21.Bölüm (MU’MİN - FUSSİLET - ŞÛRÂ - ZUHRÛF SÛRELERİ)
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın ayetlerini okuyup ayetlere tövbeyle, istiğfarla, şükürle, hamdla, tesbihle, tekbirle cevap vermeye; yani imanımızı, Allah’a verdiğimiz ahdi tazelemeye, yenilemeye çalışıyorduk.
Mukabelemizde en son Mu’min Suresi’nde kalmıştık, kaldığımız yerden devam edelim inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Ve kâle fir’avnu zerûnî: “(Musa, firavuna gittiğinde) Firavun dedi ki: Bırakın beni.” Aktul mûsâ velyed’u rabbeh: “Musa’yı öldüreyim, o da rabbine dua etsin, (rabbi onu kurtarsın).” Orada bulunanlar firavunu tutuyorlar. Firavun da Hz. Musa (a.s.)’ı öldürmek isteyişinin gerekçesini söylüyor. İnnî ehâfu en yubeddile dînekum: “Ben bunun sizin dininizi değiştirmesinden korkuyorum (benim korkum bundandır).” Ev en yuzhire fîl ardıl fesâd:1019 “Ya da yeryüzünde (bizim memlekette) fesat çıkarmasından (bozgunculuk yapmasından korkuyorum, bu yüzden bırakın onu öldüreyim).”
Firavun “bırakın beni Musa’yı öldüreyim. Ben sizin için endişe ediyorum. Bu adam dininizi değiştirmeye ya da yeryüzünde fesat çıkarmaya gelmiş” diyor.
Allah’ın dininden dönen, fesat çıkaran, aynı zamanda Ben-i İsrail’in çocuklarını öldürüp zulmeden, firavunun kendisi olduğu hâlde firavun bunları Hz. Musa (a.s.)’a söylüyor! Bu, firavun gibi nefse sahip olanların hâlidir. Böyleleri hem kendisi fesat çıkarıp bozgunculuk yapar, zulmeder hem de biri hakla gidip onu Allah’a davet edince böyle konuşur.
Ve kâle raculun mu’minun min âli fir’avne yektumu îmâneh: “Firavunun ehlinden (akrabalarından, iman edip) imanını gizleyen mü’min bir adam dedi ki.” E taktulûne raculen en yekûle rabbiyallâh: “Siz şimdi bir adamı ‘rabbim Allah’tır’ dediği için öldürecek misiniz?” Ve kad câekum bil beyyinâti min rabbikum: “Oysaki o size rabbinizden beyyinelerle (mucizelerle, mucize olan Allah’ın ayetleriyle) gelmiştir.” O sadece “rabbim Allah’tır” diyor. Neden onu öldürmeye kalkışıyorsunuz! Ve in yeku kâziben fe aleyhi kezibuh: “Eğer doğru söylemiyorsa (hakkı söylemiyorsa) yanlışı kendisine aittir.” Yine de öldürülmeyi hak etmiyor. Ve in yeku sâdikan yusibkum ba’dullezî yeidukum: “Eğer doğru söylüyorsa (hakkı söylüyorsa, size hakkı getirmişse) bu durumda sizi tehdit ettiğinin (azabın) bir kısmı mutlaka başınıza gelecektir.” İnnallâhe lâ yehdî men huve musrifun kezzâb:1020 “Muhakkak ki Allah haddi aşan, yalancı kimseyi (yalanlayanları) hidayete erdirmez.”
Yâ kavmi lekumul mulkul yevme zâhirîne fîl ard: “Ey kavmim! Bugün yeryüzüne hakim kimseler olarak hükümranlık sizindir.” Fe men yansurunâ min be’sillâhi in câenâ: “Ama Allah'ın azabı bize gelip çatarsa kim bize yardım eder?” Kâle fir’avnu mâ urîkum illâ mâ erâ: “Firavun da dedi ki: Ben size sadece kendi görüşümü söylüyorum (ben böyle düşünüyorum, görüşüm budur).” Ve mâ ehdîkum illâ sebîler reşâd:1021 “Ben sizi doğru yola (rüşt yoluna, kemalat yoluna) davet ediyorum.” Bunu firavun söylüyor! Demek ki yanlışa davet edenler de “bence doğru böyledir, ben sizi doğruya davet ediyorum, doğru olan benim fikrimdir” diyormuş! Firavun gibi nefse sahip olanlar Allah’ın emrini, vahyini bırakıp böyle konuşur. Allah bize bütün bunları ibret olsun diye anlatıyor.
Ve kâlellezî âmen: “İman eden (o yiğit) zat dedi ki.” Yâ kavmi innî ehâfu aleykum misle yevmil ahzâb: “Ey kavmim! (Eğer bu hâlinize devam ederseniz) Geçmişteki kavimlerin başına nasıl azap geldiyse (Allah onları nasıl helak ettiyse) sizin de başınıza azap gelir, diye korkuyorum.” Misle de’bi kavmi nûhın ve âdin ve semûde vellezîne min ba’dihim: “Nuh kavminin, Âd, Semûd ve onlardan sonra gelenlerin durumu gibi.” Ve mâllâhu yurîdu zulmen lil ibâd: “Allah, kullarına zulmetmeyi istemez.” Allah bir kavme resul gönderip ayetlerini açıklattırır sonra kavim ondan yüz çevirirse Allah mutlaka o kavmi helak eder. Sadece dünyada değil ahirette de onlar azabın en büyüğüne çarptırılırlar. Ve men yudlilillâhu fe mâ lehu min hâd:1022 “Allah kimi saptırırsa, artık onu doğru yola iletecek de yoktur.” Rabbinizi dinlemezseniz hiç kimse sizi hidayete erdiremez.
Ellezîne yucâdilûne fî âyâtillâhi bi gayri sultânin etâhum: “Onlar ki kendilerine gelmiş bir delil olmadan Allah’ın ayetleri hakkında tartışırlar.” Allah’ın ayetleri hakkında mücadele edip onu hükümsüz bırakmaya çalışırlar. İşte, onlardan daha zalim hiç kimse yoktur. Kebura makten indallâhi ve indellezîne âmenû: “Bu hem Allah katında hem de mü’minler katında öfkeyi arttırır.” Kezâlike yatbaullâhu alâ kulli kalbi mutekebbirin cebbâr:1023 “Allah bu şekilde kibirlenen her zorbanın kalbini mühürler.”
Allah’ın bu ayette “imanını gizleyen o zat; yani o yiğit zat böyle söyledi” buyurmasının hikmeti nedir?
Herhangi bir yerde Allah’ın ayetleriyle alay ediliyor, dalga geçiliyor veya ayetler hafife alınıyor, kabul edilmiyorsa bu yiğitliği yapıp hakikati söylememiz gerekir. Allah bu ayette bize böyle bir durumda bu yiğitliği yapmamızı buyurmuştur. O yiğit zat bunu firavuna karşı söylediyse o hâlde ölümü göze almıştır. Bu sözleri söyleyen zat aynı zamanda mevki itibariyle yüksek bir mevkideydi dolayısıyla bunları söylerken mevkisini kaybetmeyi de göze almıştı. O hâlde bizim de mutlaka yanlış karşısında, batıl karşısında susmamamız, hakkı bildiğimiz kadarıyla olduğu gibi söylememiz gerekir. Öyle ki Allah’ın “o yiğit zat” dediği kullardan olalım. Allah zaten daha sonra hem Hz. Musa (a.s.) ile beraber olanları hem de o yiğit zatı kurtarmış, firavunu ve onunla beraber olanları ise helak etmiştir.
Allah bizi küfrün, batılın karşısında susanlardan eylemesin. Allah bizi hakkı söyleyenlerden eylesin inşallah.
Ve kâlellezî âmene yâ kavmittebiûni ehdikum sebîler reşâd: “O iman eden zat dedi ki: Bana tabi olun ki ben sizi doğru yola (sırat-el mustakime, rüşt yoluna, Allah’ın yoluna) götüreyim.” Yâ kavmi innemâ hâzihil hayâtud dunyâ metâ’: “Ey kavmim! Muhakkak ki bu dünya hayatı sadece bir geçimlik hayatıdır.” Mutlaka bu dünya hayatından sonra hepimiz Allah’ın huzurunda toplanacağız, Allah bize hesap soracak. Ve innel âhirate hiye dârul karâr: “Ahiret ise ebedi kalınacak yerdir.” Men amile seyyieten fe lâ yuczâ illâ mislehâ: “Kim kötü bir amel işlerse ancak aynısıyla cezalandırılır.” Ve men amile sâlihan min zekerin ev unsâ ve huve mu'minun: “Erkek olsun, kadın olsun kim de mü’min olarak salih amel işlemişse.” Fe ulâike yedhulûnel cenneh: “İşte, onlar cennete girerler.” Onlara da cennet vardır. Yurzekûne fîhâ bi gayri hisâb:1024 “Orada onlara hesapsız rızık verilir.” Demek ki nerde olursak olalım daveti bu yiğit zatın yaptığı gibi yapmamız lazımmış!
