allah bizi melekler ruhlarını alırken “biz yanlış yapmıyorduk” deyip kendi kendini kandıranlardan eylemesin. Allah bizi muttakilerden eylesin. Meleklerin, canlarını alırken “Allah’ın selamı üzerinize olsun” dediği kullarından eylesin inşallah.
Fe hel alâr rusuli illâl belâgul mubîn: “Resullerimize düşen sadece apaçık bir tebliğdir.” Ve lekad beasnâ fî kulli ummetin resulâ: “And olsun ki biz her ümmete bir resul göndermişizdir.” Eni’budûllâhe vectenibût tâgût: “(Her bir resulü gönderirken onlara söylediğimiz şey) Sadece Allah’a âbd olun ve tağuttan (onun fitnesinden) sakının.” Allah’tan başka her ne varsa o fitneden sakının. Fe minhum men hedallâh: “Onlardan kimine Allah hidayet verdi.” Ve minhum men hakkat aleyhid dalâleh: “Ve onlardan kiminin üzerine de dalâlet hak oldu.” Allah kime hidayet vermişse o kişi Allah’ın hidayeti üzeredir. Kimi de dalâlette bırakmışsa; yani Allah’ın hidayetiyle hidayet bulmamışsa o kişi dalâlette kalmıştır. Dalâlette kalmak onların üzerine hak olmuştur. Fe sîrû fîl ardı fanzurû keyfe kâne âkıbetul mukezzibîn:1163 “Yeryüzünde gezin de görün, inkâr edenlerin sonu nasıl olmuştur!”
Allah bizi Allah’ın hidayetiyle hidayetlenenlerden eylesin. Allah’ın hidayetinden, vahyinden kaçıp dalâlette kalanlardan eylemesin inşallah.
İnnemâ kavlunâ li şey’in izâ eradnâhu: “Muhakkak ki herhangi bir şeyin olmasını dilediğimizde söyleyeceğimiz söz.” En nekûle lehu kun fe yekûn: 1164 “Ona sadece ‘ol’ dememizdir, o da hemen oluverir.” Bir şeyin olmasını dilediğimizde emrimiz sadece ona ‘ol’ demektir, o da hemen oluverir.
Ve lillâhi yescudu mâ fîs semâvâti ve mâ fîl ard: “Göklerde ve yerde her ne varsa hepsi Allah’a secde eder.” Min dâbbetin vel melâikeh: “Bütün canlı mahlûkat ve melekler de (secde eder).” Ve hum lâ yestekbirûn: “Ve onlar asla büyüklük taslamazlar.” Onlar rablerine karşı asla büyüklük taslamaz, müstekbir olmazlar. Yehâfûne rabbehum min fevkıhim: “Onlar hükmü üzerlerinde geçerli olan rablerinden korkarlar.” Ve yef’alûne mâ yu’merûn:1165 “Ve emredildikleri şeyi yaparlar.” Allah onlara her neyi emretmişse o emrolundukları şeyleri yerine getirirler.
Ve lev yuâhızullâhun nâse bi zulmihim: “Eğer Allah, insanları zulümleri sebebiyle yakalasaydı.” Mâ terake aleyhâ min dâbbeh: “Arz üzerinde (yer üzerinde) tek bir canlı varlık bırakmazdı.” Ve lâkin yuahhıruhum ilâ ecelin musemmâ: “Ama onları takdir edilen bir süreye kadar erteler.” Ecelleri gelinceye kadar onları geçindirir. Fe izâ câe eceluhum: “Süreleri geldiği zaman ise (o an geldiğinde).” Lâ yeste’hırûne sâaten ve lâ yestakdimûn:1166 “Ne bir saat geri kalabilirler ne de öne geçebilirler.” Ecel vakitleri ne bir saat ileri ne de geri alınır.
Tallâhi lekad erselnâ ilâ umemin min kablik: “Allah’a and olsun ki (muhakkak) biz senden önce de her ümmete bir resul göndermişizdir.” Fe zeyyene lehumuş şeytânu a’mâlehum: “Ama şeytan onlara amellerini süslü gösterdi.” Fe huve veliyyuhumul yevm: “Bugün o (şeytan) onların dostudur.” Şeytan onların velisi ve onlar da şeytanın velisi, dostu oldu. Ve lehum âzâbun elîm: “Onlar için elim bir azap vardır.” Ve mâ enzelnâ aleykel kitâbe illâ li tubeyyine lehumullezîhtelefû fîh: “Biz bu kitabı sana ihtilaf ettikleri şeyleri onlara beyan edesin diye indirdik.” Ve huden ve rahmeten li kavmin yu’minûn:1167 “Bir de iman eden bir topluma hidayet ve rahmet olsun diye (indirdik).” İman edip hidayette olmak isteyenler için rahmet olarak indirdik.
Ellezîne keferû ve saddû an sebîlillâh: “O kâfirler Allah yolundan saptıranlardır.” Zidnâhum azâben fevkal azâbi bimâ kânû yufsidûn:1168 “Yapmakta oldukları bozgunculuklar sebebiyle onların azaplarını kat kat artıracağız.” Onlar her ne bozgunculuk yapmışlarsa günahlarının üzerine onu da ilave edeceğiz. Azap onlara hak olmuştur, onlar azaplarını ziyadeleştirmişlerdir.
Ve yevme neb’asu fî kulli ummetin şehîden aleyhim min enfusihim: “O gün (insanları dirilteceğimiz gün) her kavimden (her ümmetten) onların üzerine kendi aralarından bir şahit getiririz.” Ve ci’nâbike şehîden alâ hâulâ’: “Seni de hepsinin üzerine şahit olarak getiririz.” Ve nezzelnâ aleykel kitâbe tibyânen li kulli şey’: “Sana bu kitabı her şeyi beyan etmen için indirdik.” Ve huden ve rahmeten ve buşrâ lil muslimîn: “Ve Müslümanlara (Allah’a teslim olanlara) müjde olsun, rahmet olsun, hidayet olsun (diye indirdik).” İnnallâhe ye’muru bil adli vel ihsâni ve îtâi zîl kurbâ: “Muhakkak ki Allah adaleti, iyilik yapmayı, akrabalara ikram etmeyi (vermeyi) emreder.” Ve yenhâ anil fahşâi vel munkeri vel bagy: “Aşırı gitmeyi (fuhşu), kötülükleri, azgınlık etmeyi de yasaklar.” Yeizukum leallekum tezekkerûn:1169 “O (Allah) düşünesiniz diye (tezekkür edesiniz diye, aklınızı kullanasınız diye) size vaaz eder.”
Ve evfû bi ahdillâhi izâ ahedtum: “Herhangi bir konuda ahitleştiğinizde Allah’ın ahdini (ahdinizi) yerine getirin.” Ve lâ tenkudûl eymâne ba’de tevkîdihâ: “Yeminlerinizi sağlam bağladıktan sonra onu bozmayın.” Ve kad cealtumullâhe aleykum kefilâ: “Çünkü Allah’ı üzerinize kefil yaptınız.” İnnallâhe ya’lemu mâ tef’alûn:1170 “Şüphesiz Allah sizin yaptıklarınızı bilir.”
Ve lâ tettehızû eymânekum dehalan beynekum: “Yeminlerinizi aranızda aldatma vesilesi yapmayın.” Fe tezille kademun ba’de subûtihâ: “Yoksa sağlam bastıktan sonra ayaklarınız kayar.” Ve tezûkus sûe bimâ sadedtum an sebîlillâh: “Ve Allah yolundan alıkoymanız sebebiyle kötülüğü tadarsınız.” Ve lekum azâbun azîm:1171 “Ve sizin için büyük bir azap vardır.”
Ve lâ teşterû bi ahdillâhi semenen kalîlâ: “Allah’ın ahdini (Allah ile ahitleştiğinizde ahdinizi) az bir bedelle satmayın.” İnnemâ indallâhi huve hayrun lekum in kuntum ta’lemûn: “Şüphesiz bilmiş olursanız Allah katında bu sizin için daha hayırlıdır.” Mâ indekum yenfedu ve mâ indallâhi bâk: “Sizin yanınızdakiler tükenir; ama Allah’ın katındakiler bakidir.” Ve le necziyennellezîne saberû ecrehum bi ahseni mâ kânû ya’melûn:1172 “Sabredenleri muhakkak ki mükâfatlandırırız ve onlara her ne yapmışlarsa daha güzel bir ecirle karşılık vardır.”
