17.Bölüm (HİCR - EN’ÂM SÛRELERİ)
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Allah’ın ayetlerine tövbeyle, istiğfarla, duayla, şükürle, hamdle, tesbihle cevap vermeye, bununla beraber Allah’a olan ahdimizi yenilemeye, imanımızı tazelemeye; yani mukabele yapmaya devam ediyoruz inşallah.
Ayetleri okuduğumuzda Allah’ın kendisini dinlemeyenleri, ayetlerini ciddiye almayanları, yalan sayanları, ayetler yokmuş gibi konuşanları, düşünenleri, hayatını bu şekilde yaşayanları kul olarak kabul etmediğini görürüz. Bu hem geçmişteki ümmetler için hem de kıyamete kadar gelecek olan bütün insanlar için böyledir. Allah kendisini dinlemeyenler hakkında “onlar ayetlerimizi yalan sayarlar, ciddiye almazlar (yani beni ciddiye almazlar)”757 buyurmuştur. Bu yüzden istediğimiz kadar bilgi sahibi olalım, birkaç üniversite bitirelim, yüzlerce, binlerce kitap okuyalım Allah’ın ayetlerini okuyup anlamazsak Allah bizi âlim olarak kabul etmez, aksine bize sadece “cahil” der.
Kul, rabbini dinlemez ve rabbinin ne demek istediğini anlamazsa rabbini tanıması mümkün olmaz. Mesela; biriyle ne kadar çok konuşur, sohbet edersek onu o kadar tanır, o kadar anlarız, aynı şekilde sevilmeye layık olduğu kadarıyla da onu severiz, dolayısıyla o kişi bize sohbet ettiğimiz, muhatap olduğumuz kadar yakın olur. Şayet o tehlikeli biriyse bu defa da ondan uzak dururuz.
Allah, kitabını gönderip vahyini indirmekle bize en büyük lütufta bulunmuştur. Zaten Allah da böyle söylüyor! Kim ayetlerimizden yüz çevirirse şerefine yüz çevirmiştir. Ayetlerimden yüz çevirenler benden yüz çevirmiş, dolayısıyla kendi şerefine yüz çevirmiştir, buyuruyor. Başka ayet-i kerimede ise “(Karanlıkta görsün diye, her şeyi anlasın diye) Ona bir nur indirmişiz.”758 Yani biri bu nurdan yüz çevirirse karanlıkta kalır, buyurmuştur.
Eğer Allah’ın vahyini anlamazsak bu durumda kendi kendimize bir şeyler anlamaya çalışırız ya da başkalarından, başka kitaplardan öğrenmeye çalışırız ki bu öğrendiklerimiz de hak olmaz, hakikat olmaz. Allah, ona “zan” demiş, bu nedenle ayet-i kerimede “onlar öyle zannettiler”759 buyurmuştur.
Evet, bu sohbetimizde mukabelemize Hicr Sûresi’yle devam edeceğiz inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elif lâm râ. Tilke âyâtul kitâbi ve kur’ânin mubîn: “Elif lâm râ. Bunlar kitabın, Kur’an’ın açıklayan ayetleridir.” Rubemâ yeveddullezîne keferû lev kânû muslimîn: 760 “Kâfir olan kimseler zaman zaman ‘keşke biz de Müslüman olsaydık’ diye temenni ederler.”
Zerhum ye’kulû ve yetemetteû ve yulhihimul emel: “Bırak onlar yesinler (içsinler), zevke dalsınlar ve emelleri onları oyalasın.” Onlar kendi kendilerini dünyayla, dünya hayatıyla oyalasınlar. Fe sevfe ya’lemûn: “İleride bilecekler.” Onları niçin yarattığımızı, ne yapmaları gerektiğini ilerde anlayacaklar. Mâ tesbiku min ummetin ecelehâ ve mâ yeste’hırûn:761 “Hiçbir ümmet kendi ecelinin önüne geçemez (ne geciktirebilir) ve ne de (ecelini) öne alabilir.”
İnnâ nahnu nezzelnâz zikre ve innâ lehu le hâfizûn:762 “Muhakkak ki bu zikri (Kur’an’ı) biz indirdik ve onu koruyacak olan da biziz.”
Pişman olmamak için hayatı yaşarken Allah’ın emrettiği gibi yaşamak gerekir. Yoksa öldükten sonra “keşke” demenin hiçbir manası yoktur.
Allah bizi Kıyamet günü “keşke” diyen kullarından eylemesin. Kıyamet günü kaybettiğinden dolayı “keşke ben de Müslüman olsaydım, Allah’a teslim olsaydım” diyenlerden eylemesin. Bugünden “ben rabbime teslim oldum” deyip Allah’a teslim olan kullarından eylesin. Kur’an’ı Allah’ın indirdiğine bununla beraber onu Allah’ın koruduğuna iman edenlerden eylesin. Allah bizi Kur’an’dan şüphe duyanlardan, vesvese üretenlerden eylemesin inşallah.
Ve lekad alimnâl mustakdimîne minkum ve lekad alimnâl muste’hırîn:763 “And olsun biz, sizden önce gelip geçenleri de biliriz, geri kalanları da biliriz.” And olsun ki Allah yolunda kimin çabasını, gayretini sarf edip önde olmak istediğini, kimin de Allah yolunda hizmet etmeyip geride kalmak istediğini, yarışmak istemediğini biliyoruz.
Ve inne rabbeke huve yahşuruhum: “Muhakkak ki rabbin (o gün) hepsini (huzurunda) toplayacak.” İnnehu hakîmun alîm:764 “Şüphesiz Allah hakim ve âlimdir.” Allah her şeyi bilen ve her şeyi hikmetle yapandır.
Kâle rabbi bi mâ agveytenî le uzeyyinenne lehum fîl ard: “(İblis) Dedi ki: Rabbim! Beni azdırmana karşılık ben de yeryüzünde onlara (günahları) süsleyeceğim.” Ve le ugviyennehum ecmeîn: “Ve onların hepsini azdıracağım.” İllâ ıbâdeke minhumul muhlasîn: “Ancak onlardan ihlâslı kulların müstesna.” Kâle hâzâ sırâtun aleyye mustekîm:765 “(Allah) Buyurdu ki: İşte bana varan dosdoğru yol budur.”
Dünyanın kendisine süslü görüldüğü kimseler şeytanın tuzağına düşmüştür. O süse kapılmayanlar, dosdoğru yolda olanlar ise Allah’ın ihlâslı kullarıdır, dünyanın zevkine, süsüne kapılmayanlardır.
İnne ıbâdî leyse leke aleyhim sultân: “Senin benim kullarım üzerinde hiçbir etkin (yetkin) yoktur.” İllâ menittebeake minel gâvîn: “Azgınlardan sana uyanlar dışında.” Ancak o haddini aşanlar, ayetlerimizi ciddiye almayanlar sana tabi olup senin peşinden gelirler. Ve inne cehenneme le mev’ıduhum ecmaîn:766 “Şüphesiz ki onların hepsine vaad edilen yer cehennemdir.”
Lehâ seb’atu ebvâb: “Onun (cehennemin) yedi kapısı vardır.” Li kulli bâbin minhum cuz’un maksûm:767 “Her bir kapıya ayrılmış topluluklar (kavimler, cemaatler) vardır.” Bu kapılar her birinin işlediği amele göredir.