Allah ayet-i kerimede “Musa’ya pek azı iman etti; çünkü onlar firavunun zulmünden korktular”1025 buyurmuştur. İman edenler korkmadan, endişe etmeden imanlarını ortaya koyanlardır; çünkü onlar gerçek mü’mindir. Bu durumda biri Allah’tan korkması gerekirken firavundan ya da firavun gibi insanlardan korkarsa o hâlde o, mü’min değildir.
En nâru yu’radûne aleyhâ guduvven ve aşiyyâ: “Onlar sabah ve akşam ateşe arz olunurlar.” Ve yevme tekûmus sâatu, edhılû âle firavne eşeddel azâb:1026 “Kıyamet günü de (kıyamet koptuğu zaman da) firavun ve ehlini: Azabın en şiddetlisine atın (denilecek).” Bu ayet, kabir azabının olduğunu gösterir. Elbette ki kabir âlemiyle alakalı başka ayetler de vardır. Mesela; Allah ayet-i kerimelerde “onlar uyandığında sanki (günün bir bölümü kadar) bir kuşluk vakti kadar veya akşamüstü kadar kendilerini uyumuş zannederler.”1027 “Allah yolunda öldürülmüş olanlara ölü demeyin; çünkü onlar Allah katında rızıklanırlar”1028 buyurmuştur. Demek ki öldükten sonra herkes için hayat farklı farklıymış! Bu yüzden kabir âlemini öyle tek kefeye koymak doğru değildir. Allah herkese farklı bir muamelede bulunur. Firavun ve onunla beraber olanlar gibi bir kısım insana hemen ceza vardır, azap vardır. Kimisi de nimet içindedir, kimisine hemen cennet vardır, kimisi de uyur ve uyandığında kendini sanki bir saat uyumuş gibi zanneder.
Allah bizi kendisine hemen cenneti ikram ettiği, ihsan ettiği kullarından eylesin. Allah bizi hayatını onun yolunda yaşarken ölenlerden eylesin. Allah bizi salihlerle beraber eylesin inşallah.
Ve iz yetehâccûne fîn nâri fe yekûlud duafâu lillezînestekberû: “(Cehennemlikler) Ateşin içinde birbirleriyle tartışırken zayıf olanlar büyüklük taslayanlara diyecek ki.” İnnâ kunnâ lekum tebea: “Biz size tabi olduk.” Fe hel entum mugnûne annâ nasîben minen nâr: “Bugün ateşin birazını bizden savabilir misiniz?” Kâlellezînestekberû: “O büyüklük taslayanlar diyecekler ki.” İnnâ kullun fîhâ: “Hepimiz onun (aynı azabın) içindeyiz.” İnnallâhe kad hakeme beynel ibâd:1029 “Muhakkak ki Allah, kulları arasında hükmünü verdi.”
Ve kâlellezîne fîn nâri li hazeneti cehennem: “Ateşte bulunanlar cehennem bekçilerine diyecek ki.” Ed’û rabbekum yuhaffif annâ yevmen minel azâb: “Rabbinize dua edin de bir gün olsun azabı bizden hafifletsin.” Kâlû e ve lem teku te’tîkum rusulukum bil beyyinât: “(Bekçiler) Derler ki: Size resulleriniz açık açık deliller getirmediler mi?” Kâlû belâ: “Derler ki: Bilakis (Allah’ın resulleri gelip bize bugünü haber verdi).” Kâlû fed’û, ve mâ duâul kâfirîne illâ fî dalâl:1030 “(Bekçiler ise): O hâlde kendiniz yalvarın, derler. Hâlbuki kâfirlerin yalvarması boşunadır.”
İnnâ le nensuru rusulenâ vellezîne âmenû fîl hayâtid dunyâ ve yevme yekûmul eşhâd: “Biz mutlaka hem dünya hayatında hem de şahitlerin kıyamda durduğu o günde resullerimize ve mü’minlere yardım edeceğiz.” Demek ki dünyadayken de yardımı görecek olanlar Allah’ın resulleri ve iman eden mü’minlermiş! Yevme lâ yenfeuz zâlimîne ma’ziratuhum: “O gün (Kıyamet günü) zalimlere özür dilemeleri fayda vermez.” Kaybedenlerin özürleri Kıyamet günü onlara hiçbir fayda sağlamaz. Ve lehumullâ’netu ve lehum sûud dâr:1031 “Onlara yurdun en kötüsü vardır, bununla beraber onlara lanet vardır.”
Allah bizi gerçek manada mü’minlerden eylesin. Resulleriyle beraber olanlardan, resulüne tabi olanlardan eylesin. Hem dünya hayatında hem de ahiret hayatında yardım ettiği, yardımını va’dettiği kullarından eylesin inşallah.
Huden ve zikrâ li ulîl elbâb: “(Bu kitap) Akıl sahipleri ve gönül sahipleri için hidayet ve öğüttür.” Fasbir: “O hâlde sen sabret.” İnne va’dallâhi hakk: “Allah’ın va’di muhakkak ki haktır.” Vestagfir li zenbik: “Ve günahların için mağfiret dile.” Ve sebbih bi hamdi rabbike bil aşiyyi vel ibkâr:1032 “Sabah, akşam rabbini hamd ile tesbih et.”
Biz de aynen böyle yapıyor, rabbimizi hamd ile tesbih ediyor, günahlarımızın affını, mağfiretini diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!
İnnellezîne yucâdilûne fî âyâtillâhi bi gayri sultânin etâhum: “Kendilerine gelen hiçbir delile dayanmaksızın Allah’ın ayetleriyle mücadele edenler (ayetleri hükümsüz bırakmaya çalışanlar, Allah’a iftira atanlar).” İn fî sudûrihim illâ kibrun mâ hum bi bâligîh: “Onların göğüslerinde erişemeyecekleri bir kibirden başka bir şey yoktur.” Onlar kibirlenmekten başka bir şey yapmıyorlar, kibirlerinden dolayı Allah’ın ayetleriyle mücadele edip ayetlerden yüz çeviriyorlar. Festeiz billâh: “Sen (onlardan) Allah’a sığın.” İnnehu huves semîul basîr:1033 “Şüphesiz o, her şeyi işiten ve her şeyi görendir.” Şeytandan Allah’a sığındığın gibi onlardan da Allah’a sığın.
Biz de Allah’ın ayetleriyle mücadele edenlerden Allah’a sığınıyoruz. Şeytandan ve şeytana tabi olup şeytanın işini yapanlardan Allah’a sığınıyoruz. Allah’ın ayetlerinden başka tarafa davet edenlerden Allah’a sığınıyoruz.
Ve kâle rabbukumud’ûnî estecib lekum: “Rabbiniz şöyle buyurdu: Bana dua edin ki duanıza icabet edeyim.” Beni davet edin ki davetinizi kabul edeyim. İnnellezîne yestekbirûne an ibâdetî se yedhulûne cehenneme dâhırîn:1034 “Muhakkak ki bana âbd olma konusunda kibirlenenler zelil olarak cehenneme gireceklerdir.” Allah’tan başkasına dua edip Allah’tan başkasına güvenenler muhakkak ki zelil olarak cehenneme girecekler; çünkü onlar bana âbd olmayarak büyüklendiler, kibirlendiler, buyurdu Allah.
Huvel hayyu lâ ilâhe illâ huv: “Allah’tan başka ilah yoktur. Hayy olan (gerçek hayat sahibi olan) sadece odur (bütün diriler hayatiyetini ondan alır).” Fed’ûhu muhlisîne lehud dîn: “Öyleyse dini sadece ona (Allah’a) halis kılarak ona dua edin (Allah’ı davet edin).” El hamdu lillâhi rabbil âlemin:1035 “Hamd, âlemlerin rabbi olan Allah’a mahsustur.”
Kul innî nuhîtu en a’budellezîne ted’ûne min dûnillâh: “De ki: Ben Allah’tan başkasına sizin dua ettiğiniz gibi dua etmekten (güvenmekten, yalvarmaktan), âbd olmaktan men edildim.” Lemmâ câeniyel beyyinâtu min rabbî: “Rabbimden bana apaçık deliller geldiği zaman.” Rabbim bana apaçık ayetler verdiği hâlde bir başkasına nasıl dua ederim, nasıl başkasından isterim! Ve umirtu en uslime li rabbil âlemin:1036 “Ve bana âlemlerin rabbine teslim olmam emredildi.”
Fe lem yeku yenfeuhum îmânuhum lemmâ raev be’senâ: “Fakat azabımızı gördükleri zaman (kâfirlerin) imanları kendilerine bir fayda vermeyecektir.” Sunnetallâhilletî kad halet fî ibâdih: “Allah'ın, kulları hakkında süregelen sünnetullahı (âdeti) budur.” Hem geçmişteki ümmetler için hem de sonrakiler için Allah’ın âdeti böyledir. Ve hasira hunâlikel kâfirûn:1037 “İşte o zaman kâfirler hüsrana uğrayacaklardır.”
