close

10.Bölüm (NİSÂ - TÂHÂ - VÂKIA - NEML SÛRELERİ)

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Rabbimizin indirdiği ayetlere; duayla, istiğfarla, tövbeyle, hamdla, şükürle karşılık vermeye çalışıyorduk. Nisâ Suresi 142. Ayet’le devam edelim inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

nisâ sûresi

İnnel munâfikîne yuhâdiûnallahe ve huve hâdiuhum:374 “Muhakkak ki münafıklar (kendilerince) Allah’ı aldatmaya çalışırlar. Oysaki o (Allah) onları aldatır (onlar sadece kendi kendilerini kandırırlar).” Allah’ın hükmü, emri mutlaka her zaman için geçerlidir. Bu yüzden Allah’ın herhangi bir emri için “bu, geçmişteki ümmetleredir” ya da “bu hüküm Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in döneminde geçerliydi” demek yanlıştır; çünkü Allah’ın hükmü kıyamete kadar geçerlidir.

Allah bir de münafıkların vasıflarını anlatır. Ve izâ kâmû ilas salâti kâmû kusâlâ: “Ve onlar namaza kalktıkları zaman üşenirler.” Namaz onlara ağır gelir; yani “namaz kılmazsam ayıp olur, başkaları bana laf söyler” deyip üşenerek namaza kalkarlar. Yurâunen nâs: “İnsanlara gösteriş yaparlar.” Demek ki münafıklar, insanların görmesi için namaz kılıyormuş! “Ben Müslümanım” derler, dolayısıyla Müslümanlıklarını göstermek için insanlara gösteriş yaparlar. Ve lâ yezkurûnallâhe illâ kalîlâ:375 “Bir de Allah’ı çok az zikrederler.” Evet, Allah’ı zikrederler; ama çok az zikrederler. Bunlar münafıkların özelliklerindendir.

Peki, tembelliğinden dolayı namaz kılmayanlar ya da namaz kılmaya üşenenler de münafık sınıfına girer mi? -Evet, girer; ama içi namaz kılmak için yanıp tutuşanlar, namaz kılmak isteyip de tembelliğinden dolayı kılamayanlar elbette ki gösteriş için namaz kılanlarla bir değildir. Zaten namaz kılmadıkları için onları yakan şey imanlarıdır. Böyle olanların imanı vardır; ama tembelliklerinden dolayı namaz kılamazlar. Yapmaları gereken şey; silkelenip tembelliklerini üzerlerinden atmaktır. Ramazan ayı bunun için büyük bir fırsattır. Bu hâlde olanlar şimdiye kadar silkelenmedilerse inşallah bu mübarek Ramazan ayında artık silkelenirler.

Allah bir de “münafıklar kendilerince Allah’ı aldatmaya çalışırlar” buyurdu. Demek ki münafıklar aynı zamanda Allah’ı kandırmaya çalışıyormuş! İşte, Allah’ı bu kadar biliyorlar! İmanları olmadığı hâlde gösteriş yapıp “namaz kılıyorum, herhâlde cennete giderim” diye düşünüyorlar. Allah bunu “Allah’ı kandırmaya çalışmak” olarak beyan etti. Evet, münafıklar Allah’ı kandırmaya çalışırlar, oysaki sadece kendi kendilerini kandırırlar; çünkü Allah, kulundan ilk önce iman etmesini ister.

Münafığın bir diğer özelliği de Allah’ı çok az zikretmesidir. Peki, bu zikri nasıl yapar, “Allah Allah” zikrini mi az çeker?

Elbette ki hayır. Böyleleri hayatlarını yaşarken önlerine her ne gelirse gelsin Allah’ın hesabını yapmak ve Allah’ı zikretmek yerine başka hesaplar yaparlar; yani Allah’ı hayatlarının içine müdahil etmez, Allah’ın hesabını yapmazlar, böylelikle Allah’ı çok az zikretmiş olurlar. Sırf insanlara gösteriş olsun, “ben de mü’minim, Müslümanım” demek ve kendi kendilerini kandırmak için arada bir Allah’ı zikredip Allah’a itaat ederler; ama bunu da çok az yaparlar; yani genel itibariyle kendi hesaplarını yaparlar. Allah böyle olanların münafık olduğunu beyan etti. Bu yüzden ya Allah’ın hesabını yapar hayatını Allah’a göre yaşarsın ya da kendi hesabını yapıp Allah’ı az zikreder, Allah’ın hesabını az yaparsın, böyle olunca da Allah’ın münafık diye beyan ettiklerinden olursun! Yani ya hep ya hiç! Bunun ortası yoktur.

Allah, münafıkların hâlini anlatmaya devam ediyor. Muzebzebîne beyne zâlike lâ ilâ hâulâi ve lâ ilâ hâulâ’:376 “Bunlar arasında (imanla küfür arasında) zıplar dururlar (gider gelirler). Ne o tarafa ne de bu tarafa bağlanırlar.” Çekirgenin zıpladığı gibi imanla küfür arasında bir o tarafa, bir bu tarafa zıplarlar. Bu hâllerinden dolayı Allah onlar için müzebzebin; yani “zıplayanlar” buyurdu. Onlar ne kâfir ne de mü’min olurlar. İkisi arasında zıplayıp dururlar, hep tereddüt içindedirler, emin değildirler.

Peki neden tereddüt ederler? -İman etmemişler de ondan; çünkü iman, emin olmak, emin olunan demektir. Allah’ın bir ismi de Mü’min’dir. Mü’min; emin olunan manasına gelir. Kul, rabbinden yüzde yüz emin değilse rabbine iman etmemiştir, dolayısıyla da mü’min olmaz.

