close

11.Bölüm (KASAS - İSRÂ SÛRELERİ)

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber mukabele yapmaya; yani Allah’ın ayetlerine tövbeyle, istiğfarla, duayla, tesbihle, hamdla, şükürle cevap vermeye ve Allah’a olan ahdimizi yenilemeye çalışıyorduk. Sohbetimizde yine ayetlere duayla, istiğfarla cevap vermeye devam edeceğiz inşallah.

Biri “ben Kur’an’a, Allah’ın resulüne ve resulüne indirilene iman ettim” dediğinde “Allah’ın indirdiği bütün ayetlere iman ettim ve her ayetin gereğini yerine getireceğim” diye Allah’la ahitleşmiş olur.

Örnek vermek gerekirse; günde beş vakit namazda “iyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn”425 derken Allah ile olan ahdimizi yenileriz; yani “ya rabbi! Sana âbd olmaya, seni istemeye, rızanı kazanmak için emrettiğin, vahyettiğin gibi çalışmaya, çaba, gayret sarf etmeye, koşmaya devam ediyorum. Bunu yaparken istediğim sensin, senin rızandır, dostluğundur, yakınlığındır, benim üzerimdeki muradının gerçekleşmesidir” deriz. “Sırâtallezîne en’amte aleyhim”426 derken de “rızanı kazanmaya nimet verdiğin kullarınla; sıddıklarla, şehitlerle, salihlerle beraber çalışıyorum ya rabbi” deyip Allah’la olan ahdimizi yenileriz.

Günde beş vakit, sünnetlerle beraber kırk defa Fatiha’yı okurken rabbimizle olan bu ahdimizi yenileriz. Bu, ahdi kısa ve öz itibariyle yenilemektir. Ahdin ne olduğunu anlamak için Allah’ın ayetlerini okumak, dinlemek gerekir. “Ayetlere Dua ve İstiğfarla Cevaplar” sohbetlerimizle Allah’a olan ahdimizi tazelerken aynı zamanda Allah’a verdiğimiz sözün, ahdin ne olduğunu da anlamış oluyoruz inşallah.

Allah Kur’an-ı Kerim’de sıkça Hz. Musa (a.s.)’dan, onun kavminden ve Firavun’dan bahseder. Mutlaka bunda bizim için bir ibret vardır, ders almamız gereken bir şey vardır. Aslında Musa da Firavun da bizdedir. Bir, Allah’a davet eden tarafımız vardır, bu tarafımız Allah’ın bize nefhettiği ruhtur. Bir de vehmi olan nefsimiz vardır, bu tarafımız da Firavun’un karşılığıdır, Firavun’la aynıdır. Bu bütün insanlar için böyledir.

Biri (ruhumuz) kendi gönlümüzden, bizi Allah’a davet edip rabbini istiyor, onun vahyettiği, emrettiği gibi yapmak istiyor. Öteki taraftan da nefis bizi başka tarafa davet edip arzularına, isteklerine kul, köle yapmak istiyor, bu yüzden bizi kendi peşinden sürüklemeye çalışıyor. İşte, bu bizim kendi firavunumuzdur. O hâlde bu firavunu terbiye etmemiz, tezkiye edip düzeltmemiz ve firavunumuza iman ettirmemiz gerekir. Ya firavunumuza iman ettirir, böylece rabbimizin rızası peşinden koşarız ya da firavunumuza uyar, tabi olur, nefsimizin peşinden gideriz. Eğer nefsimizin peşinden gidersek sonuç itibariyle nefsimizin yapacağı şey firavunun yaptığı gibi ilahlık iddia etmektir.

Firavun ne demişti? “(Firavun) Dedi ki: Ben sizin en yüce rabbinizim.”427

Peki, nefsimiz bize bunu ne zaman, nasıl söyletir?

Nefsimiz bizi peşinden sürüklediğinde, nefsimize bütünüyle uyduğumuzda nefsimiz bize artık rab olmuş olur. Artık itaatimiz, kulluğumuz ona olur, onu sever, onun sevdiğini sever, onun peşinden gideriz.

Bu şekilde baktığımızda Musa da Firavun da bizdedir. Hz. Musa (a.s.) ve Firavun’la ilgili ayetleri her okuyuşumuzda bunu böyle anlamamız gerekir. Yoksa Allah bize bu kıssaları anlatmakla hikâye anlatmıyor! Şayet Firavun gibi olan nefsimizi dize getirmezsek Allah onunla beraber bizi de helak eder, biz de nefsimizle beraber helak oluruz; ama ona iman ettirirsek o zaman ikimiz de kurtuluşa ereriz.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

kasas sûresi

Tâ sîn mîm. Tilke âyâtul kitâbil mubîn:428 “Tâ sîn mîm. Bunlar apaçık olan kitabın ayetleridir.” Allah size ayetlerini apaçık okuyup beyan eder. Bu yüzden Allah’ın ayetlerinde anlaşılmayan bir şey yoktur.

Netlû aleyke min nebei mûsâ ve fir’avne bil hakkı li kavmin yu’minûn:429 “Biz sana iman eden bir kavim için Musa’yla Firavun’un haberlerinden bir kısmını hak ile (ibret olsun, ders olsun diye) anlatacağız.”

Firavun bulunduğu yerde kendini âlim, yüce ve diğer insanlardan büyük görmüştü. İnne fir’avne alâ fîl ard: “Muhakkak ki firavun yeryüzünde büyüklük tasladı.” Ve ceale ehlehâ şiyea: “Kendi ehlini de (kendisiyle beraber olanları da) parça parça edip fırkalara ayırmıştı.” Onları parça parça edip zayıflatarak yönetmek dileğiyle böyle yapıyordu. Yestad’ıfu tâifeten minhum yuzebbihu ebnâehum ve yestahyî nisâehum: “Ve onlardan bir zümreyi eziyor, (ben-i İsrail’in) erkek çocuklarını kesiyor, kız çocuklarını da sağ bırakıyordu.” İnnehu kâne minel mufsidîn:430 “Şüphesiz o, bozgunculardandı.” O, yeryüzünü fesada boğmuştu.

Ve nurîdu en nemunne alellezînestud’ıfû fîl ard: “Biz de şöyle bir takdir yapmıştık: O yerde zayıf olan (güçsüz olan) kimselere bir lütufta bulunalım (istedik).” Ve nec’alehum eimmeten ve nec’alehumul vârisîn:431 “Ve onları (Firavun’un yerine) mirasçı kılıp imamlar yapalım.”

Allah’ın yardımı bize gelirse nefsimize galip geliriz. Allah’ın yardımı bize gelirse nefsimizin yerine ruhumuz kaim olur, gönlümüzde ruhun hükmü geçer. Böyle olunca imam olur, önder olur, rehber oluruz. En azından kendi kendimize önderlik, imamlık yapar, kendimizi cennete, Allah’ın rızasına taşırız. Bununla beraber ailemize de imam olur, onları ateşten korur, cennete taşırız.

Allah sonraki ayetlerde Hz. Musa (a.s.)’ın Firavun’la olan mücadelesini uzun uzun anlatır. Biz süremizin kısıtlı oluşundan dolayı kısaca anlatıyoruz ki Ramazan ayının sonuna kadar özetle de olsa, kısa kısa da olsa Kur’an’ı anlamış ve Allah’ın ayetlerine nasıl cevap vermemiz gerektiğini öğrenmiş olalım.

