close

15.Bölüm (HÛD SÛRESİ)

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın ayetlerine tövbeyle, istiğfarla, duayla, hamdla, şükürle cevap vermeye çalışıyorduk. Mukabelemize devam ediyoruz inşallah.

Kur’an’ın dörtte biri peygamber kıssalarını anlatır. Bu; peygamberlerin ve onunla beraber olanların örnekliğini almamız içindir. Allah bir de peygamberlere karşı duranların nasıl helak olduğunu, onların zihniyetini, fikirlerini, düşüncelerini, peygambere neden iman etmediklerini anlatır. Bu da onlardan ibret almamız içindir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Allah Kıyamet günü kullarını peygamberlerle beraber hesaba çeker ve hiç kimse Kıyamet günü Allah’a mazeret beyan edemez” buyurmuş ve bununla ilgili olarak Kıyamet gününden bir sahne anlatmıştır.

Allah Kıyamet günü birine “neden dünyadayken kulluk yapmadın, seni bundan alıkoyan neydi” diye sorar. O kul da “ya rabbi! Ben hastaydım, bu yüzden kulluğumu, ibadetimi yapamadım” der. Allah da ona Hz. Eyüp (a.s.)’ı örnek gösterir ve “sen Eyüp kulum kadar mı hastaydın, bak o, kulluğunu yaptı” buyurur. Bir başkası “ya rabbi! Ben zengindim, saltanat sahibi, mevki, makam sahibiydim, bunun için kulluğumu yapamadım” der. Allah ona da “sen Süleyman kulum kadar mı zengindin, onun kadar mı saltanat sahibiydin? O da senin gibi bir kuldu; ama o bana kulluğunu yaptı” buyurur. Bir başkası “fakirliğim beni meşgul etti, kulluğumu yapamadım” der. Allah ona da “İsa kulumun üzerinde gömleğinden başka bir şey yoktu; ama yine de kulluğunu yaptı” buyurur. Dünyadayken kulluğunu yerine getiremeyen başka biri ise “ya rabbi! Musibetler, belalar, sıkıntılar sana kulluk yapmama müsaade etmedi, beni meşgul etti, bu yüzden kulluğumu yapamadım” deyip mazeret gösterir. Allah bu defa da beni örnek gösterip “sen onun kadar mı sıkıntı çektin” buyurur.

Evet, Allah, kullarını peygamberlerle beraber hesaba çeker. Allah’ın, peygamberlerinden istediği kulluk neyse bütün insanlardan istediği kulluk da odur. Allah hiç kimseden mazeret kabul etmez. Bu yüzden Kıyamet günü kulluğunu yapmayanlara “peygamberler her şeye rağmen kulluklarını yapabildilerse siz de yapabilirdiniz, eğer yapmadıysanız beni tercih etmediğiniz için bilerek yapmadınız” buyurur Allah. Allah, peygamberlerin hayatından bize örnekler verip kıssalar anlatıyor ki onları örnek alalım ve biz de hiçbir mazeret üretmeden peygamberler gibi kulluğumuzu yapalım.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

hûd suresi

Allah, Hz. Nuh (a.s.)’ı anlatır. Ve lekad erselnâ nûhan ilâ kavmihî: “And olsun biz Nuh’u kavmine gönderdik.” İnnî lekum nezîrun mubîn:625 “(Nuh onlara dedi ki) Muhakkak ki ben sizin için (gönderilmiş) apaçık bir uyarıcıyım.” Sizi Allah’ın ayetleriyle apaçık bir şekilde uyarıyor, ikaz ediyorum. İman ederseniz ebediyen kazanırsınız, o zaman Allah dünyada da size ikramda bulunur; ama iman etmezseniz o zaman Allah hem dünya hem de ahiret azabını size tattırır. Sizin rabbiniz bir tek Allah’tır. En lâ ta’budû illallâh: “Allah’tan başkasına âbd olmayın (kulluk etmeyin).” İnnî ehâfu aleykum azâbe yevmin elîm:626 “(Şayet Allah’tan, Allah’a kul olmaktan yüz çevirirseniz) Ben sizin için elim bir günün azabından korkuyorum.” Allah’a âbd olmaktan yüz çevirirseniz o büyük günün elim azabı size gelir ki ben bunun için endişe ediyorum.

Fe kâlel meleullezîne keferû min kavmihî: “Kavminin inkâr eden ileri gelenleri (Nuh’a) dediler ki.” Mâ nerâke illâ beşeren mislenâ: “Biz seni bizim gibi bir insan olarak görüyoruz.” Sen de ancak bizim gibi bir beşersin. Ve mâ nerâkettebeake illellezîne hum erâzilunâ bâdiyer re’y: “Sana uyanlar da (tabi olup iman edenler de) bize göre basit görüşlü en aşağılık (en rezil) olanlardır.” Yani sana tabi olanlar zahiri olarak fakirdir, yoksuldur, kimseleri yoktur, kenarda, köşede kalıp rezil olanlardır. Ve mâ nerâ lekum aleynâ min fadlin bel nezunnukum kâzibîn:627 “Bununla beraber sizin bize bir faziletiniz (bir üstünlüğünüz) yoktur, bizce siz yalan söylüyorsunuz.” Sen peygamber değilsin, Allah sana bir şey göndermemiş, dediler.

Hz. Nuh (a.s.)’ın kavmi bir de Nuh (a.s.)’a “eğer bu aşağılık, fakir, fukara insanları kovarsan, onlar senin etrafından dağılırsa o zaman sana iman etmeyi, seninle beraber olmayı düşünürüz” dediler. Buna karşılık Hz. Nuh (a.s.) dedi ki. Ve yâ kavmi men yansurunî minallâhi in taredtuhum: “Şayet onları kovacak olsam Allah’a karşı kim bana yardım eder (onlar Allah’ın kullarıdır ve Allah’a iman etmişler)?” E fe lâ tezekkerûn: “Siz hiç aklınızı kullanmıyor musunuz (siz düşünmeyecek misiniz)?” Ben size Allah’ın resulü olduğumu ve yanımdakilerin de iman ettiklerini söylüyorum, siz ise benden onları kovmamı istiyorsunuz. Ben onları kovarsam kim beni Allah’tan korur? Allâhu a’lemu bimâ fî enfusihim:628 “Onların nefislerinin içinde olanı Allah daha iyi bilir.” Yani kimin aşağılık olduğunu, kimin rezil olduğunu en iyi Allah bilir.

Kâlû yâ nûhu kad câdeltenâ fe ekserte cidâlenâ: “(Nuh’un kavmi ona) Dedi ki: Sen bizimle mücadele ediyor ve mücadelende aşırı gidiyorsun (haddini aşıyorsun).” Fe’tinâ bi mâ teidunâ in kunte mines sâdikîn: “(Bir de bizi Allah’ın azabıyla tehdit ediyorsun) Eğer sadıklardansan (doğru söylüyorsan) o tehdit ettiğin azabı getir bakalım (bu azap neymiş görelim).” Getir de Allah’ın bize nasıl azap edeceğini, gazap edeceğini görelim, dediler. Kâle innemâ ye’tîkum bihillâhu in şâe: “(Nuh da) Dedi ki: Onu size ancak Allah dilerse getirir.” Ben de sizin gibi bir beşerim. O azap Allah’ın takdirinde, Allah’ın kudretindedir. O ne zaman dilerse azap da o zaman gelir. Ve mâ entum bi mu’cizîn: “Ve siz (Allah’ı) aciz bırakacak değilsiniz.” Ve lâ yenfeukum nushî in eredtu en ensaha lekum in kânallâhu yurîdu en yugviyekum: “Eğer Allah sizi iğvaya düşürmek istiyorsa ben size öğüt versem de öğüdüm size fayda vermez.” Huve rabbukum ve ileyhi turceûn:629 “O sizin rabbinizdir ve siz ona döndürüleceksiniz.”

