close

12.Bölüm (İSRÂ SÛRESİ)

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

“Ayetlere Dua ve İstiğfarla Cevaplar” sohbetimizde rabbimizle mukabele yapıyoruz; yani Allah’ın ayetlerine tövbeyle, istiğfarla, duayla cevap vermeye çalışıyoruz. Kısaca anlayacak olursak hep beraber Allah’ın kitabına olan imanımızı, Allah’a verdiğimiz sözü, ahdi yenilemeye, tazelemeye çalışıyoruz.

Bu vesileyle Ramazan ayından sonra imanımızın tazelendiğini göreceğiz inşallah. Yeter ki Allah’ın ayetleri okunurken biz de ayetleri tasdik edip yapılan duaya, tövbeye, istiğfara “âmin” diyelim. Böyle yaparsak Allah imanımızı tazeler, böylece yepyeni bir mü’min, Müslüman olmuş oluruz ve artık herhangi bir konuda bir şey söylendiğinde dinlediğimiz ayetler hemen gönlümüzde açığa çıkar, dolayısıyla söylenilenin doğru mu yanlış mı, hak mı batıl mı olduğunu Allah’ın ayetleriyle, imanımızla anlarız inşallah.

Mukabele yapmaya devam ediyoruz.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

isrâ sûresi

Tusebbihu lehus semâvâtus seb’u vel ardu ve men fîhinn: “Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar, onu (Allah´ı) tesbih ederler.” Yedi kat gök ve yedi kat yer ve bunların içinde bulunan hiçbir şey yoktur ki onu hamd ile tesbih etmesin. Ve in min şey’in illâ yusebbihu bi hamdih: “Ve onu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur.” Ve lâkin lâ tefkahûne tesbîhahum: “Ama siz onların (yerdeki, gökteki, ikisi arasındakilerin) tesbihini anlamazsınız.” İnnehu kâne halîmen gafûrâ:492 “Muhakkak ki Allah halim ve ğafurdur.” Yani Allah sizden ille de her şeyin Allah’ı tesbih ettiğini anlamanızı beklemez; ama bunu böyle bilin, böyle iman edin. Yerdekilere, göktekilere bakarken her şeyin kendisini yaratan rabbini hamd ile tesbih ettiğini unutmayın. Hepsi kendi üzerinde Allah’ın güzelliğini gösterir ki rabbini hamd etmiş, tesbih etmiş olsun.

Kendi üzerinde Allah’ın güzelliğini, kudretini, esmasını göstermeyen hiçbir varlık Allah’a hamd etmiş, onu tesbih etmiş olmaz. Her neye bakarsak bakalım gördüğümüz her şey mutlaka kâmil olarak yaratılmıştır, ne bir eksikliği ne de bir fazlalığı vardır. Allah onu mutlaka hak ile yaratmıştır; yani Allah’ın onun üzerinde bir muradı vardır. Allah ayet-i kerimede “Allah, her şeyi hak ile yaratmıştır (hiçbir şeyi batıl olarak yaratmamıştır)”493 buyurur. Dolayısıyla her şeyin mutlaka bir vazifesi vardır, her şey bir amaç, bir gaye uğruna yaratılmıştır. Bu yüzden varlığa bakarken onu böyle okumamız gerekir ki varlığın üzerinden Allah’ın ismi ile Allah’ın ismini, Allah’ın ismine okumuş olalım.

Şayet varlığı Allah’ın ismi ile okuyamadıysak, aynı şekilde varlığın üzerinde Allah’ın ismini okuyamadıysak, Allah adına, Allah ismine okuyamadıysak, onların hamdini, tesbihini, hamd ile tesbihini göremediysek, buna şahit olamadıysak tövbe ediyor, rabbimizden bunun için af ve mağfiret diliyoruz. Bundan sonra “ikra’” emrine tabi olacağımıza, bütün varlığa her şeyin rabbini hamd ile tesbih ettiğini bilerek bakacağımıza dair rabbimize söz veriyoruz. Varlığın, rabbini hamd ile tesbih ettiğine iman ediyoruz.

Ve izâ kara’tel kur’âne cealnâ beyneke ve beynellezîne lâ yu’minûne bil âhıreti hicâben mestûrâ:494 “Kur’an okuduğunda seninle ahirete iman etmeyenler arasına gizli bir perde gereriz.” Böylece Kur’an’ı anlayamazlar. Bu, ahirete iman etmemelerinden dolayıdır. Biri ahirete iman etmezse Allah’ın söylediğini anlayamaz; yani, Allah araya perdeyi gerer, dolayısıyla o ayetleri işitmemiş, duymamış, anlamamış gibi olur.

Ve cealnâ alâ kulûbihim ekinneten en yefkahûhu ve fî âzânihim vakrâ: “Onu anlamamaları için kalplerinin üzerine bir örtü örteriz, kulaklarına ağırlık koyarız.” Ve izâ zekerte rabbeke fîl kur’âni vahdehu vellev alâ edbârihim nufûrâ:495 “Sen Kur’an’da rabbini tek olarak (lâ ilâhe illallah deyip bir olarak) andığında onlar nefretle arkalarını dönüp kaçarlar.”

Nahnu a’lemu bimâ yestemiûne bihî iz yestemiûne ileyk: “Onların seni (Allah’ın ayetlerini) dinlerken maksatlarını (nasıl dinlediklerini ya da nasıl dinlemek istemediklerini) biz gayet iyi biliriz.” Ve iz hum necvâ iz yekûluz zâlimûne in tettebiûne illâ raculen meshûrâ:496 “Kendi aralarında konuşurlarken de o zalimlerin ‘siz ancak büyülenmiş bir adama uyuyorsunuz’ dediklerini (en iyi bilen biziz).” Onların kendi aralarında neler konuştuklarını en iyi biz biliriz.

Eğer dışarıda hakkı söylemiyorsak, kendi aramızda konuşurken Allah’ın ayetlerini konuşmuyorsak, derdimiz Allah’ın rızasını kazanmak, Allah’ın ayetlerini dinlemek, anlamak, iman edip amele dönüştürmek ve Allah’ın huzuruna çıkarken hesap vermek değilse; yani ahirete iman etmemişsek o zaman ayetler okunurken anlamayız. Allah “seninle onlar arasında perde vardır” bir de “onların kulaklarında ağırlık ve kalplerinin üzerinde perde var” buyurdu. Dolayısıyla biz de bu hâlde olursak ayetler okunurken hiçbir şey dinlememiş, anlamamış gibi oluruz.