İnnel muttekîne fî cennâtin ve uyûn: “Allah’a karşı takva sahibi olanlar ise cennetlerde, pınar başlarındadır.” Udhulûhâ bi selâmin âminîn: “(Onlara) Oraya selametle ve güven içinde girin (denilir).” Ve neza’nâ mâ fî sudûrihim min gıll: “Biz, onların gönüllerindeki kini söküp attık.” Ihvânen alâ sururin mutekâbilîn: “(Onlar) Kardeşler olarak tahtlar üzerinde karşı karşıya otururlar.” Lâ yemessuhum fîhâ nasab: “Onlara orada bir yorgunluk dokunmaz.” Ve mâ hum minhâ bi muhracîn: “Ve onlar oradan çıkarılmazlar.” Nebbî’ ibâdî ennî enel gafûrur rahîm:768 “(Bununla beraber) Kullarıma haber ver ki ben ğafur ve rahimim.” Kullarım şimdiye kadar yanlış yapmışlarsa tövbe etsinler, mağfiret dilesinler ve rablerinin ğafur ve rahim olduğunu unutmayıp rablerinin rahmetinin içine girsinler.
Birilerine karşı gönlümüzde kin, nefret, haset varsa bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Göğsümüzdeki kini (ğili), sıkıntıyı gider ya rabbi! Bizi cennet ehlinden eyle ya rabbi! Dünyadayken gönlü cennet olanlardan eyle ya rabbi! Va’dettiğin cenneti ikram eyle ya rabbi! Bizi şeytana uyanlardan eyleme ya rabbi! Şeytanlarla beraber eyleme ya rabbi! Şeytanın verdiği vesveseye kapılanlardan eyleme ya rabbi! Şeytanın peşinden gidenlerden eyleme ya rabbi! Şeytana kardeş olanlardan eyleme ya rabbi!
Ve lekad âteynâke seb’an minel mesânî vel kur’ânel azîm: “And olsun ki sana Kur’an’ı, bir de tekrar tekrar okunan yedi ayeti (Fatiha’yı) verdik.” Kuran-ı Azim’i, ayrıca bir de Fatiha’yı verdik, buyurdu Allah; çünkü Fatiha Kur’an’ın özüdür, özetidir. Lâ temuddenne ayneyke ilâ mâ metta’nâ bihî ezvâcen minhum: “O dünya hayatından faydalandırdığımız birtakım kimselerin elindekilerine bakma.” Sana düşen; rabbinin vahyine uymaktır. Onların malları, evlatları, zevceleri var diye ellerindekine göz dikme. Hatta onlar mü’minlerle, ahireti isteyenlerle alay edebilirler, sen onlara bakma. Ve lâ tahzen aleyhim: “Sen onlar hakkında mahzun olma.” Vahfıd cenâhake lil mu’minîn:769 “Sen mü’minler için şefkat kanadını ger (onlarla beraber ol).”
Allah bizi mü’minlere şefkat kanadını gerenlerden, mü’minlerle beraber olanlardan eylesin. Allah bizi dünya hayatından, dünyanın süsünden, ziynetinden istifade ettirdiği kimselerin ellerindekine göz dikenlerden eylemesin. Onlara bakıp onları sanki nimet içindeymişler, kazanmışlar gibi görenlerden eylemesin. Allah bizi hakikati görenlerden eylesin. Ahireti, ebedi hayatı, Allah’ın rızasını isteyenlerden eylesin. Allah bizi kendinden başka tarafa döndürmesin inşallah.
Elhamdu lillâhillezî halakas semâvâti vel ard: “Hamd, gökleri ve yerleri yaratan Allah’a mahsustur (Allah’a aittir).” Ve cealez zulumâti ven nûr: “(O) Karanlıkları ve aydınlıkları yaratandır.” Summellezîne keferû bi rabbihim ya’dilûn:770 “Yine de kâfirler (bunu anlamayanlar, karanlıkta kalanlar başka şeyleri) rableriyle denk tutuyorlar.” Yani Allah’la beraber başka rabler ediniyorlar. Rabb aynı zamanda mürebbi, terbiye eden demektir. Bu durumda Allah’ın terbiyesini değil de başkalarının terbiyesini kabul ettiysek rabbimizle beraber başka rabler edinmiş oluruz.
Allah bize “şöyle yapmanız, şöyle düşünmeniz, şöyle de yapmamanız lazım” deyip bizi Kur’an’ıyla, vahyiyle terbiye eder. Aynı şekilde örnek olarak önümüze peygamberini koyup “onun gibi olmanızı istiyorum” der ve bizi resulüyle terbiye eder. Hâl böyleyken Allah’ın terbiyesini kabul etmeyenler mü’min olmaz, aksine Allah onlar için “kâfir” demiştir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “beni rabbim terbiye etti, ne güzel terbiye etti”771 buyurmuştur. Dolayısıyla Allah’ın terbiyesini kabul edenler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i örnek alanlardır. Bu durumda Allah’ın terbiyesinden geçip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kendisine örnek almayanlar; yani Allah’ın terbiyesini beğenmeyip bunu kazanmak için çaba, gayret sarf etmeyenler rabbiyle beraber başka rabler edinmiş olurlar. Allah da onların kâfir olduğunu buyurdu.
Allah bizi terbiyesini kabul edenlerden eylesin. Allah’tan başka rabler edinmeyenlerden eylesin. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kendisine örnek, önder, rehber olarak kabul edenlerden ve resulüne tabi olanlardan eylesin inşallah.
Kul li men mâ fîs semâvâti vel ard: “De ki: Göklerde ve yerde olan şeyler kimindir?” Kul lillâh: “De ki: Allah’ındır.” Ketebe alâ nefsihir rahmeh: “Allah, rahmeti zatına yazdı.” Le yecmeannekum ilâ yevmil kıyâmeti lâ raybe fîh: “Kendisinde şüphe olmayan o Kıyamet gününde Allah mutlaka sizi (huzurunda) toplayacaktır.” Ellezîne hasirû enfusehum fe hum lâ yu’minûn:772 “O iman etmeyenler kendi nefislerine (kendi kendilerine) yazık edenlerdir.” Göktekilerin, yerdekilerin Allah’a ait olduğuna iman etmeyenler kendi kendilerine yazık edenlerdir.
Allah’ın bize gökte ve yerde emanet olarak, imtihan olarak verdiği şeylerin Allah’a ait olduğunu kabul etmediysek ve onları kendimize ait zannettiysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Allah, rahmeti zatına yazdığını buyurduğu hâlde rabbimizi rahman ve rahim olarak kabul edemediysek, bundan şüpheye düştüysek, şeytanın verdiği vesveseye kapılıp “rabbimiz bize rahmet etmez, rabbimiz bize rahmet etmiyor” gibi bir fikre, düşünceye kapıldıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!
Kul eyyu şey’in ekberu şehâdeh: “De ki: Şahitlik yönünden hangisi daha büyüktür?” Kulillâhu şehîdun, beynî ve beynekum:773 “De ki: Allah benimle sizin aranızda şahittir.” Bu Kur’an’ın, Allah’ın kelamı olduğuna, resulünün de Allah’ın resulü olduğuna Allah şahittir. Bütün insanlar, bütün varlık, bütün cinler hepsi bunun böyle olmadığını söylese de onların böyle söylemesi Allah’ın şahadeti karşısında hiçbir mana ifade etmez.