Mü’min aynı zamanda kendisinden de emin olunandır; yani insanların kendisine güvendiği kimse demektir. O hâlde acaba mü’minler birbirine ne kadar güveniyor diye bakmamız gerekir. Mesela; baktığımızda iman ettiğini söyleyen insanlar birbirlerinden çek, senet isterler, bu da yetmez, ayrıca kefil isterler. Bunun sebebi; birbirlerine güvenlerinin olmamasıdır. Hâlimiz ortadır, eksiğimizi gizlemiyoruz, bu yüzden de rabbimize tövbe edip istiğfar ediyor, hâlimizi beyan ediyoruz.

Ve men yudlilillâhu fe len tecide lehu sebîlâ:377 “Allah kimi dalâlette bırakırsa (kim dalâleti bildiği hâlde yine de dalâleti tercih ederse Allah da onun dalâlette kalmasını onaylar, dolayısıyla) ona artık asla çıkış yolu bulamazsın.” O, dalâletten kurtulmaz, artık iman etmez. Bu, Allah onun kalbini mühürledi anlamına gelir.

Yâ eyyuhellezîne âmenû lâ tettehızûl kâfirîne evliyâe min dûnil mu’minîn: “Ey iman edenler (iman ettiğini iddia edenler)! Mü’minleri bırakıp da kâfirleri dost edinmeyin.” Yani dostluğunuz mü’minlere olsun, mü’minlerle dost olun, mü’minlerle beraber olun. E turîdûne en tec’alû lillâhi aleykum sultânen mubînâ:378 “(Bunu yaparak) Allah’a aleyhinizde apaçık bir delil mi vermek istiyorsunuz!” Allah’a “bu yanlışımı bana karşı kullan” mı demek istiyorsunuz!

İnnel munâfikîne fîd derkil esfeli minen nâr: “Muhakkak ki münafıklar cehennemin en alt tabakasındadır.” Ve len tecide lehum nasîrâ:379 “Ve kimse onlara asla yardım edemez (onlara asla yardımcı bulamazsın).” Demek ki kâfirleri dost edinmek bizi münafık yapıyormuş!

Allah yine de kapıyı aralayıp kullarını davet eder. İllellezîne tâbû ve aslehû va’tesamû billâhi ve ahlesû dînehum lillâh:380 “Ancak tövbe edip kendini ıslah edenler (düzeltenler) ve dini Allah’a has kılıp bütünüyle (Allah’a iman edip, emrine teslim olup) Allah’a sarılanlar müstesna.” Dikkat edilirse Allah bu ayette “Allah’ın ipine sarılanlar” demedi, bunun yerine va’tesamû billâh: “Allah’a sarılanlar” buyurdu.

Peki, Allah’a nasıl sarılmak gerekir?

Allah’a teslim olarak Allah’ın muhabbetine sarılmak gerekir. Öyle ki Allah’a sarılmış olunabilsin. Sarılmak bir de Allah’ın beyan ettiği üzere dini Allah’a has kılmaktır; yani “din bütünüyle Allah’ındır, mülk bütünüyle Allah’ındır, hüküm Allah’ındır, emir Allah’ındır, hesap bütünüyle Allah’a aittir” diyebilmektir. İşte, Allah böyle yapanlar müstesna, buyurdu.

Fe ulâike meal mu’minîn: “İşte, onlar mü’minlerle beraberdirler.” Dini, Allah’a has kılıp Allah’a sarılanlar artık kâfirleri dost edinmez. Onlar artık mü’minlerle beraberdir. Ve sevfe yu’tillâhul mu’minîne ecran azîmâ:381 “Ve Allah mü’minlere yakında azim bir ecir verecek.” Artık onlar da mü’minlerden sayılır. Allah bu ikramı onlara da yapacak.

Mâ yef’alullâhu bi azâbikum in şekertum ve âmentum: “Şayet iman eder ve şükrederseniz Allah size neden azap etsin ki!” En büyük şükür; Allah, kuluna rab olduğu için, kuluna peygamber gönderdiği, vahiy gönderdiği, yol gösterdiği için yapılmalıdır. Eğer iman eder ve şükrederseniz Allah size neden azap etsin; yani Allah sizi azap etmek için mi yaratmış! Hiç böyle bir şey olur mu! Ama iman etmez, nankörlük yapar, küfrederseniz kendi kendinize zulmetmiş, kendinizi Allah’ın azabına atmış olursunuz. Ve kânallâhu şâkiran alîmâ:382 “Allah şakirdir, âlimdir.” Allah, kuluna teşekkür edendir ve şükrün karşılığını verendir. Allah’ın Şakir ismi bir kulda tecelli etmezse o kul şükretmez, dolayısıyla nankörlük yapar. Oysaki kul en büyük şükrü rabbine yapmalıdır.

Şimdiye kadar bilmeden, anlamadan rabbimizi aldatmaya kalkıştıysak, yanlış yaptığımız, gerçek manada iman etmediğimiz, imanımıza küfrü, şirki, nifakı karıştırdığımız hâlde “ben mü’minim” deyip rabbimizi kandırmaya çalıştıysak, kendi kendimizi kandırdıysak bunun için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Namaza kalkarken üşene üşene kalktıysak, namaz bize yük olduysa namazı Allah’tan bir ikram olarak değil de borç olarak görüp “namaz borçtur” dediysek, “insanlar beni namaz kılıyor bilsin” diye gösteriş için namaz kıldıysak rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Hayatımızın her anında rabbimizi zikretmediysek ya da çok az zikrettiysek, hayatımızın her anında rabbimizin hesabını yapmadıysak bunun için de rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!