Ve lekad vassalnâ lehumul kavle leallehum yetezekkerûn:432 “And olsun ki sözümüzü onlara ulaştırdık (onları galip getirdik, firavunu suda boğduk, bize iman edenleri de Musa’yla beraber kurtardık). Olur ki düşünürler (tefekkür ederler) diye.”

Allah bu hitabı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e yapar. Ellezîne âteynâhumul kitâbe min kablihî hum bihî yu’minûn:433 “Bundan önce kitap verdiklerimiz (kendi kitaplarına iman edenler) bu kitaba da iman ederler.” Kendi kitaplarına iman etmeyenler Kur’an’a da iman etmezler. Ve izâ yutlâ aleyhim kâlû âmennâ bihî innehul hakku min rabbinâ:434 “Onlara (daha önce iman edenlere, Kur’an) okunduğu zaman hemen biz iman ettik, muhakkak ki bu (kitap) rabbimiz tarafından gelen haktır, derler.” İnnâ kunnâ min kablihî muslimîn: “Zaten biz ondan önce de Müslümandık (dediler).” Kendi kitaplarına iman edenler böyle söylemiş, iman etmeyenler ise bahane üretip Allah’ın kitabına, resulüne iman etmemiştir. İman etmemelerinin sebebi hakikati anlamamaları değildir. Onlar zaten önceden de iman etmemişlerdi. Allah’ın söylediğine iman etmek gerekir. Şayet Allah “onlar daha önceden de iman etmemişlerdi” buyurduysa o zaman anlamadıkları için iman etmemişler diye bir şey yoktur.

Ulâike yu’tevne ecrehum merreteyni bimâ saberû:435 “(İman edenlere) Onlara sabretmelerinden dolayı ecirlerini (mükâfatlarını) iki kat vereceğiz.” Onlar daha önce iman ettikleri için, bir de gönderdiğimiz resule, Kur’an’a iman ettikleri için ecirlerini iki kat vereceğiz.

Allah, önceden Yahudi ve Hristiyan olan mü’minlerin hâllerini beyan ediyor. Ve yedraûne bil hasenetis seyyieh: “Onlar kötülüğü iyilikle savarlar.” Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn:436 “Kendilerine rızık olarak verdiğimizden (Allah yolunda) infak ederler.”

Ve izâ semiûllagve a’radû anh: “Boş (lüzumsuz) sözü işittiklerinde ondan yüz çevirirler (boş konuşanlardan yüz çevirirler).” Ve kâlû lenâ a’mâlunâ ve lekum a’mâlukum selâmun aleykum: “(Birileri onlara laf attığında) Derler ki: Bizim amelimiz bize, sizin ameliniz sizedir. Size selam olsun (Allah’ın selamı üzerinize olsun).” Lâ nebtegîl câhilîn:437 “Biz cahillerle muhatap olmak istemiyoruz (Siz cahillersiniz, Allah size selamet versin, size doğru yolu göstersin).” Yahudilerden, Hristiyanlardan ehli kitaptan olanların; yani daha önce Müslüman olanların hâlleri böyledir. Zaten öbürleri kendi kitaplarına, peygamberlerine iman etmemiştiler, buyurdu Allah.

Şimdiki mü’minler de Allah’ın ayetleri okunduğunda tıpkı ehli kitaptan olup iman edenler gibi “biz iman ettik, rabbimize teslim olduk” demiyorsa, kötülüğü iyilikle savmıyor, Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiklerinden infak etmiyorsa, kendini bilmezler onlara laf attığında “size selam olsun, Allah size selamet versin, sizin amelleriniz size, bizim amellerimiz bizedir, biz cahil olmaktan Allah’a sığınırız” demiyor, aksine onlarla münakaşa ediyorsa o hâlde kendi kitaplarına iman etmemişler demektir.

Bakalım, acaba bugünkü mü’minlerin hâlleri böyle midir?

Öyleleri var ki mü’min, Müslümandır; ama birbiriyle Allah’ın ayetleri üzerinde, din üzerinde, kitap üzerinde münakaşa yapıp tartışır. Oysaki Allah’ın ayetleri üzerinde münakaşa yapılmaz, ayetler üzerinde tartışma olmaz; çünkü ayetler apaçıktır. İçtihat meselesi olan bir konu hakkında fikir öne sürmek başka bir şeydir. Böyle bir konuda zaten mü’minlerin içtihat edip istişarede bulunması gerekir; ama Allah’ın açık olan hükümleri karşısında tartışıp ayetleri kendi fikrine uydurmaya çalışmak mü’minlerin yapacağı bir şey değildir.

Allah’ın ayetleri okunduğunda rabbimize “ayetlerine teslim olduk” diyemediysek bundan dolayı rabbimizden af ve mağfiret diliyoruz. Kötülüğü iyilikle savamadıysak, bize kötülük yapanlara iyilik yapmaya çalışıp onları hidayete davet edemediysek, Müslüman ve mü’min olmanın güzelliğini üzerimizde gösterip “o da mü’min olsun, Müslüman olsun, bana arkadaş olsun, dost olsun” deyip karşımızdakine yardım etmeye çalışmadıysak bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Allah’ın bize rızık olarak verdiklerini cimrilik yapıp onun yolunda infak edemediysek ya da “mal bize aittir” deyip kendimizi mülkün maliki olarak zannettiysek, aynı şekilde kendimizi Allah’ın yerine koyup nefsimizi, kendimizi Allah’a şirk koştuysak bundan dolayı rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz.

Bize laf atanlara, söz söyleyenlere, bizi eleştirip çekiştirenlere “Allah’ın selamı üzerinize olsun, Allah size selamet versin, size doğru yolu ihsan etsin, size hidayet versin” demediysek, aksine onlarla tartışıp onlara hakaret ettiysek, onları küfürle, şirkle itham ettiysek, böyle yapanların cahil kimseler olduğunu anlayamadıysak, Allah’a “ya rabbi! Bizi cahillerden eyleme” diyemediysek, tam tersine biz de onlar gibi cahillik yaptıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!

İnneke lâ tehdî men ahbebte: “Muhakkak ki sen sevdiğini hidayete erdiremezsin.” Ve lâkinnallâhe yehdî men yeşâ’: “Ama Allah dilediğini hidayete erdirir.” Ve huve a’lemu bil muhtedîn:438 “Ve o kimin hidayete ereceğini en iyi bilendir.” Allah kimin hidayeti istediğini, kimin hidayeti sevdiğini en iyi bilendir. Allah hidayeti isteyene verir. Sırf sen birini seviyorsun diye Allah ona hidayet vermez, buyurdu Allah. Kulun, hidayeti tercih etmesi, istemesi lazım ki Allah da onun hidayetini istesin ve onu hidayete erdirsin.

Sevdiğimiz biri için “ya rabbi! Ona hidayet ver” dersek kesinlikle bunda yanılmış oluruz. Bize düşen; hidayete vesile olmaktır. Yoksa peygamber de olsa hiç kimse sevdiği için evladına, babasına, eşine hidayeti veremez; çünkü mülkün de, bütün kulların da sahibi Allah’tır. Biri bize ne kadar yakın olursa olsun aslında ona en yakın olan Allah’tır. Eğer kul, rabbini tercih etmez, rabbinden hidayeti istemezse Allah ona hidayeti vermez.

Haddimizi aşıp kendimizi yakınlarımızın sahibi gibi zannedip “ya rabbi! Sevdiklerimize hidayet ver” dediysek bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz.