Ayetleri dinlediğimiz hâlde hiçbir şey anlamadıysak, üzerimizde, gönlümüzde, aklımızda, fikrimizde, hayatımızda hiçbir değişiklik olmadıysa, Kur’an hayatımıza yön vermediyse, bizi Allah’a yaklaştırmadıysa, imanımızı artırmadıysa, tazelemediyse, kendimizi Allah’a yakın hissetmemize vesile olmadıysa rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bundan sonra ayetlerini dinleyeceğiz ve gönlümüzü açacağız ya rabbi! Bütün çabamızla, gayretimizle ayetlerini anlamaya çalışıp iman edeceğiz ya rabbi!

Ve kul li ibâdî yekûlûlletî hiye ahsen: “Kullarıma (bana kul olanlara, âbd olanlara, bana âbd olmayı kabul edenlere) söyle: Sözün en güzelini söylesinler.” Konuşurken en güzel şekilde konuşsunlar, birbirlerine sözün en güzelini söylesinler. İnneş şeytâne yenzegu beynehum: “(Sözün en güzelini söylemezlerse) Şeytan onların arasını bozar.” İnneş şeytâne kâne lil insâni aduvven mubînâ:497 “Muhakkak ki şeytan, insanın apaçık düşmanıdır.” Şeytanın; insanın düşmanı olduğu apaçık ortadadır, herkes bunu anlayabilecek akla, bilgiye, ilme sahiptir.

Allah “şeytana uymayın, sözün en güzelini söylemezseniz şeytana tabi olursunuz, o zaman da şeytan aranızı bozar” deyip bunu bize hatırlatıyor. “Bana âbd olduğunuzu, beni sevdiğinizi, sevgimi, rızamı, dostluğumu, yakınlığımı istediğinizi iddia ediyorsanız sözün en güzeli neyse onu söyleyin!” Bu yüzden öyle gelişi güzel, laf olsun, şaka olsun diye konuşmamalı, en güzel söz neyse onu söylemeliyiz. Bir insanın yüz hâlinden doksan dokuz tanesi kötü olsa, sadece bir hâli güzel olsa bile onun güzel hâlini söylemeliyiz. Bir tane güzel hâli olmayan hiç kimse yoktur.

Bir insanın yüz hâlinden doksan dokuzu küfrüne, bir hâli ise imanına hükmediyorsa imanına hükmeden o bir hâlini kabul edip o kişinin mü’min ve Müslüman olduğuna dair hüsn-ü zanda bulunmamız gerekir. Öyle ki ona sözün en güzelini söyleyebilelim. Elbette ki bunu söylerken hakikati de ortaya koymalıyız ki herkes neyin doğru, neyin yanlış olduğunu bilsin. Yoksa bizim başkası hakkındaki hükmümüz elbette ki geçerli bir hüküm değildir. Herkes için geçerli hüküm sadece Allah’ın hükmüdür.

Allah ayet-i kerimelerde “birbirinizi küçümsemeyin, birbirinizi kötü lakapla çağırmayın, su-i zanda bulunmayın, casusluk yapmayın (birbirinizin suçunu, günahını araştırmayın), birbirinizi çekiştirmeyin”498 diye bize emretmiştir; yani hüküm vermiştir. Bu yüzden hüküm verme makamında olan biz değiliz. Hakem ve hâkim olan, hükmü verecek olan sadece Allah’tır. Biri başkası hakkında hüküm verirse, edebe aykırı böyle bir hareketi olursa kendini Allah’ın önüne koyup hükmetmiş olur. Eğer insanlar üzerinde bir insanın veya bir cemaatin hükmü geçerli olsaydı cennet boş kalır, o insan veya o cemaat herkesi cehenneme gönderirdi!

Oysaki Allah cennet için “genişliği göklerle yer kadar olan cennete koşun”499 buyurmuştur. Dikkat edilirse Allah “tek başına koş” demedi “koşun” buyurdu; yani, “bunu hep beraber yapın” buyurdu. Aynı şekilde koşarken birbirinize yardım edin, birbirinize destek olun, birbirinizi küfürle itham etmeyin, cehenneme göndermeye çalışmayın. Bu, şeytanın sevdiği bir şeydir. Size düşen; sözün en güzelini söylemektir, diye emretti.

Eğer sözün en güzelini söyleyemediysek, insanları kırdıysak, onlara sözümüzle hakaret ettiysek, onları küçümsediysek, küfürle, nifakla itham ettiysek bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!

Ve iz kulnâ leke inne rabbeke ehâta bin nâs:500 “Hani bir zaman sana rabbin insanları ihata etmiştir, demiştik.” İhata; çepeçevre kuşatmak demektir. Demek ki insan her an Allah’ın ihatasının içindeymiş, onunla berabermiş! Allah, insanı ihata etmiş, çepeçevre kuşatmıştır; yani insan, Allah’ın tecellisinin, hükmünün, kudretinin, El Esmau’l Husna’sının, kudret deryasının içindedir. İnsan onsuz yoktur zaten; çünkü onunla varlıkta durur, onunla diridir, onunla görür, onunla işitir, onunla bilir, onunla sever, onun kendisine verdiğiyle hükmeder. Kısacası insanın bütün varlığı Allah’a aittir.

Bununla beraber Allah, insanı bir varlık olarak kendisine âbd olsun diye yaratmış ve onu ihata etmiş, bir de onu yalnız bırakmamıştır, dolayısıyla insan tek başına değildir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede “nerde olursanız olun Allah sizinle beraberdir”501 buyurmuştur. O hâlde devamlı “ben beni yaratan rabbimle beraberim. Beni yaratan rabbim benimle beraberdir, beni ihata etmiştir. Ne söylersem söyleyeyim, ne yaparsam yapayım, ne düşünürsem düşüneyim, Allah bunu bilir, o her an benimle beraberdir” deyip rabbimizle olan bu beraberliği tatmamız, hissetmemiz gerekir. Biz daha neyi düşüneceğimizi bilmeden Allah ne düşüneceğimizi bilendir. Biz daha ne yapacağımızı, ne konuşacağımızı bilmeden Allah ne yapacağımızı, ne konuşacağımızı bilendir.

Rabbimize böyle bir iman ile iman etmemişsek bunun için tövbe ediyor; rabbimize dönüyor, iman ediyor, rabbimizden af ve mağfiret diliyoruz. Bundan sonra rabbimizin huzurunda olduğumuzu unutmayacağız inşallah.