Ve ûhiye ilâ nûhın ennehu len yu’mine min kavmike illâ men kad âmene: “Sonra biz Nuh’a vahyettik: Artık kavminden daha önce iman edenlerden başka hiç kimse iman etmeyecek.” Fe lâ tebteis bi mâ kânû yef’alûn: “Onların yaptıklarından dolayı da üzülme (kederlenme).” Vasnaıl fulke bi a’yuninâ ve vahyinâ ve lâ tuhâtıbnî fîllezîne zalemû: “Sen bizim nezaretimiz altında, bizim vahyimizle bir gemi yap ve zulmedenler hakkında bana bir şey söyleme.” İnnehum mugrekûn:630 “Çünkü (azabımız geldiğinde) hepsini (suda) boğacağız.” Hz. Nuh (a.s.) “ya rabbi! Kâfirlerden hiçbirini yeryüzünde bırakma”631 derken bu sözü “artık kavminden hiç kimse iman etmeyecek” ayetine göre söylemiştir.

Ve yasneul fulke ve kullemâ merre aleyhi meleun min kavmihi sehırû minh: “(Nuh) Allah’ın vahyiyle (nezareti altında) gemiyi yapıyordu. Kavminin ileri gelenleri onun yanından gelip geçtikçe (karada gemi yapıyor diye) onunla alay ediyorlardı (dalga geçiyorlardı).” Yani “bu geminin denizi nerde, bu gemi nasıl yüzecek” deyip dalga geçiyor, alay ediyorlardı. Kâle in tesharû minnâ fe innâ nesharu minkum kemâ tesharûn: “(Nuh) Dedi ki: Siz bizimle alay ediyorsunuz (etmeye devam edin) sonra sizin bizimle alay ettiğiniz gibi biz de sizinle alay edeceğiz.” Fe sevfe ta’lemûne men ye’tîhi azâbun yuhzîhi ve yehıllu aleyhi azâbun mukîm:632 “O rüsva edici azabın kime geleceğini ve o kalıcı azabın kimin başına ineceğini hep beraber bileceksiniz.”

Hattâ izâ câe emrunâ ve fârat tennûr: “Nihayet emrimiz gelip de sular coşup yükselmeye başlayınca.” Kulnâhmil fîhâ min kullin zevceynisneyni ve ehleke illâ men sebeka aleyhil kavlu ve men âmen: “(Nuh´a) Dedik ki: Aleyhinde (boğulacağına dair) söz geçmiş olanlar dışında her birinden (canlılardan) birer çift ile aileni ve iman edenleri gemiye yükle.” Ve mâ âmene meahû illâ kalîl:633 “Zaten onunla beraber pek azı iman etmişti.”

Ve kâlerkebû fîhâ bismillâhi mecrâhâ ve mursâhâ: “(Nuh) Dedi ki: Ona (gemiye) binin (bismillah deyip gemiye binin). Onun yüzüp gitmesi de durması da Allah’ın ismiyledir.” Allah’ın ismiyle gemi yürüyecek. İnne rabbî le gafûrun rahîm:634 “Muhakkak ki rabbim ğafur ve rahimdir.”

Ve hiye tecrî bihim fî mevcin kel cibâl: “Gemi, dağlar gibi dalgalar arasında onları götürüyordu.” Ve nâdâ nûhunibnehu ve kâne fî ma´zilin yâ buneyyerkeb meanâ: “Nuh, gemiden uzakta bulunan oğluna seslendi: Yavrucuğum (sen de) bizimle beraber (gemiye) bin.” Ve lâ tekun meal kâfirîn:635 “Ve kâfirlerle beraber olma.”

Kâle seâvî ilâ cebelin ya´sımunî minel mâ´: “(Oğlu) Dedi ki: Ben yüksek bir dağa çıkacağım, sudan korunacağım.” Kâle lâ âsımel yevme min emrillâhi illâ men rahim: “(Nuh) Dedi ki: Bugün Allah’ın rahmet ettikleri hariç, onun azabından korunacak hiç kimse yoktur.” Allah’ın rahmet ettiği kimse hariç gerisi gazabın içinde kalır. Ve hâle beynehumal mevcu fe kâne minel mugrakîn:636 “Bu sırada dalga ikisinin arasına girdi ve o da (Nuh’un oğlu da) boğulanlardan oldu.”

Allah bunları bize hikâye olsun diye anlatmıyor. Peki, bu ayete kadar neyi anlamamız gerekir?

Bir kavim, Allah’ın peygamberine, vahyine iman etmez, hayatını Allah’ın vahyiyle yaşamazsa Allah’ın gazabı gelir. İki türlü gazap vardır; biri dünyevi, biri de uhrevi gazaptır. Hayatını Allah’ın vahiyle yaşamayan kavme bu gazabın ikisi de gelir. Gazaptan korunmak için yapılması gereken şey; eğer Allah zahiri azabını yapıp kavmi tufanda boğacaksa o hâlde zahiri olarak bir gemi yapmaktır.

Bir de manevi tufan vardır. Peki, manevi tufan nedir?

Dışarıda her tarafta günahlar işleniyor, insanlar şirke ve küfre boğulmuşsa, hayatı yaşarken Allah’ın emrinin dışına çıkılmışsa o zaman manevi tufan gelmiş, demektir. Boğulmamak için tek bir çare vardır, bu çare de gemi yapmaktır, gemide olmaktır. Yoksa o manevi tufanda Allah’ın rahmet ettikleri, Allah’ın rahmetinin içine girenler müstesna herkes Allah’ın gazabına uğrar ve helak olur. Bu durumda manevi bir gemi yapmak gerekir.

Manevi gemi; o tufanın dışında kalıp Allah’a kul olan, âbd olan, Allah’ın rızasını, ebedi hayatını kazanmak isteyen insanların beraber olduğu yer demektir. Bu yer; mescid olabilir, ev olabilir, dergâh olabilir, cami olabilir, hiç fark etmez. Kulun, Allah ile beraber olmak için sığınması gereken bir gemisinin olması gerekir. Bu sırada “bu geminin suyu nerde, denizi nerde” diye Hz. Nuh (a.s.) ile dalga geçildiği gibi kendini bilmezler de Allah’a sığınanlarla alay edebilir, dalga geçebilir. Onlara hiç bakmadan Allah ile beraber olmaya çalışmak gerekir.

Genel olarak arkadaşlar bunu bilir. Dışarıdaki hava başka, dergâhtaki hava başkadır; çünkü dışarıda tufan vardır. Bu durumda gemide olmazsak dışarıdaki tufanda boğuluruz. Gemiyi yaparken dalga geçenler, alay edenler olabilir; yani insanlar “siz mi dünyayı kurtaracaksınız, insanlar şu hâlden bu hâle gelmişken bir kişi ne yapabilir” diye düşünebilir. Hiçbirine aldırmamak gerekir; çünkü her peygamber geldiğinde kavmi içinde tek başınadır, Allah’a davet ettiklerinde ise yüzlerce, binlerce insan onlara iman eder. Bu yüzden “bir kişi ne yapabilir ki” dememek lazım. O bir kişi Allah ile beraberse o hâlde bütün dünyaya karşı durur, Allah’a davet edip çabasını, gayretini sarf eder ve Allah da mutlaka ona yardım eder. Allah ayet-i kerimede “mutlaka ben ve resullerim galip geleceğiz”637 buyurmuştur. Allah, resullerine ve onlarla beraber olan mü’minlere mutlaka yardım eder. “Bu benim onlara olan sözümdür. Karşımızda kim durursa dursun kesinlikle kaybedenlerden, mağlup olanlardan olur” buyurdu Allah. Yani Allah, resulünü kendinden ayırmaz. Eğer Allah, resulüyle beraber tecelli edip gerekeni yapıyorsa onun karşısında kim durabilir, hangi mahlûk durabilir!