Ve mâ kâne rabbuke muhlikel kurâ: “Rabbin, memleketleri helak edici değildir.” Hattâ yeb’ase fî ummihâ resûlen yetlû aleyhim âyâtinâ: “(O memleketlerin) Merkezine âyetlerimizi okuyan bir resul göndermedikçe.” Ve mâ kunnâ muhlikîl kurâ illâ ve ehluhâ zâlimûn:439 “Zaten biz ancak halkı zalim olan memleketleri helâk etmişizdir.”

Biz onlara ayetlerimizi okuyan resuller göndermedikçe hiç kimseyi, hiçbir beldeyi, memleketi helak etmeyiz. Onlara resullerimizi göndeririz, resullerimiz de onlara ayetlerimizi okur, böylelikle onlar doğruyu, hakkı iyice anlar; ama ayetlerimizi anladıktan sonra yüz çevirirlerse o zaman helak olmayı hak ederler, dolayısıyla ben de onları helak ederim, buyurdu Allah.

Allah “ayetlerimizi okuyan resuller göndermedikçe hiç kimseyi helak etmeyiz” buyurdu. O hâlde dünyanın öbür ucundakiler için “acaba Allah’ın resulleri oraya gitmiş mi gitmemiş mi” diye bir soru sorulmaz; çünkü Allah, kendilerine resul gitmeyip Allah’ın ayetlerini okumayanları helak etmediğini buyurdu. Hâl böyleyken “acaba Allah’ın resulleri falan yere gitmiş mi” diye düşünmek doğru değildir. Hiç böyle bir şey olur mu! Böyle bir şey nasıl düşünülür! Bu; Allah’ın onlardan habersiz olduğu manasına gelir. Hâşâ, Allah bundan münezzehtir. Şeytanın verdiği böyle bir fikir, bir düşünce, bir vesvese küfürdür. Allah, insanı hem kendisine kul olsun, âbd olsun diye yaratsın, hem de ona nasıl âbd olması gerektiğini öğretmesin, böyle bir şey nasıl düşünülebilir! Allah bunun böyle olmadığını buyuruyor. Biz de rabbimizin hiç kimseye zulmetmesinin mümkün olmadığına iman ettik.

Şayet şeytanın böyle bir vesvesesine kapılıp böyle bir düşüncede, fikirde bulunduysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!

Ve mâ ûtîtum min şey’in fe metâul hayâtid dunyâ ve zînetuhâ: “Size verilen şeyler dünya hayatının geçici bir menfaati ve süsüdür.” Ve mâ indallâhi hayrun ve ebkâ: “Allah’ın katındakiyse hem daha hayırlı hem de bakidir.” Allah size dünyalık bir şey vermişse o, dünya hayatının geçici bir menfaatidir. Allah’ın katındakiler ise daha hayırlıdır ve bakidir. E fe lâ ta’kılûn:440 “Siz aklınızı kullanmayacak mısınız?” Yani ahireti, baki olanı, ebedi olanı tercih etmeyecek misiniz!

Şimdiye kadar fani olanı tercih edip baki olanı tercih edemediysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi! Bundan sonra baki olanı, ahireti tercih edeceğiz, bundan sonra seni tercih edeceğiz ya rabbi!

E fe men vaadnâhu va’den hasenen fe huve lâkîhi ke men metta’nâhu metâal hayâtid dunyâ summe huve yevmel kıyâmeti minel muhdarîn:441 “Şimdi kendisine güzel bir vaatte bulunduğumuz ve kendisine o vaat ettiğimiz şeye kavuşan kimse, kendisine dünya hayatının geçici zevkini yaşattığımız sonra da Kıyamet günü azaba uğrayan kimse gibi olur mu (bu ikisi bir olabilir mi)!” Dünyada birtakım zevkler yaşayıp dünyanın nimetlerinden istifade eden; ama Allah’ın rızasını, ahireti tercih etmediği için azabı hak eden biri ile kendisine va’dettiğimiz cennete kavuşan kişi hiçbir olur mu! Düşünürseniz, aklederseniz bu ikisinin bir olmayacağını anlarsınız.

Ve yevme yunâdîhim fe yekûl: “O gün (Kıyamet günü Allah) onlara nida ederek der ki.” Eyne şurekâiyellezîne kuntum tez’umûn:442 “(Batıl) Bir zanla bana ortak koştuklarınız nerede!” İnsan, Allah’ın vahyine bakmayıp “ben biliyorum, bana göre, bence” dediğinde nefsini Allah’a şirk koşmuş olur. Allah da Kıyamet günü böyle söyleyenlere “bana şirk koştuğunuz o ortaklar, putlar nerede” buyuracak.

Kâlellezîne hakka aleyhimul kavl: “Haklarında sözümüz (azap hükmümüz) gerçekleşenler (hem kendisini hem başkalarını yoldan çıkarmış olanlar) diyecek ki.” Rabbenâ hâulâillezîne agveynâ, agveynâhum kemâ gaveynâ: “Ey rabbimiz! İşte, şunlar bizim azdırdıklarımızdır. Hem kendimizi hem onları yoldan çıkardık (azdırdık).” Teberre’nâ ileyk: “Şimdi de onlardan uzaklaşıp sana iltica ediyoruz.” Mâ kânû iyyânâ ya’budûn:443 “Zaten onlar bize tapmıyordu (onlar bize uydu; ama biz onların bize taptıklarından habersizdik).” Allah, kendisine uyulmayıp başkasına uyulmasına, itaat edip peşinden gidilmesine “şirk” diyor, “Allah’a ortak koşmak” diyor, “âbd olmak, tapmak” diyor!

Ve kîled’û şurekâekum fe deavhum fe lem yestecîbû lehum ve reavul azâb: “(Allah da) Buyurdu ki: Bana şirk koştuklarınıza yalvarın (beni dinlemeyip de o dinlediklerinize yalvarın bakalım, size cevap verebilecekler mi, size yardım edebilecekler mi)? Onlar da yalvaracaklar; ama hiç kimse onlara yardım etmeyecek (zaten edemez). Onlar azabı görecekler.” Lev ennehum kânû yehtedûn:444 “Ne olurdu hidayete ermiş olsalardı (Allah’ın hidayetini kabul etmiş olsalardı)!” Evet, onlar da Kıyamet günü “keşke hidayete ermiş olsaydık” diyecekler.

Ve yevme yunâdîhim fe yekûlu mâzâ ecebtumul murselîn:445 “Sonra onlara nidâ edilir: Size gelen Allah’ın resullerine ne cevap verdiniz?” Size Allah’ın ayetlerini okuduklarında resullere ne cevap verdiniz?

Evet, biz de rabbimize cevabı veriyoruz. Bize okunan her ayetini işittik, işittik ve itaat ettik ya rabbi! Biz âlemlerin rabbine, sana teslim olduk. Sen bize hakkı gönderdin, hakkı getirdin, biz de hakkı olduğu gibi kabul ettik, ya rabbi!

Fe emmâ men tâbe ve âmene ve amile sâlihâ: “Kim tövbe edip Allah’a döner, iman eder, bir de salih amel işlerse (işlemeye çalışırsa).” Fe asâ en yekûne minel muflihîn:446 “İşte, onların kurtuluşa ereceği umulur.” Bilmeden, anlamadan hidayeti bulamayanlar eğer hidayeti bulur, tövbe edip iman eder ve salih amel işlerse Allah onların o ana kadar olan bütün yanlışlarını, günahlarını, şirkini silecek ve onlara o saadeti ihsan edip ikram edecek.