Allah Hz. Âdem (a.s.) ile iblisin kıssasını anlatır. Ve iz kulnâ lil melâiketiscudû li âdeme fe secedû illâ iblis: “Bir zaman meleklere ‘Âdem’e secde edin’ diye emretmiştik. İblis hariç bütün melekler secde etti.” Kâle e escudu li men halakte tînâ:502 “İblis dedi ki: Ben çamurdan yarattığın kimseye secde eder miyim!”

Kâle e raeyteke hâzellezî kerremte aleyy: “(İblis) Dedi ki: Benden üstün kıldığını gördün mü!” Le in ahharteni ilâ yevmil kıyâmeh: “And olsun ki Kıyamet gününe kadar bana mühlet ver.” Le ahtenikenne zurriyyetehû illâ kalîlâ:503 “(Eğer bana mühlet verirsen) Pek azı müstesna onun zürriyetini kendime bağlarım.” Ondan üstün olduğumu ve onun secdeye layık olmadığını ispatlarım.

Kâlezheb fe men tebiake minhum: “(Allah) Buyurdu ki: Git, onlardan kim sana (şeytanlara) tabi olursa.” Fe inne cehenneme cezâukum cezâen mevfûrâ:504 “Muhakkak ki hepinizin cezası tam bir cehennemdir.”

Bu ceza tam bir cezadır. Onlardan kim Hz. İnsan olmayı, bana yeryüzünde halife olmayı, meleklerin secde ettiği varlık olmayı kabul etmeyip bir avuç toprağa tenezzül ederse, halifem olduğunu unutup kendini çamurdan, topraktan biri zannederse, ahireti değil de dünyayı tercih ederse hepinizi cehenneme dolduracağım, buyurdu Allah.

Vestefziz menisteta’te minhum bi savtik:505 “Onlardan gücünün yettiğini sesinle tedirgin et.” Demek ki şeytan bir de insanı sesiyle tedirgin ediyormuş!

Peki, şeytan insanı nasıl tedirgin eder?

Şeytan, insana peş peşe vesvese verdiğinde insan da bu vesveselerden kurtulmaya çalışırken tedirgin olur. Ayet-i kerimede Allah, iblise “kime gücün yetiyorsa bunu yap, sana müsaade ettim” buyurdu. İnsanın kendisi şeytana taviz vermezse şeytan verdiği vesvese ile onu tedirgin edemez. Şayet insan vesvesenin şeytandan olduğunu bilip bu vesveseyi reddederse, kendisini cehenneme sürüklemeye çalışan şeytanına bu dostluğu, bu yakınlığı göstermez ve şeytanın verdiği vesveseyi ciddiye almazsa o zaman şeytanın verdiği vesveselerden de tedirgin olmaz.

Evet, biri şeytana taviz vermezse şeytan vesvese verip onu tedirgin edemez. Hâl böyleyken şeytanın verdiği vesveseyi basite alanlar, hatta bu vesvesenin imandan olduğunu söyleyenler yanlış düşünmüş, yanlış anlamıştır; çünkü bu tavizi şeytana veren insanın kendisidir.

Ve eclib aleyhim bi haylike ve racilik: “Ve süvarilerinle, piyadelerinle onları yaygaraya boğ.” İster süvari ister piyade olsun bütün askerlerinle, arkadaşlarınla, sana tabi olan, kullandığın şeytanlarla beraber gücünün yettiğine bu saldırıyı yap, sana müsaade ediyorum. Ve şârikhum fîl emvâli vel evlâdi vaıdhum:506 “Ve onların mallarına, evlatlarına ortak ol. Onlara vaadlerde bulun.”

Şeytan, insanın malına nasıl ortak olur?

Biri şeytanın verdiği vesvesenin peşinden giderek malını günahta, şeytanın yolunda harcar ve malını Allah yolundan başka bir yere kullanırsa şeytan onun malına ortak olmuş olur.

Allah bir de “onların evlatlarına ortak ol” buyurdu. Peki, şeytan, evlatlara nasıl ortak olur?

Biri evladını yetiştirirken çocuğuna ilk önce “lâ ilâhe illallah” dedirtmemiş, Allah’a, ahirete iman ettirmemiş, Allah’ın vahyini öğretmemişse şeytan onun evladını kendi yolunda kullanır. Bu kişi evladından biraz istifade etse de şeytan onu kendi yolunda, kendisi için kullandığından dolayı o evlada ortak olmuş olur. Biri şeytana ne kadar taviz vermiş, gönlünü açmış, Allah’ı değil de şeytanı kabul etmişse şeytan onun malına ve evlatlarına o kadar ortaktır; ama biri de Allah’a âbd olmayı kabul etmişse ve kulluğunu Allah’a yapıyorsa bu durumda şeytanın o kul üzerinde hiçbir etkisi olmaz.

Okuduğumuz ayette Allah bir de “onlara vaatte bulun” buyurdu. Demek ki şeytan, insanlara vaadlerde bulunuyormuş!

Ve mâ yaiduhumuş şeytânu illâ gurûrâ:507 “Şeytan onlara aldatmaktan başka herhangi bir vaatte bulunmaz.” Çünkü va’di hak olan sadece Allah’tır. Şeytan da vaadde bulunur; ama onun va’di aldatmaktan başka bir şey değildir. Allah bununla ilgili olarak ayet-i kerimede şeytanın kendini Kıyamet günü nasıl savunduğunu anlatır. “Şeytan dedi ki: Muhakkak ki Allah’ın va’di haktır. Ben de size vaatte bulundum; ama yalancı çıktım. Ben sizin üzerinizde herhangi bir güce sahip değildim. Ben sadece sizi davet ettim, siz de benim davetime icabet ettiniz.”508 Yani, Allah ve resulü sizi davet etmişken siz Allah’ın ve resulünün davetine değil de benim davetime uydunuz.

Peki, şeytan hangi vaatlerde bulunur?

Mesela; Allah ayet-i kerimede “şeytan sizi fakirlikle korkutur”509 buyurmuştur. Şeytan fakirlikle korkuttuğu için insana “çocuklarının geleceğini düşün, cimrilik yap” der. Biz de çocuklarımızın geleceğini düşünmeye çalışırken onlar için dünyayı ahiretin önüne koyduk ve çocuklarımıza “okumazsan olmaz yoksa ileride aç kalırsın” dedik. Sadece erkek çocuklarımıza değil kız çocuklarımıza da böyle yaptık ve onları, “haydi, sen de bu evladımız üzerinde bize ortak ol” deyip şeytana teslim ettik.