Men amile sâlihan min zekerin ev unsâ ve huve mu’min: “Mü’min kadın olsun, erkek olsun kim salih bir amel işlerse.” Fe le nuhyiyennehu hayâten tayyibeh: “Muhakkak ki onu güzel bir hayat ile yaşatırız.” Ve le necziyennehum ecrehum bi ahseni mâ kânû ya’melûn:1173 “Ve mutlaka yapmış oldukları amellerin daha güzeliyle onlara mükâfatlarını veririz.”
Fe izâ kara’tel kur’âne festeız billâhi mineş şeytânir racîm: “Kur’an okunduğu vakit kovulmuş şeytandan Allah’a sığın.” İnnehu leyse lehu sultânun alâllezîne âmenû: “Muhakkak ki onun (şeytanın) iman edenler üzerinde hiçbir şekilde gücü (kuvveti, saltanatı) yoktur.” Ve alâ rabbihim yetevekkelûn: “Onlar rablerine tevekkül edenlerdir.” İnnemâ sultânuhu alâllezîne yetevellevneh: “Onun (şeytanın) hâkimiyeti sadece onu veli (dost) edinenleredir.” Vellezîne hum bihî müşrikûn:1174 “Onlar onu (şeytanı) Allah’a şirk koşarlar.”
Belki burayı biraz izah etmek gerekir. Evet, Allah Kur’an okunduğu zaman taşlanmış şeytandan Allah’a sığınmamızı buyurdu. Dikkat edilirse Allah “dilinle ‘şeytandan Allah’a sığınırım’ de” buyurmadı, yani “Allah’a sığındığını dilinle ifade et” demedi, aksine “bu sığınmayı yap” buyurdu.
Peki, şeytandan, Allah’a nasıl sığınmamız gerekir?
Kur’an okurken veya dinlerken “bu, rabbimin kelamıdır, rabbim bunu bana vahyetmiş” dediğimizde şeytan orada bulunmaz; ama “bakalım Allah ne söylemiş, söyledikleri aklıma uyuyor mu, uymuyor mu” ya da “benim de bir fikrim var, Allah’ın söyledikleri fikrime uymazsa bir şekilde onu fikrime uydurmaya çalışırım” dersek o zaman şeytandan Allah’a sığınamamış oluruz.
Bir de “şeytanın, Allah’a tevekkül eden mü’minler üzerinde herhangi bir saltanatı, gücü yoktur. Sadece, onu dost edinenlerin üzerinde şeytanın gücü vardır” buyurdu Allah. İnsan, kendisi şeytanı dost olarak seçtiği için onu dinler. Eğer biri rabbini dinlemez, şeytanı dinler ve onu araya koyarsa bu durumda şeytanı Allah’a şirk koşmuş olur. Bu yüzden böyleleri müşriktir, buyurdu Allah.
Allah’ın ayetlerini hafife almamak gerekir. Allah, şeytanı dinleyenlerin müşrik olduğunu söylüyorsa bu durumda bunu ciddiye almak gerekir. Eğer “şeytan bana böyle vesvese verdi, şeytanın peşine takıldım, kendime güç yetiremedim” dersen şeytanı dost edinmişsin, onun peşinden gidiyorsun, bununla beraber rabbine iman etmemiş, ona tevekkül etmemişsin demektir.
Allah bizi mü’minlerden, salih amel işleyenlerden eylesin. Allah bizi Kıyamet günü mükâfatlandırdığı kullarından eylesin. Allah bizi Allah’ın kelamını, Kur’an’ı okurken kovulmuş şeytandan Allah’a sığınanlardan eylesin. Allah bizi şeytanı veli edinenlerden eylemesin. Allah bizi gerçek manada iman edip rabbine tevekkül eden kullarından eylesin. Allah bizi şeytanın vesvesesine taviz vererek onu dinleyip Allah’a şirk koşanlardan eylemesin inşallah.
Men kefere billâhi min ba’di îmânih: “Kim iman ettikten sonra Allah'ı inkâr ederse (kâfir olursa).” İllâ men ukrihe ve kalbuhu mutmainnun bil îmân: “Kalbi iman ile dolu olduğu halde (inkâra) zorlanan müstesna.” Ve lâkin men şeraha bil kufri sadran fe aleyhim gadabun minallâh: “Fakat kim kalbini kâfirliğe açarsa, işte Allah'ın gazabı bunlaradır.” Ve lehum azâbun azîm: “Ve onlar için büyük bir azap vardır.” Zâlike bi ennehumustehebbûl hayâted dunyâ alâl âhırah: “Şüphesiz bu onların dünya hayatını ahirete tercih etmelerinden dolayıdır.” Ve ennallâhe lâ yehdîl kavmel kâfirîn:1175 “Muhakkak ki Allah, kâfirler güruhunu hidayete erdirmez.”
Ulâikellezîne tabeallâhu alâ kulûbihim ve sem’ihim ve ebsârihim: “Allah bu kimselerin kalplerine, kulaklarına (işitmelerine) ve gözlerine (görmelerine) mühür vurmuştur.” Ve ulâike humul gâfilûn: “Ve onlar gâfil olanlardır.” Lâ cereme ennehum fîl âhırati humul hâsirûn:1176 “Muhakkak ki ahirette hüsrana uğrayanlar da onlardır.”
Demek ki bir de imandan sonra küfre düşmek varmış ve böyleleri dünya hayatını ahirete tercih ettikleri için; yani dünyayı ahiretten daha çok sevdikleri için kâfir oluyormuş! Allah böylelerine gazap ettiğini ve onların ahirette de hüsrana uğradıklarını buyurdu. Bu yüzden “ben iman ettim” deyip kurtulacağımızı zannetmeyelim. Son nefese kadar mutlaka imanımızı korumamız, muhafaza etmemiz, bir mü’min olarak Allah’a kul olarak yaşamaya çalışmamız, nefisle, şeytanla sürekli bir cihad, bir mücadele içinde olmamız gerekir.
Resulullah Efendimiz (s.a.v.) Uhud şehidlerini defnederken onlar için elini açıp “ya rabbi! Ben bunların mü’min olduklarına, mü’min olarak yaşadıklarına ve mü’min olarak yolunda can verdiklerine şahidim” deyip dua ettiğinde Hz. Ebubekir (r.a.) “ya Resulullah! Sadece onları saydın, bize de şahit olmuyor musun” diye sorar. Bunun üzerine Resulullah Efendimiz (s.a.v.) cevap olarak “hayır, size şahit olmuyorum, şahit olamam; çünkü hâlâ yaşıyorsunuz. Son nefeste hiç kimse ne olacağını bilemez. Bugün böyledir; ama yarın hiç kimsenin hâli belli olmaz” buyurur.
Dolayısıyla imanla gitmeyen birine şahitlik yapılmaz. Hâl böyleyken endişe etmemiz, imanımızı koruyup muhafaza etmemiz ve asla gevşemememiz gerekir.
Fe kulû mimmâ razakakumullâhu halâlen tayyibâ: “Allah’ın size temiz ve helal olarak verdiği rızıklardan yiyin.” Veşkurû ni’metallâh: “Ve Allah’ın nimetlerine şükredin.” İn kuntum iyyâhu ta’budûn:1177 “Eğer ona âbd oluyorsanız.” Eğer Allah’a âbd olmayı, kul olmayı kabul ediyorsanız rabbinize şükredin.
İnnemâ harrame aleykumul meytete ved deme ve lahmel hınzîri ve mâ uhılle li gayrillâhi bih: “Allah size ölü hayvan (leş), kan, domuz eti ve Allah’tan başkası adına kesilen hayvanı haram kıldı.” Fe menıdturr: “Kim mecbur kalırsa (kim zor durumda kalırsa).” Gayra bâgın ve lâ âd: “(Başkalarının hakkına) Saldırmamak ve sınırı aşmamak kaydıyla (ondan yiyebilir).” Fe innallâhe gafûrun rahîm:1178 “Muhakkak ki Allah ğafur ve rahim olandır.”
Ve lâ tekûlû limâ tesıfu elsinetukumul kezibe hâzâ halâlun ve hâzâ harâm: “Dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak ‘bu helâldir, şu da haramdır’ demeyin.” Allah’a yalan yere iftira atıp ‘şu helaldir, bu helaldir’ demeyin, böyle şeyler söylemeyin. Li tefterû alâllâhil kezib: “Çünkü Allah’a karşı yalan uydurmuş olursunuz.” Böyle söylerseniz Allah’ın üzerine yalan yere iftira atmış olursunuz. İnnellezîne yefterûne alâllâhil kezibe lâ yuflihûn: “Muhakkak ki Allah’a yalan yere iftira atanlar asla felah bulmazlar.” Metâun kalîl: “(Kazandıkları) Pek az bir menfaattir.” Ve lehum azâbun elîm:1179 “Onlar için elim bir azap vardır.”