Allah bizi Kıyamet günü hüsrana uğrayanlardan eylemesin. Allah bizi Kıyamet günü hesabını verenlerden ve ebedi hayatını kazananlardan eylesin inşallah.
Hâ mîm. Tenzîlun miner rahmânir rahîm:1038 “Hâ mîm. (Bu Kur’an) Rahman ve rahim olan Allah’ın katından indirilmiştir.” Bu, Allah’ın katından indirdiği kitabıdır, ayetleridir.
Ve kâlellezîne keferû: “Kâfir olanlar dediler ki.” Lâ tesmeû li hâzâl kur’âni velgav fîh: “Bu Kur’an’ı dinlemeyin (o ayetler) okunurken gürültü yapın (yaygara yapın).” Leallekum taglibûn: “Belki ona galip gelirsiniz.” Böylelikle belki ayetleri hükümsüz bırakırsınız, ayetler anlaşılmaz olur. Fe le nuzîkannellezîne keferû azâben şedidâ: “İşte böylesine kâfir olanlara mutlaka azabın en şiddetlisini tattıracağız.” Ve le necziyennehum esveellezî kânû ya’melûn: “Kendilerinin yaptığı amellerin en kötüsüyle onları cezalandıracağız.” Zâlike cezâu a’dâillâhin nâr: “İşte bu, Allah düşmanlarının cezası, ateştir.” İşte bu, Allah’ın, düşmanlarına olan cezasıdır. Allah’ın vahyinin düşmanı olanlar Allah’ın düşmanıdır. Lehum fîhâ dârul huldi, cezâen bimâ kânû bi âyâtinâ yechadûn:1039 “(Onlar ateştedir) Ayetlerimizle mücadele ettiklerinden dolayı onlar için orada ceza olarak ebedi kalmak vardır.”
Allah’ın ayetlerini hükümsüz bırakıp konuştuysak, başka şeyler söylediysek, insanları başka tarafa davet ettiysek veya ayetleri anlamamak için, ayetlerin anlaşılmaması için gürültü yaptıysak bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Allah’ın ayetleri, vahyi karşısında “benim de fikrim var, düşüncem var” ya da “falan âlim şöyle söyledi, falan zat böyle söyledi” deyip Allah’ın ayetlerini hükümsüz bırakmaya kalkıştıysak, haddimizi aşıp Allah’a, Allah’ın ayetlerine bu şekilde düşmanlık yaptıysak bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz.
Bundan sonra ayetlerin okunduğunda her ne olursa olsun gönlümüzü, gözümüzü açacağımıza söz veriyoruz ya rabbi! Sen her ne söylemişsen doğru odur, hak odur, güzel odur ya rabbi! Vahyini kabul ettik, her ayetine iman ettik ya rabbi!
Ve kâlellezîne keferû: “Kâfirler (Kıyamet günü kaybedenler) diyecekler ki.” Rabbenâ erinâllezeyni edallânâ minel cinni vel ins: “Rabbimiz bizi dalâlete düşüren cinleri ve insanları bize göster.” Nec’al humâ tahte akdâminâ li yekûnâ minel esfelîn:1040 “Onları ayaklarımızın altına alalım ki burada rezil rüsva olsunlar.” Kaybedenler kendilerini saptıranlar için “nasıl ki onlar dünyadayken bizi saptırıp rezil rüsva ettilerse biz de bugün onları burada ayaklarımızın altına alalım ki onlar da rezil rüsva olsunlar” diyecekler!
İnnellezîne kâlû rabbunâllâhu summestekâmû tetenezzelu aleyhimul melâikeh: “Bununla beraber ‘rabbimiz Allah’tır’ deyip dosdoğru yolda olanların üzerine de melekler inip diyecek ki.” Ellâ tehâfû ve lâ tahzenû: “Korkmayın, mahzun da olmayın.” Ve ebşirû bil cennetilletî kuntum tûadûn: “Ve Allah’ın size va’d ettiği cennetle sevinin.” Nahnu evliyâukum fîl hayâtid dunyâ ve fîl âhirah: “Biz hem dünya hayatında hem de ahirette sizin dostlarınızız.” Ve lekum fîhâ mâ teştehî enfusukum: “Ve size orada canınızın çektiği her şey vardır.” Ve lekum fîhâ mâ teddeûn: “Ve istediğiniz her şey vardır.” Nuzulen min gafûrin rahîm:1041 “(Bugün) Rahim ve ğafur olan rabbinizin misafirisiniz.”
Ve men ahsenu kavlen mimmen deâ ilâllâhi ve amile sâlihan ve kâle innenî minel muslimîn:1042 “Allah’a davet eden ve salih amel işleyenden, üstelik bir de ‘ben Müslümanlardanım (ben, Allah’a teslim oldum)’ diyenden daha güzel sözlü kim vardır!”
Allah bizi Allah’a davet eden, Allah’a teslim olan, salih amel işleyen kullarından eylesin. Allah bizi Allah’ın “onlardan daha güzel sözlü kim vardır” dediği ve sözünü sevdiği kullarından eylesin. Allah bizi hem bu dünyada hem de ahirette meleklerle dost olanlardan, meleklerin müjdelediği mü’minlerden eylesin inşallah.
Ve lâ testevîl hasenetu ve lâs seyyieh: “İyilikle kötülük bir olmaz.” İdfa’ billetî hiye ahsen: “Sen (kötülüğü) en güzel şekilde def et (sav).” Fe izâllezî beyneke ve beynehu adâvetun ke ennehu veliyyun hamîm: “(Böyle yaparsan) Seninle aranda düşmanlık bulunan kimse bir de bakarsın ki candan (sımsıcak) bir dost olur.” Ama böyle yapmak büyük bir iştir ve herkes bunu yapamaz, beceremez. Ve mâ yulakkâhâ illâllezîne saberû: “Ona ancak sabredenler kavuşur.” Ancak sabredenler böyle büyük bir nimete, büyük bir mükâfata kavuşur. Ve mâ yulakkâhâ illâ zû hazzın azîm:1043 “Bir de büyük bir hazza sahip olanlar buna kavuşur.” Yani Allah’ı sevenler, iyilik yapmaktan, Allah’ın rızasından, yakınlığından haz alanlar kötülüğü iyilikle def edebilir, sadece onlar böyle yapabilir.
Ve immâ yenzeganneke mineş şeytâni nezgun festeız billâh: “Şeytandan kötü bir düşünce seni dürterse hemen Allah’a sığın.” Yani rabbinin kelamını, kötülüğü iyilikle def etmen gerektiğini hatırla ve hemen Allah’a sığın. İnnehu huves semîul alîm:1044 “Muhakkak ki Allah semi’ ve âlim olandır (her şeyi işiten ve her şeyi bilendir).”
Allah bizi kötülüğü iyilikle def edenlerden, bu büyük hazza sahip olanlardan eylesin. Allah bizi rabbinin rızasını, yakınlığını kazanmak için bu fedakârlığı yapan kullarından eylesin. Allah bizi sabırlı kullarından, Allah için sabredenlerden eylesin inşallah.
Men amile sâlihan fe li nefsih: “Kim bir salih amel işlerse onun ameli kendisinedir (onu kendisi için yapmıştır).” Ve men esâe fe aleyhâ: “Kim de bir kötülük yaparsa onu kendisi için yapmıştır (kötülüğü kendisinedir).” Ve mâ rabbuke bi zallâmin lil abîd:1045 “Ve rabbin, kullarına zulmedici değildir.”
Allah bizi salih amel işleyenlerden ve yaptığı her şeyi sadece Allah için yapanlardan eylesin. Allah bizi hayatını Allah’ın vahyine, rızasına göre yaşayanlardan eylesin inşallah!
Kezâlike yûhî ileyke ve ilâllezîne min kablikellâhul azîzul hakîm:1046 “Aziz ve hakim olan Allah senden öncekilere vahyettiği gibi sana da vahyediyor.” Allah senden öncekilere her neyi vahyetmişse sana da onu vahyediyor ve sana bu vahyi yapan; bütün şerefin, bütün gücün, kuvvetin kendisine ait olduğu ve her şeyi bir hikmetle yapan Allah’tır.
Zâlikumullâhu rabbî: “(De ki) İşte, bu benim rabbim Allah’tır.” Aleyhi tevekkeltu ve ileyhi unîb:1047 “Ben ona güvendim (ona tevekkül ettim), ona yöneldim (dönüşümüz de onadır).”