İnne ibâdî leyse leke aleyhim sultân: “Muhakkak ki sen benim kullarım üzerinde saltanat sahibi değilsin.” Sen benim kullarıma hükmedemezsin. Ve kefâ bi rabbike vekîlâ:510 “Vekil olarak rabbin kâfidir.” Kullarına vekil olarak Allah kâfidir.

Evet, “muhakkak ki benim kullarım üzerinde, bana kul olanlar üzerinde senin etkin (yetkin) olmaz” buyurdu Allah. Birinin üzerinde şeytanın etkisi varsa o kişi kulluğu kabul edememiş, iman etmemiştir.

Baktığımızda, Allah’a gerçek manada kul olan biriyle bir tane değil bazen yüz tane şeytan birden uğraşır. Biri Allah’a kul olmayı, âbd olmayı kabul etmişse Allah onun vekilidir, vekil olarak ona kâfidir. Dolayısıyla hiçbir şeytan ona yaklaşamaz, sıkıntı veremez, malına, evladına ortak olamaz, onu yaygaraya boğamaz, verdiği vesvese ile onu meşgul edemez; çünkü o kul, Allah’a âbd olmuştur, Allah’ı seviyordur. Hâl böyleyken nasıl şeytanı dinler, nasıl dinleyebilir! Nasıl şeytanın sesini, verdiği vesveseyi sevip onun peşine takılabilir! “Allah” demeyi sevenler, “Allah” diyeni sevenler hiç şeytanın verdiği saçma sapan vesvesenin peşine takılır mı! Şayet takılıyorsa bir sorun var demektir.

Şeytana taviz verdiysek, onu düşman olarak görmeyip, anlamayıp verdiği vesveseyi sanki gerçekmiş, doğruymuş gibi zannettiysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Şeytan bizi tuzağına düşürdüyse, sesiyle, verdiği vesveseyle bize sıkıntı verdiyse, şeytanı malımıza, evladımıza ortak yaptıysak bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Şeytanın bizi aldatmasına kanıp verdiği vesveseye aldandıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Rabbimiz “senin, benim kullarım üzerinde hiçbir saltanatın olamaz” dediği hâlde şeytan üzerimizde saltanat sahibi olup bize hükmettiyse, bizi kendi istediği gibi hareket ettirdiyse, konuşturduysa, bir yerlere sürüklediyse rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Rabbimizi vekil olarak kendimize kâfi görmediysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!

Rabbukumullezî yuzcî lekumul fulke fîl bahri li tebtegû min fadlih: “Rabbiniz odur ki (o Allah’tır ki) fazlından nasip arayasınız diye sizin için denizlerde gemileri sevk eder (suyun üzerinde yürütür).” İnnehu kâne bi kum rahîmâ: “Muhakkak ki o sizin için çok merhametlidir.” Ve izâ messekumud durru fîl bahri dalle men ted’ûne illâ iyyâh:511 “Denizde size bir zarar dokunduğu zaman (batma tehlikesi geçirdiğiniz zaman) dua ettikleriniz sizden kaybolup gider, yalnız o (Allah) kalır.” O anda size Allah’tan başka kim yardım edebilir!

Herkes bunu bilir. Böyle bir durumda herkes mutlaka “ya rabbi! Bizi kurtar, bize yardım et” diye Allah’a yalvarır. Fe lemmâ neccâkum ilel berri a’radtum: “Ne zaman sizi karaya çıkarıp kurtarsa yine (Allah’tan) yüz çevirirsiniz.” Ve kânel insânu kefûrâ: “Çünkü insan çok nankördür.” Allah onları kurtardığında bu defa Allah’a güvenmekten, dua etmekten, Allah’tan istemekten yüz çevirirler, sanki hiç böyle bir tehlike atlatmamış gibi nankörlük yaparlar.

E fe emintum en yahsife bikum cânibel berr: “(Allah da buyurur ki: Siz böyle yapınca Allah’ın) Karayı ters çevirip sizi yere geçirmeyeceğinden emin mi oldunuz?” Denizde korktunuz, endişe ettiniz de karadan emin mi oldunuz; yani Allah’ın sizi yerin dibine geçirmeyeceğinden emin misiniz! Ev yursile aleykum hâsibâ: “Ya da bir fırtına göndermeyeceğinden.” Bir fırtına gönderip sizi helak etmeyeceğinden emin mi oldunuz! Summe lâ tecidû lekum vekîlâ:512 “Sonra kendinize bir koruyucu da bulamazsınız!” Bu sadece bir örnektir. Zaten Allah bu ayetin hemen ardından başka örnekler de verir.

Bütün insanlar için böyledir. Bir sıkıntı yaşadığımızda “ya rabbi! Beni bu sıkıntıdan kurtarırsan iman edip tövbe edecek, sana kul olmaya çalışacak ve şu yanlışları yapmayacağım” deriz. Hatta “kurban keseceğim, oruç tutacağım” deyip farklı farklı vaatlerde bulunuruz. Hâl böyleyken musibet üzerimizden geçince sanki bütün olanlar hiç olmamış gibi davranıp vaatlerimizi yerine getirmezsek o zaman bu ayetin muhatabı olmuş oluruz.

Allah bizi kendine döndürmek için imtihana tabi tutup bize sıkıntılar yaşattıysa sonra da bu sıkıntıları üzerimizden giderdiyse biz de sanki bu sıkıntıları yaşamamış gibi davranıp nankörlük yaptıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Sen ğafursun ya rabbi! Sen tevvabsın ya rabbi! Sen afuvvsun ya rabbi! Tövbe ediyor, senden mağfiret diliyoruz ya rabbi!

Ve lekad kerremnâ benî âdem: “And olsun ki Âdemoğullarını (insanı) mükerrem yarattık (şerefli, ikrama nail olmuş olarak yarattık).” Ve hamelnâhum fîl berri vel bahr: “Onları hem karada hem denizde (taşıtlarla) taşıdık.” Ve razaknâhum minet tayyibât: “Ve onları güzel ve hoş nimetlerle rızıklandırdık.” Ve faddalnâhum alâ kesîrin mimmen halaknâ tafdîlâ:513 “Onları (Âdemoğullarını) yarattığımız diğer varlıkların çoğundan faziletli kıldık (üstün kıldık).”