Allah’ın “müzebzebin; bir o tarafa, bir bu tarafa zıplayanlar” dediği insanlar gibi biz de bazen mü’min, bazen de kâfir, münafık, müşrik gibi olduysak, böyle bir tavır gösterdiysek, her anda bir mü’min, Müslüman gibi bir tavır sergileyemeyip “rabbim Allah’tır, ben Allah’a teslim olanlardanım” diyemediysek, aynı şekilde rabbimizin ayetleri okunduğunda “işittik ve itaat ettik” diyemediysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Kâfirleri, müşrikleri, münafıkları bilmeden, farkında olmadan dost edindiysek “onlar bizim velimizdir, dostumuzdur, arkadaşımızdır” dediysek, herhangi bir sebepten dolayı bir mazeret üretip kâfirleri dost edindiysek rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz.

Allah bizi dalâlette kalanlardan eylemesin. Allah bizi “onları asla hidayete erdiremezsin” dediği kullarından eylemesin. Mazeretimiz ne olursa olsun kâfirleri hiçbir zaman dost edinmeyeceğimizi rabbimize arz ediyor, böyle bir şey yapmışsak tövbe ediyoruz. Bizi mağfiret et ya rabbi! Sen afuvvsun ya rabbi! Eğer şimdiye kadar böyle yanlışlar yaptıysak sana dönüp tövbe ediyoruz. Nefsimizi, kendimizi ıslah edeceğimize, sana sarılacağımıza, dini sadece sana halis kılacağımıza ve sana ihlaslı kullar olacağımıza söz veriyoruz. Bize yardım et ya rabbi! Bundan sonra mü’minlerle beraber olacağımıza söz veriyoruz. Bizi mü’minlerle beraber eyle ya rabbi! Şimdiye kadar gerçek manada imanı anlamadığımızdan dolayı iman edip sana şükredemediysek bu eksiğimiz için senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Bizi iman edenlerden, şükredenlerden eyle ya rabbi!

tâhâ sûresi

Tâ hâ. Mâ enzelnâ aleykel ku’râne li teşkâ: “Tâ, hâ. Biz bu Kur’an’ı sana meşakkat çekesin diye indirmedik.” İllâ tezkireten li men yahşâ:383 “(Biz bu Kur’an’ı) Ancak Allah’tan haşyet duyanlara zikir olsun (nasihat olsun, hatırlatma olsun, öğüt olsun) (diye indirdik).”

Allah mukaddes vadi Tuva’da Hz. Musa (a.s.)’a vahyettiğini beyan eder. İnnenî enallâhu lâ ilâhe illâ ene fa’budnî ve ekımis salâte li zikrî:384 “Muhakkak ki ben Allah’ım, benden başka ilah yoktur. Sadece bana âbd ol ve beni zikretmek için namaz kıl.”

İnnes sâate âtiyeh: “Mutlaka o saat (o kıyamet saati, dirileceğimiz, Allah’ın huzurunda toplanacağımız o gün) gelecektir.” Ekâdu uhfîhâ li tuczâ kullu nefsin bimâ tes’â:385 “Herkesin ne kazandığını görüp onunla mükâfatlanacağı veya cezalandırılacağı (o günü, o anı) neredeyse kendimden bile gizleyeceğim.” Herkesin amelinin karşılığını göreceği o gün o kadar dehşetlidir ki o günü neredeyse kendimden bile gizleyeceğim, buyurdu Allah.

Fe lâ yasuddenneke anhâ men lâ yu’minu bihâ vettebea hevâhu fe terdâ:386 “O hevasına tabi olmuş, ona iman etmeyen (kıyametin geleceğine iman etmeyen, hayatı ona göre yaşamayan, cehenneme yuvarlanacak olan) kimse seni bundan alıkoymasın sonra helak olursun.” Seni ahireti kazanmaktan, mü’min olmaktan, rabbini dinlemekten alıkoymasın.

Allah bizi ayetlerini dinleyenlerden eylesin. Allah bizi hevasına tabi olanlardan, cehenneme yuvarlanacak olanlardan, böylelerine arkadaş olanlardan eylemesin. Allah “neredeyse o günü, o anı kendimden bile gizleyeceğim” dediği o günde bizi mahcup eylemesin, kaybedenlerden eylemesin inşallah.

Kezâlike nakussu aleyke min enbâi mâ kad sebak: “Böylece sana geçmiş olan ümmetlerin haberlerini anlatıyoruz.” Ve kad âteynâke min ledunnâ zikrâ: “Şüphesiz ki sana tarafımızdan bir zikir verdik.” Men a’rada anhu fe innehu yahmilu yevmel kıyâmeti vizrâ: “Kim ondan yüz çevirirse muhakkak ki o, Kıyamet günü ağır bir yükün altına girmiştir (dolayısıyla cehenneme yuvarlanır).” Hâlidîne fîhi, ve sâe lehum yevmel kıyâmeti hımlâ: “Onlar orada ebedi olarak kalacaklar. Kıyamet günü yüklendikleri o yük onlar için ne kötü bir yüktür!” Yevme yunfehu fîs sûr: “O gün Sur’a üflenecek.” Ve nahşurul mucrimîne yevme izin zurkâ: “(Allah’a karşı) Cürüm işlemiş (suç işlemiş) olanları morarmış (rengi sararmış) hâlde huzurumuzda toplayacağız.” Yetehâfetûne beynehum in lebistum illâ aşrâ: “Onlar kendi aralarında gizli gizli konuşacaklar (görüşecekler). (Birbirine diyecekler ki) Dünyadaki hayatınız on gündü.” Nahnu a’lemu bimâ yekûlûn:387 “Onların (kendi aralarında) konuştuğu şeyleri biz biliriz.”

Ve haşeatil asvâtu lir rahmâni fe lâ tesmeu illâ hemsâ: “O gün Rahman’ın heybetinden hiç kimse konuşamaz (sesleri kesilir). (O gün) Soluk almaktan başka ses işitilmez (sadece nefes sesi işitilir).” Yevme izin lâ tenfauş şefâatu illâ men ezine lehur rahmânu ve radıye lehu kavlâ:388 “O gün hiç kimsenin şefaati fayda vermez; ancak Rahman’ın izin verdiği ve konuşmasından razı olduğu kimse müstesna.”