Allah’ın resulüyle beraber olabilmek için mutlaka gemide olmak, gemiyi yapmak lazım. Herkes aslında geminin ne olduğunu anlar, anlaması da gerekir. Biri peygamberin oğlu bile olsa şayet peygambere iman etmemiş, onunla beraber gemiye binmemiş, kâfirlerle beraber olmayı tercih etmişse; yani dışarıda kalmayı tercih etmişse mutlaka helak olanlardan olur. Allah Hz. Nuh (a.s.)’ın oğlunu bu yüzden anlatıyor. Yoksa “beni ilgilendirmez” demek bizi kurtarmaz. Dolayısıyla mutlaka beraber olmamız, gemiye binmemiz gerekir; çünkü gemiye binmeyen her kim varsa helak olur. Hatta Allah ayet-i kerimede helak ettiği kavimler için “bu, dünya azabıydı, ahiret azabı ise ebedidir ve bundan çok daha şiddetlidir”638 buyurmuştur. Ahiret azabı dünya azabına benzemez. Kul bu dünyada sadece boğulur, suya gark olur; ama ahirette ebediyen cehenneme gider. Bu nedenle “beni ilgilendirmez” demeyip gemide bulunmamız, hatta gemiyi yapmaya çalışmamız gerekir.

Evet, ayet devam ediyor. Ve kîle yâ ardubleî mâeki ve yâ semâu akliî: “Yere suyunu yut, göğe de suyunu tut, dedik.” Ve gîdal mâu ve kudıyel emr: “Ve su çekildi, iş de bitirildi.” Vestevet alal cûdiyy: “Ve (gemi) Cudi’nin üzerine oturdu.” Gemiyi de Cudi Dağı’nın üzerine indirdik, yerleştirdik. Ve kîle bu´den lil kavmiz zâlimîn:639 “Zalim kavim uzak olsun, dedik.” Zalim kavim bizden uzak olsun dedik, buyurdu Allah. Eğer Allah bir kul için “benden uzak olsun” dediyse artık gerisini hesap etmek gerekir. Böyle biri rabbini ebediyen kaybetmiştir.

Ve nâdâ nûhun rabbehu fe kâle rabbi innebnî min ehlî ve inne va´dekel hakku ve ente ahkemul hâkimîn: “Nuh, rabbine seslendi ve dedi ki: Ya rabbi! Oğlum benim ehlimdendir. Muhakkak ki senin va’din haktır ve sen hükmünün hâkimisin.” Yani onu kurtar. Allah Hz. Nuh (a.s.)’a “sana iman edenleri bir de ehlini gemiye bindir” buyurmuştu, bunun üzerine Hz. Nuh (a.s.) “oğlum benim ehlimdendir” dedi. Kâle yâ nûhu innehu leyse min ehlik: “(Allah) Buyurdu ki: Şüphesiz o senin ehlinden değildir (senin ehlin sana iman edenlerdir).” Oğlun bile olsa eğer iman etmemişse senden değildir, senin ehlin değildir, kâfirlerin ehlidir. Zahiri bağ sadece dünyevi bağdır, manevi bağ ise iman kardeşliğidir, bu da ebedi bir bağdır. İnnehu amelun gayru salih: “O, salih olmayan bir ameldir.” Allah bir de Hz. Nuh (a.s.)’ı uyarıp ikaz eder. Fe lâ tes´elni mâ leyse leke bihî ilm: “Hakkında bilgin olmayan bir şeyi benden isteme.” Bilmediğin bir şeyi benden isteme. İnnî eızuke en tekûne minel câhilîn: 640 “Sana cahillerden olmamanı tavsiye ederim.” Allah bunu Hz. Nuh (a.s.)’a söylüyor.

Allah neyi hükmetmişse doğru olan odur. Biri, Allah’ı kabul etmemişse onun zahiri bağı hiçbir mana ifade etmez. Bu yüzden “o senin ehlin değildir, sana cahillerden olmamanı tavsiye ederim, bilgin olmayan bir şeyi benden isteme, bunun hakkında senin bilgin yoktur” buyurdu Allah. Birinin seninle manevi bağı yoksa, iman etmemişse ister evladın, ister baban olsun, her kim olursa olsun onunla bağın yoktur, o kişi senin ehlin değildir.

Hz. Nuh (a.s.) buna karşılık cevap verir. Kâle rabbi innî eûzu bike en es´eleke mâ leyse lî bihî ilm: “(Nuh) Dedi ki: Rabbim! Bilmediğim bir şeyi istediğim için sana sığınırım.” Bilmediğim bir şeyi istediğim için senden mağfiret diliyor, af diliyorum, bunun için sana sığınıyorum. Ve illâ tagfirlî ve terhamnî ekun minel hâsirîn:641 “Sen beni mağfiret etmez, bana rahmet etmezsen hüsrana uğrayanlardan olurum.” Hz. Nuh (a.s.) “ya rabbi! Bana rahmetinle muamele et, bilmediğim için bunu söyledim” deyip hemen tövbe edip istiğfar etti ve sözünü geri aldı.

Aynı şey bizim için de geçerlidir. Gerçek kardeşlik mü’min kardeşliğidir, ebedi olan kardeşliktir, ebedi olan bağdır. Bu hem kardeşimiz, hem eşimiz, hem de çocuklarımız için geçerlidir. Allah ayet-i kerimelerde “kâfirlerden hiç kimseyi dost edinmeyin.”642 “Mü’minlerin kâfirlere sevgi beslediğini göremezsin”643 buyurmuştur. Yani mü’minlerin, kâfirleri küfürleriyle kabul ettiğini göremezsin. Onları bir insan olarak sevmek başka şey, bir mü’min olarak sevmek, Allah için sevmek başka bir şeydir. Bundan dolayı devamlı olarak “iman etmeyen birinin hayvandan farkı yoktur” diyoruz; çünkü bunu Allah söylüyor. Allah “onlar hayvan gibi, hatta hayvandan daha aşağıdır”644 buyuruyor.

Mesela; bazen şahit oluyoruz ki bazıları “falancalar kâfirdir, Yahudi’dir, Hristiyan’dır, müşriktir, iman etmemişler; ama onlara inançlarından dolayı saygı duyuyoruz” derler. Hâlbuki sen onlara nasıl saygı duyuyorsun! Onun neyine saygı duyuyorsun! Onun saygı duyulacak bir tarafı, bir fikri, bir düşüncesi mi vardır! İman etmeyenler için “onlara saygı duyuyorum” demek yanlış bir şeydir. Kelimeyi böyle kullanmamak, bunun yerine “onlar mü’min olmayabilir; ama ben onların inançlarına tahammül edebilirim” demek gerekir. Tahammül etmek farklı, saygı duymak farklı bir şeydir. Mü’min olmayan biri saygıyı hak etmez, saygıya layık değildir. Şayet bilmiyorsa, cahilse bu durumda ona öğretmen, anlatman gerekir. Yoksa onun küfrüne saygı duyman doğru değildir, yanlıştır.

Kîle yâ nûhuhbıt bi selâmin minnâ ve berekâtin aleyke ve alâ umemin mimmen meâke: “Sonra Nuh’a vahyettik ki bereket ve selametle gemiden inin. Selamım sizin üzerinize bir de seninle beraber olan ümmetlerin üzerine olsun.” Ve umemun se numettiuhum summe yemessuhum minnâ azâbun elîm:645 “Daha birçok ümmetleri de ileride faydalandıracağız. Sonra bizden onlara acı bir azap dokunacaktır.” Daha sonra gelecek olan ümmetlerin bir kısmı iman edecek, bir kısmı da kendilerine zulmedecek, o kendilerine zulmedenlere elim bir azap dokunacak.

Allah daha sonra Hz. Hud (a.s.)’ı anlatır.

Ve ilâ âdin ehâhum hûdâ: “Ad Kavmi’ne de kardeşleri Hud’u gönderdik.” Kâle yâ kavmi´budullâhe mâ lekum min ilâhin gayruh: “(Hud onlara) Dedi ki: Sadece Allah’a âbd olun, sizin için ondan başka hiçbir ilah yoktur.” İlah bir tek Allah’tır, başka şeylere tapmayın, başkalarına âbd olmayın. İn entum illâ mufterûn:646 “Siz sadece iftira ediyorsunuz.” Kâlû yâ hûdu mâ ci´tenâ bi beyyineh: “(Onlar da Hud’a) Dediler ki: Ey Hud! Sen bize açık bir mucize getirmedin.” Ve mâ nahnu bi târikî âlihetinâ an kavlike: “Biz senin sözüne bakıp ilahlarımızı terk edecek değiliz.” Ve mâ nahnu leke bi mu’minîn:647 “Biz sana iman da etmiyoruz.”