Dikkat edilirse Allah “insanı varlığın hepsinden üstün kıldık” demedi bunun yerine “varlığın çoğundan üstün kıldık” buyurdu. Varlığın çoğundan üstün kıldık cümlesi “o hâlde varlığın bir kısmı insandan üstündür” manasına gelir; ama ayetin manası böyle değildir. Ayeti doğru anlamak gerekir. Elbette ki Allah, insanı genel olarak varlığın çoğundan üstün kılmıştır. Secde edilmesi ve halife olması yönünden insan en öndedir; ama farklı yönlerden diğer canlıların gerisindedir. Mesela; insan bir devenin çektiği yükü taşıyamaz. Bu durumda yük taşıma yönünden develer insandan daha öndedir. Şimdi kalkıp “deve, insandan daha üstündür” denebilir mi? -Elbette ki denemez. Sadece güç itibariyle insandan daha üstündür.

Aynı şekilde bir kuşun görmesiyle bir insanın görmesi bir değildir, kuşun görmesi çok daha keskindir ya da bir balinanın sesiyle insanın sesi bir değildir, arada fark vardır. Aynı zamanda işitme yönüyle de başka varlıklar insandan çok daha güzel işitir; ama bunlar, onların insandan üstün olduklarını göstermez. İnsan genel itibariyle her yönüyle bütün varlıklardan üstündür; ama bazı konularda başka mahlûkların üstünlüğü önde olur. Ayetin manası budur. Bu ayet yanlış tefsir edildiği için bu şekilde izah etme gereği duydum.

İnsan; varlığın, kâinatın göz bebeğidir, Allah’ın yeryüzündeki halifesidir. Elbette ki birçok varlık da farklı farklı yönleriyle insandan üstün olabilir. Buna rağmen o yine üstündür. Demek ki öyle gerekmiş, bundan dolayı da Allah ona öyle muamelede bulunmuştur.

Yevme ned’û kulle unâsin bi imâmihim: “O gün (Kıyamet günü) her insan topluluğunu imamıyla beraber çağıracağız.” Demek ki her insan topluluğunun bir imamı varmış ve Allah Kıyamet günü onları hep beraber çağıracakmış! Fe men ûtiye kitâbehû bi yemînih: “Kimlerin kitabı sağından verilirse.” Fe ulâike yakraûne kitâbehum ve lâ yuzlemûne fetîlâ:514 “İşte onlar kitaplarını okuyacak ve onlara kıl kadar zulmedilmeyecek.”

Ve men kâne fî hâzihî a’mâ: “Ve kim burada (dünya hayatını yaşarken hakkı görmede) âmâ olursa (kör olursa, Allah’ın ayetlerine karşı kör ve sağır davranırsa).” Fe huve fîl âhıreti a’mâ ve edallu sebîlâ:515 “Ahirette de kör olacak ve yol itibariyle de en şaşkın olacak.”

Ahirette neden şaşkın kalacak? -Çünkü dünyadayken anlamadığı için orda da anlamayacak! Ne olup bittiğini bile anlamayacak. Aynı şekilde kaybettiğini görecek; ama aklı bir türlü bunu almayacak. Bu, dünyadayken kör davrandığı içindir. Bununla ilgili olarak Allah başka bir ayet-i kerimede “o (Allah’ın, kör olarak dirilttiği kimse) diyecek ki: Ya rabbi! Ben dünyada görüyordum, bugün niye görmüyorum? Allah da ona der ki: Ayetlerimiz sana geldiğinde sen onları unutmuştun (ayetlerimizi, bizi görmede kör davrandığın için) bugün sen de unutulacaksın (kör kalacaksın)”516 buyurmuştur.

Allah bizi dünyadayken ayetlerine karşı kör ve sağır davrananlardan, ayeti dinlediği hâlde dinlememiş gibi yapanlardan eylemesin inşallah.

Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Ve in kâdû le yeftinûneke anillezî evhaynâ ileyke li tefteriye aleynâ gayreh: “(Müşrikler) Sana vahyettiğimiz şeyden başkası ile bize karşı iftira edesin diye nerdeyse seni fitneye düşüreceklerdi.” Allah’a, Allah’ın vahyettiğinden başka bir şeyle iftira edesin diye nerdeyse seni fitneye düşüreceklerdi. Ve izen lettehazûke halîlâ: “Böyle yapsaydın (müşrikler, iman etmeyenler) seni dost edinirlerdi.” Ve lev lâ en sebbetnâke: “Biz sana sebat vermemiş olsaydık.” Lekad kidte terkenu ileyhim şey’en kalîlâ:517 “Nerdeyse az da olsa (biraz) onlara meyletmiştin.”

“Onlara uysaydın işte o zaman sana dost olurlardı.” Yani sen Allah’ın vahyinden vazgeçmedikçe Allah’a iman etmeyenler sana dost olmaz. Sen onlar gibi olmadıkça; kâfir, müşrik, münafık olmadıkça onlar sana dost olmazlar, buyurdu Allah.

“Böyle söyleyeyim ki insanlar iman etsin” ya da “ayetlerden şu tavizi vereyim ki insanlar iman etsin” demek güzel bir fikre, hayırlı bir şeye benzer; ama iyi niyetle bile olsa Allah bunu kabul etmez. Bu yüzden peygamberine “nerdeyse, bir an bile olsa ‘acaba böyle söylesem ya da Allah’ın ayetini olduğu gibi söylemesem olur mu’ diye düşündün. Şayet gönlünü, kalbini sağlam tutmasaydık (sabit tutmasaydık, sana sebat vermeseydik) nerdeyse onlara meyletmiştin” buyurdu Allah.

İzen le ezaknâke di’fal hayâti ve di’fal memât: “(Öyle yapacak olsaydın) İşte, o zaman sana hayatın ve ölümün acısını (azabını) kat kat tattırırdık.” Summe lâ tecidu leke aleynâ nasîrâ:518 “Sonra bize karşı kendine yardımcı da bulamazdın.” Allah, resulüne “Allah’ın ayetinin dışına çıksaydın, bu konuda en ufak bir taviz verseydin hem hayatın, hem de ölümün azabını sana kat kat tattırırdım ve hiç kimse de bana karşı sana yardım edemezdi” buyurdu. Allah kendi resulü için böyle söylüyorsa artık gerisini düşünmek gerekir. Bu bütün insanlar için böyledir.