Böyle bir günde Allah bizi mahcup eylemesin. Allah bizi Rahman’ın razı olduğu, konuşmasına izin verdiği kullarının şefaatine nail eylesin. Allah bizi razı olduğu, şefaat izni verdiği kullarından eylesin inşallah.

Ve men a’rada an zikrî fe inne lehu maîşeten dankâ: “Kim benim zikrimden (ayetlerimden) yüz çevirirse ona dar bir geçim vardır.” Ve nahşuruhu yevmel kıyâmeti a’mâ: “Ve Kıyamet günü onu kör olarak haşrederiz.” Kâle rabbi lime haşertenî a’mâ ve kad kuntu basîrâ:389 “(O kişi Kıyamet günü) Diyecek ki: Ben dünyadayken görüyordum ya rabbi! Bugün neden beni böyle kör haşrettin?”

Kâle kezâlike etetke âyâtunâ fe nesîtehâ: “Ona denecek ki: Sana ayetlerimiz geldi; ama sen onları unuttun.” Ve kezâlikel yevme tunsâ: “Onun için bugün sen de unutulursun.” Ona “benim ayetlerimi ciddiye almadın, beni, ayetlerimi unuttun, ben de bugün seni unutacağım” denir. Ve kezâlike neczî men esrefe ve lem yu’min bi âyâti rabbih: “İsraf edenleri, rabbinin ayetlerinden yüz çevirenleri (ayetleri dinlemeyenleri, unutanları) işte böyle cezalandırırız.” Ve le azâbul âhıreti eşeddu ve ebkâ:390 “Ahiret azabı ise daha şiddetli ve bakidir.” Muhakkak ki kendini israf edenlere, kendini harcayıp rabbinin ayetlerine iman etmeyenlere en şiddetli azap vardır, hem de o azap baki, ebedi bir azaptır, buyurdu Allah.

Allah bizi ayetlerine iman edenlerden eylesin. Allah bizi ayetlerini unutanlardan eylemesin. Kıyamet günü kör olarak haşrettiği, kendini israf eden, kendini harcayan kullarından eylemesin. O baki olan azaptan bizleri muhafaza eylesin inşallah.

vâkıa sûresi

Allah, Vakıa Suresi’nde kıyamet anını anlatır. Elbette ki o gün mutlaka gelecek ve Allah, insanları diriltip huzurunda toplayacaktır. Hâfidatun râfiah:391 “Yücelten de, indiren de o dur.” Bu her şey için geçerlidir. İnsanı yücelten de aşağıların aşağısına indiren de Allah’tır; yani kul, Allah ile beraber olur, rabbini dinlerse yücelir, yoksa en aşağıya iner.

Ve kuntum ezvâcen selâseh:392 “O gün üç sınıf olacaksınız.” Birinci sınıf sağdakiler, ikinci sınıf soldakiler, üçüncü sınıf ise hayırda yarışanlardır.”393 Ulâikel mukarrebûn: “Onlar (hayırda yarışanlar) mukarrebun olanlardır (Allah’a en yakın olanlardır).” Fî cennâtin naîm: “Onlar Naim cennetlerindedirler.” Sulletun minel evvelîn: “Çoğu geçmiş ümmetlerden (bir cemaattir).” Ve kalîlun minel âhirîn:394 “Birazı da sonra gelenlerdendir.” Demek ki öncekiler arasında veliler, Allah’a yakın olan mukarrebunlar daha çokmuş, birazı da bunlardan sonra gelenlermiş! Bu da ümmetin içindeki velilerin azlığını gösterir. Allah sonraki ayetlerde ise onlara olan ikramını anlatır ve her türlü nimetten bahseder.

Allah bizi hayırda yarışan, müsabaka yapan mukarrebunlardan eylesin inşallah!

Fe lev lâ izâ belegatil hulkûm: “Can boğaza geldiği vakit.” Ve entum hîne izin tenzurûn: “(O canı boğazına gelmiş olana) O zaman bakar durursunuz.” Ve nahnu akrebu ileyhi minkum: “Biz ona (o ölmek üzere olana) sizden daha yakınız.” Ve lâkin lâ tubsirûn: “Ama siz (bunu) göremezsiniz.” Fe lev lâ in kuntum gayre medînîn: “Eğer hesaba çekilmeyecekseniz.” Terciûnehâ in kuntum sâdikîn:395 “Sadıklardansanız haydi, onu (ruhu) geri çevirin bakalım (haydi, ölmesine müsaade etmeyin bakalım)!”

Fe emmâ in kâne minel mukarrebîn: “Ama (o ölmek üzere olan) Allah’a yakın olanlardan birisiyse.” Fe revhun ve reyhânun ve cennetu naîm: “Artık ona rahatlık, güzel rızık ve Naim cenneti (aklın almayacağı nimetler) vardır.” Ve emmâ in kâne min ashâbil yemîn: “(Ölmek üzere olan) Sağdakilerden ise.” Kitabını sağından alacak biriyse. Fe selâmun leke min ashâbil yemîn: “Ona da selam sana ashabı sağ, (denir).” Ona da cennetten selam vardır. Ve emmâ in kâne minel mukezzibîned dâllîn: “Ama mükezzibinden dalâlette olan biriyse.” Allah’ın ayetlerini yalan sayan, yoldan çıkmış biriyse. Fe nuzulun min hamîm: “(Ona da) Kaynar sudan ziyafet (vardır).” Ve tasliyetu cahîm: “Ve gideceği yer de cehennemdir.” İnne hâzâ le huve hakkul yakîn:396 “İşte, oradaki kesin gerçek budur.”