Şeraa lekum mined dîni mâ vassâ bihî nûha: “(Allah) Dinden Nuh'a tavsiye ettiği şeyleri sizin için şeriat yaptı.” Vellezî evhaynâ ileyke ve mâ vassaynâ bihî ibrâhîme ve mûsâ ve îsâ: “Sana vahyettiklerini ve İbrahim'e, Musa'ya ve İsa'ya tavsiye ettiklerini de (size şeriat yaptı).” En ekîmûd dîne ve lâ teteferrakû fîh: “(Ve size buyurdu ki) Dini ayakta tutun, onda ayrılığa düşmeyin.” Kebure alâl muşrikîne mâ ted’ûhum ileyh: “(Fakat) Kendilerini çağırdığın şey müşriklere (Allah'a ortak koşanlara) ağır geldi.” Allâhu yectebî ileyhi men yeşâ’: “Allah dilediğini kendisine seçer.” Ve yehdî ileyhi men yunîb: “Ve kendisine dönenleri hidayete erdirir.” Ve mâ teferrakû illâ min ba’di mâ câehumul ilmu bagyen beynehum:1048 “Onlar kendilerine ilim geldikten sonra, sadece aralarındaki çekememezlik yüzünden ayrılığa düştüler.” Demek ki bugün ayrılığa düşmüş, parça parça, fırka fırka olmuşsak ihtirastan dolayıymış!
Böyle bir ihtirasa, ayrılığa düşmüşsek rabbimizden af ve mağfiret diliyoruz. Bir ve beraber olacağız ya rabbi! Mü’minleri kardeş olarak bileceğiz, onlara kardeşimiz gibi muamele edeceğiz ya rabbi! Mü’minleri arkalarından eleştirip çekiştirmeyeceğiz, onlara haset etmeyeceğiz ya rabbi!
Ve mâ teferrakû illâ min ba’di mâ câehumul ilmu bagyen beynehum: “Onlar kendilerine ilim geldikten sonra aralarındaki çekememezlik yüzünden ayrılığa düştüler.” Ve lev lâ kelimetun sebekat min rabbike ilâ ecelin musemmâ: “Eğer belirli bir süreye kadar rabbinden bir (erteleme) sözü geçmiş olmasaydı.” Le kudıye beynehum: “Aralarında hüküm hemen verilirdi.” Ve innellezîne ûrisûl kitâbe min ba’dihim: “Şüphesiz onlardan sonra kitaba varis kılınanlar da.” Le fî şekkin minhu murîb: “Onun hakkında derin bir şüphe içindedirler.” Fe li zâlike fed’u vestekım kemâ umirt: “Bundan dolayı sen onları (Allah’ın dinine) davet et ve emrolunduğun gibi dosdoğru ol.” Ve lâ tettebi’ ehvâehum: “Ve onların hevalarına tabi olma.” Ve kul âmentu bi mâ enzelallâhu min kitâb: “Ve de ki: Ben, Allah’ın bana indirmiş olduğu kitaba iman ettim.” Ve umirtu li a’dile beynekum: “Aranızda adaletle hükmetmekle emrolundum.” Allâhu rabbunâ ve rabbukum: “Allah bizim de rabbimizdir, sizin de rabbinizdir.” Lenâ a’mâlunâ ve lekum a’mâlukum: “Bizim amelimiz bize, sizinkiler sizedir.” Lâ huccete beynenâ ve beynekum: “Aramızda tartışılabilecek bir konu yoktur.” Allâhu yecmeu beynenâ: “Allah hepimizi toplayacak, aramızda (hüküm verecektir).” Ve ileyhil masîr:1049 “Ve dönüş de onadır.”
Vellezîne yuhâccûne fîllâhi min ba’di mâstucîbe lehu huccetuhum dâhıdatun inde rabbihim: “Allah’ın davetine icabet edildikten sonra münakaşaya kalkışanların hüccetleri rableri katında batıldır.” Ve aleyhim gadabun ve lehum azâbun şedîd:1050 “Onların üzerinde bir gazap vardır ve onlar için şiddetli (çetin) bir azap vardır.” Biri Allah’ın ayetleri hakkında münakaşa ediyorsa Allah ona gazap etmiştir ve onun için şiddetli bir azap vardır. Böyle biri bunu Allah’ın davetine icabet edip mü’min olduktan sonra yapar.
Allah’ın ayetleri hakkında “Allah şöyle söyledi, böyle söylemedi, şöyle demek istedi, böyle demek istemedi” deyip münakaşa ettiysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!
Allâhu latîfun bi ibâdihî yerzuku men yeşâ’: “Allah, kullarına karşı çok lütufkârdır ve kimi dilerse onu rızıklandırır.” Ve huvel kavîyyul azîz: “O, kaviyy ve âziz olandır.” Gücü her şeye yetendir, bütün kuvvetin, şerefin kendisine ait olduğu zattır. Men kâne yurîdu harsel âhirati nezid lehu fî harsih: “Kim ahiret ekinini (kazancını) isterse onun kazancını (menfaatini) artırırız (kazandığını ziyadeleştiririz).” Ve men kâne yurîdu harsed dunyâ nu’tihî minhâ: “Kim de dünya hayatının menfaatini isterse ona da dünyalık veririz.” Ve mâ lehu fîl âhirati min nasîb:1051 “Ama onun ahirette nasibi yoktur.”
Allah’tan ahireti, ahiret sevabını değil de dünyayı, dünya nimetini istediysek bunun için tövbe ediyor, rabbimizden mağfiret diliyoruz. Bundan sonra rabbimizden dünyayı değil ahireti isteyeceğiz inşallah.
Geçici dünya menfaatini istediğimiz için bizleri affet, mağfiret et ya rabbi! Artık senden ahireti istiyoruz, bizden bunu kabul eyle ya rabbi!
Terâz zâlimîne muşfikîne mimmâ kesebû ve huve vâkıun bihim: “(Ahireti değil de dünyayı isteyen) Zalimleri (Kıyamet günü) kazandıklarından dolayı tir tir titrerken görürsün.” Artık o ceza kaçınılmazdır, mutlaka başlarına gelecektir. Vellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti fî ravdâtil cennât: “İman edip salih amel işleyenler ise cennet bahçelerindedir.” Lehum mâ yeşâûne inde rabbihim: “Rableri katında her ne isterlerse onlar için vardır.” Zâlike huvel fadlul kebîr:1052 “İşte, büyük lütuf budur.” Rabbinin fazlı onlar için büyüktür.
Zâlikellezî yubeşşirullâhu ibâdehullezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İşte Allah'ın, iman eden ve salih amel işleyen kullarına müjdelediği nimet budur.” Kul lâ es’elukum aleyhi ecran illâl meveddete fîl kurbâ:1053 “(Onlara) De ki: Ben sizden herhangi bir ücret istemiyorum, ancak (sizden istediğim sadece tek bir şey vardır, o da) yakın bir sevgidir.”
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i hem yakın bir sevgiyle yakından sevmek vardır hem de uzak bir sevgiyle sevmek vardır. Mesela “ben seni çok seviyorum ya Resulullah! Bizi bırakıp nerelere gittin! Haydi, gel artık” deyip şiir okumak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i uzaktan sevmektir, lafla sevmektir. Yakın sevgi ise Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i yakinen sevmek, ona yakın olmak, onunla beraber olmak, Allah’ın ona yüklediği yükü; yani Allah’ın vahyini onunla beraber taşımaktır. Yoksa yakın sevgi olmaz. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e mü’minlerden bu sevgiyi istemesini buyurmuştur. Biri de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i gerçekten sevmezse ona yakın olamaz. Onu seven de onun derdiyle dertlenir.
Peki, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in derdi nedir?
Onun derdi; insanların iman etmesi, hidayete ermesi, cennete girmesi, bununla beraber Allah’ın azabından, gazabından kurtulup cehenneme girmemesi ve şeytana tabi olmamasıdır. Biz de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i yakından sevecek ve onun derdiyle dertleneceğiz inşallah.
Şayet Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i yakından sevemediysek, uzaktan sevdiysek, buna rağmen de onu yakından sevdiğimizi zannettiysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bundan sonra Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i yakından, yakın bir sevgiyle seveceğiz, onunla beraber olacağız, onun derdiyle dertleneceğiz inşallah.
Ayet devam ediyor. Ve men yakterif haseneten nezid lehu fîhâ husnâ: “Kim güzel bir amel kazanırsa (mutlaka ona daha güzeliyle muamele eder) onun iyiliğini ziyadeleştiririz.” İnnallâhe gafûrun şekûr:1054 “Muhakkak ki Allah ğafur ve şekurdur.” Allah hem mağfiret edendir hem de teşekkür edendir, güzel yapanları şükürle, teşekkürle karşılayandır.
Allah amelimizi salih eylesin. Allah bizi güzel amelini ziyadeleştirdiği kullarından eylesin. Allah bizi af ve mağfiret eylesin, şükranla karşıladığı kullarından eylesin inşallah.