Ve ûhiye ileyye hâzâl kur’ânu li unzirakum bihî ve men belag: “(Onlara de ki) Allah bu Kur’an’ı bana vahyetti. Onunla hem sizi uyarayım (Allah’ın bana vahyettiklerini size haber vereyim) hem de ulaşabildiğim herkese bunu ulaştırayım diye (bu Kur’an’la onları uyarayım diye Allah Kur’an’ı indirdi).” E innekum le teşhedûne enne meallâhi âliheten uhrâ: “Siz Allah ile beraber başka ilahlar olduğuna gerçekten şahitlik ediyor musunuz?” Kul lâ eşhed: “De ki: Ben şehadet etmem.” Kul innemâ huve ilâhun vâhid: “De ki: Bir tek ilah olan Allah’tır.” Eğer Allah ile beraber başka bir ilah edinirseniz ben buna şahitlik etmem; çünkü bir tek ilah olan Allah’tır. Ve innenî berîun mimmâ tuşrikûn:774 “Muhakkak ki ben sizin Allah’a şirk koştuklarınızdan beriyim.”
Allah’tan başka kuvvet ve kudret sahibi, mülkün sahibi yoktur. Mülk onundur, biz de onun kullarıyız, ona aidiz. Bu yüzden rabbimiz bize her neyi vahyettiyse hepsi için “işittik ve itaat ettik” diyoruz. Herhangi bir şekilde hiç kimseye, hiçbir şeye güç, kuvvet vermiyoruz. Rabbimiz buna şahit olsun.
Ellezîne âteynâhumul kitâbe ya’rifûnehu kemâ ya’rifûne ebnâehum: “Kendilerine kitap verdiklerimiz (Yahudiler olsun, Hristiyanlar olsun, diğerleri olsun), onu (peygamberleri) oğullarını tanır gibi tanırlar.” Ellezîne hasirû enfusehum fe hum lâ yu’minûn:775 “Onlar kendi nefislerine (kendilerine) yazık edenlerdir. Onlar iman etmezler.” Onlar daha önce de kendi peygamberlerine iman etmemişlerdi. Şayet iman etselerdi peygamberimize de iman ederlerdi.
Ve men azlemu mimmenifterâ alâllâhi kezibâ: “Allah’a karşı yalan söyleyenden (Allah’a iftira atandan) daha zalim kim vardır.” Ev kezzebe bi âyâtih: “Ya da onun ayetlerini yalanlayandan (daha zalim kim vardır)!” İnnehu lâ yuflihuz zâlimûn:776 “Muhakkak ki zalimler asla felaha (kurtuluşa) eremezler.”
Ve yevme nahşuruhum cemîan summe nekûlu lillezîne eşrakû eyne şurekâukumullezîne kuntum tez’umûn: “O gün (Kıyamet günü) hepsini huzurumuzda toplayacağız ve onlara diyeceğiz ki: Nerede Allah’a ortak olduğunu iddia ettikleriniz?” Allah’ın kelamını değil de kendilerini dinlediğiniz o ilahlarınız nerede? Summe lem tekun fitnetuhum illâ en kâlû vallâhi rabbinâ mâ kunnâ muşrikîn: “Onlar da mazeret olarak diyecekler ki: (Gayemiz onlara tapmak, âbd olmak değildi, gayemiz ‘Allah’ demekti) Rabbimiz Allah hakkı için biz müşriklerden değildik.” Yani onlardan sadece dinimizi öğrendik. Yoksa onları ilah edinmedik, onlara tapmadık gayemiz sadece “Allah” demekti, diyecekler. Unzur keyfe kezebû alâ enfusihim ve dalle anhum, mâ kânû yefterûn:777 “Bak, kendi nefislerine karşı nasıl da yalan söylüyorlar. (Allah’a) İftira edip durdukları şeyler (ilahlar) kendilerini nasıl da yüz üstü bıraktı.”
Allah, vahyini dinlemeyenler için böyle söyledi; yani “beni dinleyeceksiniz” buyurdu. Bu yüzden Allah, dinin başka yerden öğrenilmesini asla kabul etmez ve bundan razı olmaz. Biri dinini Allah’ın vahyi dışında başka bir yerde öğrenmeye çalıştığı takdirde gayesi “Allah” demek olsa bile Allah bunu şirk olarak kabul eder ve ona “senin söylediğin yalandır” der. Böyleleri aslında işlerine öyle geldiğinden dolayı başkalarını dinlerler. Elbette ki bilmeyenler müstesna! Zaten Allah her zaman için bilmeyenleri istisna etmiş ve “bilmeyenler müstesna” buyurmuştur. Onlar da anlayıncaya, Allah onlara öğretinceye kadar istisnadadır.
Allah demek maksadıyla dinimizi başka yerden öğrenmeye çalıştıysak bundan dolayı rabbimizden af ve mağfiret diliyoruz. Bilmemiz lazım ki bu, rabbimizin gazap ettiği bir şeydir. Rabbimizin gazabından onun rahmetine sığınıyoruz.
Ve lev terâ iz vukıfû alân nâr: “(Böyle yapanları) Onları ateşin karşısında durdukları vakit bir görsen.” Fe kâlû yâ leytenâ nureddu ve lâ nukezzibe bi âyâti rabbinâ: “Diyecekler ki: Keşke geri çevrilsek de rabbimizin ayetlerini yalan saymasak (yalanlamasak).” Ve nekûne minel mu’minîn: “Ve (keşke) biz de mü’minlerden olsak.” Allah’a, ayetlere iman edenlerden, Allah’ı, Allah’ın vahyini sevenlerden olsak, diyecekler. Bel bedâ lehum mâ kânû yuhfûne min kabl: “Hayır, onların önceden gizlemiş oldukları şeyleri açığa çıktı.” Ve lev ruddû le âdû li mâ nuhû anhu ve innehum le kâzibûn:778 “Tekrar geri gönderilseler bile (onlara bu imkânı versek bile) yine men edildikleri şeyi yapmaya dönerler (işledikleri kötülükleri yapmaya yine devam ederler). Muhakkak ki onlar yalancıdırlar.” Allah onların gönlündekini bilir.
Aslında onlar yalancı olduklarını, ayetlere iman etmediklerini şimdi de bilirler. Zaten Allah’ın vahyini öğrenmek işlerine gelmediği için dini başkalarından öğrenip “ben de falan taraftayım, falan âlimin söylediğini kabul ediyorum” derler. Bu yüzden “yalan söylüyorlar, onları geri göndersek bile aynı kötülüğü yapmaya devam ederler” buyurdu Allah.
Allah her şeyi apaçık beyan etmiştir, dolayısıyla kuluna her şeyi öğretmeden onu sorumlu tutmaz.
Allah bizi kendi kendine yalan söyleyenlerden, kendi kendini kandıranlardan eylemesin. Allah’ın dininden başka din, kitabından başka kitap, resulünden başka önder, örnek ve rehber arayanlardan eylemesin. Allah bizi resulünden başkasına tabi olanlardan eylemesin inşallah.
Allah onların dünya hayatıyla aldandıklarını beyan eder. Ve kâlû in hiye illâ hayâtunâd dunyâ: “Dediler ki: Dünya hayatımızdan başka bir hayat yoktur.” Ve mâ nahnu bi meb’ûsîn:779 “Ve bizler diriltilecek değiliz.” Onlar ahiret yokmuş gibi kendilerini dünya hayatıyla aldattılar.