Fe sebbih bismi rabbikel azîm:397 “Öyleyse (bunu anladıysan) azîm olan rabbinin ismini tesbih et.” Biz de âzim olan rabbimizin ismini tesbih ediyoruz. Subhane rabbiyel azîm. Subhane rabbiyel azîm. Subhane rabbiyel azîm.

neml sûresi

Tâ sîn. Tilke âyâtul kur’âni ve kitâbin mubîn: “Bunlar, mübin olan (apaçık olan) kitabın, Kur’an’ın ayetleridir.” Huden ve buşrâ lil mu’minîn:398 Mü’minler için bir müjde ve hidayettir.”

Allah bu mü’minlerin kim olduğunu beyan ediyor. Ellezîne yukîmûnes salâh: “Onlar ki (mü’minler ki) namazlarını ikame ederler (namaz ile Allah’ın huzurunda dururlar).” Ve yu’tûnez zekâh: “Ve zekâtlarını verirler (temizlenirler).” Ve hum bil âhıreti hum yûkınûn:399 “Ve onlar ahirete kesinkes iman etmişlerdir (yakîn sahibi olmuşlardır).” Hayatlarını ahireti görüyormuşçasına ahirete göre yaşarlar. İşte, bunlar mü’minlerdir. Allah’ın bu ayetleri onlar için müjde ve hidayet olur.

İnnellezîne lâ yu’minûne bil âhireti zeyyennâ lehum a’mâlehum: “Muhakkak ki ahirete iman etmeyenlerin amelleri ise kendilerine süslü görünür.” Fe hum ya’mehûn: “Onlar orada bocalar dururlar.” Ne gerçek manada iman ederler, ne ahiret için gerekeni yaparlar ne de ayrı dururlar, üstelik amelleri kendilerine süslü görünür. Ulâikellezîne lehum sûul azâb: “İşte, bunlar için azabın en kötüsü vardır.” Ve hum fîl âhıreti humul ahserûn:400 “Onlar ahirette de en çok pişman olacak olanlardır (ahirette hüsran içindedirler).”

Bizi ahirette hüsrana uğrayanlardan eyleme ya rabbi! Ameli kendilerine süslü görünenlerden eyleme ya rabbi! Ayetlerini dinlemediği, anlamadığı hâlde hakta, hakikatte olduğunu zannedenlerden eyleme ya rabbi! “Doğru yapıyoruz, güzel yapıyorsun” deyip birbirlerini kandıranlardan eyleme ya rabbi! Bizi gerçek manada namazı ikame edenlerden, zekâtı verenlerden, ahirete karşı yakîn sahibi olanlardan, hayatını ahireti önündeymiş gibi yaşayanlardan eyle ya rabbi! Ayetlerinin, vahyinin kendisi için hidayet olduğu, kendisine müjde olduğu kullarından eyle ya rabbi! Sen erhamerrahiminsin ya rabbi! Dualarımızı kabul eyle ya rabbi!

Allah Hz. Davut (a.s.) ve Hz. Süleyman (a.s.)’ı anlatır. Ve varise suleymânu dâvûd: “Süleyman, Davud’a mirasçı oldu.” Ve kâle yâ eyyuhen nâsu ullimnâ mentıkat tayr: “Süleyman dedi ki: Ey insanlar! Bize kuş dili öğretildi.” Ve ûtînâ min kulli şey’: “Ve bize her şeyden ikram edildi.” İnne hâzâ le huvel fadlul mubîn:401 “Muhakkak ki bu, Allah’ın apaçık bir ikramıdır (ihsanıdır).”

Ve huşire li suleymâne cunûduhu minel cinni vel insi vet tayrı fe hum yûzeûn: “Sonra Süleyman cinlerden, insanlardan ve kuşlardan müteşekkil olan ordularını topladı. Hepsini toplayıp düzene koydu.” Hattâ izâ etev alâ vâdin neml: “Nihayet karınca vadisine geldikleri zaman.” Kâlet nemletun yâ eyyuhen nemludhulû mesâkinekum: “(Kraliçe) Karınca dedi ki: Ey karıncalar! Yuvalarınıza girin.” Lâ yahtımennekum suleymânu ve cunûduhu ve hum lâ yeş’urûn:402 “Süleyman ve orduları sizi fark etmeden (görmeden) ezmesin (çiğnemesin).”

Fe tebesseme dâhıken min kavlihâ: “(Süleyman karıncanın) Bu sözünden dolayı tebessüm edip güldü.” Ve kâle rabbi evzı’nî en eşkure ni’metekelletî en’amte aleyye ve alâ vâlideyye ve en a’mele salihan terdâhu: “Dedi ki: Rabbim! Bana, anne ve babama verdiğin nimetlere şükretmek için beni muvaffak kıl ki senin razı olacağın salih işler yapayım.” Ve edhılnî bi rahmetike fî ibâdikes sâlihîn: 403 “Beni rahmetinle, salih kullarının arasına kat.” Karınca hem Hz. Süleyman (a.s.)’ı tanıyor hem de onun Allah’ın peygamberi olduğunu dolayısıyla kendilerini ezmeyeceğini biliyor!

Şimdiye kadar bize böyle öğretildiği için karıncalara, hayvanlara bakıp onları hiçbir şey bilmeyen, akılsız varlıklar olarak anladıysak bunun için senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Hayvanlara bakarken, nazar ederken Hz. Süleyman (a.s.) gibi nazar etmemizi bizlere ihsan eyle ya rabbi!

Ve tefekkadat tayra fe kâle mâliye lâ eral hudhud: “Sonra (Süleyman) kuşları teftiş etti ve dedi ki: Hüdhüd kuşunu neden göremiyorum?” Em kâne minel gâibîn: “Yoksa kayıplara mı karıştı?” O nereye kayboldu? Le uazzibennehu azâben şedîden ev le ezbehannehû ev le ye’tiyennî bi sultânin mubîn:404 “(Eğer izin almadan bu şekilde kaybolmuşsa) Bana açık bir mazeret beyan etmezse onu mutlaka şiddetli bir şekilde cezalandıracağım ya da onu keseceğim.”