Ve lev besetallâhur rızka li ibâdihî le begav fîl ard: “Allah, kullarına rızkı bol bol verseydi mutlaka (insanlar) yeryüzünde hadlerini aşardı (taşkınlık yapar, azarlardı).” Ve lâkin yunezzilu bi kaderin mâ yeşâ’: “Ama o, rızkı dilediği kadarıyla indirir.” İnnehu bi ibâdihî habîrun basîr: “Muhakkak ki Allah kullarından haberdar olandır, onları görendir.” Allah, kullarına nasıl bir muamelede bulursa bulunsun doğru odur, güzel odur. Allah, kullarından rızkı esirgemez; ama kullar hadlerini aşmasın, taşkınlık yapmasın, ebediyen kaybetmesin diye Allah rızkı bir miktar ile indirir. Ve huvellezî yunezzilul gayse min ba’di mâ kanetû ve yenşuru rahmeteh: “(İnsanlar) Umutlarını kestikten sonra yağmuru indirip rahmetini saçan odur.” Ve huvel velîyyul hamîd:1055 “Ve o hakiki dost, hamda layık olandır.”
Ve mâ entum bi mu’cizîne fîl ard: “Yeryüzünde (bizi) aciz bırakamazsınız.” Ayetlerimize iman etmeyenler bizi aciz bırakamazlar. Kim ne yaparsa kendine yapmıştır. Ve mâ lekum min dûnillâhi min veliyyin ve lâ nasîr:1056 “Ve sizin Allah’tan başka ne bir dostunuz ne de yardımcınız vardır.”
Fe mâ ûtîtum min şey’in fe metâul hayâtid dunyâ: “Size her ne verilmişse dünya hayatının geçici menfaatidir.” Ve mâ indallâhi hayrun ve ebkâ lillezîne âmenû ve alâ rabbihim yetevekkelûn:1057 “Oysaki rablerine iman edip ona güvenen (tevekkül eden) kimseler için Allah katında olanlar daha hayırlı ve bakidir.”
Rablerine iman edip tevekkül eden kimselerin hâli şöyledir. Vellezîne yectenibûne kebâirel ismi vel fevâhış: “Onlar büyük günahlardan ve fuhşiyattan kaçınırlar.” Ve izâ mâ gadıbûhum yagfirûn: “Kızdıkları (öfkelendikleri) zaman da öfkelerini yenerler.” İnsanları affeder, bağışlar, mağfiret ederler. Vellezînestacâbû li rabbihim ve ekâmus salâh: “Onlar bir de rablerinin davetine icabet edip namazı ikame ederler.” Ve emruhum şûrâ beynehum: “Ve işlerini aralarında istişareyle (meşveretle, dayanışmayla) yaparlar.” Kafalarına göre iş yapmazlar. Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn: “Kendilerine rızık olarak verdiklerimizden de infak ederler.” Vellezîne izâ esâbehumul bagyuhum yentesırûn:1058 “Onlar kendi haklarına zulmedildiğinde (tecavüz edildiğinde) de aralarında yardımlaşırlar.” Bunlar rablerine iman edip salih amel işleyenlerdir, rablerine tevekkül edip güvenmiş olanlardır. Onların hâlleri, tavırları böyledir.
Ve cezâu seyyietin, seyyietun misluhâ: “Bir kötülüğün cezası sadece onun misliyle karşılık vermektir.” Biri sana zulmederse ona ancak misliyle (aynısıyla) karşılık verebilirsin. Fe men afâ ve asleha fe ecruhu alâllâh: “Ama kim affedip sulh yolunu (barışı) tercih ederse işte, onun ecri Allah’a aittir.” Çünkü o bunu rabbi için yapmıştır. İnnehu lâ yuhıbbuz zâlimîn:1059 “Muhakkak ki Allah zalimleri sevmez.” Biri kendisine yapılan zulme fazlasıyla karşılık verirse bu sefer o zulmetmiş olur, Allah da zalimleri sevmez.
Ve le men intesare ba’de zulmih: “Kim zulme uğradıktan sonra intikamını alırsa.” Kendisine zulmedenin yaptığı kadar ona karşılık verirse. Fe ulâike mâ aleyhim min sebîl:1060 “Böyleleri için artık hiçbir şey yoktur.” Çünkü hesabını kendisi görmüş, cezasını kendisi vermiştir; yani böyle biri benden bir şey beklemesin, buyurdu Allah.
İnnemâs sebîlu alâllezîne yazlimûnen nâse ve yebgûne fîl ardı bi gayril hakk: “Ancak insanlara zulmedenlere ve yeryüzünde haksız yere taşkınlık edenlere ceza vardır.” Ulâike lehum azâbun elîm: “Onlara elim bir azap vardır.” Ve le men sabere ve gafere inne zâlike le min azmil umûr:1061 “Kim sabreder, affedip mağfiret ederse (suçu bağışlarsa) işte bu, azmedilecek büyük işlerdendir.” Bunu yapabilecek olanlar da sadece azim sahibi olanlardır. Yani Allah’ın sizden istediği budur.
Ve men yudlilillâhu fe mâ lehu min velîyin min ba’dih: “Allah kimi şaşırtırsa artık onun için bir veli (bir dost) yoktur.” Ve terâz zâlimîne lemmâ raevul azâbe yekûlûn: “(Rablerini dinlemeyenleri) Zalimleri azabı gördükleri zaman göreceksin ki şöyle derler.” Hel ilâ meraddin min sebîl:1062 “Geri dönmek için bir yol var mıdır?”
Ve terâhum yu’radûne aleyhâ hâşiîne minez zull: “Onları ateşe arz ederken göreceksin ki zilletten boyunları eğilmiştir.” Yanzurûne min tarfin hafîyy: “Gizliden gizliye göz ucuyla birbirlerine bakarlar.” Çünkü hepsi zelil ve rezil olmuştur. Ve kâlellezîne âmenû innel hâsirînellezîne hasirû enfusehum ve ehlîhim yevmel kıyâmeh: “İman edenler diyecekler ki: Gerçekten hüsrana uğrayanlar Kıyamet günü kendi nefislerine ve ailelerine zulmedenlerdir (yazık edenlerdir).” Sadece kendilerine değil ailelerine de yazık edenlerdir. E lâ innez zâlimîne fî azâbin mukim: “Dikkat edin! Zalimler için devamlı bir azap vardır.” Ve mâ kâne lehum min evliyâe yensurûnehum min dûnillâh: “Ve Allah’tan başka hiç kimse onlara yardım edemez.” Ve men yudlilillâhu fe mâ lehu min sebîl:1063 “Kim, Allah’ın yolundan saparsa (dalâlete düşerse) artık onlar için çıkar yol yoktur.”
İstecîbû li rabbikum min kabli en ye’tiye yevmun lâmeradde lehu minallâh: “Allah'tan, geri çevrilmesi imkânsız bir gün (Kıyamet günü) gelmeden önce rabbinize (rabbinizin davetine) icabet edin.” Mâ lekum min melcein yevme izin: “Çünkü o gün, hiçbiriniz sığınacak yer bulamazsınız.” Ve mâ lekum min nekîr: “İtiraz da edemezsiniz.” Fe in a’radû fe mâ erselnâke aleyhim hafîzâ: “Eğer (senden) yüz çeviriyorlarsa seni onların üzerine muhafız olarak göndermedik.” İn aleyke illâl belâg:1064 “Sen ancak tebliğ edicisin.” Senin vazifen sadece Allah’ın dinini, vahyini tebliğ etmektir.
Allah bizi kötülüğe iyilikle mukabele edenlerden ve kötülüğü affedenlerden eylesin. Allah bizi rızık olarak verdiğini infak edenlerden eylesin. İşlerini kendi aralarında istişare edenlerden eylesin. Rabbinin davetine icabet edenlerden, namazı ikame edenlerden eylesin. Büyük günahlardan, fuhşiyattan kaçınan kullarından eylesin. Öfkelendiğinde öfkesini yenen, yutan, bağışlayan kullarından eylesin. Allah bizi iman eden, kendisine tevekkül eden kullarından eylesin. Allah bizi zalimlerden eylemesin. Allah’ın ayetlerinden, vahyinden yüz çevirenlerden eylemesin. Kıyamet günü pişman olanlardan eylemesin. Hem kendine hem ailesine zulmedenlerden, yazık edenlerden eylemesin. Allah bizi davetine icabet edenlerden eylesin inşallah.
Ve mâ kâne li beşerin en yukellimehullâhu illâ vahyâ: “Allah bir beşerle ancak vahiy yoluyla konuşur.” Ev min verâi hıcâb: “Ya da perde arkasından.” Ev yursile resûlen fe yûhıye bi iznihî mâ yeşâ’: “Ya da bir resul gönderip (onunla konuşur) izniyle dilediğini ona vahyeder.” İnnehu aliyyun hakîm:1065 “Muhakkak ki o (Allah) aliyy ve hakim olandır.” Evet, Allah kullarıyla konuşur. Allah önce nebileriyle, resulleriyle konuşmuş; yani onlara vahyetmiştir ve bu vahyin üçünü de onlara yapmıştır.