Summe inne rabbeke lillezîne amilûs sûe bi cehâleh: “Sonra muhakkak ki senin rabbin, cahilliğinden dolayı kötülük yapanları.” Summe tâbû min ba’di zâlike ve aslahû: “Sonra tövbe edenleri sonra da kendini ıslah edenleri.” İnne rabbeke min ba’dihâ le gafûrun rahîm:1180 “Muhakkak ki bundan sonra (tövbe ve ıslahtan sonra rabbin onları) rahmetiyle karşılar; çünkü senin rabbin ğafur ve rahimdir.”
Yanlışımız, günahımız her ne olursa olsun rabbimizin ğafur ve rahim olduğunu unutmamalıyız. Bu nedenle tövbe ve istiğfar edip rabbimize sığınmamız gerekir; çünkü Allah “birinin kötülüğü, günahı her ne olursa olsun, tövbe edip kendini ıslah etmeye çalıştığında o kişi rabbini ğafur ve rahim olarak bulur” buyurdu; yani rabbimizin bu konuda va’di vardır.
Ud’u ilâ sebîli rabbike bil hikmeti vel mev’ızatil haseneh: “Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel nasihatle (güzel sözle) davet et.” Ve câdilhum billetî hiye ahsen: “Ve mücadeleni en güzel şekilde yap.” En güzel mücadele en güzelle yapılandır. En güzel mücadele; Allah’ın ayetleriyle, vahyiyle yapılandır. İnne rabbeke huve a’lemu bi men dalle an sebîlih: “Muhakkak ki senin rabbin, yolundan sapanları en iyi bilendir.” Ve huve a’lemu bil muhtedîn:1181 “Ve hidayete erenleri de en iyi bilendir.”
Ve in âkabtum fe âkıbû bi misli mâ ûkıbtum bih: “Bir ceza verecekseniz sadece size yapılanın misliyle (aynısıyla) ceza verin.” Ve le in sabertum le huve hayrun lis sâbirîn: “And olsun ki (ceza vermeyip) sabrederseniz işte bu, sabredenler için daha hayırlıdır.” Vasbır: “Sen sabret.” Ve mâ sabruke illâ billâh: “Senin sabretmen de ancak Allah’ın yardımıyladır.” Ve lâ tahzen aleyhim: “Onlara (zulmedenlere) karşı mahzun olma.” Onların kurdukları hilelerden dolayı gönlün daralmasın. Ve lâ teku fî daykın mimmâ yemkurûn: “Ve kurdukları tuzaktan dolayı kaygı duyma.” İnnallâhe meallezînettekav vellezîne hum muhsinûn:1182 “Muhakkak ki Allah, takva sahipleriyle ve muhsinlerle beraberdir.”
Allah bizi kötülüğe ceza vermek yerine onu affedip sabredenlerden eylesin. Allah bizi takva sahiplerinden eylesin. Allah bizi muhsinlerden eylesin. Rabbinin yoluna en güzel sözle; yani Allah’ın kelamıyla davet edenlerden ve hidayete vesile olanlardan eylesin. Allah bizi hem nefsine, hem şeytana, hem de küfre karşı Allah’ın vahyiyle cihadını yapanlardan eylesin inşallah.
Ikterabe lin nâsi hisâbuhum: “İnsanların hesabı yaklaştı.” Ve hum fî gafletin mu’ridûn: “Onlar gaflet içinde dönüp duruyorlar.” Mâ ye’tîhim min zikrin min rabbihim muhdesin illâstemeûhu ve hum yel’abûn: “Onlar rablerinden gelen her yeni nasihati (öğüdü) ancak oyuna (eğlenceye) alarak dinlerler (Allah’ın ayetlerini alaya alırlar). Lâhiyeten kulûbuhum ve eserrûn necvellezîne zalemû: “Kalpleri hep oyunda, hem o zalimler gizlice fısıldaştılar.” Hel hâzâ illâ beşerun mislukum: “(Derler ki) Bu ancak sizin gibi bir insandan başka nedir ki!” E fe te’tûnes sihre ve entum tubsırûn:1183 “Siz şimdi göz göre göre büyüye mi kapılıyorsunuz?” Böylelerinin kalpleri vahye karşı ilgisizdir, onlar zalimdirler.
Ve mâ erselnâ min kablike min resûlin illâ nûhî ileyh: “Senden önce hiçbir peygamber göndermedik ki ona şöyle vahyetmemiş olalım.” Ennehu lâ ilâhe illâ ene fa’budûn:1184 “Sadece bana âbd olun (sadece bana kul olun) ve benden başka ilah yoktur.” Bütün peygamberlere söylediğimiz söz “Allah’tan başka ilah yoktur ve sadece bana âbd olun” sözüdür.
Kullu nefsin zâikatul mevt: “Her nefis ölümü tadacaktır.” Ve neblûkum biş şerri vel hayri fitneh: “Mutlaka sizi hayırla da şerle de imtihana tabi tutarız (deneriz).” Ve ileynâ turceûn:1185 “Sonra dönüşünüz bizedir.”
Şimdi okuyacağımız ayetlerde Allah, peygamberlerini zikreder. Ve eyyûb: “Eyyub’u (hatırla).” İz nâdâ rabbehû ennî messeniyed durr: “Hani o (kendisine dokunan musibetten sonra) rabbine yönelip şöyle nida etmişti: Başıma bu dert geldi.” Ve ente erhamur râhimîn: “Sen erhamerrahiminsin (merhamet eden rahimsin).” Festecebnâ lehu fe keşefnâ mâ bihî min durr: “Biz de onun duasına icabet ettik ve onun üzerindeki sıkıntıyı (zararı) kaldırdık.” Ve âteynâhu ehlehu ve mislehum meahum rahmeten min ındinâ ve zikrâ lil âbidîn:1186 “Tarafımızdan bir rahmet olsun diye, (Allah’a) âbd olanlara (kul olanlara) da bir öğüt (bir nasihat) olsun diye ona ehlini ve bir katını daha verdik.”
O hâlde bize de bir zarar dokunduğunda rabbimize yönelip “ya rabbi! Sen erhamerrahiminsin, üzerimdeki bu sıkıntıyı kaldır” diye dua etmemiz gerekir. “Âbd olanlara, ibadet edenlere, mü’minlere öğüt olsun” derken mü’minler de bu öğüdü alsın, onlar da böyle dua etsinler. Bununla beraber kendilerine dokunan sıkıntıyı bana mal etmesinler. Bunun yerine “ben sıkıntıdayım, dardayım, imtihana itiraz ettiğim için değil; ama sen erhamerrahiminsin, üzerimdeki bu sıkıntıyı kaldır ya rabbi” deyip dua etsinler, buyurdu Allah.
Ve ismâîle ve idrîse ve zelkifl: “İsmail’i, İdris’i ve Zülkif’i de (hatırla, onları da zikret).” Kullun mines sâbirîn: “Onların hepsi sabredenlerdendi.” Ve edhalnâhum fî rahmetinâ: “Onları rahmetimizin içine aldık.” İnnehum mines sâlihîn:1187 “Çünkü onlar salihlerdendi.” Demek ki rabbimizin bizden istediği şey sabretmemizmiş, salihlerden olmamızmış; yani kendimizi, nefsimizi ıslah etmemizmiş!
Ve zennûn: “Zünnun’u da (Yunus’u da hatırla).” İz zehebe mugâdıben fe zanne en len nakdire aleyh: “Hani gadaplanarak (öfkelenerek kavminden ayrılıp) gitmişti de kendisini asla sıkmayacağımızı zannetmişti.” Fe nâdâ fiz zulumât: “(Balık onu yuttuğunda) Karanlıklar içinde (zulumat içinde) şöyle nida etmişti.” En lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn: “Senden başka ilah yoktur (ilah olan sensin) sen subhansın, ben kendime zulmettim (zalimlerden oldum), diye (nida etmişti).” Ben senin hatalı, kusurlu, günahkâr kulunum, subhan olan bir tek sensin. Ben hata işledim, yanlış yaptım. Festecebnâ lehu ve necceynâhu minel gamm: “Biz de ona icabet ettik (onun duasını kabul ettik). Kendisini o sıkıntıdan (balığın karnından, o karanlıktan) kurtardık.” Ve kezâlike nuncil mu’minîn:1188 “İşte, biz mü’minleri böyle kurtarırız.”