Fe mekese gayre baîd: “Hüdhüd çok geçmeden geldi.” Fe kâle ehattu bi mâ lem tuhıt bih: “(Hüdhüd, Süleyman’a) Dedi ki: Senin bilmediğin bir şeyi öğrendim.” Ve ci’tuke min sebein bi nebein yakîn: “Sana Sebe’den gerçek bir haber getirdim.” İnnî vecedtumreeten temlikuhum: “Orada bir kadın gördüm ki onlara hükümdarlık ediyordu.” Sebe’nin melikesiydi, kraliçesiydi, o memleketi bir kadın idare ediyordu. Ve ûtiyet min kulli şey’: “Ve ona her şeyden verilmişti.” Ve lehâ arşun azîm: 405 “Ve onun büyük bir tahtı vardı.”

Vecedtuhâ ve kavmehâ yescudûne liş şemsi min dûnillâh: “Onu ve kavmini Allah’ı bırakıp Güneş’e secde ederken gördüm.” Allah ona, kavmine her şeyden vermiş, her türlü ikramı yapmıştı; ama onlar Allah’ı bırakıp Güneş’e secde ediyorlardı. Ve zeyyene lehumuş şeytânu a’mâlehum: “Şeytan onlara amellerini süslü göstermiş.” Fe saddehum anis sebîl: “Onları yoldan çıkarmış (onlar yoldan sapmışlar).” Fe hum lâ yehtedûn:406 “Öyle ki onlar artık hidayeti de bulamıyorlar.”

Hüdhüd kuşu küçücük bir kuştur; yani bütün bunları bir kuş söylüyor! Hüdhüd’ün söylediklerine dikkat etmemiz gerekir. Baktığımızda hidayeti dâhi söylüyor. Demek ki bir kuşu konuşturursak bize her şeyi anlatacak!

Hüdhüd anlatmaya devam ediyor. Ellâ yescudû lillâh: “Acaba neden Allah’a secde etmiyorlar?” Yani Allah’a secde etmemelerinin sebebini anlamıyorum! İnsan, Allah’a nasıl secde etmez! Ellezî yuhriculhab’e fîs semâvâti vel ardı ve ya’lemu mâ tuhfûne ve mâ tu’linûn:407 “O ki göklerde ve yerde olanı ortaya çıkaran, sizin gizlediklerinizi ve açığa vurduklarınızı da bilendir.”

Allâhu lâ ilâhe illâ huve rabbul arşil azîm:408 “O Allah ki kendisinden başka ilah olmayandır (ilah bir tek odur). O, azim olan arşın rabbidir.” Bütün bunları bir kuş söylüyor! O hâlde kuşlara bakarken “güvercin besleyelim de takla atsın” demekle olmuyormuş! Kuş besleyelim ki “Allah” desin.

Evet, şimdiye kadar okuduklarımızın hepsini bir kuş söyledi. Hâl böyleyken kuşlara bakarken farklı bir gözle bakmamız gerekir. Allah başka bir ayet-i kerimede “yeryüzünde yürüyen canlılar, gökyüzünde uçan kuşlar, her biri sizin gibi bir cemaattir”409 buyurmuştur; ama bize hayvanları öğretenler, “hayvanlarda akıl ve irade yoktur” deyip bize yanlış öğretmiştir. Oysaki “hayevân” canlı varlık demektir ve hepsi insanın hizmetindedir; yani hepsinin bu hayatta bir vazifesi, bir işi, bir yeri vardır.

Demek ki hayvanlar; rabbini, peygamberleri, küfrü, imanı, Allah’tan başka ilah olmadığını, yerdeki her şeyin Allah’ın ihsanı, ikramı olduğunu, Allah’ın göklerde ve yerde olan her şeyi bildiğini, gizlediklerimizi de açığa vurduklarımızı da Allah’ın bildiğini bilen varlıklarmış! “Allah’tan başka ilah yok, ilah bir tek Allah’tır. O, azim olan arşın rabbidir” diyen varlıklarmış!

Onlara bu gözle bakmadığımız için rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz! Şimdiye kadar hayvanlara bakarken onları küçümsediysek bundan dolayı rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Onlara bakarken haklarını teslim etmediğimiz için, hakaret nazarıyla nazar ettiğimiz, onları küçümsediğimiz için onlardan özür diliyor, rabbimizden de af diliyor, mağfiret diliyoruz. Bizleri affet, mağfiret et ya rabbi!

Kâle se nenzuru e sadakte em kunte minel kâzibîn:410 “(Sonra Süleyman, kuşa) Dedi ki: Doğru mu söylüyorsun yoksa yalancılardan mısın göreceğiz (şimdi bunu anlayacağız).”

İzheb bi kitâbî hâzâ fe elkıh ileyhim:411 “Al bu kitabımı (mektubumu) götür, onlara bırak.” Hz. Süleyman (a.s.) ismi Belkıs olan kraliçeye, melikeye bir mektup yazıp Hüdhüd’den mektubu saraya bırakmasını istiyor.

İzheb bi kitâbî hâzâ: “Bu kitabımı (mektubumu) götür.”

Neden bu ayeti iki sefer okudum.

Çünkü Allah mektuba “kitap” demiştir. Diğer kitaplara da birkaç yerde “mektup” demiş; ama Kur’ân için “El Kitap” yani Allah’tan mektup demiştir. Mektup; yazılmış, gönderilmiş olan demektir. Dolayısıyla Allah bu mektubu, kitabı okuyalım, anlayalım diye bize göndermiştir.