Ve lev terâ iz vukıfû alâ rabbihim: “Rablerinin huzurunda durdukları vakit onların hâllerini bir görsen!” Kâle e leyse hâzâ bil hakk: “(Allah onlara) Buyurur: Nasıl, bu hak değil miymiş?” Allah “benim söylediklerim hak değil miymiş” diye sorar. Kâlû belâ ve rabbinâ: “Onlar da diyecekler ki: Evet, rabbimize yemin ederiz ki haktır.” Kâle fe zûkûl azâbe bimâ kuntum tekfurûn:780 “(Allah da onlara) Diyecek ki: O zaman hakikati (ayetlerimi) örtmeniz (yok saymanız) sebebiyle azabı tadın.”
Kad hasirallezîne kezzebû bi likâillâh: “Allah’ın huzuruna çıkacaklarını yalan sayanlar mutlaka ziyana uğramıştır.” Hattâ izâ câethumus sâatu bagteh: “Onlara o saat (ölüm) ansızın geldiği zaman.” Kâlû yâ hasratenâ alâ mâ farratnâ fîhâ: “Diyecekler ki: Orada (dünyada) yaptığımız bu yanlış şeylerden (hatalarımızdan) dolayı bize yazıklar olsun!” Ve hum yahmilûne evzârehum alâ zuhûrihim: “Onlar günahlarının yüklerini sırtlarında taşırlar.” E lâ sâe mâ yezirûn:781 “Yüklendikleri yük ne kötüdür!” Bu yük zahiri günahların yükü değil, Allah’ın ayetlerine şirk koşma yüküdür.
Ve mâl hayâtud dunyâ illâ leibun ve lehv: “Dünya hayatı hiçbir şey değildir; ancak oyun ve eğlenceden ibarettir.” Dünya hayatı; Allah’tan, ahiretten bağımsız olunca oyun ve eğlenceden başka bir şey değildir. Ve led dârul âhiretu hayrun lillezîne yettekûn: “Elbette ki ahiret yurdu muttakiler için daha hayırlıdır.” E fe lâ ta’kılûn:782 “Hâlâ akıl erdirmeyecek misiniz?”
Kad na’lemu, innehu le yahzunukellezî yekûlûn: “Muhakkak biliyoruz ki onların sözleri seni mahzun ediyor (ama sen mahzun olma).” Fe innehum lâ yukezzibûnek: “Çünkü onlar seni yalanlamıyorlar.” Ve lâkinnez zâlimîne bi âyâtillâhi yechadûn:783 “Fakat o zalimler Allah’ın ayetleriyle mücadele ediyorlar.” Onlar Allah’ın ayetleri hükümsüz kalsın diye çaba, gayret sarf ediyorlar; yani yalanladıkları sen değilsin, Allah’ın ayetleridir.
Şimdiye kadar farkına varmadan ayetlerle mücadele ettiysek, Allah’ın ayetleri hükümsüz kalsın, Allah’ın dininin içine başka sözler, kelimeler girsin diye mücadele ettiysek, dünya hayatı bizi aldattıysa, oyun ve eğlenceye dalıp ebedi hayatı unuttuysak o ağır yükü, kötü yükü yüklendiysek ölüm gelmeden önce rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizi, ölüm geldiğinde “yazıklar olsun bize, dünya hayatı bizi aldattı” diyenlerden eyleme ya rabbi!
Ve lekad kuzzibet rusulun min kablike fe saberû alâ mâ kuzzibû ve ûzû hattâ etâhum nasrunâ: “And olsun ki senden önce de birçok resuller yalanlanmıştı da onlar yalanlanmalarına ve eziyet edilmelerine karşı sabretmiş ve nihayet kendilerine yardımımız yetişmişti.” Ve lâ mubeddile li kelimâtillâh: “Allah’ın kelimelerini değiştirebilecek yoktur.” Ve lekad câeke min nebeil murselîn: 784 “Şüphesiz ki sana, peygamberlerin haberlerinden bir kısmı gelmiştir.”
Onlar daha önce gönderdiğimiz resullerimizi de yalanlamışlar, onlara eziyetler etmişlerdi; ama kendilerine zaferimiz geldiğinde resullerimizin karşısında kaybettiler. Allah’ın kelimelerinde bir değişiklik olmaz; yani mutlaka zafer resullerimindir, buyurdu Allah.
İnnemâ yestecîbullezîne yesmeûn: “Davetime (ayetlerime) ancak (ayetlerimi) dinleyen kimseler icabet eder.” Vel mevtâ yeb’asuhumullâhu summe ileyhi yurceûn:785 “Allah o ölmüş olanları (manevi olarak ölmüş olanları ayetleriyle) diriltir ve onlar ona (rablerine) dönerler.”
Ve mâ min dâbbetin fîl ardı ve lâ tâirin yatîru bi cenâhayhi illâ umemun emsâlukum: “Yeryüzünde yürüyen hiçbir canlı varlık, iki kanadıyla havada uçan hiçbir kuş yoktur ki sizin gibi bir ümmet olmuş olmasın.” Her biri sizin gibi bir ümmettir, bir cemaattir. Mâ farratnâ fîl kitâbi min şey’: “Biz kitapta hiçbir şeyi noksan bırakmadık.” Summe ilâ rabbihim yuhşerûn:786 “Sonra hepsi rablerinin huzurunda toplanırlar.” Hepiniz rabbinizin huzurunda toplanacaksınız.”
Vellezîne kezzebû bi âyâtinâ summun ve bukmun fîz zulumât: “Ayetlerimizi yalan sayan kimseler karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir.” Dolayısıyla böyleleri hem hakkı işitmez hem de hakkı söylemezler. Men yeşâillâhu yudlilh: “Allah dilediği kimseyi (dileyeni) dalâlette bırakır.” Ve men yeşe’ yec’alhu alâ sırâtın mustakîm:787 “Allah kimi de dilerse (kim dilerse) onu sırat-el mustakim üzerinde bulundurur.” Biri ayetlerimizi dinlerse onunla hidayete erer; ama ayetlerimizden yüz çevirir, yalan sayarsa bu defa da dalâlette kalmış olur.
Ve mâ nursilul murselîne illâ mubeşşirîne ve munzirîn: “Biz resullerimizi uyarıcı ve müjdeci olarak gönderdik.” Ayetlerimizi okusun, uyarsın ve müjdelesin diye resullerimizi gönderdik. Fe men âmene ve asleha fe lâ havfun aleyhim: “Kim (ayetlerimize) iman eder, kendini ıslah ederse (hâlini düzeltirse) işte, onlara korku yoktur.” Ve lâ hum yahzenûn:788 “Ve onlar mahzun da olmazlar.”
Vellezîne kezzebû bi âyâtinâ yemessuhumul azâbu bimâ kânû yefsukûn:789 “O kimseler ki ayetlerimizi yalanladılar, fasık olduklarından dolayı azabı hak ettiler.”
Kul lâ ekûlu lekum indî hazâinullâh: “De ki: Ben size ‘Allah’ın hazineleri benim yanımdadır’ demiyorum.” Ve lâ a’lemul gayb: “Ben gaybı da bilmem.” Ve lâ ekûlu lekum innî melek: “Ve ben meleğim de demiyorum.” İn ettebiu illâ mâ yûhâ ileyy: “Ben sadece bana vahyolunana uyarım.” Ben ancak Allah’ın bana vahyettiğine tabi olurum. Kul hel yestevîl a’mâ vel basîr: “De ki: Hiç görenle kör bir olur mu?” E fe lâ tetefekkerûn:790 “Hiç düşünmüyor musunuz?” Allah’ın ayetlerini dinleyenler, anlayanlar Allah’ın vahyiyle görenlerdir, gerisi ise kördür. Bunu Allah söylüyor.