Mü’minler sıkıntıya, dara, karanlığa düştüğünde ve zorda kaldığında “lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn, estağfirullah el azim” deyip dua etmelidir. Allah, mü’minlerin duasına böyle icabet eder. Allah’ın va’di haktır. O hâlde biri dardaysa mutlaka Hz. Yunus (a.s.)’ın bu duasını yapmalıdır. Şayet bu duayı yaparsa Allah onu sıkıntıdan, dardan, nefsinin karanlığından kurtarır.
Ve zekeriyyâ: “Zekeriya’yı da (hatırla).” İz nâdâ rabbehu rabbi lâ tezernî ferden ve ente hayrul vârisîn: “Hani rabbine şöyle nida etmişti: Ya rabbi! Beni yalnız bırakma (evladım yok). Sen varislerin en hayırlısısın.” Festecebnâ leh: “Biz de ona icabet ettik.” Ve vehebnâ lehu yahyâ: “Ve kendisine Yahya’yı hibe ettik.” Ve aslahnâ lehu zevceh: “(Zevcesi çocuk doğurmaya elverişli olmadığı hâlde) Zevcesini kendisi için (çocuk doğurmaya) elverişli kıldık.” İnnehum kânû yusâriûne fîl hayrât: “Gerçek şu ki onlar hayırlara koşarlardı.” Allah’ın resulleri ve onlarla beraber olanlar hayırlara koşar, hayırlarda yarışırlar. Ve yed’ûnenâ ragaben ve rehebâ: “(Ve onlar asla emin olmazlardı) Hem ümit ederek hem de korkarak bize dua ederlerdi.” Ve kânû lenâ hâşiîn:1189 “Bir de bize karşı hürmet sahibiydiler (edep sahibiydiler).”
Allah bizi nebilerine, resullerine tabi olanlardan eylesin. Allah bizi onlar gibi sabredenlerden eylesin, salihlerden eylesin. Allah bizi dara, sıkıntıya düştüğünde rabbine yönelip dua edenlerden eylesin. Allah bizi “rabbim, sen erhamerrahiminsin” diyenlerden, “lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn” diyen kullarından eylesin. Allah bizi duasına, davetine icabet ettiği kullarından eylesin. Rabbine karşı edepli olan, hürmetli olan, ümitle ve haşyetle dua eden kullarından eylesin. Allah bizi Allah’ın rızasını kazanmak için hayırlarda koşan, koşuşturan, yarışan kullarından eylesin inşallah.
İnne hâzihî ummetukum ummeten vâhıdeh: “İşte bu, sizin ümmetiniz bir tek ümmettir.” Ve ene rabbukum fa’budûn: “Ve ben sizin rabbinizim, kulluğu bana yapın (bana âbd olun).” Ve tekattaû emrehum beynehum: “Onlar işlerini (Allah’ın kendilerine vahyettiğini) aralarında parçaladılar.” Kullun ileynâ râciûn: “Ve onların hepsi bize dönecek (hesabı bize verecek).” Fe men ya’mel mines sâlihâti ve huve mu’min: “Her kim ki mü’min olarak salih amel işlerse.” Fe lâ kufrâne li sa’yih: “Onun yaptığı çalışmalar karşılıksız kalmaz.” Ve innâ lehu kâtibûn:1190 “Muhakkak ki biz onu yazarız.” Muhakkak ki biz herkesin amelini yazarız.
Lâ yesmeûne hasîsehâ: “Onlar (o mü’minler Kıyamet günü) onu (cehennemin uğultusunu) işitmezler.” Ve hum fî mâştehet enfusuhum hâlidûn: “Onlar canlarının istediği nimetler içinde ebedî olarak kalacaklardır.” Onlara arzuladıkları her şey vardır ve onlar cennette ebedi olarak kalacaklardır. Lâ yahzunuhumul fezeul ekber: “En büyük korku bile onları mahzun etmeyecek.” Ve tetelakkâhumul melâikeh: “Melekler onları şöyle karşılar.” Hâzâ yevmukumullezî kuntum tûadûn:1191 “İşte, bu, size va’dedilmiş (mutluluk) gününüzdür.”
Yevme natvis semâe ke tayyis sicilli lil kutub: “O gün semayı (göğü) kitap dürer gibi düreriz.” Göğü başka bir hâle döndürür, kitabın sayfalarını dürer gibi düreriz. Kemâ bede’nâ evvele halkın nuîduh: “Onu ilk yaratıldığı gibi tekrar eski hâline döndürürüz.” Va’den aleynâ, innâ kunnâ fâılîn:1192 “Muhakkak ki biz istediğimizi yaparız. Bu, kendi üzerimize aldığımız bir vaattir.”
Allah bizi Kıyamet günü kaybedenlerden eylemesin. Allah bizi hesabını dünyadayken verenlerden ve “mü’minler Kıyamet günü cehennemin uğultusunu işitmezler” buyurduğu kullarından eylesin inşallah.
Kad eflehal mu’minûn:1193 “Mü’minler muhakkak ki felah bulmuştur (kurtuluşa ermiş, saadete ermiştir).” “Ben iman ettim” demekle hiç kimse mü’min olmaz. Allah, bu mü’minlerin kim olduğunu da beyan ediyor.
Ellezîne hum fî salâtihim hâşiûn: “Onlar ki (mü’minler o kimselerdir ki) namazlarını huşu içinde kılarlar.” Namazlarını Allah’ın huzurunda huşu içinde kılarlar. Vellezîne hum anil lagvi mu’ridûn: “Ve onlar faydasız (boş) şeylerden yüz çevirirler.” Dünyaları ve ahiretleri için faydası olmayan şeylerden yüz çevirirler. Vellezîne hum liz zekâti fâilûn: “Onlar zekâtlarını verirler (temizlenmek için verirler).” Vellezîne hum li furûcihim hâfizûn: “Ve onlar namuslarını (ırzlarını) muhafaza ederler.” İllâ alâ ezvâcihim ev mâ meleket eymânuhum: “Ancak kendi zevceleri (eşleri) ve ellerinin sahip olduğu müstesna.” Fe innehum gayru melûmîn: “Elbette onlar kınanacak değildir.” Fe menibtegâ verâe zâlike fe ulâike humul âdûn:1194 “O hâlde, kim bunun ötesine gitmek isterse işte bunlar, haddi aşan kimselerdir.”
Allah, mü’minlerin hallerini anlatmaya devam ediyor. Vellezîne hum li emânâtihim ve ahdihim râûn: “Onlar emanetlerine ve (Allah’a) verdikleri söze riayet ederler (Allah’a verdikleri sözü yerine getirirler.” Söz verdiklerinde ahitlerine sadakat gösterip bu ahitlerini yerine getirirler. Vellezîne hum alâ salavâtihim yuhâfızûn: “Ve onlar namazlarını muhafaza ederler.” Namazdayken kendilerini muhafaza ederler ve namazlarını sürekli olarak kılarlar; yani bir kılıp bir bırakmazlar. Ulâike humul vârisûn: “İşte, varis olacaklar onlardır.” Onlar cennetin varisleridir. Ellezîne yerisûnel firdevs: “Onlar Firdevs’e (Firdevs cennetine) varis olacaklar.” Hum fîhâ hâlidûn:1195 “Onlar orada ebedi olarak kalacaklardır.”
Allah bizi gerçek manada mü’minlerden eylesin. Allah bizi rabbinin huzurunda haşyetle, huşu içinde durup namazı ikame edenlerden eylesin. Allah bizi boş ve faydasız şeylerden yüz çevirenlerden eylesin. Allah bizi temizlenmek için zekâtını verenlerden eylesin. Irzını, namusunu muhafaza edenlerden eylesin. Allah bizi emanete hainlik yapanlardan eylemesin, ahdine vefa gösterenlerden eylesin. Allah bizi namazlarını muhafaza edenlerden, daimî olarak, sürekli olarak Allah’ın huzurunda duranlardan eylesin. Allah bizi cennetin varisleri eylesin inşallah.