İzheb bi kitâbî hâzâ fe elkıh ileyhim summe tevelle anhum fenzur mâzâ yerciûn:412 “Bu mektubu götür, onlara bırak sonra yanlarından çekil ve ne karar vereceklerine bak.” Fikirlerinin, düşüncelerinin ne olduğuna, bu mektuba nasıl karşılık vereceklerine bak. Kuş bir de kenara çekilip, onların ne konuştuğuna bakacak, sonra da gelip Hz. Süleyman (a.s.)’a söyleyecek.

Kâlet: “(Belkıs) Dedi ki.” Yâ eyyuhel meleu: “Ey ileri gelenler!” İnnî ulkiye ileyye kitâbun kerîm: “Bana kerim bir kitap bırakıldı (kerim bir mektup geldi).” İnnehu min Suleymân: “O, Süleyman’dan (geldi).” Ve innehu bismillâhir rahmânir rahîm:413 “Ve o (Süleyman) rahman ve rahim olan Allah’ın adıyla (başlarım diye mektup göndermiş).” Bu haberi geri getiren yine Hüdhüd kuşudur.

Hüdhüd ile ilgili ayetleri okuma gereği duymamın bir sebebi vardır; çünkü bu bir iman meselesidir. Varlığa bakarken doğru bakmamız ve varlığı Allah’a göre anlamamız gerekir. Bu yüzden de herhangi bir varlığa sıradan bir varlıkmış gibi bakmamamız gerekir. Aynı şey taşlar için de geçerlidir. Taşa bakarken de Allah’a göre bakıp onu doğru anlamalıyız. Yoksa taşa zulmetmiş oluruz.

Allah ayet-i kerimede “insanın kalbi taş gibi katılıştı, hatta taştan daha katı oldu. Oysa öyle taşlar vardır ki içinden ırmaklar fışkırır ve öylesi var ki yarılır içinden su akar. Taşlardan öylesi de var ki Allah’ın haşyetinden dolayı yukarıdan aşağıya yuvarlanır”414 buyurur. Taş neden yarılır? -Çünkü yarılmaya müsaade etmezse su onu yaramaz. Bu yüzden suyun akması gerekiyorsa taş buna müsaade eder ve kendi kendini yarar. Taşlardan öylesi de var ki “benim edepli olmam, mütevazi olmam gerekir, böyle yukarıda durmamalıyım” deyip rabbinin haşyetinden dolayı yukarıdan aşağıya yuvarlanır. Dolayısıyla bir taşa bakarken Allah’ın taşlarla ilgi beyan ettiği bu ayeti unutmamamız ve taşa böyle bakmamız gerekir.

Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Uhud bir dağdır; ama o bizi sever, biz de onu severiz”415 buyurmuştur. Doğrudur, Uhud bir dağdır, bir taştır; ama seni sevmesi gerekir.

Nasıl?

Şayet sen onu sever “bu taş, rabbini zikrediyor, rabbini hamd ile tesbih ediyor, rabbine karşı kibirlenmiyor, tevazu sahibidir, yukarıdan aşağıya yuvarlanacak kadar rabbinden haşyet duyuyor” deyip ona bu şekilde doğru bakarsan taş seninle konuşur, böylece onun tesbihini, zikrini duyarsın; ama taşa böyle bakmaz “bu taştır, hiçbir işe yaramaz” dersen bu durumda kendini sana açmaz. Taşa böyle bakarsan hiç kendini sana gösterir mi! Sen bir kere taşa bu şekilde bakmakla ona hakaret etmişsin! Bu yüzden taş senin yüzünü bile görmek istemez. Hâlbuki varlığa bakarken, Allah’ın onu koyduğu yere bakmak gerekir. Allah ona nasıl bir isim vermiş, onu nasıl tanıtmışsa bizim de ona öyle bakmamız gerekir ki Allah’a göre bakmış olalım. Toprak zaten anlatmakla bitmez. Allah, toprağa öyle bir lütufta bulunmuş ki insanı bile ondan yaratmıştır.

Allah bizi her bir varlığa gerektiği gibi bakanlardan eylesin. Varlığı Allah’ın öğrettiği gibi anlayıp her birine öyle muamele edenlerden eylesin. Allah bizi taşa cansız bir varlık olarak değil rabbini hamd ile tesbih eden, rabbinden haşyet duyan ve o haşyetten dolayı kibirlenmeyip yukarıdan aşağı yuvarlanan, yarılıp içinden su fışkıran bir varlık olarak bakanlardan, öyle görenlerden eylesin inşallah.

Ve innehu le huden ve rahmetun lil mu’minîn: “Şüphesiz o (bu Kur’ân) mü’minler için hidayet ve rahmettir.” Size anlattığımız bu kıssalar iman edenler için mutlaka rahmettir. İnne rabbeke yakdî beynehum bi hukmihî, ve huvel azîzul alîm: “Elbette ki rabbin onlar arasında hükmünü verecektir. Aziz ve âlim olan odur.” Fe tevekkel alâllâh: “O zaman sen rabbine tevekkül et.” İnneke alel hakkıl mubîn:416 “Muhakkak ki sen apaçık bir hak üzeresin.” Rabbini dinleyince hak üzere olursun. Rabbine güvenirsen de rabbini dinlersin.

Allah bizi kendisini dinleyenlerden, hak üzere olanlardan, rabbine tevekkül edenlerden eylesin. Allah bizi hüküm verirken aleyhinde değil lehinde hüküm verdiği kullarından eylesin inşallah.

İnneke lâ tusmiul mevtâ ve lâ tusmius summed duâ’: “Sen daveti ölülere işittiremezsin ve sağırlara da işittiremezsin.” İzâ vellev mudbirîn:417 “Onlar arkasını dönüp kaçarlar (arkasını dönüp kaçtıklarında da yaptığın daveti onlara işittiremezsin).” Sağır, arkasını dönüp gitmişse ona bağırsan bile o seni ne duyar ne de görür. Bu yüzden arkasını dönenlere asla işittiremezsin, buyurdu Allah.