Bir de Allah melek ya da resul gönderip kuluyla konuşur, o melek ya da resul, Allah’ın vahyini kula anlatır. Bir de Allah her bir kulun gönlüne tek tek vahyeder.
Vahiy; sessiz, süratli ve kelimesiz demektir. Bu, vahyin kelime manasıdır. Vahiy gelince vahyin manası bir anda gönüle iner. Mutlaka hepimiz vahyin bir anda gönlümüze geldiğini tatmış, yaşamışız. “Allah, kulunun gönlüne vahyetti” demek vahyin bir anda gönlümüze gelmesidir; ama her kulun gönlüne gelen vahiy sadece o kulun kendisine aittir, sadece onu bağlar; çünkü Allah onun gönlüne vahyederek ona yol gösterir. Kâfir de buna dâhildir. Allah onun gönlüne de vahyeder ve sırat-el mustakimi bulsun diye onu hakka, imana davet edip, onu uyarıp ikaz eder.
Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Ve kezâlike evhaynâ ileyk: “Biz sana böyle vahyettik.” Rûhan min emrinâ: “Hem de emrimizden bir ruhla (Kur’an’la sana vahyettik).” Allah, Kur’an için “ruh” yani “dirilten, can veren” demiştir. Bu yüzden Allah’ın vahyine iman edenler, Allah’ın ayetleriyle beraber olanlar o ruhla diri, iman etmeyenler, Allah’ın ayetleriyle beraber olmayanlar ise ölüdür.
Mâ kunte tedrî mâl kitâb: “Bununla beraber sen daha önce kitap nedir bilmiyordun.” Ve lâl îmân: “Ve iman nedir (bilmiyordun).” Bunu idrak etmemiştin. Ve lâkin cealnâhu nûran nehdî bihî men neşâu min ibâdina: “Ama biz onu (senin için) bir nur yaptık. Onunla (bu Kur’an’la) dilediğimiz kullarımıza hidayeti veriyoruz.” Ve inneke le tehdî ilâ sırâtın mustakîm:1066 “Gerçek şu ki sen sırat-el mustakim üzere (dosdoğru bir yolda) hidayet edilmiş olanlardansın.”
Sırâtıllâhillezî lehu mâ fîs semâvâti ve mâ fîl ard: “O, Allah’ın yoludur. Göklerde ve yerde her ne varsa hepsi onundur.” E lâ ilâllâhi tesîrul umûr:1067 “Dikkat edin! Bütün işler (sonunda) Allah’a döner.”
Elbette ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kendisine peygamberlik gelmeden öncede mü’mindi, hanifti ve onunla beraber başka mü’minler de, hanifler de vardı; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le birlikte bazıları da Hz. İbrahim (a.s.)’ın dinindeydi. Allah başka bir ayet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “(sen) sana bu kitabı vahyedeceğimizi ummuyordun (bilmiyordun)”1068 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kendisine vahiy gelmesi gibi bir beklentisi yoktu, sadece Allah’a kul olmaya çalışıyordu. Zaten Hira Mağarası’na da bu nedenle çekilmişti, feryadı sadece Allah’a kul olmak içindi.
“İman nedir bilmiyordun, evet, bir bilgin vardı; ama hakikate ermemiştin” buyurdu Allah. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu kitapla imanı, sırat-el mustakimi, hidayeti öğrenmiştir. Dolayısıyla bu kitaptan mahrum olanlar ne imanı ne hidayeti ne de sırat-el mustakimi bilir. Rabbini dinlemeyenlerin bu konudaki bilgileri tamamen zandan, vehimden, hayalden ibarettir. Bu yüzden Allah okuduğumuz ayet-i kerimede “sen sırat-el mustakim üzere dosdoğru yoldasın ve sen hidayet edilmişsin (hidayetçisin)” buyurdu. Allah’ın yolu budur, başka da bir yol yoktur. Bunu Allah söylüyor. Bizim de imanı, hidayeti, sırat-el mustakimi bilmemiz için sadece rabbimizi dinlememiz gerekir.
Allah’ın vahyi bize ruh olur, can verir ve bizi diriltir inşallah. Kitabı bilmiyorduk; ama artık kitabı öğrendik, öğrenmeye de devam edeceğiz inşallah. İmanın ne olduğunu bilmiyorduk; ama artık imanı da Allah’tan öğrendik inşallah.
Vahyinin nurunu gönlümüze indir ve biz de bu nurla hidayeti bulalım ya rabbi! Hep birlikte dosdoğru yolda, sırat-el mustakimde olmayı istiyoruz ya rabbi! Bize bunu ihsan et ya rabbi! İkram et ya rabbi! Sen ekrem-el ekreminsin ya rabbi!
Hâ mim. Vel kitâbil mubîn:1069 “Hâ mim. Bu apaçık kitaba yemin olsun ki.” Allah “benim kitabım apaçıktır, ayetleri anlaşılırdır” buyurdu. O hâlde “ben Kur’an’ı okudum; ama anlamadım” diyen biri bu ayeti inkâr etmiş olur; çünkü böyle söyleyerek “bu kitap apaçık değildir” demiş olur. Ve innehu fî ummil kitâbi ledeynâ le alîyyun hakîm:1070 “O, katımızda bulunan Ana Kitap’ta (levh-i mahfuzda) mevcut yüce ve hikmet dolu (bir kitaptır).” Dolayısıyla ona sarılanı hikmet sahibi yapıp yücelere taşır.”
E fe nadribu ankumuz zikre safhan en kuntum kavmen musrifîn: “Siz haddi aşan bir kavim oldunuz diye (zikri, Allah’ın ayetlerini terk ettiniz diye) size öğüt vermekten (nasihat etmekten) vaz mı geçelim?” Ve kem erselna min nebîyin fîl evvelîn: “Daha önceki kavimlere de nebilerimizi göndermiştik.” Onlar da Allah’ın nasihatlerinden, öğüdünden yüz çevirmişti. Ve mâ ye’tîhim min nebîyin illâ kânû bihî yestehziûn: “Onlara hiçbir peygamber göndermedik ki onunla alay etmemiş olsunlar.” Fe ehleknâ eşedde minhum batşâ: “Biz bunlardan daha zorba olanları da kıskıvrak yakalayıp helak ettik.” Ve madâ meselul evvelîn:1071 “Geçmiştekilerin misali budur.” Yani daha önce de bunları anlattım, buyurdu Allah.
Ve le in seeltehum men halakas semâvâti vel ard: “And olsun ki onlara gökleri ve yeri kim yarattı, diye sorsan.” Le yekûlunne halakahunnel azîzul alîm:1072 “Onları (gökleri ve yeri) aziz ve âlim olan (Allah) yarattı, derler.” Ama yine de Allah’ın ayetlerinden, vahyinden yüz çevirip Allah’ı dinlemezler. Evet, Allah’ı dinlemediğimiz bir gerçektir!
Allah’ı dinlemediğimize dair bir örnek vereyim.
Biraz önce ayetleri okurken Allah’ın “onlar kötülüğü iyilikle savarlar ve kötülüğü af ve mağfiret ederler”1073 buyurduğunu gördük. Onların üzerinde Allah’ın Ğafur ve Ğaffar isimleri tecelli etmiş ki kötülüğü mağfiret edebiliyorlar. Bir de onlar kendilerine zulmedildiğinde affederler. Allah bu ayetle mü’minlerin, Allah’a tevekkül edenlerin, Allah’ı isteyenlerin hâlini beyan etmiştir. Yani “mü’minseniz, Allah’ın rızasını, rabbinizi istiyorsanız böyle yapmanız gerekir; ama zulme karşılık verirseniz bilin ki Allah zalimleri sevmez. Bu yüzden haddinizi aşıp ileri gitmeyin, sadece size zulmedildiği kadarıyla karşılık verebilirsiniz. Şayet size yapılan zulme karşılık verirseniz o zaman da sizin için yapılacak bir şey yoktur; çünkü hakkınızı almış, siz de onun seviyesine inmiş olursunuz”1074 buyurdu Allah.
Bu durumda kendimize bakalım, acaba rabbimizi ne kadar dinleyip bize yapılan yanlışları affediyor, mağfiret ediyor, kötülüğü iyilikle savmaya çalışıyoruz! Ama Allah’ın da buyurduğu gibi bu büyük bir iştir.1075 Bu sadece rabbini isteyenlere mahsus bir şeydir, büyük olanlara, azim sahibi olanlara mahsus bir nimettir. Hâl böyleyken günümüzde böyle yapan biri olsa ona hemen ya “enayi” denir, ya “korktu” denir ya da başka bir şey söylenir. Hatta mü’minler bile onun hakkında “bunu Allah için yaptı, bu kul büyük insandır” demez, başka bir şey söyler! Böyle söyleyenler Allah’ın ayetlerini dinleselerdi, Allah’ın böyle sevdiğini bilseler, buna iman etselerdi böyle konuşamazlardı. Biri böyle konuşunca Allah’a ters düşer, dolayısıyla şeytanın yanında yer alır; çünkü böyle söyleyerek karşısındakini intikam almaya, karşılık vermeye sevk etmiş olur. Ağızdan çıkan her kelimeye hesap vardır. Bu yüzden düşünürken, konuşurken ya da bir iş yaparken Allah’a mı, resulüne mi yoksa şeytana mı yardım ettiğimize bakmamız lazım.