Kim neyi seviyorsa ona âbd olmuştur.

Allah Hz. Nuh (a.s.)’ı, Hz. Hud (a.s.)’ı, Hz. Salih (a.s.)’ı, Hz. Lut (a.s.)’ı, Hz. İbrahim (a.s.)’ı, Hz. Şuayb (a.s.)’ı böyle peş peşe anlatır. Her bir kavim farklı bir tarafa meyletmiş, Allah’tan başka bir tarafa dönmüştür; yani her birinin âbd olduğu şey başkadır. Mesela; bir kısmı nefislerine âbd olmuşken bir kısmı puta tapmış, Hz. Şuayb (a.s.)’ın kavmi gibi diğer bir kısmı da dünyaya tapmıştır. Her bir kavmin putu farklıdır. Sonuç olarak kim neyi seviyor, hayatını ne uğrunda harcıyorsa onun putu, taptığı odur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, sahabeye “ben sizin benden sonra put dikip ona secde edeceğinize, kul olacağınıza, âbd olacağınıza ihtimal vermiyorum. Zaten böyle bir şeyin olmadığını anlamışsınız; ama benden sonra dünyaya, paraya tapacağınızdan endişe ediyorum”648 buyurmuştur.

Peki, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in endişesi doğru mudur? -Elbette ki doğrudur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bunu zaten biliyordu; çünkü görerek konuşuyordu. Şu andaki durum bundan ibarettir. Baktığımızda genel olarak dünyanın peşinden koşuyoruz. Kimin parası varsa bizim için kıymetli, değerli, şerefli olan odur. Bir babanın bile iki evladı varsa, bunlardan biri zengin, diğeri fakirse o zengin evlat her türlü yanlışı yapmış, her türlü günahı işlemiş olsa bile fakir olan evlattan daha kıymetlidir, daha değerlidir. Fakir olan, bir şeyi olmayan evlat ibadet ehli, gerçek bir mü’min, gerçek bir kul olsa bile ona kıymet, değer verilmez; çünkü parası yoktur! Bu durumda kıymet, değer, şeref neye göre veriliyor? -Tabi ki dünyaya göre veriliyor! Dünyaya âbd olanların, kul olanların bakışı böyledir.

Şayet kıymeti, değeri Allah’a göre vermiyor ve Allah’ın sevdiğini sevmiyorsak bu işte bir terslik vardır. Bu durumda Allah’a âbd olmamış, dünyaya âbd olmuş, dünyaya kul olmuşuz demektir. Dolayısıyla taptığımız da dünyadır. İşte, peygamberlerin kavimleri de bunu söylüyordu; yani kendi ilahlarımızı, kendi yolumuzu bırakıp senin bize gösterdiğin yolu kabul etmiyoruz, diyorlardı.

Allah bir de Hz. Salih (a.s.)’ı ve onun kavminin Hz. Salih (a.s.)’a olan tavrını beyan ediyor. Ve ilâ semûde ehâhum sâlihâ: “Semud Kavmi’ne de kardeşleri Salih’i gönderdik.” Kâle yâ kavmi´budûllâhe mâ lekum min ilâhin gayruh: “(Salih onlara) Dedi ki: Sadece Allah’a âbd olun, sizin ilahınız bir tek Allah’tır.” Her gelen peygamberin ilk söylediği söz “lâ ilâhe illallah, deyin ve sadece Allah’a âbd olun” sözüdür. Huve enşeekum minel ardı vesta'marakum fîhâ: “O sizi yerden (topraktan) yarattı ve sizi orada yaşattı.” Festâgfirûhu summe tûbû ileyh: “(Rabbinizden) Mağfiret dileyin, rabbinize dönün (yönelin).” İnne rabbî karîbun mucîb:649 “Muhakkak ki rabbim yakındır (sizinle beraberdir, duaya mutlaka) icabet edendir.” Yeter ki siz rabbinize dönün.

Kâlû yâ sâlihu kad kunte fînâ mercuvven kabl: “Dediler ki: “Ey Salih! Sen bundan önce içimizde ümit beslenen biriydin.” Hâzâ e tenhânâ en na´bude mâ ya´budu âbâunâ: “Şimdi babalarımızın taptıklarına tapmaktan bizi men mi ediyorsun!” Ve innenâ le fî şekkin mimmâ ted´ûnâ ileyhi murîb:650 “Şüphesiz, biz senin bizi davet ettiğin şeyden derin bir şüphe içindeyiz.” Senin bizi davet ettiğinden şüphe duyuyoruz, onu kabul etmiyoruz. Biz babalarımızın gittiği yolda gideriz. Biz büyüklerimizden neyi gördüysek onu kabul eder ve atalarımızın dinine uyarız. Herkes nasıl yapıyorsa biz de öyle yaparız, dediler.

Fe lemmâ câe emrunâ necceynâ sâlihan vellezîne âmenû meahu bi rahmetin minnâ ve min hizyi yevmi izin: “Emrimiz geldiğinde Salih´i ve beraberinde iman etmiş olanları, tarafımızdan bir rahmetle azaptan ve o günün rezilliğinden kurtardık.” İnne rabbeke huvel kaviyyul azîz:651 “Muhakkak ki rabbin kaviyydir, azizdir.”

Ve ehazellezîne zalemûs sayhatu fe asbahû fî diyârihim câsimîn:652 “O zulmedenleri ise korkunç bir çığlık yakaladı da yurtlarında diz üstü çöküp kaldılar.” Bu sayha Cebrail (a.s.)’ın bir kez “Allah” deyişinden ibarettir. Sayhayla birlikte onların hepsi diz üstü yere çöküp kaldı; yani hepsi öldü.

Ke en lem yagnev fîhâ: “Sanki orada hiç oturmamışlardı.” E lâ inne semûde keferû rabbehum: “Muhakkak ki Semud Kavmi rablerini inkâr etti.” E lâ bu’den li semûd:653 “Semud Kavmi de uzak olsun.”

Allah Hz. İbrahim (a.s.)’ı anlatır. Ve lekad câet rusulunâ ibrâhîme bil buşrâ kâlû selâmâ: “And olsun İbrahim’e resullerimiz (meleklerden olan elçilerimiz) müjdeyle geldiler, (İbrahim’e) ‘selam’ dediler.” İbrahim’e selam verdiller. Kâle selâmun fe mâ lebise en câe bi iclin hanîz:654 “O da ‘selam’ dedi (selamlarına mukabele etti), hiç beklemeden (hemen) kızarmış bir buzağıyı getirip onların önüne koydu.”

Demek ki bir misafir geldiğinde ona “aç mısın, tok musun” diye sormak doğru değilmiş! Misafire aç olup olmadığını sormadan evde ne varsa getirip onun önüne koymak lazımmış! Hz. İbrahim (a.s.) böyle yapmıştır. Allah burada bize misafirlere nasıl davranmamız gerektiğini öğretiyor.

Hz. İbrahim (a.s.) insan suretinde gelen meleklerin, ellerini yemeğe uzatmadığını görünce “acaba neden yemiyorlar” diye endişelendi; çünkü eskiden mertlik vardı. Şayet biri birinin yemeğini yerse ona bir zarar dokundurmazdı; ama şimdi böyle değildir, insanlar nankör olmuştur! Öyleleri var ki hem adamın yemeğini yer, ondan istifade eder hem de ona her türlü zararı verir. İşte, eski zamanlarda böyle değildi. Eskiden, biri bir başkasının evine gittiğinde onun yemeğini yemez, suyunu içmezse ondan emin olunmuyordu; yani niyeti kötü demekti, o sırada her şey olabilir demekti.