Sohbetimizde ayetleri kısaca okumaya ve hiçbir ayeti atlamamaya çalışıyoruz; ama genel olarak daha önce anlattığımız bir konu varsa orayı geçiyoruz; çünkü “Ayetlere Dua ve İstiğfarla Cevaplar” sohbetlerimizi Allah’ın vahyi en azından öz itibariyle anlaşılsın diye yapıyoruz. Aynı şekilde bu sohbetlerimizde Kur’an’daki her bir ayeti tek tek okumamız zaman yetersizliğinden dolayı mümkün değildir. Yoksa tek bir ayeti bile atlamak istemiyoruz. Kardeşlerimiz daha geniş zamanlarında her bir ayete tek tek dua ve istiğfarla cevap verirler inşallah. Bunun haricinde herhangi bir ayeti atlayıp “bu benim işime gelmedi, bu ayeti okumayayım” dersek işte, o zaman Allah’ın Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için hitap ettiği bu ayetin muhatabı oluruz. Şayet bir âlim, ayeti okuyup anladığı hâlde “ben bu ayeti geçeyim bir şey olmaz” derse bu ayetin hükmüne girer, dolayısıyla da manevi olarak işi biter. Bu yüzden ısrarla “Allah ne dediyse doğru olan, hak olan odur” diyoruz.

Allah’ın kitabı elimizdedir. Öyle ki her evde mutlaka Allah’ın kitabı vardır. Hatta “herkes Allah’ın kitabını mealinden okusun, evinde Kur’an meali olmayan kardeşlerimiz mutlaka gelip dergâhtan ücretsiz Kur’an meali alsın” diyoruz; çünkü bu çok önemli bir konudur. Genel itibariyle okuma, yazması olmayan hemen hemen hiç kimse yoktur; ama birinin okuması yoksa o zaman da ayetleri dinlemesi gerekir ve sadece dinlerse bile yine rabbinin ona ne söylediğini anlar.

Allah bizi kendi kelamından, kitabından hesaba çekecek. Bu yüzden mutlaka Kur’an’ı bilmemiz gerekir. Hepimizin Allah’ın kelamını öğrenme gibi bir imkânı vardır. Mesela; Kur’an’daki bir cüz’ün Türkçe mealli okunuşu yarım saat sürer. Şayet her gün yarım saat Kur’an mealini dinlersek bir ay sonra Kur’an’ı hatmetmiş; yani rabbimizi dinlemiş oluruz. Tabi ki Allah’ın vahyini okurken veya dinlerken “rabbim neyi söylemişse doğru odur, hak odur” dememiz, bununla beraber “şu âlim şöyle söyledi, falanca veli, falanca şeyh böyle söyledi” demememiz gerekir.

Velinin, âlimin işi; insanlara Allah’ın kelamını, vahyini anlatmak, Allah’ın vahyini, ayetleri taşıyıp gönüllerde açmak ve insanlara ayetlerin hikmetini beyan etmektir. Yoksa kendinden fikir üretmek, söz söylemek değildir. Allah bir konu hakkında konuşmuşsa artık kula söz düşer mi! Kulun o konu hakkında söz söylemesi Allah’a karşı en büyük saygısızlık olmaz mı!

Allah’ın konuşmadığı hiçbir alan, hiçbir şey, hiçbir yer yoktur. Allah her konuda konuşmuştur. O zaman her konuda söz hakkı Allah’ındır. Evlilik mi yapacaksın, ticaret mi yapacaksın yahut başka bir iş mi, memurluk mu yapacaksın, analık mı, babalık mı yapacaksın, kardeşlik mi yapacaksın, her neyi söylersen söyle, aklına her ne gelirse gelsin, Allah’ın mutlaka “şu doğrudur, şu yanlıştır, şu güzeldir, şu da çirkindir” diye bir hükmü vardır. Bu yüzden her ne olursa olsun herhangi bir konu hakkında “ya rabbi! Senin emrin nedir” diye rabbimize sormamız gerekir. Kul budur. Kul, karşısına çıkan her konu hakkında rabbinin vahyine bakandır. Bunun dışına çıkarsak ayetlerin dışına çıkmış oluruz. Böyle olunca da Allah’ın emri dışında bir şey uydurup Allah’a iftira atmış oluruz.

Allah bizi Allah’a iftira atmaktan muhafaza eylesin. Allah bizi Allah’a iftira atanlardan eylemesin. Kendi bilgisini, ilmini Allah’ın vahyinin önüne koyanlardan eylemesin. Allah bizi şeytanın verdiği vesveseyi, zannı Allah’ın vahyinin önüne koyanlardan eylemesin. Allah bizi her ne olursa olsun hakkı, Allah’ın ayetlerini söyleyenlerden eylesin inşallah.

Allah’ın ayetlerini söylerken veya konuşurken “Allah ayette böyle söylüyor” demek doğru değildir. Bunun yerine “ben bu ayetten rabbimin bana böyle söylediğini anladım” demek gerekir; çünkü bir başkası aynı ayetten çok daha farklı, çok daha geniş kapsamlı bir mana anlamış olabilir.

Herkes ayetleri nefsinin mertebesine, ilmine, marifetine, hikmetine göre daha farklı, daha geniş kapsamlı anlayabilir. “Allah böyle söyledi” deyince ayeti sınırlamış oluruz. Hiç kimsenin ayeti sınırlamaya hakkı yoktur. Dolayısıyla “Allah böyle söylüyor” demek yerine “ben bu ayetten bu kadar anladım” ya da “ben böyle anladım; ama diğerlerinin de anladıklarını kabul ediyorum” demek gerekir. Yoksa “Allah bu ayette bunu söylüyor, bunun dışında bir şey söylemek yanlıştır” demek Kur’an’a, Allah’ın vahyinin manasına sınır koymak olur.

Allah ayet-i kerimede “ağaçlar kalem, denizler mürekkep olsa bir o kadarını da getirseniz yine Allah’ın kelimeleri bitmez”519 buyurmuştur. Yani Allah’ın kelimelerinin manasını bitiremezsiniz, tamamlayamazsınız. Sonsuz olan bu deryadan herkes içmelidir, hem de kana kana içmelidir. Bir denizden ne kadar su içebilirsin, kaç kova içebilirsin ki! İşte, Kur’an’dan istifade etmen de ayetleri manevi olarak içebildiğin kadardır. Sen o deryadan ne kadar içersen iç, derya olduğu yerde durur, dolayısıyla “deryayı içtim demek” edebe aykırıdır.

Evet, Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e hitaben “(onlara uyup Allah’ın vahyinden başka bir şey söyleseydin) sana hayatın ve ölümün acısını (azabını) kat kat tattırırdık sonra bize karşı yardımcı da bulamazdın” buyurmuştu. Devam edelim inşallah.