Yâ eyyuhâr rusul: “Ey Allah’ın resulleri!” Kulû minet tayyibâti va’melû sâlihâ: “Temiz (güzel ve hoş olan) şeylerden yiyin ve salih amel işleyin.” İnnî bimâ ta’melûne alîm: “Muhakkak ki ben yaptıklarınızdan haberdarım (her ne yaparsanız onu bilirim).” Ve inne hâzihî ummetukum ummeten vâhıdeh: “Gerçek şu ki sizin bu ümmetiniz tek bir ümmettir.” Ve ene rabbukum fettekûn: “Ben de sizin rabbinizim, bana karşı takva sahibi olun.” Fe tekattaû emrehum beynehum zuburâ: “O işlerini kendi aralarında bölüp parça parça edenler (dinlerini parça parça edenler).” Kullu hızbin bimâ ledeyhim ferihûn: “Her biri kendisindeki parçayla ferahlar (sevinip şımarır).” Fe zerhum fî gamratihim hattâ hîn:1196 “Sen onları belli bir zamana kadar kendi gafletleri (şaşkınlıkları) içinde bırak.”
İnnellezîne hum min haşyeti rabbihim muşfikûn: “Şüphesiz onlar ki rablerine olan haşyetten dolayı titrerler.” O kimseler ki takva sahipleridir ve onlar rablerinden haşyet duyarlar, titrerler. Vellezîne hum bi âyâti rabbihim yu’minûn: “Ve onlar ki rablerinin ayetlerine iman ederler.” Vellezîne hum bi rabbihim lâ yuşrikûn:1197 “Ve onlar ki kimseyi rablerine ortak koşmazlar.” Allah’ın vahyinin yerine başka şeyleri koymazlar.
Vellezîne yu’tûne mâ âtev ve kulûbuhum vecileh: “Ve onlar verilmesi gereken şeyleri kalpleri ürpererek verirler.” Allah’ın “ver” dediklerinden insanlara verirler. Ennehum ilâ rabbihim râciûn: “Şüphesiz onlar rablerine dönecekler.” Onların kalpleri Allah’ın huzurunda titreyip çarpar; çünkü onlar rablerine döneceklerini bilirler. Ulâike yusâriûne fîl hayrâti ve hum lehâ sâbikûn:1198 “İşte, onlar hayırlarda yarışanlar (hayırda koşuşturup müsabaka yapanlar) ve sâbikun olanlardır (öne geçenlerdir).”
Ve lâ nukellifu nefsen illâ vus’ahâ: “Biz hiç kimseye nefsinin gücünden fazlasını teklif etmeyiz.” Ve ledeynâ kitâbun yantıku bil hakk: “Ve katımızda hakkı söyleyen bir kitap vardır.” Ve hum lâ yuzlemûn:1199 “Ve onlara asla haksızlık edilmez.” Allah hiç kimseye zulmetmez.
Ve inneke le ted’ûhum ilâ sırâtın mustakîm: “Muhakkak ki sen onları sırat-el mustakime davet ediyorsun.” Ve innellezîne lâ yu’minûne bil âhırati anis sırâtı le nâkibûn:1200 “Ama ahirete inanmayanlar bu yoldan yüz çeviriyorlar.”
Ve huvellezî enşee lekumus sem’a vel ebsâra vel ef’ideh: “O (Allah) sizin için gözler, kulaklar, gönüller yarattı.” Kalîlen mâ teşkurûn: “Ne de az şükrediyorsunuz!” Ve huvellezî zereekum fîl ard: “O sizi yaratıp yeryüzünde yayandır.” Ve ileyhi tuhşerûn: “Ve onun huzurunda toplanacaksınız.” Onun huzurunda toplanıp hesap vereceksiniz. Ve huvellezî yuhyî ve yumît: “O size hayat verendir, sizi öldürendir.” Ve lehuhtilâful leyli ven nehâr: “Gece ve gündüzün sürekli değişmesi onun emriyledir.” E fe lâ ta’kılûn:1201 “Siz hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?”
İdfa’ billetî hiye ahsenus seyyieh: “Kötülüğü en güzel şekilde bertaraf et.” Nahnu a’lemu bi mâ yasıfûn: “Biz onların (seni) neyle vasıflandırdıklarını çok iyi biliriz.” Ve kul rabbi eûzu bike min hemezâtiş şeyâtîn: “Ve de ki: Rabbim! Ben şeytanların vereceği vesveseden sana sığınırım (sana sığınıyorum).” Ve eûzu bike rabbi en yahdurûn: “Ve onların yanımda bulunmalarından da sana sığınırım, rabbim!” Şeytan, benimle beraberken senin huzurunda durmaktan sana sığınırım. Hattâ izâ câe ehadehumul mevt: “Onlardan birine (o şeytanlarla beraber olanlardan birine) ölüm geldiği vakit.” Kâle rabbirciûn: “Der ki: Rabbim beni geri gönder.” Leallî a’melu sâlihan fîmâ terakt: “Öyle ki terk etiğim yerde (dünyada) salih amel işleyeyim.” Kellâ, innehâ kelimetun huve kâiluhâ: “Hayır, muhakkak ki onun söylediği boş bir kelimedir.” Ve min verâihim berzahun ilâ yevmi yub’asûn: “Ta dirilecekleri güne kadar onların önlerinde bir berzah vardır.” Fe izâ nufiha fîs sûr: “(O gün) Sur’a üfürüldüğünde (mahşer yerinde insanlar toplandığında).” Fe lâ ensâbe beynehum: “Artık aralarındaki akrabalık bağı (neset bağı) kalmamıştır (bitmiştir).” Yevme izin ve lâ yetesâelûn: 1202 “O gün birbirlerini de sormazlar.”
Fe men sekulet mevâzînuh: “Kimin o gün tartıları ağır gelirse.” Fe ulâike humul muflihûn: “İşte, onlar felaha (kurtuluşa) erenlerdir.” Ve men haffet mevâzînuh: “Kimin de tartıları hafif gelirse.” Fe ulâikellezîne hasirû enfusehum: “İşte onlar da kendi nefislerine yazık edenlerdir.” Fî cehenneme hâlidûn: “Onlar cehennemde ebedi olarak kalacaklardır.” Telfehu vucûhehumun nâr: “Onların yüzlerine ateş çarpar.” Ve hum fîhâ kâlihûn: “Ve onlar orada sırıtıp (dişleri açık bir vaziyette) kalırlar.” E lem tekun âyâtî tutlâ aleykum fe kuntum bihâ tukezzibûn: “(Onlara denir ki) Ayetlerim okunurken yalan sayanlar siz değil miydiniz?” Kâlû rabbenâ galebet aleynâ şıkvetunâ: “Onlar derler ki: Ey rabbimiz! Bize nefsimizin hevası (istekleri) galip geldi.” Ve kunnâ kavmen dâllîn: “Ve (biz) dalâlet içinde kalan bir kavimdik.” Rabbenâ ahricnâ minhâ: “Rabbimiz bizi buradan çıkar.” Fe in udnâ fe innâ zâlimûn: “Tekrar yanlış yaparsak (bir daha kötülük yaparsak) belli ki biz zalimlerdenmişiz (o zaman azabı hak etmişiz demektir).” Kâlehseû fîhâ ve lâ tukellimûn:1203 “(Allah da) Buyurur ki: Aşağılık içinde kalın orada, tek kelime bile söylemeyin (susun, benimle konuşmayın)!”
Allah neden “benimle konuşmayın” buyurdu?
Çünkü onlar da dünyadayken Allah ile konuşmamış, Allah’ı zikretmekten, Allah’ın ayetlerini dinlemekten, Allah’a dua etmekten, sohbetlerini Allah ile yapmaktan kaçınmışlardı.
Allah bizi ayetleri okunurken yalan sayanlardan, ayetleri dinlemiş gibi yapıp dinlemeyenlerden eylemesin. Allah bizi ayetlerini dinlerken “işittik ve itaat ettik, biz rabbimize teslim olduk” diyenlerden eylesin. Allah bizi Kıyamet günü hüsrana uğrayıp pişman olanlardan eylemesin. Allah’ın “susun ve bir daha benimle konuşmayın” dediği kullarından eylemesin. Allah bizi rabbini dinleyenlerden ve dünya hayatını yaşarken Allah ile konuşanlardan eylesin. Allah bizi onu tesbih edenlerden, tekbir edenlerden, ona hamd edenlerden, şükredenlerden, ona dua edenlerden eylesin inşallah.