Fe lemmâ reâ eydiyehum lâ tesilu ileyhi nekirehum ve evcese minhum hîfeh: “Yemeğe ellerini uzatmadıklarını görünce tuhafına gitti ve endişelendi.” Kâlû lâ tehaf innâ ursilnâ ilâ kavmi lût: “(Melekler) Dediler ki: Endişelenme, biz Lut Kavmi’ne gönderildik.” Biz Allah’ın gönderdiği resulleriyiz. Lut Kavmi’ni helak etmek üzere geldik. Vemraetuhu kâimeh: “(İbrahim’in) Hanımı da ayaktaydı.” Fe dahıket: “Bunun üzerine güldü.” Fe beşşernâhâ bi ishâka ve min verâi ishâka ya´kûb:655 “Ona da İshak´ı, İshak´ın ardından da Ya´kub´u müjdeledik.” Allah onları peygamber olarak seçmiştir.656 Allah hem doğmamış bir oğlu hem de onun oğlunu müjdeliyor; yani Hz. İbrahim’i hem oğluyla hem de torunuyla müjdeliyor.

Meleklerin Lut Kavmi’ni helak etmeden önce Hz. İbrahim (a.s.)’a gitmesinin bir sebebi olmalıdır. Peki, bunun sebebi nedir?

Allah başka bir ayet-i kerimede “İbrahim, kavmini imana davet etti; ama hiç kimse ona iman etmedi. Sadece Lut ona iman etti. Onu da resul olarak başka bir beldeye gönderdik”657 buyurmuştur. Hz. İbrahim (a.s.) Allah’ın nebisi, Hz. Lut (a.s.) da Allah’ın resulüdür. İkisi arasındaki fark budur. Aynı zamanda Hz. Lut (a.s.), Hz. İbrahim (a.s.)’ın resulüdür; çünkü Hz. İbrahim (a.s.)’a iman etmiş, Hz. İbrahim de Hz. Lut’u Allah’ın emriyle, vahyiyle başka bir beldeye resul olarak göndermiştir. İşte, Hz. İbrahim (a.s.) Hz. Lut (a.s.)’ı o beldeye gönderdiği için Lut Kavmi’ne gazap gelmeden önce melekler bunu Hz. İbrahim (a.s.)’e söyleyip önce onu haberdar ettiler.

Melekler Hz. İbrahim (a.s.)’ı doğmamış oğlu ve torunuyla müjdeleyince o sırada Hz. İbrahim (a.s.)’ın hanımı bunu duydu. Kâlet yâ veyletâ e elidu ve ene acûzun ve hâzâ ba´lî şeyhâ: “(İbrahim’in hanımı ayaktaydı) Dedi ki: Nasıl benim çocuğum olabilir? Kocam yaşlılığın sonuna varmış, ben de zaten kocakarıyım (bu yaştan sonra nasıl çocuğumuz olur)?” İnne hâzâ le şey´un acîb:658 “Gerçekten bu şaşırtıcı bir şeydir.”

Kâlû e ta’cebîne min emrillâh: “(Melekler) Dediler ki: Allah’ın işine mi şaşırıyorsun!” Rahmetullâhi ve berakâtuhu aleykum ehlel beyt: “Ey ev halkı! Allah’ın rahmeti ve bereketi sizin üzerinizdedir.” İnnehu hamîdun mecîd:659 “Muhakkak ki o (Allah) hamda layık olandır, o meciddir. (Allah’ın emrine, ikramına şaşırmayın).”

Bu ayetten neyi anlamamız gerekir?

Allah bir şeye “ol” dediğinde olur. Allah, yüz yaşındaki veya yüz on yaşındaki bir kadına çocuk verir mi? -Elbette ki verir. Allah’ın rahmetinden umudunu kesenler kâfirdir.660 Bir kul, Allah’a güvenir, tevekkül ederse Allah’ın ona yapmayacağı hiçbir ikram olmaz. Allah’a güvenmeyip “acaba” demek Allah’ın kudretine iman etmemektir. Allah diledi mi yaratır ve verir. Bu yüzden dua ederken “bu dua imkânsızdır” dememek lazım; çünkü imkânsız dua yoktur, Allah için imkânsızlık yoktur.

Fe lemmâ zehebe an ibrâhîmer rev’u ve câethul buşra yucâdilunâ fî kavmi lût:661 “Ne zaman ki endişe İbrahim’den gidince ve kendisine müjde gelince Lut Kavmi için (adeta) bizimle (meleklerle) mücadele etmeye başladı.” Siz Lut Kavmi’ni helak edeceksiniz; ama orada Lut var, peki, o ne olacak, dedi. Melekler de “biz orda kimin olduğunu en iyi bilenleriz. Merak etme, onu ve ona iman edenleri kurtaracağız. Onları oradan çıkardıktan sonra orayı helak edeceğiz” dediler. Hz. İbrahim (a.s.) oraya gazap gelmemesi için meleklerle mücadeleye devam etti. İnne ibrâhîme le halîmun evvâhun munîb:662 “Muhakkak ki İbrahim çok halimdi (yumuşak huyluydu). Allah’a yönelmiş (dönmüş, çok ah çeken) bağrı yanık biriydi.” Hz. İbrahim (a.s.) böyle bir kuldu. Bundan dolayı onları helak etmemesi için âdeta bizimle mücadele etti, buyurdu Allah. Yâ ibrâhîmu a’rid an hâzâ: “(Melekler dedi ki) Ya İbrahim! Bundan vazgeç!” İnnehu kad câe emru rabbik: “Bu, Allah’ın geriye dönüşü olmayan kesin emridir (aksi için hiçbir şey yapılamaz, hiç mücadele etme).” Ve innehum âtîhim azâbun gayru merdûd:663 “Ve onlara geri çevrilmez bir azap mutlaka gelecektir.”

Allah’ın bütün nebileri, resulleri kendi kavimlerine rahmet olmaya gelmiştir. Elbette ki kavimleri helak olmasın, ebediyen kazansın, cennete girsin diye onlar için bütün çabalarını, gayretlerini sarf edip mücadele ederler; ama kavim Allah’ın peygamberini, vahyini, kitabını kabul etmezse peygamberler onlar için hiçbir şey yapamaz, araya giremez; çünkü kul, Allah’ın kuludur, emir de Allah’ın emridir.

Peki, buradan neyi anlamamız gerekir?

Şayet bir Mürşid-i kâmil birini bir yere gönderirse, oraya bir nimet veya azap gelmeden önce ondan Mürşid-i kâmil haberdar olur. Bu yüzden Hz. Lut (a.s.)’ın kavmi için gelen melekler de önce Hz. İbrahim (a.s.)’a gelip durumu ona arz ediyorlar.

Allah Hz. Lut (a.s.)’ın kavminin halini anlatır. “Siz şimdi kadınları bırakıp erkeklerle mi beraber oluyorsunuz”664 buyurur. Lut Kavmi’nin böyle bir hâli vardır. Sonra Melekler gelip Hz. Lut (a.s.)’ı oradan çıkarır ve o kavmi helak eder. Melekler Hz. Lut (a.s.)’ı oradan çıkarırken ona “sizden hiç kimse ardına dönüp bakmasın665” diğer bir deyişle “yürü, yalnız arkana bakma” derler. Yani gönlün, gözün arkada kalmasın, onlar azabı hak ettiler. Artık onlar için yapılacak bir şey yoktur. Sen gerekeni yaptın, vazifeni yaptın, onlara tebliğ ettin, anlattın, onları davet ettin; ama artık onlar için üzülme, gözün arkada kalmasın. “Arkaya bakma” demek bu demektir.

Fe lemmâ câe emrunâ cealnâ âliyehâ sâfilehâ: “Ne zaman ki emrimiz geldi, orayı alt üst ettik (üstlerini altlarına geçirdik).” Ve emtarnâ aleyhâ hicâreten min siccîlin mendûd: “Onların üzerine birbiri ardınca siccilden pişmiş taşlar yağdırdık.” Musevvemeten inde rabbike, ve mâ hiye minez zâlimîne bi baîd:666 “Bunlar rabbinin katında damgalanmış taşlardı (her birinin kime isabet edeceği belliydi). Bunlar zalimlerden uzak değildir (azabı hak edenler içindir).”