Ve rabbuke ya’lemu mâ tukinnu sudûruhum ve mâ yu’linûn: “Rabbin onların göğüslerinde (gönüllerinde) neyi sakladıklarını ve neyi açığa vurup anlattıklarını en iyi bilendir.” Ve huvallâhu lâ ilâhe illâ huv: “O, Allahtır, ondan başka ilah yoktur (ilah bir tek odur).” Lehul hamdu fîl ûlâ vel âhırah: “Önünde de, sonunda da (önce de, sonra da) hamd onadır.” El hamdu lillâhi rabbil âlemîn. Ve lehul hukmu ve ileyhi turceûn:447 “Hüküm onundur (emir onundur) ve siz mutlaka ona döndürüleceksiniz.” Allah’ın huzurunda toplanıp hesabı ona vereceksiniz; yani Allah’a, onun peygamberine, vahyine iman edip etmediğinizin hesabını Allah’a vereceksiniz.

Allah bizi o büyük günde mahcup eylemesin. Allah bizi kendisine, resulüne ve resulüne indirdiği Kur’an’a, ayetlere iman edenlerden eylesin. Ayetleri imana, ahlaka, amele dönüştürenlerden eylesin. Allah bizi hidayeti kaybedenlerden eylemesin. Allah’ın ayetlerinden, resulünden yüz çevirenlerden eylemesin. Allah bizi resulüyle, vahyiyle bir ve beraber eylesin inşallah.

Allah akıllara hitap edip kullarını ikaz ediyor. Kul e reeytum: “De ki: Gösterin bana!” Cealallâhu aleykumul leyle sermeden ilâ yevmil kıyâmeh: “Allah Kıyamet gününe kadar (gündüzü çekip alırsa) üzerinize geceyi devam ettirirse.” Men ilâhun gayrullâhi ye’tîkum bi dıyâ’: “Size ışık getirecek (gündüzü getirebilecek) Allah’tan başka ilah kimdir?” O taptıklarınız, bir şey zannettikleriniz size aydınlığı getirebilir mi! E fe lâ tesme’ûn:448 “Hâlâ işitmeyecek misiniz!”

Allah bir daha “gösterin bana” buyuruyor. Kul e reeytum: “De ki: Gösterin bana!” İn cealallâhu aleykumun nehâre sermeden ilâ yevmil kıyâmeh: “Allah Kıyamet gününe kadar gündüzü üzerinize sürekli kılsa.” Yani Allah gündüzü getirir; ama geceyi getirmezse! Men ilâhun gayrullâhi ye’tîkum bi leylin teskunûne fîh: “Onda dinleneceğiniz geceyi size Allah’tan başka getirecek ilah kimdir (böyle biri var mı)?” E fe lâ tubsırûn:449 “Hâlâ görmeyecek misiniz?”

Ve min rahmetihî ceale lekumul leyle ven nehâre li teskunû fîhi ve li tebtegû min fadlihî ve leallekum teşkurûn:450 “Allah’ın, dinlenmeniz için geceyi, lütfundan istemeniz için de gündüzü peş peşe getirmesi şükredesiniz diye onun rahmetindendir.” Her neyi istiyorsanız onun fazlından isteyin.

Ve yevme yunâdîhim: “(Allah) O gün (Kıyamet günü) onlara nidâ eder.” Fe yekûlu eyne şurekâiyellezîne kuntum tez’umûn:451 “Benim ortaklarım olduklarını iddia ettikleriniz hani nerede!”

Ve neza’nâ min kulli ummetin şehîda: “(O gün) Her ümmetten bir şahit çıkarırız.” Fe kulnâ hâtû burhânekum: “Ve ‘delilinizi getirin’ deriz.” Fe alimû ennel hakka lillâh: “(O gün) Herkes hakkın Allah olduğunu bilecek.” Ve dalle anhum mâ kânû yefterûn:452 “(Allah’tan başka) Uydurdukları her şey onlardan kaybolup gitmiş olacak (ve sadece kendisi, kendisini yaratan rabbinin huzurunda olacak).”

Allah, Hz. Musa (a.s.)’ın kavminden olan Karun’u anlatır. İnne kârûne kâne min kavmi mûsâ: “Muhakkak ki Karun, Musa’nın kavmindendi.” Fe begâ aleyhim: “Onlara karşı azgınlık etti.” Ve âteynâhu minel kunûzi mâ inne mefâtihahu le tenûu bil usbeti ulil kuvveh: “Biz ona (Karun’a) öyle hazineler vermiştik ki şüphesiz güçlü (kuvvetli) bir cemaate onun hazinelerinin anahtarlarını taşımak ağır geliyordu.” Allah, Karun’a öyle hazineler vermişti ki kuvvetli bir cemaat onun hazinelerinin anahtarlarını taşıyor, bekçilik yapıyordu. İz kâle lehu kavmuhu lâ tefrah innallâhe lâ yuhıbbul ferihîn:453 “Kavmi (Karun’a) dedi ki: Böyle kibirlenme (böbürlenme) çünkü Allah böbürlenenleri (kibirlenenleri) sevmez.”

Vebtegı fîmâ âtâkellâhud dârel âhıreh: “Allah’ın sana verdiği mal ile ahireti iste (onu ahirete harca, ahireti kazanmak için kullan).” Ve lâ tense nasîbeke mined dunyâ: “Bununla beraber dünyadan da nasibini unutma.” Ve ahsin kemâ ahsenallâhu ileyk: “Allah’ın sana iyilik ettiği gibi (ihsan ettiği gibi) sen de iyilik yap (Allah yolunda ihsanda bulun).” Ve lâ tebgıl fesâde fîl ard: “Ve yeryüzünde fesatçılığı isteme.” Yani böyle olmazsa yeryüzünde fesat olur. Yeryüzündekilerin bir kısmı zengin, bir kısmı fakir olunca ve zengin olan, fakire ikram etmeyince yeryüzü fesada boğulur. İnnallâhe lâ yuhıbbul mufsidîn:454 “Muhakkak ki Allah fesatçıları sevmez.”

Kâle innemâ ûtîtuhu alâ ilmin indî: “(Karun onlara cevap olarak) Dedi ki: Şüphesiz bu mala ben kendi ilmimle (bilgimle) nail oldum.” Yani akıllı, bilgili olduğum için bu malı kazandım. E ve lem ya’lem ennellâhe kad ehleke min kablihî minel kurûn: “(Allah buyurdu) Bilmiyor muydu ki Allah daha önce onun gibi nice zenginleri (nice memleketleri) helak etmiştir (hepsi de ahirete huzurumuza gelmişlerdi.)” Men huve eşeddu minhu kuvveten ve ekseru cem’â: “Oysaki daha öncekilerde kuvvet bakımından Karun’dan daha güçlü (daha zengin) ve daha çok cemaati bulunanlar da vardı.” Ve lâ yus’elu an zunûbihimul mucrimûn:455 “Mücrimlere günahlarından sorulmaz (hemen azaba atılırlar).”

Fe harace alâ kavmihî fî zînetih: “Derken (Karun) zenginliğini gösteren bir saltanatla (bir ziynetle) kavminin karşısına çıktı.” Kâlellezîne yurîdûnel hayâted dunyâ: “Dünya hayatını arzu edenler dediler ki.” Yâ leyte lenâ misle mâ ûtiye kârûn: “Keşke Karun’a verilen zenginliğin bir misli de bize verilmiş olsaydı!” İnnehu le zû hazzın azîm:456 “Gerçekten o büyük bir servet sahibidir.” Allah ona büyük ikramda, lütufta bulunmuştur ve o, bahtiyar bir kuldur.