Vellezî halakal ezvâce kullehâ: “O ki bütün çiftleri yaratandır.” Ve ceale lekum minel fulki vel enâmi mâ terkebûn: “Ve sizin için bineceğiniz gemiler ve hayvanlar var etmiştir.” Gemi olsun diğer binekler olsun Allah size binekler vermiştir ve daha isimlerini bile bilmediğiniz binekler size ikram edecek. Li testevû alâ zuhûrih: “Onların sırtına binmeniz için (Allah size binekler yarattı).” Summe tezkurû ni’mete rabbikum: “Sonra rabbinizin nimetini anmanız için.” İzâsteveytum aleyhi, ve tekûlû subhânellezî sahhara lenâ hâzâ: “O bineklere binerken şöyle deyin; bunu emrimize veren Allah subhandır, Allah’ı tesbih ederiz.” Ve mâ kunnâ lehu mukrinîn:1076 “(O bunu bizim emrimize vermeseydi, bize ikram etmeseydi) Biz kendimiz buna güç yetiremezdik.”
Allah arabaya binerken ne söylememiz gerektiğini öğretiyor. Demek ki arabaya veya başka bir bineğe binerken “bunu emrimize veren Allah’ı tesbih ederiz, Allah bunu bize vermeseydi, ikram etmeseydi, emrimize amade etmeseydi biz kendimiz buna güç yetiremezdik” dememiz gerekiyormuş! Ve innâ ilâ rabbinâ le munkalibûn:1077 “(Bir de) Muhakkak ki biz rabbimize döneceğiz (deyin).”
İnşallah bundan sonra böyle yapacak, her arabaya binişimizde bunu söyleyeceğiz. Bir de bazı arabalar vardır ki onlarda otomatik olarak zaten bu ayet okunur.
Ve cealû lehu min ibâdihî cuz’â: “Onlar (Allah’ın yaratmış olduğu) kullarından bir kısmını ondan (Allah’tan) bir cüz kıldılar.” İnnel insâne le kefûrun mubîn:1078 “Gerçekten insanın küfrü apaçıktır.” Hz. İsa (a.s.)’a söylendiği gibi onlar da bazıları için ‘Allah’ın oğlu’ dediler! Müşrikler de “melekler Allah’ın kızlarıdır” demişlerdi. İnsanlardan bir kısmı böyle açıkça küfür işler. Bununla beraber her kim için olursa olsun, maneviyat itibariyle kelimeyi kullanırken çok dikkatli kullanmak gerekir. Ruh, Allah’tan bir cüz değildir; Allah’ın nefha-i ilahisidir. Kelimeyi kullanırken yanlış bir düşünceye, fikre kapılmayalım. Ruh için Allah’ın nurundan, Allah’ın kendinden nefhettiği ruh diyebiliriz; ama Allah’tan bir cüz diyemeyiz; çünkü hâşâ Allah parçalanmaz, bölünmez, böyle bir şey olmaz.
Hakikatimizin, Allah’ın bize nefhettiği ruhun ne olduğunu, rabbine nasıl âşık olduğunu, daha doğrusu nasıl bir aşk olduğunu merak ediyorsak bunu manevi yolculuğu yaparak görmemiz gerekir. Bilmemiz lazım ki bu kapı herkese açıktır. Manevi yolculuğu yapıp hakikatimizi görmeden yanlış bir fikre kapılmayalım, yanlış bir kelime de kullanmayalım. Biri yanlış bir kelime kullanırsa onu da uyaralım.
Evet, ruh, Allah’tan bir cüz değildir. Allah böyle söylemenin küfür olduğunu buyurdu. Bu durumda kim “melekler Allah’ın kızlarıdır” ya da “Hz. İsa (a.s.) Allah’ın oğludur” veya “Üzeyir, Allah’ın oğludur” derse apaçık küfre girmiş olur. Yahudiler de “biz Allah’ın sevgilileri ve çocuklarıyız”1079 demiş, dolayısıyla böyle söyleyerek onlar da küfre girmişti. Bu duruma düşmemek için kelimeleri asla böyle kullanmamamız lazım.
Bilmeden cahilce böyle bir kelime kullandıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Ya da bilmeden cahilce Yahudilerin, Hristiyanların söylediği gibi “Allah baba” dediysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Allah, mülkün sahibidir, bütün varlık onun kuludur. Buna iman ettik, rabbimize tövbe ediyor, istiğfar ediyoruz. Hâşâ, Allah’ın bir cüz’ü olmadığına iman ediyoruz. Allah subhandır ve bütün insanlar, bütün melekler, bütün cinler onun kuludur. Kıyamet günü de hepsi rablerini hamd ile tesbih edip bir kul olarak Allah’ın huzuruna çıkarlar. Senin kulların olduğumuza iman ettik ya rabbi!
Bel kâlû innâ vecednâ âbâenâ alâ ummeh: “(Onlara neden Allah hakkında böyle konuşuyorsunuz diye sorulsa) Hayır, diyecekler ki: Biz atalarımızı böyle bir din üzerinde bulduk.” Ve innâ alâ âsârihim muhtedûn: “Biz de onların izinde yürüyoruz.” Hidayeti bunda bulmuşuz, onların yolu doğru olduğu için biz de onların yolunda yürüyoruz. Kâle e ve lev ci’tukum bi ehdâ mimmâ vecedtum aleyhi âbâekum: “Onlara de ki: Atalarınızı üzerinde bulduğunuz o dinden daha doğrusunu (Allah’ın vahyini) size getirdiysem de mi (atalarınızın yoluna uyacaksınız)?” Kâlû innâ bi mâ ursıltum bihî kâfirûn:1080 “(Kâfirler) Dediler ki: Biz (atalarımızın yoluna uyarız, resullerle) sizinle gönderilen şeyi inkâr ediyoruz (kabul etmiyoruz).”
Ve lev lâ en yekûnen nâsu ummeten vâhıdeh: “İnsanların küfürde tek bir millet olma ihtimali olmasaydı.” Le cealnâ limen yekfuru bir rahmâni li buyûtihim sukufen min fıddatin ve meârice aleyhâ yazherûn: “O zaman Rahman’ı inkâr eden kimselerin evlerinin tavanlarını, üzerinde yürüdükleri merdivenlerini gümüşten yapardık.” Ve li buyûtihim ebvâben ve sururan aleyhâ yettekiûn: “Evlerinin kapılarını, yaslandıkları koltuklarını da (altın yaldızlardan yapardık).” Ve zuhrufâ: “Ve onları zinetlere boğardık.” Ve in kullu zâlike lemmâ metâul hayâtid dunyâ: “Çünkü bunlar dünya hayatının geçici menfaatinden başka bir şey değildir.” Vel âhiratu inde rabbike lil muttakîn:1081 “Oysaki ahiret yurdu muttakiler içindir (Allah’a karşı takva sahibi olanlar içindir).”
Yani insanların dünya hayatına bakarak “kâfirler bu kadar nimet içindeyse o zaman biz de onlar gibi olalım, bizim de dünya hayatımız onlarınki gibi olsun” deyip küfrü tercih etme tehlikesi olmasaydı böyle yapardım, buyurdu Allah. Demek ki Allah, kullarını koruyormuş!
Evet, “kâfirin, münafığın, Rahman’dan yüz çevirenlerin dünya hayatına bakıp gıpta etmeyin. Şayet insanların küfürde tek millet olma tehlikesi olmasaydı onlara böylesine ikram ederdim; ama ahiret muttakiler içindir.”
Ve men ya’şu an zikrir rahmân: “Kim Rahman’ın zikrinden yüz çevirirse.” Nukayyıd lehu şeytânen fe huve lehu karîn: “Ona bir şeytan musallat ederiz (ona bir şeytan bağlarız) ki o (şeytan) onun (Rahman’ın zikrinden gözünü kapatanın) karini (yakın arkadaşı, şeytanın uydusu) olur.” Ve innehum le yasuddûnehum anis sebîl: “Şüphesiz onlar (o şeytanlar) onları (Allah’ın) yolundan alıkoyarlar.” Ve yahsebûne ennehum muhtedûn: 1082 “Onlar ise kendilerinin hidayette olduğunu zannederler.”