Allah bizi kör olanlardan eylemesin. Allah bizi vahyinin nuruyla görenlerden eylesin inşallah.
Ve enzir bihillezîne yehâfûne en yuhşerû ilâ rabbihim: “Rablerinin huzurunda toplanmaktan korkanları onunla (Kur´an´la) uyar.” Leyse lehum min dûnihî veliyyun ve lâ şefî’: “(O gün) Onlar için ondan (Allah’tan) başka ne bir şefaatçi ne de bir dost vardır.” Leallehum yettekûn:791 “Umulur ki takva sahibi olurlar.”
Ve lâ tatrudillezîne yed’ûne rabbehum bil gadâti vel aşiyyi yurîdûne vecheh: “Rabbine dua edip sabah akşam onun cemalini isteyenleri yanından kovma.” Hâlleri her ne olursa olsun, rabbini isteyenleri ve rabbini davet edenleri yanından kovma. Mâ aleyke min hısâbihim min şey’: “Onların hesabından senin üzerine bir şey (bir vebal) yoktur.” Ve mâ min hısâbike aleyhim min şey’: “Senin hesabından da onların üzerine bir şey (bir vebal) yoktur. Fe tatrudehum fe tekûne minez zâlimîn:792 “Şayet onları kovarsan o zaman zalimlerden olursun.” Bize düşen; Allah’ın cemalini isteyenleri sevmektir, onlarla beraber olmaktır. Bununla beraber hataları, kusurları, günahları, yanlışları da olabilir. Bilmemiz lazım ki onların hesabı bize değil Allah’a aittir. Aynı şekilde bizim hesabımız da onlara değil Allah’a aittir.
Allah bizi cemalini isteyen kullarla beraber eylesin. Sabahtan akşama rabbine dua edenlerden, rabbini davet edenlerden eylesin. Onları kovanlardan, onları beğenmeyenlerden eylemesin. Hatalarına bakıp onları hesaba çekenlerden eylemesin. Allah bizi onlarla Allah arasına girenlerden eylemesin inşallah.
Ve kezâlike fetennâ ba’dahum bi ba’d: “Böylece (insanların) bazısını bazısı ile imtihan ettik.” Li yekûlû e hâulâi mennallâhu aleyhim min beyninâ: “Allah aramızdan bunlara mı lütfunu layık gördü, desinler diye.” E leysallâhu bi a’leme biş şâkirîn:793 “Allah şükredenleri daha iyi bilen değil midir?” Dışarıdan bakanlar diyecekler ki: Lütfa layık olanlar bunlar mıdır? Onlar Allah’ın şükreden, rabbine teşekkür eden kullarıdır.
Ve izâ câekellezîne yu’minûne bi âyâtinâ: “Ayetlerimize iman edenler (Allah’ın cemalini sabah, akşam isteyen o kullar) senin yanına geldiklerinde.” Fe kul selâmun aleykum: “Onlara de ki: Selam sizin üzerinize olsun.” Allah’ın selamı üzerinize olsun, Allah’tan size selam olsun. Ketebe rabbukum alâ nefsihir rahmeh: “Rabbiniz zatına rahmeti yazdı (sizi rahmetinin içine almıştır).” Allah onları rahmetinin içine almıştır. Şayet rableri onları rahmetinin içine almasaydı Allah’ı bu şekilde isteyemezlerdi. Ennehu men amile minkum sûen bi cehâletin summe tâbe min ba’dihî ve asleha: “Kim bilmediğinden dolayı bir yanlış (bir kötülük) yapar sonra hemen tövbe edip hâlini düzeltirse.” Fe ennehu gafûrun rahîm:794 “Muhakkak ki o (Allah) ğafur ve rahimdir.” Bilmediğinizden dolayı bir günah, bir yanlış, bir kötülük yaptıysanız hemen tövbe edin. Eğer tövbe ederseniz rabbiniz ğafur ve rahimdir; çünkü siz rabbinizi seçmişsiniz.
Ve kezâlike nufassılul âyâti ve li testebîne sebîlul mucrimîn:795 “İşte, biz ayetlerimizi böyle açıklarız ki Allah’a karşı cürüm işleyenlerin (Allah’a ters düşenlerin) yolu belli olsun (yolu anlasınlar).”
Kul innî nuhîtu en a’budellezîne ted’ûne min dûnillâh: “(Böyle olmayanlara) De ki: Ben Allah’tan başka herhangi bir şeye kul olduklarınıza (âbd olduklarınıza) kulluk etmekten men edildim.” Kul lâ ettebiu ehvâekum: “De ki: (Siz kendi hevalarınıza, heveslerinize uyuyorsunuz) Ben sizin hevalarınıza uymam.” Kad dalaltu izen ve mâ ene minel muhtedîn:796 Çünkü (sizin hevalarınıza uyarsam) o zaman gerçekten dalâlette olmuş, hidayet yolunu kaybetmiş olurum.”
Kul innî alâ beyyinetin min rabbî: “De ki: Ben rabbimden gelen apaçık bir hüccet üzereyim (Allah’ın vahyiyle hareket eder, Allah’ın vahyine uyarım).” Ve kezzebtum bih:797 “Ama siz onu yalanladınız.”
Allah’ın vahyinden başka birilerinin hevasına, hevesine uyduysak, Allah’ın ayetlerini bırakıp başka ayetler edindiysek, başkalarının sözünü ayet gibi zannettiysek bundan dolayı rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Rabbimizin vahyi, gösterdiği hidayet yolu, sırat-el mustakim yolu bize yeterdir. Onun yolundan başka yollar aramaktan Allah’a sığınıyoruz.
Ve huvellezî yeteveffâkum bil leyli ve ya’lemu mâ cerahtum bin nehâri summe yeb’asukum fîhi li yukdâ ecelun musemmâ: “O, geceleyin (uyuduğunuzda ruhlarınızı geçici olarak alan) sizi öldürendir. Sabah (uyandığınızda) tekrar onu iade eder (sizi yeniden diriltir). O, gündüz (uyandığınızda) çalışıp neler kazandığınızı bilendir. Ta ki size takdir edilen ömür tamamlansın.” Summe ileyhi merci’ukum: “Sonra dönüşünüz onadır.” Summe yunebbiukum bimâ kuntum ta’melûn:798 “Sonra size yapmış olduğunuz işleri haber verecektir.”
Ve huvel kâhiru fevka ibâdih: “Kullarının üzerinde kahir olan (hüküm sahibi olan) odur.” Ve yursilu aleykum hafazah: “Ve sizin üzerinize muhafızları (hafiz olan melekleri) gönderir.” Onlar her yaptığınızı yazarlar. Hattâ izâ câe ehadekumul mevt: “Nihayet birinin ecel vakti geldiğinde.” Teveffethu rusulunâ ve hum lâ yuferritûn:799 “Elçilerimiz onun ruhunu alırlar ve vazifelerinde asla kusur etmezler.”
Summe ruddû ilâllâhi mevlâhumul hakk: “Sonra (o ruhlar) hak olan mevlalarına, Allah’a arz edilirler.” Allah’ın huzuruna çıkarılırlar. E lâ lehul hukm: “Dikkat edin, hüküm yalnız onundur (Allah’a aittir).” Ve huve esraul hâsibîn:800 “O, hesabı seri olarak (süratli olarak) görendir.”