Ve kâlellezîne ûtûl ilm: “Ve kendilerine ilim verilen kimseler dedi ki.” Veylekum sevâbullâhi hayrun li men âmene ve amile sâlihâ: “(Böyle düşündüğünüz için) Size yazıklar olsun! İman edip salih amel işleyenlere Allah’ın vereceği ödül (ahiret sevabı) daha hayırlıdır (daha büyüktür, gerçek hayırlı olan odur).” Yani “nimet Karun’a verilenler değil” dediler. Ve lâ yulekkâhâ illes sâbirûn:457 “Ona da ancak sabredenler kavuşabilir.” Allah’ın vereceği ikrama, saadete, ödüle ancak iman edip salih amel işleyenler ve sabredenler kavuşur.

Fe hasefnâ bihî ve bidârihil ard: “Nihayet biz onu (Karun’u) ve sarayını yerin dibine geçirdik.” Fe mâ kâne lehu min fietin yensurûnehu min dûnillâh: “Artık Allah’a karşı ona yardım edecek kimse de yoktu.” Ve mâ kâne minel muntasırîn:458 “Ve o kendini savunup kurtarabilecek kimselerden de değildi.”

Ve asbehallezîne temennev mekânehu bil emsi yekûlûn: “Dün onun yerinde olmayı isteyenler (bu şekilde dua edenler) demeye başladılar ki.” Vey keennellâhe yebsutur rızka li men yeşâu min ıbâdihî ve yakdir: “Demek ki Allah dilediği kullarına rızkı bol bol verir, dilediği kullarından da kısarmış!” Lev lâ en mennallâhu aleynâ le hasefe binâ: “Allah bize lutfetmeseydi (bizi korumasaydı) mutlaka biz de onun gibi batmıştık (helak olmuştuk).” Biz onun yerinde olmayı, onun gibi olmayı dilemiştik. Meğerse Allah ona verdiğini bize vermemekle aslında bizi korumuş, bize lütfetmiş! Vey keennehu lâ yuflihul kâfirûn:459 “Demek ki kâfirler felah bulmayacakmış (bulamazmış).” Evet, demek ki Allah’ın kendisine ikram ettiği mala kendini bu şekilde sahip zannedenler kâfirmiş!

Tilked dârul âhıreh: “İşte, ahiret yurdu.” Nec’aluhâ lillezîne lâ yurîdûne uluvven fîl ardı ve lâ fesâdâ: “Biz onu yeryüzünde kibirlenmeyi ve fesat çıkarmayı istemeyenlere veririz.” Vel âkıbetu lil muttekîn:460 “Sonuç takva sahiplerinindir.” Yani Allah’a karşı sorumluluğunu kabul edip yerine getirmeye çalışanlarındır.

Men câe bil haseneti fe lehu hayrun minhâ: “Kim (ahirete) bir iyilikle gelirse ona bundan daha hayırlısı vardır.” Ve men câe bis seyyieti fe lâ yuczellezîne amilûs seyyiâti illâ mâ kânû ya’melûn:461 “Kim de bir kötülükle gelirse (ona da bunun misli vardır) kötülükleri işleyenler sadece yaptıklarıyla cezalandırılırlar (yaptıklarının karşılığını alırlar).”

Allah bizi Karun gibi düşünenlerden eylemesin. Allah’ın kendisine ihsan ettiği, ikram ettiği mala sahipmiş gibi zannedenlerden eylemesin. Fakirlere, Allah’ın rızkını kıstığı kimselere bakıp “biz akıllıyız, bizde ilim var, bilgi var, bu yüzden malımıza nail olduk, bu malı kazandık” diyenlerden eylemesin. Allah bizi rızkı dilediğine açtığını, dilediğine kıstığını, daralttığını, dilediğine de hesapsız verdiğini unutanlardan eylemesin. Allah bizi kendisine rızık olarak verdiğini Allah yolunda infak edenlerden eylesin. Allah bize nasıl bir ihsanda bulunmuşsa bizi de o ihsandan Allah’ın kullarına ikram edenlerden eylesin inşallah.

İnnellezî farada aleykel kur’âne le râdduke ilâ meâd: “Sana bu Kur’an’ı farz kılan rabbin mutlaka seni dönmen gereken yere döndürecektir.” Kul rabbî a’lemu men câe bil hudâ ve men huve fî dalâlin mubîn:462 “De ki: Rabbim, kimin hidayetle geldiğini (kimin Kur’an’a uyduğunu) kimin de apaçık bir dalâlette olduğunu bilir.” Rabbim, kimin hidayette kimin de dalâlet içinde olduğunu en iyi bilendir.

Ve mâ kunte tercû en yulkâ ileykel kitâb: “Sen bu kitabın sana verileceğini ummuyordun.” İllâ rahmeten min rabbik: “Ancak o (bu Kur’an) senin için rabbinden bir rahmettir.” Fe lâ tekûnenne zahîren lil kâfirîn:463 “O halde kâfirlere arka çıkma.”

Ve lâ yasuddunneke an âyâtillâhi ba’de iz unzılet ileyk: “Allah’ın ayetleri (bu Kur’an) sana indirildikten sonra seni onlardan (Allah’ın ayetlerinden) çevirmesinler.” Ved’u ilâ rabbike ve lâ tekûnenne minel muşrikîn:464 “Sen rabbine davet et, sakın müşriklerden (Allah’a şirk koşanlardan) olma.”

Ve lâ ted’u meallâhi ilâhen âhar: “Allah ile beraber başka bir ilaha yalvarma.” Lâ ilâhe illâ hûv: “Ondan başka ilah yoktur.” Kullu şey’in hâlikun illâ vecheh: “Onun vechi dışında her şey helak olur.” Her şey helak olur, baki olan onun vechidir, cemalidir. Lehul hukmu ve ileyhi turceûn:465 “Hüküm (emir) onundur ve siz ona döndürüleceksiniz.” Yani hayatınızı ona göre yaşayın.

Allah bizi hayatını Allah’ın kitabına göre yaşayanlardan ve sonunda rabbine döneceğini bilenlerden eylesin inşallah.

isrâ sûresi

Subhânellezî esrâ bi abdihî leylen minel mescidil harâmi ilel mescidil aksallezî bâreknâ havlehu li nuriyehu min âyâtinâ: “Subhan olan (Allah) odur ki ayetlerimizden ona gösterelim diye kulunu bir gece Mescid-i Haram’dan etrafını mübarek kıldığımız Mescid-i Aksa’ya yürütmüştür.” İnnehu huves semîul basîr:466 “Muhakkak ki o her şeyi işiten ve her şeyi görendir.”

Allah, kulunu Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksa’ya kul olarak yürütmüş sonra onu miraca çıkarıp ona ayetlerini göstermiştir. Ayet; delil demektir. Varlıkta her ne varsa birer ayettir; çünkü her şey Allah’ın isimlerinin tecellisidir. Dolayısıyla Allah “ayetlerimizi gösterelim” derken orada Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e El Esmau’l Husna’sının tecellisini, güzelliğini göstermiştir. “En büyük ayetleri”467 demek de Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e zatıyla, sıfatıyla tecelli edip cemalini Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in müşahede edebileceği kadar müşahede ettirmiştir, manasına gelir.

Ve kulle insânin elzemnâhu tâirehu fî unukıh: “Biz mutlaka her insanın boynuna kitabını (amel defterini) asmışız.” Ve nuhricu lehu yevmel kıyâmeti kitâben yelkâhu menşûrâ:468 “Ve Kıyamet günü kitabını önünde açılmış olarak bulacak (onu açıp önüne koyacağız).”

Ikra’ kitâbek: “(Ona) Kitabını oku.” Kefâ bi nefsikel yevme aleyke hasîbâ:469 “Bugün hesap sorucu olarak sen kendine (kendi nefsine) yetersin (denilir).”