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ve bütün kullarına duayı öğretiyor. Ve kul rabbi edhılnî mudhale sıdkın ve ahricnî muhrece sıdkın: “De ki: Rabbim! Gireceğim yere beni sıdk ile (doğrulukla) girdir. Çıktığım yerden de sıdk ile çıkar.” Yani “herhangi bir yere gittiğimde beni oraya sadık olarak girdir. Bir yerden çıktığımda da beni sadık olarak çıkar. İmanını, sadakatini kaybetmiş olarak çıkarma, beni koru ve beni muhafaza et ya rabbi” de. Vec’al lî min ledunke sultânen nasîrâ:520 “Bana katından yardımcı bir sultan (bir güç, bir kuvvet) ver.” O gücü kullanabilecek manevi bir hâl ver ya rabbi! Allah bize duayı öğretiyor.

Ve kul câel hakku ve zehekal bâtıl: “De ki: Hak geldi, batıl zail oldu (yok oldu).” İnnel bâtıle kâne zehûkâ:521 “Muhakkak ki batıl yok olmaya mahkumdur.” Hak, Güneş gibidir. Nasıl ki Güneş doğunca karanlık yok oluyorsa Allah’ın vahyi gelince de bütün sözler, zanlar, vesveseler yok olur; çünkü hak gelmiştir. Bir gönüle de hak gelirse o gönüldeki bütün yanlışlar, bütün vesveseler, zanlar yok olur.

Hakkın gönlümüze gelmesi, inmesi için bize yardım et ya rabbi! Gönlümüze hak gelsin, batıl zail olsun ya rabbi! Gönlümüze vahyinin güneşi doğsun, karanlıklar yok olsun ya rabbi!

Ve nunezzilu minel kur’ân: “Biz Kur’an’dan (öyle bir şey) indiriyoruz ki.” Mâ huve şifâun ve rahmetun lil mu’minîn: “Mü’minler için onda şifa ve rahmet vardır.” Ve lâ yezîduz zâlimîne illâ hasârâ:522 “Zalimlerin de ancak hüsranını artırır.” Hüsran demek zarar demektir. Kur’an mü’minlere şifa ve rahmettir. Kendine zulmeden zalimler ise Allah’ın ayetlerini dinlediğinde sadece hüsranları artar, zarar ederler.

Kur’an, mü’mine nasıl şifa olur?

Kur’an mü’minin nifak hastalığını, küfür hastalığını, şirk hastalığını tedavi edip onu temizler, ona rahmet olur, onu Allah’ın rahmetinin içine alır. Bütün bunlar elbette ki Kur’an dinlenildiği zaman olur.

Peki, zalimlerin hüsranını nasıl artırır?

Zalim biri de Kur’an’ı dinlerken “Allah acaba niye böyle söyledi! Acaba burada ne demek istedi! Madem bu ayette böyle söyledi, o hâlde neden başka ayette farklı söyledi” der ve şeytan onu Allah’ın ayetlerine karşı dürter, o da bu vesveselerin peşinden koşar. Böylelikle Kur’an’ı dinlerken hüsranı, küfrü, şirki, nifakı artmış olur.

Allah, Kur’an’ı bizim için şifa eylesin, rahmet eylesin. Allah bizi zalimlerden, ayetler okunduğunda hüsranı artanlardan eylemesin inşallah.

Ve izâ en’amnâ alel insâni a’rada ve neâ bi cânibih: “Ne zaman insana bir nimet versek yan çizer, yüz çevirir.” Yani “benim artık, Allah’a ihtiyacım yok” der, nimet içinde oldu ya, artık gevşer, kulluktan yüz çevirir. Ve izâ messehuş şerru kâne yeûsâ:523 “Ve ne zaman ona bir sıkıntı dokunsa (bir şey dokunsa) hemen ümitsizliğe kapılır.” Allah “bu yanlıştır, insanın böyle olmaması gerekir, ben ona bir nimet verdiğimde şükretmeli, hamd etmeliydi. Ona bir sıkıntı dokunduğunda ise sabredip ‘bu, rabbimin imtihanıdır’ demeliydi” buyuruyor.

Kul kullun ya’melu alâ şâkiletih: “De ki: Herkes kendi görüşüne (bakışına, anlayışına) göre hareket eder.” Kulun bakışı Allah’a, Kur’an’a, resulüne göre değilse hem dünyada hem de ahirette hüsranda olur, böyle biri kendine zulmediyor demektir. Fe rabbukum a’lemu bi men huve ehdâ sebîlâ:524 “Kimin en doğru yolda olduğunu rabbiniz (Allah) daha iyi bilir.” Herkes kendini savunup “ben doğru yapıyorum” diyebilir; ama biri Allah’a göre doğru yolda değilse o zaman hüsrandadır, kaybetmiştir.

Bu hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Ve lein şi’nâ le nezhebenne billezî evhaynâ ileyk: “And olsun istersek (dilersek) sana vahyettiğimizi tamamen gideririz (hepsini silerim, sana vahyettiğimi unutursun).” Summe lâ tecidu leke bihî aleynâ vekîlâ:525 “Sonra bu durumda kendine bir vekil de bulamazsın.” Yani onu geri getiremezsin, kimse sana bu konuda yardım da edemez.

İllâ rahmeten min rabbik: “Ancak sen rabbinin rahmeti içindesin.” İnne fadlehu kâne aleyke kebîrâ:526 “Gerçekten onun senin üzerindeki fazlı (keremi) çok büyüktür.”

Bu ayetten ne anlamamız gerekir?

Bir an için Allah’ın vahyinin, ipinin önümüzde, elimizde olmadığını farz edelim. Eğer Allah’ın vahyi önümüzde olmasaydı yolu nasıl bulabilirdik! Allah bu vahyi elimizden zahiri olarak çekip almaz; ama manevi olarak alırsa hepimiz yolumuzu şaşırır, ne yapacağımızı bilemeyiz, neyin doğru, neyin yanlış olduğunu da asla anlayamayız. Allah bize öğretmezse kim bize öğretebilir, nereden, nasıl öğrenebiliriz! Peki, bir an için bakalım, acaba Allah, vahyini manevi olarak bizden çekip almış mıdır? -Evet, çekip almıştır. Zaten bu yüzden yolumuzu kaybetmişiz.

Yolumuzu bulmak için mutlaka Allah’ın vahyine sarılıp ayetleri anlamaya çalışmamız gerekir. Bu Ramazan ayı bizim için büyük bir fırsattır. Bu ayda Allah’ın vahyine sarılıp rabbimizle, onun vahyiyle beraber olmalıyız. Allah bize söylüyor, biz de onu kaybetmemek için, manevi olarak vahyini elimizden almaması için, “siz bu nimetin kıymetini bilmediniz, haydi, ondan mahrum kalın, siz kaybettiniz, kalbiniz mühürlendi” dememesi için tövbeyle, istiğfarla, duayla rabbimize cevap vermeye çalışıyoruz.