Allah Hz. Şuayb (a.s.)’ı anlatır. Hz. Şuayb (a.s.) aynı zamanda Hz. Musa (a.s.)’ın kayınbabasıdır. Hz. Musa (a.s.) Mısır’dan kaçarken Medyen’e gitmiş ve orada Hz. Şuayb (a.s.)’ın yanında olmuş sonra da onun kızıyla evlenmişti.

Ve ilâ medyene ehâhum şuaybâ: “Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı gönderdik.” Her kavmin peygamberi aynı zamanda onlardandır. Allah bu yüzden ayette “onlara kardeşlerini gönderdik” buyurmuştur. Kâle yâ kavmi’budullâh: “(Şuayb) Dedi ki: Ey kavmim! Allah’a âbd olun.” Mâ lekum min ilâhin gayruh: “Sizin için ondan başka hiçbir ilah yoktur.” İlah bir tek Allah’tır. Ve lâ tenkusûl mikyâle vel mîzân: “Ölçüyü ve tartıyı eksik yapmayın.” İnnî erâkum bi hayrin: “Muhakkak ki ben sizi hayır (bolluk) içinde görüyorum.” Ve innî ehâfu aleykum azâbe yevmin muhît:667 “Ben sizin adınıza kuşatıcı bir günün azabından korkuyorum.” Herhangi bir şeyi tartarken eksik tartmayın, ölçerken eksik ölçmeyin. Allah size bolluk, bereket vermiş; ama siz başkalarına haksızlık ederek azaba uğrayacaksınız. Ben sizin için sizi kuşatacak olan bir azaptan korkuyor, endişe ediyorum.

Evet, ölçüyü, tartıyı adaletle tutun, buyurdu Allah. Demek ki Hz. Şuayb (a.s.)’ın kavmi de böyle bir yanlış yapıyormuş; yani zenginler fakirleri eziyormuş! Hz. Şuayb (a.s.)’ın kavmi; para kazanılsın da nasıl kazanılırsa kazanılsın, diyen ve ölçüyü, tartıyı tam tutmayan, zenginlerin fakirlere zulmettiği bir kavimdi. Allah onları da bundan dolayı helak etmiştir.

Kâlû yâ şuaybu e salâtuke te’muruke en netruke mâ ya’budu âbâunâ: “(Onlar Şuayb’a) Dediler ki: Ey Şuayb, atalarımızın taptıklarını terk etmemizi sana namazın mı emrediyor.” Ev en nef’ale fî emvâlinâ mâ neşâu: “Veya mallarımızda dilediğimizi yapmaktan vazgeçmemizi (sana namazın mı emrediyor)!” Bizim o âbd olduğumuzu, sevdiğimiz şeyi terk etmemizi, malımızı nasıl kazanacağımızı, nasıl harcayacağımızı, ne yapmamız gerektiğini sana namazın mı emrediyor! İnneke le entel halîmur reşîd:668 “Oysa ki sen yumuşak huylusun ve aklı başında birisin.” Biz seni şimdiye kadar akıllı, kemale ermiş biri olarak görüyorduk; ama görüyoruz ki sen de yoldan çıkmışsın, sen de aklını kaybetmişsin. Biri, Allah’a davet ederse dünyaya tapanlar onun hakkında zaten böyle söyler.

İn urîdu illâl ıslâha mâsteta’tu: “(Şuayb onlara dedi ki) Bana düşen; gücümün yettiği kadarıyla sizi ıslah etmektir.” Sizi davet etmektir, yanlıştan men etmektir, size anlatmaktır, nasihat etmektir. Ve mâ tevfîkî illâ billâh: “Bunu başarmam da ancak Allah’a aittir.” Aleyhi tevekkeltu ve ileyhi unîb:669 “Ben ona tevekkül ettim, ona yöneldim.” Benim işim Allah iledir, ben bunu Allah’ın emriyle yapıyorum.

Ve yâ kavmi lâ yecrimennekum şikâkî en yusîbekum mislu mâ esâbe kavme nûhin ev kavme hûdin ev kavme sâlih: “Ey kavmim! Bana karşı gelmeniz sakın sizi, Nuh Kavmi’nin veya Hud Kavmi’nin veya Salih Kavmi’nin başlarına gelen musibetler gibi bir musibete uğratmasın.” Yani böyle devam ederseniz Allah’ın gazabı size gelir. Ve mâ kavmu lûtin minkum bi baîd: “Lut kavmi de sizden uzak değildir.” Vestagfirû rabbekum summe tûbû ileyh: “Rabbinizden mağfiret dileyin sonra ona dönün (ona tövbe edin).” İnne rabbî rahîmun vedûd:670 “Muhakkak ki rabbim rahim ve veduddur (rahmet edendir, bununla beraber sevendir).” Şayet tövbe edip Allah’a dönerseniz Allah sizi mağfiret eder ve size sevgisini gösterir.

Kâlû yâ Şuaybu mâ nefkahu kesîren mimmâ tekûlu ve innâ le nerâke fînâ daîfâ: “(Kavimdekiler) Dediler ki: Ey Şuayb! Senin söylediğin şeylerin çoğunu anlamıyoruz (yani sen bize göre saçmalıyorsun) ve biz seni içimizde güçsüz görüyoruz.” Ve lev lâ rahtuke le recemnâke ve mâ ente aleynâ bi azîz:671 “Eğer senin aşiretin (ailen) olmasaydı seni taşlardık. Senin bizim üzerimizde bir üstünlüğün yoktur (sen de bizim gibi birisin).”

Kâle yâ kavmi e rahtî eazzu aleykum minallâh:672 “(Şuayb onlara) Dedi ki: Ey kavmim! Sizce benim aşiretim Allah’tan daha mı izzetlidir (daha mı öndedir)?” Ben size “Allah böyle buyuruyor” diyorum, siz ise bana “senin kavmin olmasaydı seni taşlardık” diyorsunuz. Kavmimi Allah’ın önüne alıyorsunuz, öyle mi! Hiç mi Allah’ın hesabını yapmıyorsunuz!

Ve lemmâ câe emrunâ necceynâ şuayben vellezîne âmenû meahu bi rahmetin minnâ: “(Onlar bu şekilde iman etmeyip) Azap emrimiz gelince Şuayb’ı ve onunla beraber iman edenleri katımızdan bir rahmetle kurtardık.” Ve ehazetillezîne zalemûs sayhatu fe asbahû fî diyârihim câsimîn:673 “Zulmedenleri de (korkunç) bir sayha yakaladı ve yurtlarında diz üstü çökmüş olarak kaldılar.” Bir sayha onları yakaladı ve helak etti.

Şimdi de bu ayetlerden ne anlamamız gerektiğini izah edeyim.

Biri, Allah’ın hesabını yapmadan tartıyı hafif tutuyor, eksik ölçüyorsa, başkalarına zulmedip onların hakkını yiyor, Allah’a, Allah’ın emrine davet edildiği hâlde bunu kabul etmiyorsa, üstüne üstlük “ben kendi malım üzerinde istediğim gibi tasarruf eder, malımı istediğim gibi kullanırım” yahut “kazanayım da kazancım nereden gelirse gelsin” diyorsa Allah’ın gazabı ona gelir. Böyle biri helak oldu demektir. Allah’ın gazabı toptan gelmese bile bu hâlde olanlara tek tek gelir.

Ve le kad erselnâ mûsâ bi âyâtinâ ve sultânin mubîn: “And olsun Musa’yı da ayetlerimizle ve apaçık bir belgeyle gönderdik.” Musa’yı ayetlerimizle firavuna gönderdik. Yakdumu kavmehu yevmel kıyâmeti fe evredehumun nâr: “Firavun, Kıyamet günü kavminin önüne geçerek onları ateşe götürecek.” Ve bi’sel virdul mevrûd:674 “Onların varacakları yer ne kötü yerdir!”