Menihtedâ fe innemâ yehtedî li nefsih: “Kim hidayeti seçerse şüphesiz kendisi için seçmiştir.” Ve men dalle fe innemâ yadıllu aleyhâ: “Kim de dalâleti tercih ederse şüphesiz kendi aleyhine dalâlete düşmüştür.” Ve lâ teziru vâziretun vizre uhrâ: “Hiçbir günahkâr bir başkasının günahını yüklenemez.” Ve mâ kunnâ muazzibîne hattâ neb’ase resûlâ:470 “Bununla beraber biz resul göndermedikçe hiç kimseye azap etmeyiz.”

Boynumuzda olan kitap, işlediğimiz amellerin kitabıdır. Bu nedenle herkes kendi kitabını bilir, dolayısıyla kitabımızı burada okumamız gerekir. Yanlışlarımız varsa tövbe edip istiğfar edeceğiz, güzelliklerimiz varsa da onları devam ettirip güzelliklerimizi daha da kemale erdirmeye çalışacağız inşallah.

“O gün hiç kimse kimsenin günahını yüklenemez, bununla beraber biz resul göndermedikçe kimseye azap etmeyiz.” Yani kul bilmeden, anlamadan Allah ona azap etmez; çünkü Allah’ın muradı kulunun kazanmasıdır. Eğer biri kazanamamışsa Allah’tan, Allah’ın ayetlerinden, resulünden kaçtığı içindir.

Şimdiye kadar amel kitabımızı okuyup kendi kendimizi hesaba çekmediysek bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bundan sonra inşallah her gün, her akşam kendimizi hesaba çekeceğiz ya rabbi! Hiç kimsenin, kimsenin günahını yüklenemeyeceğine de iman ettik ya rabbi!

Men kâne yurîdul âcileh: “Kim çarçabuk olanı (dünyayı) isterse (yatırımı ahirete yapmazsa).” Accelnâ lehu fîhâ mâ neşâu li men nurîd: “İstediğimiz kimseye o acele istediğinden (dünyalıktan) dilediğimiz kadarını veririz.” Nurîdu summe cealnâ lehu cehennem: “Sonra onu cehennemliklerden yaparız.” Yaslâhâ mezmûmen medhûrâ:471 “(Ahireti tercih etmeyip dünyayı tercih ettiği için) Kovulmuş ve yerilmiş olarak oraya girer.”

Ve men erâdel âhıreh: “Kim de ahireti istemişse.” Ve saâ lehâ sa’yehâ ve huve mu’min: “Çalışmasını da bir mü’min olarak ahirete göre yapmışsa.” Fe ulâike kâne sa’yuhum meşkûrâ:472 “İşte, onların çalışmaları şükranla karşılanır (onların çalışmaları teşekküre layıktır).” Allah bir kulun çalışmasını şükranla karşılarsa acaba ona nasıl ikramda bulunur, artık buna göre hesap etmek lazım! Tabi, sadece ahireti tercih etmemiş, bununla beraber çalışmasını da bir mü’min olarak ahirete göre yapmışsa böyle olur.

Bilmeden, anlamadan, farkında olmadan dünyayı ahiretin önüne koyduysak, ahireti tercih etmek yerine dünyayı tercih edip “rabbim bana acele olanı, dünyayı ver” dediysek bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizi ahireti tercih edenlerden eyle ya rabbi! Bizi bir mü’min olarak, ahireti kazanmak için çabasını, gayretini sarf edenlerden ve amellerini şükranla karşıladığın kullarından eyle ya rabbi!

Kullen numiddu hâulâi ve hâulâi min atâi rabbik: “Rabbinin lütfundan onlara da (dünyayı isteyenlere de) onlara da (ahireti isteyenlere de) veririz.” Kim neyi istiyorsa ona mutlaka ondan veririz. Ve mâ kâne atâu rabbike mahzûrâ:473 “Rabbinin ihsanı sınırlandırılmış değildir.” Yani herkes haddini, işini bilsin! Biz ne yaptığımızı biliyoruz. Hayat bir imtihandır, eğer kâfire, Firavun’a saltanat veriyorsam benim işime karışmayın. Hiç kimse benim ihsanıma müdahâle edemez, ihsanımı yasaklayamaz; çünkü mülk benimdir, buyurdu Allah.

Unzur keyfe faddalnâ ba’dahum alâ ba’d: “Bak bazılarını bazılarının üzerine (malca, mevkice) nasıl üstün kıldık?” Bundan ahiretin derecelerini anlamanız gerekir. Ve lel âhıretu ekberu derecâtin ve ekberu tafdîlâ:474 “Ama ahiretteki dereceler hem daha büyük hem faziletçe de daha üstündür (hem de ebedidir).” Yani dünyadaki malca, mevkice olan üstünlükleri ahirete göre anlamanız gerekir. Ahiretteki nimetler, üstünlükler dünyadakiler ile kıyaslanamaz. Elbette ki ahirettekiler hem derece hem fazilet hem de baki oluşu itibariyle dünyadaki nimetlerden daha üstündür. Kazanmak istiyorsanız ahireti kazanmaya çalışın, ahireti tercih edin.

Lâ tec’al meallâhi ilâhen âhar: “Allah ile beraber başka bir ilah edinme.” Fe tak’ude mezmûmen mahzûlâ:475 “Sonra kınanmış (küçümsenmiş) ve yalnız başına bırakılmış olarak olduğun yerde oturur kalırsın.”

Ve kadâ rabbuke ellâ ta’budû illâ iyyâhu ve bil vâlideyni ihsânâ: “Ve rabbinin hükmü şudur ki ondan başka kimseye âbd olma (bir tek ona âbd ol). Bununla beraber annene, babana ihsanda bulun (onlara güzellikle muamele et, ikram et).” İmmâ yebluganne indekel kibere ehaduhumâ ev kilâ humâ: “İkisinden biri ya da ikisi yanında yaşlanırsa (güçsüz, kuvvetsiz hâle gelirse).” Fe lâ tekul lehumâ uffin: “Sakın onlara ‘öf’ bile deme.” Ve lâ tenher humâ: “Ve onları azarlama.” Ve kul lehumâ kavlen kerîmâ:476 “Onlara kerim söz söyle (hoşlarına giden güzel söz söyle).”

Vahfıd lehumâ cenâhaz zulli miner rahmeh: “Onların üzerine rahmet kanadını ger, onlara tevazuyla muamele et.” Ve kul rabbirhamhumâ kemâ rabbeyânî sagîrâ:477 “Bir de (onlara dua edip) de ki: Rabbim! Onlar beni küçükken nasıl terbiye ettilerse (büyüttülerse) sen de onlara öyle merhamet et.”

Rabbukum a’lemu bi mâ fî nufûsikum: “Rabbiniz sizin nefsinizi (nefsinizde olanı) en iyi bilendir.” İn tekûnû sâlihîne fe innehu kâne lil evvâbîne gafûrâ:478 “Eğer salih kimselerden olursanız muhakkak ki o ğafurdur (mağfiret edendir), siz yeter ki Allah’a dönün.”

Ve âti zel kurbâ hakkahu vel miskîne vebnes sebîli ve lâ tubezzir tebzîrâ: “Akrabaya (yakınlara), miskinlere, yolda kalmışlara hakkını ver ve malını (lüzumsuz yere) saçıp savurma.” İnnel mubezzirîne kânû ihvâneş şeyâtîn: “Çünkü saçıp savuranlar şeytanların kardeşleridir.” Ve kâneş şeytânu li rabbihî kefûrâ:479 “Şeytan ise rabbine karşı çok nankördür.”