Ve izâ raeytellezîne yahûdûne fî âyâtinâ fe a’rıd anhum: “Herhangi bir yerde ayetlerimizle alay edenleri (ayetlerimizi ciddiye almayanları) gördüğünde onlardan yüz çevir (onlardan uzak dur).” Hattâ yahûdû fî hadîsin gayrih: “Ta ki onlar başka bir konuya geçinceye kadar (onlarla beraber oturma).” Ve immâ yunsiyennekeş şeytân: “Eğer şeytan bunu sana unutturursa.” Fe lâ tak’ud ba’dez zikrâ meal kavmiz zâlimîn:801 “Hatırladığında o zalimler topluluğuyla beraber oturma (hemen orayı terk et).” Eğer böyle yapmazsanız siz de onlar gibi olursunuz, buyurdu Allah.
Ve mâ alâllezîne yettekûne min hısâbihim min şey’: “Gerçek şu ki yaptıklarından dolayı onların hesabından korunanlara bir şey yoktur.” Ve lâkin zikrâ leallehum yettekûn:802 “Fakat belki korunurlar (yaptıklarının yanlış olduğunu anlarlar diye), onlara hatırlatmak gerekir.”
Ve zerillezînettehazû dînehum leiben ve lehve: “Dinlerini oyun ve eğlence edinenleri bırak.” Bırak onları oyun ve eğlenceye dalsınlar, dinlerini oyun ve eğlence edinsinler. Ve garrathumul hayâtud dunyâ: “Dünya hayatı onları aldatmıştır.” Ve zekkir bihî en tubsele nefsun bimâ kesebet: “Sen onları uyar ki kazandıklarından dolayı helâke düşmesinler (belki tövbe ederler).” Leyse lehâ min dûnillâhi veliyyun ve lâ şefî’: “Hiç kimse için Allah’tan başka ne bir veli ne de bir şefaatçi vardır.” Ve in ta’dil kulle adlin lâ yu’haz minhâ: “(Kıyamet günü) Herkes her şeyi verip kendini kurtarmak ister; ama bu ondan kabul edilmez.” Kurtulması için fidye vermeyi istemesi hiçbir işe yaramaz. Ulâikellezîne ubsilû bimâ kesebû: “İşte, onlar kazandıklarından dolayı helaka uğrayanlardır.” Lehum şarâbun min hamîmin ve azâbun elîmun bimâ kânû yekfurûn:803 “Onlar için, inkâr ettiklerinden dolayı kaynar sudan bir içecek ve can yakıcı bir azab vardır.” Onlara kazandıklarından dolayı; yani küfürlerinden Allah’ın ayetlerine karşı kör ve sağır davrandıklarından ve ayetleri yalan saydıklarından dolayı elim bir azap vardır.
Kul inne hudallâhi huvel hudâ: “De ki: Hidayet, Allah’ın hidayetidir.” Allah’ın hidayetinden başka (Kur’an’dan başka) hidayet yoktur. Ve umirnâ li nuslime li rabbil âlemin:804 “Ve bize âlemlerin rabbine teslim olmamız emredilmiştir.”
Ve en ekîmûs salâte vettekûh: “Namazı kılın ve ona (Allah’a) karşı takva sahibi olun.” Ve huvellezî ileyhi tuhşerûn:805 “Huzurunda toplanacağınız zat odur (Allah’tır).”
Ve huvellezî halakas semâvâti vel arda bil hakk: “Gökleri ve yeri hak ile yaratan odur.” Her şeyin mutlaka bir hikmeti vardır, Allah hiçbir şeyi boşuna yaratmamıştır. Ve yevme yekûlu kun fe yekûn: “O gün (Allah) ‘ol’ der, o da olur.” Kavluhul hakk: “Onun sözü haktır.” Ve lehul mulku yevme yunfehu fîs sûr: “Sur’a üfleneceği gün de mülk tamamen ona aittir.” Herkes o gün hiç kimsenin hiçbir şeyi olmadığını görür. Âlimul gaybi veş şehâdeh: “O, görüneni de görünmeyeni de bilendir.” Ve huvel hakîmul habîr:806 “O, hikmet sahibidir, her şeyden haberdar olandır.”
Ellezîne âmenû ve lem yelbisû îmanehum bi zulm: “İman edip de imanlarına zulmü karıştırmayan kimseler var ya!” Ulâike lehumul emnu ve hum muhtedûn:807 “İşte, onlar emin olmuş ve hidayete ermiş olanlardır.”
İmanımıza zulmü, küfrü, nifakı karıştırdıysak, Allah’ın ayetlerine başka sözleri karıştırdıysak, kendimize peygamberinle beraber başka örnekler edindiysek senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi!
Zâlike hudallâhi yehdî bihî men yeşâu min ıbâdih: “İşte bu, Allah’ın hidayet yoludur (Allah bu Kur’an ile), kullarından dilediği kimseleri (dileyen kimseleri) hidayete eriştirir.” Ve lev eşrakû le habita anhum mâ kânû ya’melûn:808 “Eğer onlar da (Kuran’ı dinlediği, hidayeti bulduğu hâlde) şirk koşmuş olsalardı yaptıkları bütün amelleri boşa giderdi.” Peygamber dâhi olsalar bu böyledir, buyurdu Allah.
İn huve illâ zikrâ lil âlemin:809 “Bu (Kur’an) âlemler için ancak bir zikirdir (bir nasihattir).” Dikkat edilirse Allah “insanlar için” değil “âlemler için” buyurdu. Oysaki sadece “insanlar, cinler ve melekler için” de diyebilirdi.
Peki, neden “bu Kur’an âlemler için bir zikirdir” buyurdu?
Çünkü her şey bir âlemdir. Bir atom da, gezegen de, galaksi de âlemdir. Bununla beraber görünen ve görünmeyen âlemler vardır. Dolayısıyla Kur’an okunurken her şey öğüt almak için onu dinler, her şey rabbini dinler. Her şey rabbini hamd ile tesbih eder. Aynı zamanda Kur’an onlara zikirdir, hatırlatmadır, öğüttür, nasihattir.
Ve mâ kaderûllâhe hakka kadrih:810 “Onlar Allah’ın hakkını hakkıyla takdir edemediler.” Allah’ı bilmedikleri, tanımadıkları için Allah’ın hakkını takdir edemediler. Biri, El Esmau’l Husna’yı anlamayınca, bilmeyince Allah’ın hakkını takdir edemez. Allah’ı tanımadan hakkını nasıl takdir etsin! Sadece kendi zannına göre “Allah şöyledir, Allah böyledir, Allah şunu yapar, şunu yapmaz, Allah’a göre böyle yapmak güzeldir, şöyle yapmak çirkindir” der, dolayısıyla Allah’ın hakkını takdir edemez. Bu yüzden kul; Allah’ın kitabını, isimlerini ne kadar bilir, rabbini ne kadar zikreder, Allah’ın isimlerini üzerinde ne kadar gösterir, El Esmau’l Husna kendisinde ne kadar tecelli ederse Allah’ın hakkını o kadar takdir edebilir.
Allah bizi hakkını takdir edenlerden eylesin. Esmasını, isimlerini, El Esmau’l Husna’yı bilenlerden ve onu üzerinde gösterenlerden eylesin inşallah.