İnnehu kâne ferîkun min ibâdî: “Bununla beraber kullarımdan bir fırka var ki.” Yekûlûne rabbenâ âmennâ fagfir lenâ verhamnâ: “Şöyle derler: Rabbimiz! Biz iman ettik, bizi bağışla ve bize rahmet et (bize merhamet et, sen erhamerrahiminsin).” Ve ente hayrur râhımîn: “Ve sen hayrurrahiminsin.” Fettehaztumûhum sıhriyyâ: “(O kullarım böyle söylerken) Siz onları alaya alıyordunuz.” Hattâ ensevkum zikri: “Hatta bu size beni hatırlamayı unutturdu.” Ve kuntum minhum tadhakûn: “Ve siz onlara gülüyordunuz.” İnnî cezeytuhumul yevme bimâ saberû: “Ben de bugün (sizin bu tavrınıza) sabretmelerinden dolayı onlara mükâfatlarını verdim.” Ennehum humul fâizûn:1204 “Onlar muratlarına (kurtuluşa) erenlerdir.”
Kâle kem lebistum fîl ardı adede sinîn: “(Sonra Allah) Buyurur: Yeryüzünde kaç yıl kaldınız?” Kâlû lebisnâ yevmen ev ba’da yevmin fes’elil âddîn: “Derler ki: Biz bir gün veya bir günün bir kısmı kadar kaldık. İşte sayanlara sor.” Kâle in lebistum illâ kalîlâ: “(Allah) Buyurur ki: Çok az kaldınız.” Lev ennekum kuntum ta’lemûn: “Gerçekten bilmiş olsaydınız.” E fe hasibtum ennemâ halaknâkum abesen ve ennekum ileynâ lâ turceûn:1205 “Siz zannettiniz mi ki sizi boşu boşuna yarattık (sizi boşuna yarattığımı mı zannettiniz) ve bize hiç dönmeyeceğinizi mi zannettiniz?”
Fe teâlallâhul melikul hakk: “Mutlak hakim ve hak olan Allah, çok yücedir.” Lâ ilâhe illâ huv: “Ondan başka ilah yoktur.” Rabbul arşil kerîm: “O, kerim olan arşın sahibidir.” Allah, kerim olan arşın sahibidir, ondan başka ilah yoktur. Hak, melik odur, şanı yüce olan (e’âla olan) odur. Ve men yed’u meallâhi ilâhen âhar: “Kim Allah ile beraber (Allah’tan başka) bir ilaha ibadet ederse.” Allah’tan başka ilah edinirse. Lâ burhâne lehu bih: “Onun hakkında hiçbir delil bulunmayan (bir ilaha ibadet ederse).” Fe innemâ hısâbuhu inde rabbih: “Muhakkak ki onun hesabı rabbinin (Allah’ın) katındadır.” İnnehu lâ yuflihul kâfirûn: “Kâfirler asla felah bulmazlar.” Ve kul rabbigfir verham: “Ve de ki: Rabbim! Beni mağfiret et ve bana rahmet et (sen ğafur ve rahimsin).” Ve ente hayrur râhımîn:1206 “Sen hayrurrahiminsin.”
Allah bizi Allah ile beraber başka bir ilah edinenlerden eylemesin. Allah bizi rabbini ehad ve vahid olarak bilen, böyle iman eden ve rabbinde hiçbir isminde şirk koşmayan kullarından eylesin inşallah.
Elif Lâm Mîm. Tenzîlul kitâbi lâ raybe fîhi min rabbil âlemîn:1207 “Elif, lâm, mîm. Bu, âlemlerin rabbinin (kullarına) indirdiği, içinde şüphe olmayan kitaptır.”
Kul yeteveffâkum melekul mevtillezî vukkile bikum: “De ki: (Ölüm vaktiniz geldiğinde) Üzerinize vekil edilen ölüm meleği canınızı (ruhunuzu) alır.” Summe ilâ rabbikum turceûn: “Sonra rabbinize döndürülürsünüz.” Ruhu alan melek, ruhu alır almaz onu Allah’ın huzuruna çıkarır. Ve lev terâ izil mucrimûne nâkısû ruûsihim inde rabbihim: “O vakit mücrimleri (Allah’a karşı suç işlemiş olanları, rabbini ciddiye almayanları) görürsün ki rablerinin huzurunda başlarını eğmişler.” Rabbenâ ebsarnâ ve semi’nâ ferci’nâ na’mel sâliha: “(Derler ki) Rabbimiz, gördük ve işittik, şimdi bizi geri çevir (dünyaya geri gönder), bu sefer salih amel işleyelim.” İnnâ mûkinûn:1208 “Gerçekten şimdi yakin sahibi olduk (iyice anladık).”
Ve lev şi’nâ le âteynâ kulle nefsin hudâhâ: “Eğer biz dileseydik her nefse hidayeti verirdik.” Ve lâkin hakkal kavlu minnî: “Ama benden söz kesin olarak çıkmıştır.” Le emleenne cehenneme minel cinneti ven nâsi ecmaîn: “Mutlaka cehennemi insanlar ve cinlerle tamamen dolduracağım.” Fe zûkû bi mâ nesîtum likâe yevmikum hâzâ: “(O gün onlara şöyle diyeceğiz) Bugüne kavuşmayı unutmanızın cezasını şimdi tadın.” İnnâ nesînâkum ve zûkû azâbel huldi bi mâ kuntum ta’melûn:1209 “(Siz nasıl ki bizi unuttuysanız) Biz de sizi unuttuk. Yaptıklarınızdan dolayı ebedi azabı tadın.”
İnnemâ yu’minu bi âyâtinellezîn: “Ayetlerimize ancak o kimseler iman eder.” İzâ zukkirû bihâ harrû succedâ: “Kendilerine öğüt verildiğinde secdeye kapanırlar.” Onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda, anlatıldığında secdeye kapanırlar. Ve sebbehû bi hamdi rabbihim: “Ve rablerini hamd ile tesbih ederler.” Ve hum lâ yestekbirûn: “Ve onlar kibirlenmezler (büyüklenmezler).” Tetecâfâ cunûbuhum anil medâcı’: “(Rahatlarını bozarak) Yanlarını yataklarından uzaklaştırırlar.” Yed’ûne rabbehum havfen ve tamaa: “Rablerine korku ve ümit ile dua ederler.” Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn: “Kendilerine rızık olarak verdiklerimizden de infak ederler.” Fe lâ ta’lemu nefsun mâ uhfiye lehum min kurrati a’yun: “Onlar için nasıl bir göz aydınlığının saklı olduğunu (onlara neyi ikram edeceğimizi) hiç kimse bilemez (anlayamaz, hayal bile edemez).” Cezâen bi mâ kânû ya’melûn:1210 “Yaptıkları şeylere karşılık olarak.” Bunun sebebi; yaptıkları amellerinden dolayıdır ve bu onların mükâfatıdır.
E fe men kâne mu’minen ke men kânefâsikâ: “Hiç mü’min bir kimse fasık gibi olur mu?” Lâ yestevûn: “Elbette ki onlar bir olmaz (onları bir tutmayız).” Emmâllezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İman edip salih amel işleyenler için.” Fe lehum cennâtul me’vâ nuzulen bi mâ kânû ya’melûn: “Yaptıklarına karşılık olarak Me’va cenneti vardır.” Ve emmâllezîne fesekû fe me’vâhumun nâr: “Ama fasıkların varacakları yer ateştir (cehennemdir).” Kulle mâ erâdû en yahrucû minhâ uîdû fîhâ: “Onlar oradan çıkmayı her istediklerinde oraya geri döndürülürler.” Ve kîle lehum zûkû azâben nârillezî kuntum bihî tukezzibûn:1211 “Ve kendilerine ‘ateşin azabını tadın, siz onu yalanladınız (yalan saydınız)’ denilir.”
Allah bizi vahyini yalanlayanlardan eylemesin. Allah bizi indirdiği her bir ayete iman edip amele dönüştüren kullarından eylesin inşallah.
Fe veylun yevme izin lil mukezzibîn: “O gün yalanlayanların vay hâline!” Ellezîne hum fî havdın yel’abûn: “Onlar daldıkları bataklıkta oynayıp dururlar.” Yevme yuda’ûne ilâ nâri cehenneme de’â: “O gün onlar cehennemin ateşi içinde itilip kakılırlar.” Hâzihin nârulletî kuntum bihâ tukezzibûn:1212 “(Onlara) İşte, yalan saymakta olduğunuz ateş budur (denilir).”