Firavun neden ahirette kavminin önüne geçip onları cehenneme götürecek?

Çünkü dünyadayken de kavmi onun peşinden gitmişti. Eğer biz de hayatı yaşarken birilerinin peşinden gidiyorsak, o peşinden gittiklerimiz de cehennemlik işler yapıyor ve bizi haktan başka yere davet ediyorsa o zaman onlar Kıyamet günü de önümüze geçip bizi cehenneme götürürler.

Ve utbiû fî hâzihî la’neten ve yevmel kıyâmeh: “Onlar hem burada (dünyada) hem de Kıyamet gününde lanetlenmiştir.” Bu lanet, onları cehenneme girinceye kadar takip eder. Lanet, Allah’ın rahmetinden mahrum olmaktır. Bi’ser rifdul merfûd:675 “(Onlara) Verilen bu armağan ne kötü armağandır!”

Ve mâ zalemnâhum: “Biz onlara zulmetmedik.” Ve lâkin zalemû enfusehum: “Onlar kendi kendilerine zulmettiler.” Fe mâ agnet anhum âlihetuhumulletî yed’ûne min dûnillâhi min şey’in lemmâ câe emru rabbik: “Rabbinin (azap) emri gelince, Allah’ı bırakıp da taptıkları ilâhları kendilerine hiçbir fayda sağlamadı.” Onların taptıkları, âbd oldukları, peşinden koştukları onlara bir fayda vermedi, onları ateşten, cehennemden korumadı. Ve mâ zâdûhum gayra tetbîb:676 “Ziyanlarını arttırmaktan başka bir işe yaramadı.”

İnne fî zâlike le âyeten li men hâfe azâbel âhırah: “Muhakkak ki bunda (anlattığımız bu ayetlerde) ahiret azabından korkan (Allah’tan haşyet duyan) kimseler için bir ibret vardır.” Zâlike yevmun mecmûun lehun nâsu ve zâlike yevmun meşhûd:677 “O, öyle bir gündür ki bütün insanlar o gün toplanacaktır ve o öyle bir gündür ki mutlaka görülecektir.” İşte, o Kıyamet günü bütün insanların toplanmış olduğu gündür. Kıyamet günü herkes Allah’ın huzurunda hazır olacak ve o gün bütün varlığın toplandığı gündür.

Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Festekim kemâ umirte: “Sana emredildiği gibi dosdoğru ol (istikamet üzere ol).” Sana nasıl emretmişsem öyle ol. Sana emrettiğim gibi dosdoğru ol, dosdoğru yolda dur, dosdoğru yolda yürü, yaşa. Bu aynı zamanda bütün mü’minlere, Allah’ın kitabını, vahyini, peygamberini kabul eden bütün insanlara Allah’ın emridir. Dosdoğru yol; Allah’ın gösterdiği, vahyettiği yoldur; yani Kur’an’ın, resulün yoludur. Ve men tâbe meake: “Seninle beraber tövbe edenler de (Allah’a dönenler de dosdoğru olsunlar).” Allah’ı kabul edip seninle beraber olanlar da dosdoğru olsunlar. Ve lâ tatgav: “Aşırı gitmeyin.” İnnehu bi mâ ta’melûne basîr:678 “Muhakkak ki o (Allah ne yaparsanız yapın) yaptıklarınızı görendir.”

Ve lâ terkenû ilâllezîne zalemû: “Zulmedenlere meyletmeyin (zulmedenleri desteklemeyin).” Fe temessekumun nâr: “(Eğer zulmedenleri desteklerseniz) Sonra size ateş dokunur (Allah’ın azabı dokunur).” Ve mâ lekum min dûnillâhi min evliyâe summe lâ tunsarûn:679 “Sizin için Allah’tan başka da dost yoktur sonra size yardım da edilmez.” Zulmedenlere meylederseniz Allah’ın azabı size dokunur ve sizi Allah’a karşı koruyan hiç kimse olmaz, hiç kimse size yardım etmez, edemez. Allah da size yardım etmez.

Evet, Allah “zulmedenlere meyletmeyin” buyurdu. Şu anda mü’minlerin memleketlerinde her taraf kan gölüne dönmüştür. Baktığımızda Irak’ta, Suriye’de, Filistin’de, dünyanın hemen hemen her tarafında nerede Müslüman varsa orada ateş vardır, zulüm vardır. Bir de Müslümanların kendi aralarında birbirine zulmetmeleri vardır. Güya, Allah için birbirlerine zulmediyorlar, Allah için birbirlerinin câmilerini bombalıyorlar, birbirlerini öldürüyorlar! Hiç Allah için böyle bir şey olur mu? -Allah yolunda böyle bir şey olmaz, bu sadece şeytanın yolunda olur; çünkü Allah yolunda mü’minler kardeştir, birbirlerine yardım eder, birbirlerini severler.

Zalimlere, zulmedenlere meyletmeyin, meylederseniz sonra ateş size dokunur. Sizin Allah’tan başka dostunuz yoktur. Hiç kimse sizi Allah’a karşı da koruyamaz, buyurdu Allah. Dikkat edilirse Allah “zulmetmeyin” demedi “zulmedenlere meyletmeyin” buyurdu. Yani bir yerde zulüm varsa o zulmedenler için “falancalar doğru yapıyor, falancalar haklıdır” demeyin, buyurdu.

Savaşın da bir hukuku vardır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz savaşla ilgili kuralları koymuş ve “onlar size saldırmadıkça siz onlara saldırmayın. Onlar size saldırdığında savaşmanız nefs-i müdafa olmuş olur. Savaşırken de yaşlılara, mabetlere, din adamlarına, çocuklara, kadınlara, ekinlere, bağa, bahçeye karışmayın (dokunmayın)”680 buyurmuştur. Allah da ayet-i kerimede “sadece sizinle savaşanlarla savaşın. Eğer aman dilerlerse (biz savaşmaktan vazgeçtik, derlerse) bu durumda onlara aman verin”681 buyurmuştur. Onları amana alın; yani onları koruyun, kimse onlara karışmasın.

Peki, şimdi nasıl yapılıyor?

Baktığımızda savaşanlar savaştıklarını hiç hesaba çekmeden infaz ediyorlar. Kardeş kardeşi öldürüyor! Bir bomba atıyorlar ve çocuk mu, kadın mı ölmüş, bunun hesabını yapmıyorlar! Hiç böyle mü’min olur mu, mü’min böyle yapar mı!

Allah ilk önce peygamberine “sana emrettiğim gibi dosdoğru ol” dedi sonra “seninle beraber Allah’a dönenler de dosdoğru olsunlar” buyurdu. Yani onlar da senin gibi yapsınlar ve dosdoğru olsunlar. Bir de zalimlere meyletmeyin yoksa sonra size ateş dokunur ve hiç kimse sizi Allah’a karşı koruyamaz, buyurdu.

Allah bizi emrettiği, vahyettiği gibi dosdoğru olanlardan eylesin inşallah. Allah bizi zalimlere meyledenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi zalimlere meylederken, onları desteklerken kendi kendini kandıranlardan, kendi kendine fetva arayanlardan eylemesin inşallah.

Ve ekımis salâte tarafeyin nehâri ve zulefen minel leyl: “Gündüzün her iki tarafında ve gecenin saçaklarında (gündüze yakın olan saatlerinde) namazı ikame et.” İnnel hasenâti yuzhibnes seyyiât: “Muhakkak ki iyilikler kötülükleri giderir (siler).” Bir kötülük yaptıysanız veya kendi kendinize zulmedip bir yanlış yaptıysanız peşinden bir iyilik yapın; çünkü iyilikler kötülükleri siler, giderir. Zâlike zikrâ liz zâkirîn: “İşte, bu, düşünenler için nasihattir (öğütür, Allah’ın, kuluna hatırlatmasıdır, zikridir).” Vasbir fe innallâhe lâ yudîu ecrel muhsinîn:682 “Sen sabret. Muhakkak ki Allah iyilik yapanların (muhsinlerin) ecrini zayi etmez.”