Rahman’ın zikri; Allah’ın ayetleridir, aynı şekilde “Rahman Rahman” diye yahut “Allah Allah” diye zikretmek ve rabbini rahman olarak bilmektir. Demek ki biri Rahman’ın zikrinden yüz çevirirse şeytana tabi oluyor, Allah da onu şeytana bağlıyormuş! Aslında o kendi kendini şeytana bağlatır, böylelikle de şeytanın arkadaşı olur, yakını olur ve şeytan onu yoldan çıkarır. Dolayısıyla böyle biri şeytanın verdiği vesveseyi doğru olarak, hakmış gibi zanneder. Kendini de doğru yolda bilir, doğru yolda olduğunu iddia eder. Hatta “ben doğru yapıyorum, doğru yoldayım” deyip üstüne bir de yemin eder; ama bunun şeytandan olduğunu dâhi bilmez; çünkü Rahman’ın zikrinden yüz çevirmiştir. Yüz çevirdiği için de şeytanın arkadaşı olmuştur. Bunu Allah söylüyor.
Hattâ izâ câenâ: “Sonra (ölüp) bize geldiğinde.” Kâle yâ leyte beynî ve beyneke bu’del meşrikayn: “Diyecek ki: Keşke seninle benim aramda doğu ile batı kadar uzaklık olsaydı.” Fe bi’sel karîn: “Ne kötü arkadaşmışsın!” Kişi Kıyamet günü şeytanına “sen ne kötü arkadaşmışsın” der. Yani “keşke bana bu kadar yakın olmasaydın, keşke ben sana dost olmasaydım” der. Ve len yenfeakumul yevme iz zalemtum ennekum: “(Onlara denir ki) Bugün size bu nedamet (bu pişmanlık) asla fayda vermez. Siz kendinize zulmettiniz.” İkisi de kendine zulmetmiştir. Bunlardan biri cinlerden diğeri de insandan olan şeytandır. Fîl azâbi muşterikûn:1083 “Mutlaka siz azapta ortaksınız.”
Allah bizi Rahman’ın zikrinden yüz çevirenlerden ve şeytana yakın olanlardan eylemesin. Allah bizi şeytana uyduğu hâlde doğru yolda olduğunu, hidayette olduğunu zannedenlerden eylemesin. Allah bizi Kıyamet günü Allah’ın huzurunda şeytan arkadaşına “sen ne kötü arkadaşmışsın, keşke aramızda doğuyla batı arası kadar uzaklık olsaydı” diyenlerden eylemesin. O gün, pişmanlığın fayda vermediği günde Allah bizi pişman olanlardan eylemesin inşallah.
E fe ente tusmius summ: “Sağırlara sen mi işittireceksin?” Dinlemek istemiyorlarsa bu durumda sağırdırlar ve seni işitmezler. Ev tehdîl umye ve men kâne fî dalâlin mubîn:1084 “Körleri ve apaçık dalâlette olanları sen mi hidayete erdireceksin?” Onları hidayete erdiremez ve onlara işittiremezsin; çünkü onlar işitmeyi, hidayete ermeyi ve vahyin kendilerine nur olmasını istemezler.
Festemsik billezî ûhıye ileyk: “(Onun için) Sen sana vahyedilene sımsıkı sarıl.” İnneke alâ sırâtın mustakîm: “Çünkü sen sırat-el mustakim üzeresin.” Sadece, Allah’ın vahyine sımsıkı sarılanlar sırat-el mustakim üzere olur. Ve innehu le zikrun leke ve li kavmik: “Muhakkak ki bu (Kur’an) hem senin için hem de senin kavmin için (iman edenler için) elbette ki zikirdir (sizin şerefinizdir).” Ve sevfe tus’elûn:1085 “Ve sonra ondan (bu Kur’an’dan) sorumlu tutulacaksınız (hesaba çekileceksiniz).”
Allah bizi Kur’an’dan hesaba çekileceğini bilenlerden ve ona iman edenlerden eylesin. Allah bizi vahyine sımsıkı sarılan kullarından eylesin. Allah’ın vahyine sarılıp sırat-el mustakim üzere olanlardan eylesin. Allah bizi vahyini, Kur’an’ı terk edenlerden, hesap veremeyecek olanlardan, başka kitaplardan hesaba çekileceğini zannedenlerden eylemesin. Allah bizi başka kitapları Allah’ın vahyinin, Kur’an’ın önüne koyanlardan eylemesin inşallah!
El ehillâu yevme izin ba’duhum li ba’dîn aduvvun illâl muttakîn: “O gün (Kıyamet günü) muttakiler (takvalı olanlar, Allah’a karşı sorumluluğunu bilenler) hariç (dünyada) dost olanlar birbirlerinin düşmanıdır.” Muttakiler hariç geriye kalan bütün dostlar birbirinin düşmanıdır. Allah onlara buyurur. Yâ ibâdi lâ havfun aleykumul yevme ve lâ entum tahzenûn: “Ey kullarım! Bugün size korku yoktur ve siz mahzun olmayacaksınız.” Ellezîne âmenû bi âyâtinâ ve kânû muslimîn: “Çünkü ayetlerimize iman edip (Allah’a, ayetlerimize) teslim oldunuz.” Udhulûl cennete entum ve ezvâcukum tuhberûn: “Muhabbetle (neşeyle, sevinç içinde) ağırlanmış olarak eşlerinizle beraber cennete girin.” Yutâfu aleyhim bi sıhâfin min zehebin ve ekvâb: “Onlara altın tepsiler ve kadehler dolaştırılır.” Onlara altından kadehlerde ikram sunulur. Ve fîhâ mâ teştehîhil enfusu ve telezzul a’yun: “Orada (cennette) nefislerinin istediği ve gözlerinin sevdiği her şey (lezzet aldıkları her şey) vardır.” Ve entum fîhâ hâlidûn: “Ve (kendilerine) siz orada ebedi olarak kalacaksınız.” Ve tilkel cennetulletî ûristumûhâ bi mâ kuntum ta’melûn:1086 “İşte, yaptığınız amellerden dolayı mirasçı kılındığınız cennet budur (denilir).”
Allah bu ayette de cehennemliklerden bahseder. Ve nâdev yâ mâliku li yakdi aleynâ rabbuk: “(Kâfirler) Nidâ ederler: Ey Malik (ey cehennemin maliki, bekçisi)! Rabbin hakkımızda hükmünü versin (işimizi bitirsin, bizi öldürsün).” Kâle innekum mâkisûn: “(Malik onlara) Diyecek ki: Muhakkak ki siz (ebedi olarak) böyle kalacaksınız.” Lekad ci’nâkum bil hakk: “And olsun biz size hakkı getirdik.” Ve lâkinne ekserakum lil hakkı kârihûn:1087 “Ama çoğunuz haktan hoşlanmadınız.” Allah’ın resulü size hakkı getirdi; ama çoğunuz haktan hoşlanmadınız.
Fe zerhum yahûdû ve yel’abû hattâ yulâkû yevme humullezî yû’adûn: “Bırak onları (dünyayı tercih edenleri) onlara va’dettiğimiz gün gelinceye kadar daldıkları oyuna daladursunlar.” Ve huvellezî fîs semâi ilâhun ve fîl ardı ilâh: “O, gökte de ilahtır, yerde de ilahtır.” Ve huvel hakîmul alîm: “O, hakîm ve âlim olandır.” Her şeyi hikmetle yapan ve her şeyi bilendir. Ve tebârakellezî lehu mulkus semâvâti vel ardı ve mâ beynehumâ: 1088 “Göklerin, yerin ve ikisinin arasındakilerin, mülkü kendisine ait olan o zat (Allah) ne mübarektir!”
Ve le in seeltehum men halakahum: “And olsun ki onlara kendilerini kimin yarattığını sorsan.” Le yekûlunnallâh: “Allah derler.” Fe ennâ yu’fekûn: “(O hâlde) Nasıl döndürülüyorlar!” Madem onları yaratan Allah ise o hâlde Allah’ın vahyine uymaları, tabi olmaları gerekmez miydi! Ve kîlihi yâ rabbi inne hâulâi kavmun lâ yu’minûn: “Onun (Muhammed’in) ‘ya rabbi’ demesi hakkı için, onlar gerçekten iman etmez bir kavimdi.” Fasfah anhum: “Sen onlardan vazgeç.” Ve kul selâm: “Onlara ‘selam’ de.” Fe sevfe ya’lemûn:1089 “Sonra (ne yaptıklarını) bilecekler.” İman etmiyorlarsa ısrar etme, onlara “selam” de, “Allah sizi selamete erdirsin, selam yurdunu göstersin” de geç!
Sadakallahulazim
Allah bizi selamete eren kullarından eylesin. Allah bizi vahyini kabul etmeyenlerden, gözünü, kulağını, gönlünü Allah’ın vahyine karşı kapatanlardan eylemesin. Allah bizi dünya hayatında sadece rabbinin rızasına, vahyine göre yaşayanlardan ve ahirette ebedi saadete kavuşan kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