İnnel muttakîne fî cennâtin ve naîm: “Şüphesiz takva sahipleri için cennet nimetleri vardır (onlar cennette nimetler içindedir).” Fâkihîne bi mâ âtâhum rabbuhum: “Onlar rablerinin verdiği nimetlerle sevinip zevklenirler.” Ve vakâhum rabbuhum azâbel cahîm: “Ve rableri onları cehennemin azabından korumuştur.” Kulû veşrabû henîen bi mâ kuntum ta’melûn: “(Onlara) Afiyetle yiyin ve için. Bu yapmış olduğunuz amellerin karşılığıdır (denir).” Muttekiîne alâ sururin masfûfeh: “Onlar sıra sıra dizilmiş koltuklara yaslanırlar.” Ve zevvecnâhum bi hûrin în: “Ve onları iri gözlü hurilerle evlendirmişizdir.” Allah onları hurilerle evlendirir. Vellezîne âmenû vettebeathum zurriyyetuhum bi îmânin elhaknâ bihim zurriyyetehum: “Bir de iman eden, imanda onlara tabi olan zürriyetlerini de onlara katarız (onlarla beraber ederiz).” Ve mâ eletnâhum min amelihim min şey’: “Ve onların amellerinden hiçbir şey eksiltmeden (böyle yaparız).” Kullumriin bi mâ kesebe rehîn:1213 “(O gün) Herkes kazandığının rehinidir.”
Ve akbele ba’duhum alâ ba’dın yetesâelûn: “(O cennetlikler) Birbirlerine dönüp sorarlar.” Birbirleriyle sohbet ederler. Kâlû innâ kunnâ kablu fî ehlinâ muşfikîn: “Derler ki: Gerçekten biz daha önce (dünya hayatını yaşarken) kendi aile efradımız (ehlimiz) içinde endişedeydik.” Fe mennallâhu aleynâ: “Allah şimdi bize ihsanda bulundu.” Ve vakânâ azâbes semûm: “Bizi o kavurucu azaptan korudu.” İnnâ kunnâ min kablu ned’ûh: “Gerçek şu ki biz daha önce de ona (rabbimize) dua ediyorduk.” İnnehu huvel berrur rahîm: “Muhakkak ki o (rabbimiz) iyilik sahibi ve rahim olandır.” Fe zekkir: “Artık (rabbini) zikret.” Fe mâ ente bi ni’meti rabbike bi kâhinin ve lâ mecnûn:1214 “Rabbinin nimeti sayesinde sen ne bir kâhinsin ne de bir mecnun.”
Em te’muruhum ahlâmuhum bi hâzâ em hum kavmun tâgûn:1215 “(Haddini aşıp azgınlaşmış olanlara, rabbine karşı saygısızlık yapanlara) Bunu hayal kurdukları akılları mı emrediyor, yoksa onlar azgın bir kavim midir?”
Em hulikû min gayri şey': “(Sor onlara) Yoksa onlar hiçbir şey olmadan mı yaratıldılar.” Em humul hâlikûn: “Yoksa onlar mı kendi kendilerini yarattı?” Em halakûs semâvâti vel ard: “Yoksa gökleri ve yeri onlar mı yarattı?” Bel lâ yûkınûn:1216 “Hayır, onlar düşünüp inanmazlar (ikna olmazlar).”
Vasbir li hukmi rabbik: “Sen rabbinin hükmüne sabret.” Fe inneke bi a’yuninâ: “Çünkü sen bizim nezaretimizdesin.” Ve sebbih bi hamdi rabbike hîne tekûm: “Kalktığın vakit de rabbini hamd ile tesbih et.” Ve minel leyli fe sebbihhu ve idbâran nucûm:1217 “Geceleyin onu tesbih et, yıldızların battığı zaman da onu tesbih et.”
Biz de rabbimizi tesbih ediyoruz. Subhânallâhi ve bihamdihi, el hamdu lillâhi rabbil âlemîn.
Allah bizi rabbini hamd ile tesbih eden kullarından eylesin. Allah bizi bütün övmenin, övülmenin sadece Allah’a ait olduğunu bilen ve hayatını yaşarken her anda rabbine hamd eden kullarından eylesin inşallah.
Tebârakellezî bi yedihil mulk: “Bütün mülkü (kudret) elinde tutan Allah ne mübarektir!” Ve huve alâ kulli şey’in kadîr:1218 “Ve o her şeye kadîrdir.”
Ve lillezîne keferû bi rabbihim azâbu cehennem: “Rablerini inkâr edenler için cehennem azabı vardır.” Ve bi’sel masîr: “O ne kötü dönüştür!” Cehennemi hak edenlerin yeri ne kötüdür! İzâ ulkû fîhâ semiû lehâ şehîkan ve hiye tefûr: “Oraya atıldıklarında, onun kaynarken çıkardığı uğultuyu işitirler.” Onlar cehennemin o uğultusunu, solumasını işitirler. Tekâdu temeyyezu minel gayz: “Neredeyse (cehennem) öfkesinden çatlayacak.” Cehennem, cehennemlikleri görünce neredeyse öfkesinden delirip infilak eder. Kullemâ ulkıye fîhâ fevcun seelehum hazenetuhâ: “Oraya her bir topluluk atıldıkça oranın bekçileri onlara sorar.” E lem ye’tikum nezîr: “Size bir uyarıcı gelmedi mi?” Cehenneme her bölük atıldıkça cehennemin bekçileri onlara sizi bugünle uyaran bir nezir (uyarıcı), Allah’ın resulü gelmedi mi, der. Kâlû belâ kad câenâ nezîr: “(Onlar) Derler ki: Evet, and olsun bize uyarıcı geldi.” Fe kezzebnâ: “Ama biz (onu) yalanladık.” Ve kulnâ mâ nezzelallâhu min şey': “Ve dedik ki: Allah hiçbir şey indirmemiştir.” İn entum illâ fî dalâlin kebîr: 1219 “Siz ancak büyük bir dalâlet içindesiniz.”
Ve kâlû lev kunnâ nesmeu ev na'kılu mâ kunnâ fî ashâbis saîr: “(Bir de) Derler ki: Eğer aklımızı kullansaydık ya da (Allah’ın vahyini) dinleseydik bugün alevli ateşin ehli olmazdık.” Fa’terefû bi zenbihim: “Onlar böylece günahlarını itiraf ederler.” Fe suhkan li ashâbis saîr:1220 “Uzak olsun alevli ateşin arkadaşları!” Onlar artık Allah’ın rahmetinden uzak olan cehennem arkadaşlarıdır.
İnnellezîne yahşevne rabbehum bil gayb: “Şüphesiz rablerinden gıyaben korkanlar var ya!” Lehum magfiratun ve ecrun kebîr: “İşte, onlar için mağfiret ve büyük bir ecir vardır.” Ve esirrû kavlekum evicherû bih: “Sözünüzü ister gizli tutun, ister açığa vurun.” İnnehu alîmun bi zâtis sudûr: “Muhakkak ki Allah sinelerde olanı bilendir.” E lâ ya’lemu men halak: “Hiç, yaratan (yarattığını) bilmez mi?” Ve huvel latîful habîr:1221 “O, latif ve habir olandır.”
Kul huvellezî enşeekum ve ceale lekumus sem’a vel ebsâra vel ef’ideh: “De ki: Sizi yaratan, size gözler, kulaklar, kalpler veren odur.” Kalîlen mâ teşkurûn:1222 “Ne de az şükrediyorsunuz!”
Allah bizi “ne de az şükrediyorsunuz” hitabına muhatap olanlardan eylemesin. Allah bizi bütün nimetin Allah'tan geldiğini bilenlerden ve rabbine her daim şükreden kullarından eylesin inşallah.
Fasbir sabran cemîlâ: “Sen güzel bir sabırla sabret!” İnnehum yeravnehu baîdâ: “Muhakkak ki onlar onu (kıyameti) uzak görüyorlar.” Ve nerâhu karîbâ: “Ama biz onu yakın görüyoruz.” Yevme tekûnus semâu kel muhl: “O gün sema (gök) erimiş maden gibi olur.” Ve tekûnul cibâlu kel ıhn: “Ve dağlar atılmış yün gibi olur.” Ve lâ yes’elu hamîmun hamîmâ: “Ve (o gün) dost dostu sormaz.” Hiçbir akraba, hiçbir hısım birbirinin hâlini sormaz. Yubassarûnehum: “Onlar (orada) birbirlerine gösterilirler.” Yeveddul mucrimu lev yeftedî min azâbi yevmi izin bi benîh: “O gün cürüm işleyenler (suçlu olanlar) azaptan kurtulmak için kendi evlatlarını bile vermek isterler.” Ve sâhıbetihî ve ahîh: “Ve eşini ve kardeşini.” Ve fasîletihilletî tu’vîh: “Ve kendisini barındıran kabilesini.” Ve men fîl ardı cemî’an summe yuncîh:1223 “Ve yeryüzünde bulunanların hepsini (versin de) sonra kendini kurtarsın.” O gün kaybedenler evladını, hanımını, eşini, kardeşini, kendisini barındıran kabilesini, herkesi, her şeyi verip sadece kendisinin kurtulmasını ister.