Ve lev şâe rabbuke le cealen nâse ummeten vâhideh: “Eğer rabbin dileseydi bütün insanları tek bir ümmet yapardı.” Yani herkes toptan iman ederdi; ama Allah böyle dilemedi, bunun yerine kuluna tercih etme hakkı verip “ister iman edersin, ister iman etmezsin” buyurdu. Ve lâ yezâlûne muhtelifîn:683 “(Fakat) onlar kendi aralarında ihtilaf ederler.” Allah’ın ayetleri konusunda ihtilaf ederler, her biri doğru yolda olduğunu söyler!

İllâ men rahime rabbuk: “Rabbinin rahmet ettikleri müstesna.” Doğru yolda olanlar Allah’ın rahmetinin içine aldıklarıdır, âlemlere rahmet olanlardır, âlemlere rahmet olmaya çalışanlardır. Ve li zâlike halakahum: “(Allah) Zaten onları (o rahmet olanları) bunun için (rahmet olsunlar diye) yaratmıştır.” Ve temmet kelimetu rabbik: “Rabbinin kelimeleri tamam oldu.” Rabbinin hükmü böyledir, rabbinin hükmü böyle gerçekleşti. Le emleenne cehenneme minel cinneti ven nâsi ecmaîn:684 “Mutlaka cehennemi insanlar ve cinlerle tamamen dolduracağım.” Benden söz çıkmıştır. Bu kelimeyi söylemişim, söz bitmiştir. “Yoldan sapanlar (Allah’ın rahmetinin dışında kalanlar) cehennemin odunudur”685 buyurdu Allah.

Ve câeke fî hâzihil hakku ve mev’ızatun ve zikrâ lil mu’minîn:686 “Bunda (Kur’an’da) sana bir hakikat, mü’minlere de bir öğüt ve ibret gelmiştir.” Bu Kur’an’ı sana hak ile indirdik. Gerçek, hak anlaşılsın bununla beraber mü’minler için vaaz ve nasihat olsun, uyarı olsun diye indirdik.

Ve kul lillezîne lâ yu’minûna’melû alâ mekânetikum, innâ âmilûn: “İman etmeyen kimselere de ki: Elinizden geleni yapın; çünkü biz de (gerekeni) yapıyoruz (biz rahmet olmaya çalışıyoruz).” Ventazırû, innâ muntazırûn:687 “Bekleyin, muhakkak biz de beklemekteyiz.”

Ve lillâhi gaybus semâvâti vel ard: “Göklerin ve yerin gaybı Allah’a aittir.” Ve ileyhi yurceul emru kulluh: “Ve bütün işler ona döndürülür.” Fa’budhu ve tevekkel aleyh: “Yalnız ona (Allah’a) âbd ol ve yalnız ona tevekkül et (Allah’a güven).” Ve mâ rabbuke bi gâfilin ammâ ta’melûn:688 “Ve rabbin yaptığınız şeylerden gafil değildir (her şeyden haberdar olandır).”

Sadakallahulazim

Evet, ayetleri nüzul sırasına göre okuyup her bir ayete cevap vermeye çalışıyorduk. Bu sohbetimizde peygamber kıssalarının çokluğu sebebiyle duaya fazla bir yer ayıramadık; çünkü önce ayetlerde beyan edildiği üzere peygamberlerin nasıl davrandığını, nasıl dua ettiğini öğrenmemiz gerekir. Bu yüzden biz de Allah’ın bize haber verdiği peygamberlerle ilgili ayetlere ağırlık verdik.

Okuduğumuz sure Hud Suresi’ydi. Hud Suresi nüzul sırasına göre elli ikinci suredir. Bu surenin peşinden Yusuf Suresi gelir.

Ramazan ayı biterken biz de mukabeleyi özetle, kısa kısa yapıp tamamlayacağız inşallah. Öyle ki imanımız tazelenmiş olsun, rabbimizin bize ne dediğini anlamış olalım, aynı şekilde ayetlere cevap verirken de rabbimizle olan ahdimizi yenilemiş olalım. Bununla beraber rabbimizi, resulünü, dini, imanı, insanı birilerine, başkalarına göre değil Allah’ın bize öğrettiği gibi anlayalım.

Eğer dinimizi Allah’ın bize öğrettiği gibi öğrenmezsek bu durumda öğrendiğimiz din, Allah’ın bize vahyettiği, indirdiği din olmaz, atalarımızın dini, insanların uydurduğu din olmuş olur. Allah da uydurulan bir dini bizden kabul etmez. Din, sadece Allah’ın indirdiği, vahyettiği dindir. Bu dinin kitabı Kur’an, peygamberi de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Hiç kimse için bunun dışında bir yol yoktur. Kim bunun dışında bir yol ararsa bulamaz, bulacağı yol sadece cehennemin yolu olur, insanın, Allah’ın gazabına uğradığı yol olur.

Allah’tan yine Allah’a sığınıyoruz, Allah’ın gazabından onun rahmetine sığınıyoruz.

Allah bizi rahmet ettiği, rahmetinin içine aldığı kullarından eylesin inşallah. Allah bizi huzurunda, hem dünyada hem de ahirette mahcup eylemesin inşallah. Allah bizi sadece kendisine âbd olanlardan eylesin inşallah. Allah bizi kendisine bütünüyle tevekkül eden, bütünüyle güvenen kullarından eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Hûd /25 ↩
  2. Hûd /26 ↩
  3. Hûd /27 ↩
  4. Hûd /30-31 ↩
  5. Hûd /32-34 ↩
  6. Hûd /36-37 ↩
  7. Nûh /26 ↩
  8. Hûd /38-39 ↩
  9. Hûd /40 ↩
  10. Hûd /41 ↩
  11. Hûd /42 ↩
  12. Hûd /43 ↩
  13. Mücâdele /21 ↩
  14. Fussilet /16, Ra’d /34 ↩
  15. Hûd /44 ↩
  16. Hûd /45-46 ↩
  17. Hûd /47 ↩
  18. Nisâ /144 ↩
  19. Mücâdele /22 ↩
  20. A’râf /179 ↩
  21. Hûd /48 ↩
  22. Hûd /50 ↩
  23. Hûd /53 ↩
  24. İbni Mâce, Zühd 21, Hadis No: 4205, Deylemi, Müsned; Hayâtu’l Hayevan, 2/16 ↩
  25. Hûd /61 ↩
  26. Hûd /62 ↩
  27. Hûd /66 ↩
  28. Hûd /67 ↩
  29. Hûd /68 ↩
  30. Hûd /69 ↩
  31. Hûd /70-71 ↩
  32. Ankebût /27 ↩
  33. Ankebût /26, 28 ↩
  34. Hûd /72 ↩
  35. Hûd /73 ↩
  36. Yûsuf /87 ↩
  37. Hûd /74 ↩
  38. Hûd /75 ↩
  39. Hûd /76 ↩
  40. Neml /55, A’râf /81 ↩
  41. Hûd /81 ↩
  42. Hûd /82-83 ↩
  43. Hûd /84 ↩
  44. Hûd /87 ↩
  45. Hûd /88 ↩
  46. Hûd /89-90 ↩
  47. Hûd /91 ↩
  48. Hûd /92 ↩
  49. Hûd /94 ↩
  50. Hûd /96, 98 ↩
  51. Hûd /99 ↩
  52. Hûd /101 ↩
  53. Hûd /103 ↩
  54. Hûd /112 ↩
  55. Hûd /113 ↩
  56. Ahmed b. Hanbel, Musned, Beyrut 1985, 1/300; Ebû Davud, İstanbul ts., Cihad 90, 121) ↩
  57. Bakara /191, Tevbe /6 ↩
  58. Hûd /114-115 ↩
  59. Hûd /118 ↩
  60. Hûd /119 ↩
  61. Cinn/15 ↩
  62. Hûd /120 ↩
  63. Hûd /121-122 ↩
  64. Hûd /123 ↩