Peki, Allah böyle der mi?

Elbette ki der. Eğer rabbimizi dinlemeye ve ayetlerini anlamaya çalışmak gibi bir derdimiz olmazsa Allah bize “siz bu nimetin kıymetini bilmediniz, haydi, ondan mahrum kalın” der. Allah’ın va’di böyledir.

Kur’an’ı bize indiren rabbimize hamd olsun. Bizi vahyiyle, resulüyle buluşturan rabbimize hamd olsun. Resulünü önümüze örnek olarak koyup “ona tabi olun, onun gibi yapın, ona uyun” diyen rabbimize hamd olsun. Yolumuzu şaşırmışken, dalâlette kalmışken hidayetiyle bize hidayeti gösteren rabbimize hamd olsun.

Ve bil hakkı enzelnâhu ve bil hakkı nezel: “Biz onu hak olarak indirdik, o da hak olarak indi.” Allah Kur’an’ı hak ile indirdi. Ve mâ erselnâke illâ mubeşşiren ve nezîrâ: “Seni de müjdeleyici ve uyarıcı olarak gönderdik.” Ve kur’ânen faraknâhu li takreehu alen nâsi alâ muksin ve nezzelnâhu tenzîlâ:527 “Biz Kur’an’ı insanlara yavaş yavaş okuyasın diye (ayet ayet, sure sure) ayırdık ve peyderpey (belli aralıklarla) indirdik.” Kullarım onu anlasın diye Kur’an’ı belirli aralıklarla ayet ayet, sure sure indirdik.

Kul âminû bihî ev lâ tu’minû: “De ki: Ona ister iman edin, ister iman etmeyin (tercih sizindir).” İnnellezîne ûtul ilme min kablihî izâ yutlâ aleyhim yahırrûne lil ezkâni succedâ: “Muhakkak ki kendilerine daha önce ilim verilenlere (Allah’ın ayetleri) okunduğunda onlar hemen yüz üstü secdeye kapanırlar.” Ve yekûlûne subhâne rabbinâ in kâne va’du rabbinâ le mef’ûlâ: “Ve derler ki: Rabbimiz subhandır (rabbimizi tenzih ederiz). Rabbimizin va’di elbette yerine gelir.” Ve yahırrûne lil ezkâni yebkûne ve yezîduhum huşûâ:528 “Onlar ağlayarak yüzüstü secdeye kapanırlar ve bu (Allah’ın ayetleri) onların Allah’a olan saygılarını (haşyetlerini) artırır.”

Kulid’ullâhe evid’ur rahmân: “De ki: İster ‘Allah’ deyin, ister ‘Rahman’ deyin.” Eyyen mâ ted’û: “Hangisiyle çağırırsanız çağırın.” Fe lehul esmâul husnâ: “En güzel isimler onundur.” En güzel isimler Allah’ındır, o isimleriyle ona dua edin.529 Ve lâ techer bi salâtik: “Namazı kılarken sesini fazla yükseltme.” Ve lâ tuhâfit: “Fazla da alçaltma.” Bihâ vebtegı beyne zâlike sebîlâ:530 “İkisi arası bir yol tut.”

Ve kulil hamdu lillâhillezî lem yettehız veledâ: “De ki: Çocuk edinmeyen Allah’a hamdolsun.” Ve lem yekun lehu şerîkun fîl mülk: “Ve mülkte ortağı olmayan (Allah’a hamd olsun).” Ve lem yekun lehu veliyyun minez zull: “Acizlikten dolayı hiçbir yardımcıya ihtiyacı bulunmayan (Allah’a hamd olsun).” Ve kebbirhu tekbîrâ:531 “Ve onu tekbir ile yücelt.” Onu tekbirle, “Allah u ekber” diyerek tekbir et, tekbir ile yücelt.

El hamdu lillâhi rabbil âlemîn. Allah u ekber ve lillâhil hamd. Bütün âlemlerden Allah’a hamd olsun.

Sadakallahulazim

Allah bizi vahyinin kıymetini bilenlerden eylesin inşallah! Allah’ın ayetlerini dinleyip anlamaya, iman etmeye ve ahlaka, amele dönüştürmeye çalışanlardan eylesin inşallah! Allah bizi Allah’a hamd edenlerden, “Allah u ekber” deyip rabbini tekbir edenlerden eylesin inşallah! Allah bizi ayetlerine karşı kör ve sağır davrananlardan eylemesin! Allah bizi hayatını Allah’ın vahyine göre yaşayanlardan, “acaba rabbim bu konuda ne demiş” diyenlerden ve her nerede olursa olsun rabbinin hesabını yapan kullarından eylesin inşallah!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. İsrâ /44 ↩
  2. Câsiye /22, Ankebût /44 ↩
  3. İsrâ /45 ↩
  4. İsrâ /46 ↩
  5. İsrâ /47 ↩
  6. İsrâ /53 ↩
  7. Hucurât /11-12 ↩
  8. Âli İmrân /133 ↩
  9. İsrâ /60 ↩
  10. Hadîd /4 ↩
  11. İsrâ /61 ↩
  12. İsrâ /62 ↩
  13. İsrâ /63 ↩
  14. İsrâ /64 ↩
  15. İsrâ /64 ↩
  16. İsrâ /64 ↩
  17. İbrâhîm /22 ↩
  18. Bakara /268 ↩
  19. İsrâ /65 ↩
  20. İsrâ /66-67 ↩
  21. İsrâ /67-68 ↩
  22. İsrâ /70 ↩
  23. İsrâ /71 ↩
  24. İsrâ /72 ↩
  25. Tâhâ /124-126 ↩
  26. İsrâ /73-74 ↩
  27. İsrâ /75 ↩
  28. Lokmân /27 ↩
  29. İsrâ /80 ↩
  30. İsrâ /81 ↩
  31. İsrâ /82 ↩
  32. İsrâ /83 ↩
  33. İsrâ /84 ↩
  34. İsrâ /86 ↩
  35. İsrâ /87 ↩
  36. İsrâ /105-106 ↩
  37. İsrâ /107-109 ↩
  38. A’râf /180 ↩
  39. İsrâ /110 ↩
  40. İsrâ /111 ↩