Kellâ, innehâ lezâ: “Hayır, muhakkak ki o, yalın bir ateştir.” Nezzâaten liş şevâ: “Derileri kavurup soyar.” Ted’û men edbera ve tevellâ: “(Allah’ın davetine karşı) Arkasını dönüp yüz çevireni çağırır.” Ve cemea fe ev’â: “Ve (dünya malını) toplayıp biriktireni.” İnnel insâne hulika helûâ: “Gerçekten insan, pek hırslı yaratılmıştır.” İzâ messehuş şerru cezûâ: “Kendisine bir zarar dokunduğunda feryat eder.” Ve izâ messehul hayru menûâ:1224 “Kendisine bir hayır dokunduğunda da onu başkasından men eder.”
İllâl musallîn: “Yalnız o namaz kılanlar müstesna.” Ellezîne hum alâ salâtihim dâimûn: “Onlar namazlarında daimidirler.” Vellezîne fî emvâlihim hakkun ma’lûm: “Ve onların mallarında belirli bir hak vardır.” Lis sâili vel mahrûm: “İsteyenler için ve mahrumlar için.” Onlar isteyenler ve mahrum olanlar için mallarından pay ayırırlar. Vellezîne yusaddikûne bi yevmid dîn: “Onlar Kıyamet gününü tasdik ederler.” Hesabı tasdik eder, hayatlarını ona göre yaşarlar. Vellezîne hum min azâbi rabbihim muşfikûn: “Onlar rablerinin azabından korkup titrerler.” İnne azâbe rabbihim gayru me’mûn: “Çünkü rabbinin azabından emin olunmaz.” Vellezîne hum li furûcihim hâfizûn: “Ve onlar ırzlarını korurlar.” İllâ alâ ezvâcihim ev mâ meleket eymânuhum: “Eşleri ya da ellerinin altında bulunanlar hariç.” Fe innehum gayru melûmîn:1225 “Şüphesiz onlar (bundan dolayı) kınanmazlar.”
Vellezîne hum li emânâtihim ve ahdihim râûn: “Onlar ki emanetlerine ve verdikleri söze riayet ederler.” Vellezîne hum bi şehâdâtihim kâimûn: “Şahitliklerinde dürüstlük gösterirler (doğru şahitlik yaparlar).” Vellezîne hum alâ salâtihim yuhâfizûn: “Onlar namazlarını da muhafaza ederler.” Ulâike fî cennâtin mukramûn:1226 “İşte, bunlara cennette ikram olunur (onlar cennet ehlidirler).”
Allah bizi rabbine verdiği söze ve rabbinin verdiği emanetlere riayet eden kullarından eylesin. Allah bizi şahitliklerinde dürüstlük gösterenlerden, namazlarını muhafaza edenlerden eylesin. Allah bizi rabbine verdiği ahdi bozanlardan eylemesin inşallah.
Amme yetesâelûn: “Birbirlerine neyi soruyorlar?” Anin nebeil azîm:1227 “O büyük haberi mi?” Büyük haber; Allah’ın verdiği haberdir; yani hesap günündeki haberdir, hesap haberidir, Kıyamet gününün haberidir! Dolayısıyla o büyük haberi hiç unutmamamız, onu her an önümüzde tutmamız gerekir; çünkü bu haberin içinde bütün insanlar vardır, biz de orada olacağız. Bu yüzden bu haber bizim de haberimizdir. Allah bize bizim haberimizi haber verir. O hâlde Kıyametle ilgili bütün haberleri kendi haberimiz olarak okumamız lazım; çünkü Allah bize kıyamet yerindeki hâlimizden; yani bizden haber verir.
Allah, nimetlerini anlatır. E lem nec’alil arda mihâdâ: “Yeryüzünü sizin için bir döşek yapmadık mı?” Vel cibâle evtâdâ: “Ve dağları birer kazık.” Dağları kazık gibi çakmadık mı? Ve halaknâkum ezvâcâ: “Sizleri çiftler hâlinde yarattık.” Ve cealnâ nevmekum subâtâ: “Uykunuzu (sizin için) bir dinlenme yaptık.” Ve cealnâl leyle libâsâ: “Ve geceyi bir örtü yaptık.” Geceyi sizin için örtü yaptık. Ve cealnân nehâre meâşâ: “Gündüzü de geçim zamanı yaptık.” Ve beneynâ fevkakum seb'an şidâdâ: “Üzerinizde yedi kat göğü sağlam bina ettik.” Ve cealnâ sirâcen vehhâcâ: “Ve alev alev yanan bir kandil yarattık.” Bir de ışık veren pırıl pırıl parlayan Güneş’i, yıldızları yarattık. Ve enzelnâ minel mu’sırâti mâen seccâcâ: “Bulutlardan şarıl şarıl akan suyu (sizin için) indirdik.” Li nuhrice bihî habben ve nebâtâ: “Onunla (o yağmurla, suyla) nebatları, taneleri bitirdik.” Ve cennâtin elfâfâ:1228 “Dalları birbirine geçmiş (ağaçlar, bağlar) bahçeler yarattık.”
İnne yevmel faslı kâne mîkâtâ: “Şüphesiz hüküm günü vakit olarak belirlenmiştir.” Sonra Allah emreder, fasıl günü, ayrım günü gelir. Yevme yunfehu fîs sûri fe te’tûne efvâcâ: “O gün Sur’a üflenecek, bölük bölük huzurumuza geleceksiniz.” Ve futihatis semâu fe kânet ebvâbâ: “Gökler açılır, kapı kapı olur.” Ve suyyiratil cibâlu fe kânet serâbâ: “Dağlar yürütülür, serap gibi olur.” İnne cehenneme kânet mirsâdâ: “Muhakkak ki cehennem (hazırlığını yapıp) gözetler.” Lit tâgîne meâbâ:1229 “(O cehennem) Haddini aşanların dönüş yeridir.”
İnne lil muttakîne mefâzâ:1230 “Muhakkak ki (o gün) ödülünü alacak olanlar muttakilerdir.” Yani, Allah’a karşı sorumluluğunu kabul edip gereğini yapanlara Allah orada her türlü nimeti ikram eder. Lâ yesmeûne fîhâ lagven ve lâ kizzâbâ:1231 “Onlar orada boş laf ve yalan da işitmezler.”
Yevme yekûmur rûhu vel melâiketu saffâ: “O gün melekler ve ruh saf olup dizilir.” Lâ yetekellemûne illâ men ezine lehur rahmân: “Rahman’ın kendilerine izin verdiği müstesna (o gün) kimse konuşamaz.” Ve kâle sevâbâ: “Ve o da (konuşan da) doğruyu söyler.” Zâlikel yevmul hakk: “İşte, o gün haktır.” Fe men şâettehaze ilâ rabbihî meâbâ:1232 “Artık dileyen rabbine varacak bir yol tutsun (dileyen de rabbinden yüz çevirsin).”
İnnâ enzernâkum azâben karîbâ: “Biz sizi yakın bir azapla uyardık.” Yevme yanzurul mer’u mâ kaddemet yedâh: “O gün kişi elleriyle neyi kazandığına bakar.” Ve yekûlul kâfir: “Ve (o gün) inkâr edenler (kâfirler, Allah’tan yüz çevirenler) diyecekler ki.” Yâ leytenî kuntu turâbâ:1233 “Ne olurdu (keşke) toprak olsaydım!” Keşke olmasaydım, hesabım görülmeseydi, bana kitabım verilmeseydi, keşke öldükten sonra toprak olup gitseydim, diyecekler!
Sadakallahulazim
Allah bizi Kıyamet günü pişman olanlardan eylemesin. Allah bizi muttakilerden, rabbine firar edenlerden, koşanlardan, rabbine varan yolu tutanlardan eylesin. Allah bizi hayırda, güzellikte müsabaka edenlerden eylesin. Allah bizi insanlara, birbirimize, kendimize rahmet olanlardan, hayır olanlardan, ikram olanlardan eylesin. Allah bizi muhsinlerden, salihlerden eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