Ve men azlemu mimmenifterâ alâllâhi kezibâ: “Allah’a karşı yalan uydurandan daha zalim kim vardır!” Allah vahyetmediği hâlde Allah’a iftira edip ‘bu, Allah’ın vahyidir’ diyenden daha zalim kim vardır! Ev kâle ûhıye ileyye ve lem yûha ileyhi şey’: “Ya da kendine bir şey vahyedilmemişken ‘bana vahyolundu’ diyenden (daha zalim kim vardır)!” Ve men kâle se unzilu misle mâ enzelallâh: “Ve ‘Allah’ın indirdiği ayetlerin benzerini (bir mislini de) ben indiririm’ diyenden (daha zalim kim vardır)!” Kendi sözünü Allah’ın ayetlerinin yanına koyup “ona değil buna uyun” diyenden daha zalim kim vardır! Ve lev terâ iziz zâlimûne fî gamerâtil mevti vel melâiketu bâsitû eydîhim: “Bu zalimleri ölüm anında can çekişirken ve melekler (ruhlarını almak için) ellerini onlara uzattıklarında onların hâllerini bir görsen!” Ahricû enfusekum: “(Melekler onlara diyecek ki) Çıkarın canlarınızı (ruhunuzu teslim edin).” El yevme tuczevne azâbel hûn:811 “Bugün alçaklık azabıyla cezalandırılacaksınız.” Bugün sizin için alçaklık azabı vardır, alçaklık azabıyla cezalandırılacaksınız.
Neden onlar için alçaklık azabı vardır? -Çünkü onlar en büyük alçaklığı rablerine karşı yapmışlardır; yani kendi sözlerini Allah’ın kelamının önüne koyup Allah’ın vahyine bakmadan “din budur, doğru budur, böyle yapsan doğru yapmış olursun” demişlerdir.
Bimâ kuntum tekûlûne alâllâhi gayral hakk: “Allah’a karşı hakları olmadığı hâlde söylemiş olduklarından dolayı (onlara alçaklık azabı vardır).” Ve kuntum an âyâtihi testekbirûn:812 “(Onlara denilir ki) Demek ki ayetlerimize karşı büyüklük tasladınız öyle mi!” Bu ceza sizin büyüklük taslamanızdan dolayıdır. Bunlar “benim sözüm daha doğrudur” deyip büyüklük taslayanlardır.
Ve lekad ci’timûnâ furâdâ kemâ halaknâkum evvele merreh: “Gerçek şu ki o gün tek başınıza ilk yarattığımız gibi huzurumuza getirileceksiniz.” Ve teraktum mâ havvelnâkum verâe zuhûrikum: “Hem de malınızı, mülkünüzü arkanızda bırakarak geleceksiniz.” Ve mâ nerâ meakum şufeâekumullezîne zeamtum ennehum fîkum şurekâ’:813 “Onun (Allah’ın) ortakları olduğunu zannettiğiniz şefaatçilerinizi de yanınızda görmeyeceğiz?” Lekad tekattaa beynekum ve dalle ankum mâ kuntum tez’umûn: “And olsun aranız açılmış ve (ilah) zannettikleriniz sizden kaybolup gitmiştir.” O gün şefaatçileriniz de olmayacak.
Kendimizin yahut başkalarının sözünü senin sözünün önüne koyduysak, kendimizi sana bu şekilde şirk koştuysak bunun için senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi!
Zâlikumullâhu rabbukum: “İşte, rabbiniz olan Allah budur.” Lâ ilâhe illâ huv: “Ondan başka ilah yoktur.” Hâliku kulli şey’in fa’budûh: “O, her şeyi yaratandır. Öyleyse kulluğu sadece ona yapın.” Ve huve alâ kulli şey’in vekîl:814 “Ve o her şeyin üzerinde vekildir.”
Lâ tudrikuhul ebsâr: “Gözler onu idrak edemez.” Ve huve yudrikul ebsâr: “Ama o, gözleri idrak eder.” Ve huvel latîful habîr:815 “O, latiftir, her şeyden haberdar olandır.”
Kad câekum basâiru min rabbikum: “Gerçek şu ki rabbinizden sizin için basiretler gelmiştir.” Fe men ebsara fe li nefsih: “Artık kim hakkı görmek isterse kendisi için görür (Allah’ın ayetleriyle hakkı görür).” Ve men amiye fe aleyhâ: “Kim de körlük ederse kendi aleyhinde körlük yapmıştır.” Ve mâ ene aleykum bi hafîz:816 “(Onlara de ki) Ben sizin üzerinizde bekçi değilim (muhafız değilim).” İster rabbinizin vahyini alın, basiret sahibi olun, isterseniz yüz çevirin, ben sizin üzerinizde bekçi değilim.
İttebi’ mâ uhıye ileyke min rabbik: “Sen rabbinden sana vahyolunana tabi ol.” Lâ ilâhe illâ huv: “Ondan başka ilah yoktur.” Ve a’rıd anil muşrikîn: “Ve müşriklerden de yüz çevir.” Ve lev şâallâhu mâ eşrakû: “Allah dilemiş olsaydı onlar müşrik olmazlardı (onların gücü buna yetmez).” Ve mâ cealnâke aleyhim hafîzâ: “Biz seni onların üzerine muhafız kılmadık.” Sen onların üzerinde muhafız değilsin. Ve mâ ente aleyhim bi vekîl:817 “Onların üzerinde vekil de değilsin.” Allah onlara tercih etme hakkı vermiştir.
Ve lâ tesubbûllezîne yed’ûne min dûnillâh: “Allah’tan başkasına tapanların taptığı (âbd olduğu) şeylere sövmeyin.” Fe yesubbûllâhe adven bi gayri ilm: “Çünkü onlar da cahilce ve düşmanca Allah’a söverler.” Başkalarının putuna sövmeyin, ona küfretmeyin, buyurdu Allah. Demek ki Allah, kulundan vazgeçmiyormuş! Kezâlike zeyyennâ li kulli ummetin amelehum: “İşte böyle her ümmetin işi (ameli) kendisine süslü görünür.” Summe ilâ rabbihim merciuhum: “Sonra dönüşleri rablerinedir.” Hepinizin dönüşü Allah’adır. Fe yunebbiuhum bimâ kânû ya’melûn:818 “Kim ne yapmışsa Allah ona yaptıklarını haber verecek.”
Ve kezâlike cealnâ li kulli nebiyyin aduvven şeyâtînel insi vel cinn: “Böylece biz her peygambere, insan ve cin şeytanlarını düşman kıldık.” Yûhî ba’duhum ilâ ba’dın zuhrufel kavli gurûrâ: “Onlardan bazısı bazısını aldatmak için yaldızlı sözler telkin eder.” Ve lev şâe rabbuke mâ fealûh: “Rabbin dileseydi bunu yapamazlardı.” Fe zerhum ve mâ yefterûn:819 “Sen onları iftira ettikleri şeylerle baş başa bırak.”
Ve li tesgâ ileyhi ef’idetullezîne lâ yu’minûne bil âhırah: “Bir de ahirete inanmayanların kalpleri ona meyletsin.” Ve li yerdavhu ve li yakterifû mâ hum mukterifûn:820 “Ve ondan hoşlansınlar ve işledikleri suçları işlemeye devam etsinler diye (böyle yaparlar).”
Evet, ahirete inanmayan kimselerin kalpleri onlara meyleder. Onlar dünya hayatından razı olmuşlardır. Onlar böyle yapmakla ebediyen kaybedenlerden olurlar.
E fe gayrallâhi ebtegî hakemâ: “(Onlara de ki) Ben Allah’tan başka hakem mi arayacağım?” Allah hükmünü vermişken, her şeyi apaçık beyan etmişken Allah’tan başka hakem mi arayayım, doğruyu başka yerde mi arayayım? Ve huvellezî enzele ileykumul kitâbe mufassalâ: “Hem de Allah size genişçe açıkladığı kitabını indirmişken.” Vellezîne âteynâhumul kitâbe ya’lemûne ennehu munezzelun min rabbike bil hakk: “Kendilerine kitap verdiğimiz kimseler bilirler ki bu (Kur’an) rabbinden (Allah’tan) inmiş haktır.” Fe lâ tekûnenne minel mumterîn:821 “Sakın şüphe edenlerden olma.”