Anaya, babaya ikramda bulun, onlara “öf” bile deme, dedi Allah. Bu; anne, babaların her sözünü yerine getir, demek değildir. Anne, babaların mutlaka bulundukları yeri doğru anlamaları ve evlatlarına Allah adına karar verip hüküm vermemeleri gerekir.

Şimdiye kadar bilmeden, farkında olmadan anne, babamıza “öf” dediysek, onları azarladıysak, kınadıysak, onlara rabbimizin emrettiği gibi muamele edemediysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Anne, babamızdan da özür diliyoruz.

Allah, Tevbe Suresi’nde “ey iman edenler! Küfrü imana tercih ediyorlarsa babalarınızı ve kardeşlerinizi bile sakın dost edinmeyin. Sizden kim onları dost edinirse işte onlar zalimlerin ta kendisidir”480 buyurmuştur. Yani size küfrü dayatıp sizi imandan men etmeye çalışıyorlarsa, Allah’ın emrinin olduğu bir konu hakkında “yok öyle yapma, sen bizim dediğimiz gibi yap” diyorlarsa onlara uymayın, onları dost olarak da bilmeyin, dost edinmeyin. Bu ister babalarınız ister kardeşleriniz olsun, her kim olursa olsun sizin için imanı küfre tercih edenleri asla dost edinmeyin, buyurdu Allah.

Anaya, babaya ihsan vardır, ikram vardır, “öf” dememek vardır; ama senin için küfrü imana tercih ederlerse asla bunu kabul etmemen, onları asla dost edinmemen, o küfür sözlerini bir dostun sözünü kabul eder gibi kabul etmemen lazım. Kabul edersen kendine zulmetmiş, dolayısıyla zalimlerden olmuş olursun. Allah böyle söylüyor!

“De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, sülaleniz (aşiretiniz), biriktirdiğiniz mallarınız, kesada uğramasından korktuğunuz ticaretiniz, hoşunuza giden evleriniz (meskenleriniz) size Allah’tan, resulünden ve onun yolunda cihad etmekten daha sevgili (sevimli) geliyorsa o zaman Allah’ın emri gelinceye kadar bekleyin (belanızı bekleyin). Allah fasık olan kavmi hidayete erdirmez.”481

Allah, resulü ve onun yolunda cihad etmek; Allah’ın rızasını kazanmak için malınızla, bedeninizle, gönlünüzle, ilminizle, aklınızla, kısacası her şeyinizle cihad etmek sizin için babanızdan, evlatlarınızdan, kardeşlerinizden, eşlerinizden, ticaretinizden, malınızdan, evinizden, sevdiğiniz bütün şeylerden daha sevgili değilse belanızı bekleyin, siz fasıklardan olmuşsunuz, Allah da fasıkları hidayete erdirmez, buyurdu Allah.

Devamlı olarak “sevmek, imandır” diyoruz. Allah’ı sevmemiz lazım, yetmez bir de resulünü sevmemiz lazım, bu da yetmez, ayrıca Allah yolunda cihad etmeyi sevmemiz lazım. Şayet Allah yolunda cihad etmiyor, cihad etmeyi; Allah için mücadele etmeyi, çaba, gayret sarf etmeyi sevmiyorsak bu durumda fasığız demektir. Allah da fasıkları hidayete erdirmez.

Allah’ı, resulünü, Allah yolunda cihad etmeyi babamızdan, evladımızdan, eşimizden, malımızdan, evimizden, ticaretimizden, kazancımızdan daha çok sevemediysek bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bundan sonra rabbimizi, onun resulünü sevmemiz gerektiğini, Allah yolunda cihad etmemiz, çaba, gayret sarf etmemiz gerektiğini anladık. Bize yardım et ya rabbi! Her şeyi sana feda edeceğimize, kurban edeceğimize söz veriyoruz ya rabbi! Bizi fasıklardan eyleme ya rabbi! Bizi babasını, malını, evladını, eşini, ticaretini senden, resulünden ve senin yolunda cihad etmekten daha çok sevenlerden eyleme ya rabbi!

Allah bu ayette de anne, babamıza karşı bakışımızın, tavrımızın nasıl olması gerektiğini beyan ediyor. Ve immâ tu’ridanne anhumubtigâe rahmetin min rabbike tercûhâ: “Onlara bir ikramda bulunamıyorsan (onların isteğini yerine getiremiyorsan) bunun için Allah’tan bir rahmet bekliyorsan.” Fe kul lehum kavlen meysûrâ:482 “Onlara gönül alan (gönüllerini hoş edecek) bir söz söyle.”

Ve lâ tec’al yedeke maglûleten ilâ unukıke ve lâ tebsuthâ kullel bast: “Elini boynuna bağlayıp cimrilik yapma. Elindeki dağıtacağın şeylerin hepsini de dağıtma.” Fe tak’ude melûmen mahsûrâ: “Sonra kınanmış, eli boş olarak oturur kalırsın.” İnne rabbeke yebsutur rızka li men yeşâu ve yakdir: “Muhakkak ki rabbin dilediği kimse için rızkı genişletir (dilediğine de rızkı), daraltır.” İnnehu kâne bi ibâdihî habîran basîrâ:483 “Muhakkak ki o (Allah) kullarından (kullarının hâllerinden) haberdardır (her şeyi) görendir.” Allah kime nasıl bir muamelede bulunursa onun için hayır olan, doğru olan odur. Allah onu görür ve ondan haberdardır.

Ve lâ taktulû evlâdekum haşyete imlâk: “Fakirleşmek korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin.” Nahnu nerzukuhum ve iyyâkum: “Onları da, sizi de biz rızıklandırırız.” İnne katlehum kâne hıt’en kebîrâ:484 “Şüphesiz onları öldürmek büyük günahtır.” Onları öldürmenin günahını taşıyamazsınız.

Çocukları rızık korkusuyla öldürmek ne demektir, sadece onları alıp diri diri gömmek, öldürmek midir?

Elbette ki hayır! Çocuğa dinini, rabbinin Allah olduğunu öğretmediysek, ona “nerde olursan ol, rabbine kul ol, âbd ol. Nerde olursan ol hakta ol, doğru yap, doğruyu söyle” demediysek, bunun yerine “para kazan da nasıl kazanırsan kazan, okulunu oku, sınıfını geç de nasıl geçersen geç, yeter ki dünyayı kazan” dediysek bu durumda çocuğumuzu rızık korkusuyla öldürdük demektir.

Allah bizi rızık korkusuyla çocuklarını öldürenlerden eylemesin inşallah. Bilmeden, anlamadan bunu yaptıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Çocuklarımızı diriltmek için çabamızı, gayretimizi sarf edeceğimize dair de rabbimize söz veriyoruz.

Allah yapılmaması gerekenleri anlatmaya devam ediyor. Ve lâ takrebûz zinâ innehu kâne fâhışeten ve sâe sebîlâ: “Zinaya yaklaşmayın; çünkü o çirkin ve kötü bir yoldur.” Ve lâ taktulûn nefselletî harremallâhu illâ bil hakk: “Allah’ın haram kıldığı nefsi (kimseyi) haksız yere öldürmeyin.” Ve men kutile mazlûmen fe kad cealnâ li veliyyihî sultânâ: “Kim zulme uğrayarak öldürülmüşse bu durumda onun velisine de kısası hak olarak vermişizdir.” Fe lâ yusrif fîl katl: “O da öldürmede (kısas işinde) ileri gitmesin.” İnnehu kâne mensûrâ:485 “Çünkü ona (dinin kendisine verdiği yetki ile) yardım olunmuştur.”