Ve in tutı’ eksere men fîl ardı yudıllûke an sebîlillâh: “Eğer yeryüzündekilerin çoğuna tabi olursan seni Allah’ın yolundan saptırırlar.” İn yettebiûne illâz zann: “Onlar ancak zanna tabi olurlar.” Ve in hum illâ yahrusûn: “Onların söyledikleri de yalandan başka bir şey değildir.” İnne rabbeke huve a’lemu men yadıllu an sebîlih: “Muhakkak ki senin rabbin, yolundan sapanları en iyi bilendir.” Ve huve a’lemu bil muhtedîn:822 “Hidayeti bulmuş olanları da en iyi bilendir.”
Haddini aşanlar Allah’ın yolundan saptırmaya çalışır; ama Allah her şeyi beyan edip hidayeti, doğru yolu, sırat-el mustakimi gösterendir. Sakın hevalarınıza, heveslerinize uymayın ve şeytanın peşinden gitmeyin, buyurdu Allah.
Fe kulû mimmâ zukiresmullâhi aleyhi in kuntum bi âyâtihî mu’minîn:823 “Onun ayetlerine iman ediyorsanız Allah’ın ismi anılarak kesilenlerden (hayvanlardan) yiyin.”
Ve zerû zâhirel ismi ve bâtıneh: “Günahın zahiri ve batıni olanlarını bırakın.” İnnellezîne yeksibûnel isme se yuczevne bimâ kânû yakterifûn:824 “Çünkü günah işleyenler, yaptıklarının cezasını mutlaka çekeceklerdir.”
Ve inneş şeyâtîne le yûhûne ilâ evliyâihim: “Muhakkak ki şeytanlar kendi dostlarına vahyederler.” Allah, şeytanların neden dostlarına vahyettiğini de beyan ediyor. Li yucâdilûkum: “Sizinle mücadele etmeleri için.” Ve in eta’tumûhum innekum le muşrikûn:825 “Onlara itaat ederseniz (onlara uyarsanız) muhakkak ki müşriklerden olursunuz.”
E ve men kâne meyten fe ahyeynâhu ve cealnâ lehu nûran yemşî bihî fîn nâsi ke men meseluhu fîz zulumâti leyse bi hâricin minhâ: “Ölü iken kendisini dirilttiğimiz ve insanlar içinde yürümesi için kendisine bir nur verdiğimiz kimsenin durumu, karanlıklarda kalıp oradan bir çıkış bulamayanın durumu gibi midir?” Kezâlike zuyyine lil kâfirîne mâ kânû ya’melûn:826 “İşte, kâfirlere yapmakta oldukları böyle süslü gösterilmiştir.”
Fe men yuridillâhu en yehdiyehu yeşrah sadrahu lil islâm: “Allah kimi hidayete erdirmeyi dilerse onun göğsünü İslam’a açar.” Ve men yurid en yudıllehu yec’al sadrahu dayyikan haracâ: “Kimi de dalâlette bırakmak isterse (kim dalâlette kalmayı dilerse) onun da göğsüne darlık verir (sanki nefesi sıkışır).” Ke ennemâ yassa’adu fîs semâ’: “Göğe yükseliyor gibi.” Onu sanki göğe çıkacakmış gibi zannedersin. Kezâlike yec’alûllâhur ricse alâllezîne lâ yu’minûn:827 “Böylece Allah, iman etmeyen kimselerin üzerine murdarlık bırakır.”
Ve hâzâ sırâtu rabbike mustekîmâ: “Rabbinin dosdoğru yolu budur.” Kad fassalnâl âyâti li kavmin yezzekkerûn: “Gerçek şu ki ayetlerimizi düşünen (zikreden) bir kavim için geniş bir şekilde açıkladık.” Lehum dârus selâmi inde rabbihim: “(Rablerinin ayetlerini dinleyenler için) Rablerinin katında selamet yurdu onlarındır.” Onlara selam yurdu vardır. Ve huve veliyyuhum bimâ kânû ya’melûn:828 “İşledikleri (hayırlı) amellerden dolayı Allah onların dostudur.”
Ve yevme yahşuruhum cemîa: “(Allah) O gün hepsini bir araya toplayacak.” Yâ ma’şerel cinni kadisteksertum minel ins: “(Ve buyuracak ki) Ey cin topluluğu! Muhakkak ki siz insanlara çok şeyler yaptınız.” Ve kâle evliyauhum minel ins: “Onların, insanlardan olan dostları ise derler ki.” Rabbenâstemtea ba’dunâ biba’d: “Evet, rabbimiz biz birbirimizden faydalandık.” Ve belagnâ ecelenâllezî eccelte lenâ: “Ve bize verdiğin sürenin sonuna ulaştık.” Ecelimiz gelinceye kadar böyle yaptık. Kâlen nâru mesvâkum hâlidîne fîhâ illâ mâ şâallâh: “(Allah da) Buyuracak: Allah’ın diledikleri müstesna, şimdi varacağınız yer ateştir, orada ebedi olarak kalacaksınız.” İnne rabbeke hakîmun alîm:829 “Muhakkak ki rabbin her şeyi bilendir, hikmet sahibidir.”
Ve kezâlike nuvellî ba’daz zâlimîne ba’dan bimâ kânû yeksibûn:830 “Böylece biz kazandıkları dolayısıyla zalimlerin bir kısmını bir kısmının peşine takarız.” Zalimler birbirlerinin dostlarıdır. Onları, zulümlerinden dolayı birbirine dost yaparız. Kimin zulmü kime benziyorsa o onun dostudur.
Yâ ma’şerel cinni vel ins: “(O gün onlara buyuracağız ki) Ey cin ve insan topluluğu!” E lem ye’tikum rusulun minkum yakussûne aleykum âyâtî: “İçinizden size resullerimiz gelmedi mi! Benim ayetlerimi size okumadılar mı!” Ve yunzirûnekum likâe yevmikum hâzâ: “Ve bugünle karşılaşacağınıza dair sizi uyaran (resullerimiz gelmedi mi)!” Size bugünün gelip çatacağını Allah’ın huzurunda toplanıp hesap vereceğinizi haber vermediler mi! Kâlû şehidnâ alâ enfusinâ: “(Onlar da) Diyecekler ki: Evet, kendi aleyhimize şahitlik ederiz (resuller geldiler ve bugünü bize haber verdiler).” Ve garrathumul hayâtud dunyâ: “Gerçek şu ki dünya hayatı onları aldattı.” Ve şehidû alâ enfusihim ennehum kânû kâfirîn:831 “Ve muhakkak kâfir olduklarına dair kendi nefislerine karşı şahitlik ettiler.” O gün kâfir olduklarına dair kendi aleyhlerine şahitlik ederler.
Sadakallahulazim
Allah bizi kendi aleyhinde şahitlik yapanlardan eylemesin. Allah bizi resullerini, ayetlerini dinleyenlerden eylesin. Allah bizi şeytana dost olanlardan eylemesin. Allah’ın vahyini dinler gibi şeytanın vahyini dinleyenlerden eylemesin. Allah bizi dost edindiği, veli edindiği kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