Ve lâ takrebû mâlel yetîmi illâ billetî hiye ahsen: “Yetimin malına yaklaşmayın (dokunmayın). Ancak en güzel bir niyetle (yaklaşın).” Hattâ yebluga eşuddeh: “O, rüştüne erinceye kadar.” Ve evfû bil ahd: “Verdiğiniz sözü yerine getirin.” İnnel ahde kâne mes’ûlâ:486 “Verilen söz mutlaka sorumluluğu gerektirir.” Söz ister Allah’a isterse de insana verilmiş olsun mutlaka sorumluluğu gerektirir.

Ve evfûl keyle izâ kiltum vezinû bil kıstâsil mustekîm: “Ölçtüğünüz zaman ölçeği tam tutun (tam ölçün). Tarttığınızda tam tartın (eksik ölçmeyin).” Zâlike hayrun ve ahsenu te’vîlâ:487 “Çünkü bu sizin için daha hayırlıdır ve sonuç bakımından daha güzeldir.”

Ve lâ takfu mâ leyse leke bihî ilm: “Hakkında bilgi sahibi olmadığın şeyin ardına (peşine) düşme.” Onu araştırma, insanların hatasını, kusurunu, günahını, yanlışını araştırma. İnnes sem’a vel basara vel fuâde kullu ulâike kâne anhu mes’ûlâ:488 “Muhakkak ki kulak, göz ve gönül, bunların hepsi ondan (yaptıklarından) sorumludur.” Başkasının günahını araştırmaya başladığınızda hem gözünüz, hem gönlünüz hem de kulağınız bundan sorumlu tutulacak, sakın böyle yapmayın, buyurdu Allah.

Ve lâ temşi fîl ardı merehâ: “Yeryüzünde böbürlenerek (kibirlenerek) yürüme.” İnneke len tahrikal arda ve len teblugal cibâle tûlâ: “Çünkü sen yeri yaramaz, dağlarla boy ölçüşemezsin (kibirlenme).” Kullu zâlike kâne seyyiuhu inde rabbike mekrûhâ:489 “İşte, bunların hepsi kötü şeylerdir, rabbinin katında çirkin olan (istenmeyen) şeylerdir.” Bunları yapmayın!

Zâlike mimmâ evhâ ileyke rabbuke minel hikmeh: “İşte bunlar, rabbinin sana vahyettiği hikmetlerdir.” Ve lâ tec’al meallâhi ilâhen âhar: “Allah ile beraber başka bir ilah edinme.” Fe tulkâ fî cehenneme melûmen medhûrâ:490 “Sonra cehenneme kınanmış ve kovulmuş olarak atılırsın.” Sana söylediğim her şeyi dinle ve yap, eğer yapmazsan benimle beraber nefsini de ilah edinmiş olursun ki sonra cehenneme kınanmış ve kovulmuş olarak atılırsın, buyurdu Allah.

Böyle yanlışlar yaptıysak, yeryüzünde kibirlenerek yürüdüysek, başkalarına karşı büyüklük tasladıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Başkalarının hatasını, kusurunu araştırdıysak, gönlümüzü, gözümüzü, kulağımızı onlarla kirlettiysek, Allah’ın “yapma” dediği şeyi anlamadan, bilmeden Allah’ın emrine karşı gelip yaptıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Yanlış ölçüp yanlış tarttıysak, başkalarına zulmettiysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Verdiğimiz sözü yerine getiremediysek, ahdimizde duramadıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Allah ile beraber nefsimizi ilah edindiysek veya başkalarını dinleyip, onlara uyup Allah’ın emrine ters düştüysek, onları Allah ile beraber ilah edindiysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Rabbimize iman ettik, ondan başka ilah yoktur, ilah bir tek Allah’tır.

Ve lekad sarrafnâ fî hâzel kur’âni li yezzekkerû: “And olsun ki biz bu Kur’an’da düşünesiniz (akledesiniz) diye her türlü açıklamayı yaptık.” Ve mâ yezîduhum illâ nufûrâ:491 “Ama (iman etmeyenlerin, Allah’ın kendilerine ayetleri açıklamasından dolayı) onların sadece nefreti (kini) artar.” İman edenlerin ise imanı artar.

Sadakallahulazim

İmanımızı tazelememizi bize ihsan ettiği için rabbimize hamd olsun. Eğer o bize vahyini yapmasaydı, bize öğretmeseydi biz hidayeti, doğru yolu bulamazdık. Hayatı nasıl yaşamamız, nasıl düşünmemiz, nasıl konuşmamız gerektiğini anlayamazdık. Bütün bunları bize öğrettiği için âlemlerin rabbi olan Allah’a hamd olsun. Bizi başıboş bırakmadığı için, resullerini ve vahyini gönderdiği için rabbimize hamd ediyoruz. O her türlü hamda layık olandır. O, kemaliyle, layıkıyla kendi kendisine hamd edendir. Rabbimizin hamdıyla ona hamd olsun. El hamdu lillâhi rabbil âlemin.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Fatiha /5 ↩
  2. Fatiha /7 ↩
  3. Nâziât /24 ↩
  4. Kasas /1-2 ↩
  5. Kasas /3 ↩
  6. Kasas /4 ↩
  7. Kasas /5 ↩
  8. Kasas /51 ↩
  9. Kasas /52 ↩
  10. Kasas /53 ↩
  11. Kasas /54 ↩
  12. Kasas /54 ↩
  13. Kasas /55 ↩
  14. Kasas /56 ↩
  15. Kasas /59 ↩
  16. Kasas /60 ↩
  17. Kasas /61 ↩
  18. Kasas /62 ↩
  19. Kasas /63 ↩
  20. Kasas /64 ↩
  21. Kasas /65 ↩
  22. Kasas /67 ↩
  23. Kasas /69-70 ↩
  24. Kasas /71 ↩
  25. Kasas /72 ↩
  26. Kasas /73 ↩
  27. Kasas /74 ↩
  28. Kasas /75 ↩
  29. Kasas /76 ↩
  30. Kasas /77 ↩
  31. Kasas /78 ↩
  32. Kasas /79 ↩
  33. Kasas /80 ↩
  34. Kasas /81 ↩
  35. Kasas /82 ↩
  36. Kasas /83 ↩
  37. Kasas /84 ↩
  38. Kasas /85 ↩
  39. Kasas /86 ↩
  40. Kasas /87 ↩
  41. Kasas /88 ↩
  42. İsrâ /1 ↩
  43. Necm /18 ↩
  44. İsrâ /13 ↩
  45. İsrâ /14 ↩
  46. İsrâ /15 ↩
  47. İsrâ /18 ↩
  48. İsrâ /19 ↩
  49. İsrâ /20 ↩
  50. İsrâ /21 ↩
  51. İsrâ /22 ↩
  52. İsrâ /23 ↩
  53. İsrâ /24 ↩
  54. İsrâ /25 ↩
  55. İsrâ /26-27 ↩
  56. Tevbe /23 ↩
  57. Tevbe /24 ↩
  58. İsrâ /28 ↩
  59. İsrâ /29-30 ↩
  60. İsrâ /31 ↩
  61. İsrâ /32-33 ↩
  62. İsrâ /34 ↩
  63. İsrâ /35 ↩
  64. İsrâ /36 ↩
  65. İsrâ /37-38 ↩
  66. İsrâ /39 ↩
  67. İsrâ /41 ↩