Ve mâ ente bi hâdîl umyi an dalâletihim: “Sen dalâlet içinde olan âmâları (kör olanları) hidayete erdirecek değilsin.” İn tusmiu illâ men yu’minu bi âyâtinâ: “Sen ancak ayetlerimize iman eden kimseye işittirebilirsin.” Ayetlerimizi ancak iman edenler dinler, ciddiye alır. Fe hum muslimûn:418 “İşte Müslüman olan (Allah’a teslim olan) onlardır.”

Ve yevme nahşuru min kulli ummetin fevcen mimmen yukezzibu bi âyâtinâ fe hum yûzeûn: “Sonra o gün (Kıyamet günü Allah’ın) huzuruna sevk olunurlar. Her ümmetten ayetlerimizi yalan sayan kimseleri bölük bölük huzurumuzda toplarız.” Hattâ izâ câû kâle e kezzebtum bi âyâtî ve lem tuhîtû bihâ ılmâ: “Nihayet geldiklerinde Allah onlara buyurur ki: Siz benim ayetlerimi ve onunla ilgili olan ilmimi kavramadığınız hâlde yalanladınız mı?” Em mâzâ kuntum ta’melûn:419 “(Eğer yaptığınız yalanlamak değilse neydi) Yaptığınız şey nedir (ne yapmak istiyordunuz)?”

Allah bizi ayetlerini yalanlayanlardan eylemesin. Allah bizi ayetleri anlamadan, kavramadan ciddiye almayıp kaçanlardan, ayetlerine karşı kör ve sağır davrananlardan eylemesin inşallah.

Ve vakaal kavlu aleyhim bimâ zalemû fe hum lâ yentıkûn:420 “O gün yaptıkları zulüm yüzünden söylediklerimiz (va’dettiklerimiz) başlarına gelmiştir. Artık onlar konuşamazlar.”

Allah bizi orada kör olanlardan, sağır olanlardan, konuşamayanlardan eylemesin. Rabbinin ayetlerini ciddiye almadığı için Allah’ın konuşmadığı, nazar etmediği kullarından eylemesin. Allah bizi huzurunda toplarken, huzuruna alırken bir dost gibi, bir sevgili gibi huzura aldığı kullarından eylesin. Allah bizi bize bırakmasın. Allah bizi dünyada ve ahirette, huzurunda mahcup eylemesin inşallah.

Men câe bil haseneti fe lehu hayrun minhâ: “Kim (o gün) bir iyilikle gelirse ona ondan daha hayırlısı vardır.” Ve hum min fezein yevmeizin âminûn: “Ve onlar o günün korkusundan emin olurlar.” Ve men câe bis seyyieti fe kubbet vucûhuhum fîn nâr: “Kim de kötülükle gelirse o gün yüzüstü ateşe atılır.” Hel tuczevne illâ mâ kuntum ta’melûn:421 “(Onlara denir ki) Yapmış olduğunuzdan başka şeyle mi cezalandırılacaksınız?”

İnnemâ umirtu en a’bude rabbe hâzihil beldetillezî harremehâ: “Muhakkak ki ben bu beldenin, onu saygın kılan rabbine âbd olmakla emrolundum.” Ve lehu kullu şey’: “(Bir de de ki) Her şey onundur (Allah’a aittir).” Ve umırtu en ekûne minel muslimîn: 422 “Ve ben Müslümanlardan olmakla emrolundum.”

Ve en etluvel kur’ân: “Ve Kur’an’ı okumakla (emrolundum).” Fe menihtedâ fe innemâ yehtedî li nefsih: “Artık kim hidayeti kabul ederse ancak kendi nefsi için (kendisi için) kabul etmiştir.” Ve men dalle fe kul innemâ ene minel munzirîn:423 “(Kabul etmeyip) Dalâlette kalanlara da deki: Ben sadece bir uyarıcıyım (sizi uyardım).”

Ve kulil hamdu lillâh: “Ve de ki: Hamd Allah’a mahsustur.” Seyurîkum âyâtihî fe ta’rifûnehâ: “O size ayetlerini gösterecek, siz de onu tanıyacaksınız (anlayacaksınız).” Ve mâ rabbuke bi gâfilin ammâ ta’melûn:424 “Ve rabbin yaptıklarınızdan gafil değildir.”

Sadakallahulazim

Allah bizi gafillerden eylemesin inşallah. Allah bizi kendisine hamd edenlerden eylesin inşallah. Allah bizi uyarıcılardan, ayetlerini okuyup davet edenlerden, hidayeti kabul edip insanlara da kabul ettirenlerden eylesin inşallah. Allah bizi Müslümanlardan; kendisine teslim olanlardan, her şeyin Allah’a ait olduğuna iman edenlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Nisâ /142 ↩
  2. Nisâ /142 ↩
  3. Nisâ /143 ↩
  4. Nisâ /143 ↩
  5. Nisâ /144 ↩
  6. Nisâ /145 ↩
  7. Nisâ /146 ↩
  8. Nisâ /146 ↩
  9. Nisâ /147 ↩
  10. Tâhâ /1-3 ↩
  11. Tâhâ /14 ↩
  12. Tâhâ /15 ↩
  13. Tâhâ /16 ↩
  14. Tâhâ /99-104 ↩
  15. Tâhâ /108-109 ↩
  16. Tâhâ /124-125 ↩
  17. Tâhâ /126-127 ↩
  18. Vâkıa /3 ↩
  19. Vâkıa /7 ↩
  20. Vâkıa /8-10 ↩
  21. Vâkıa /11-14 ↩
  22. Vâkıa /83-87 ↩
  23. Vâkıa /88-95 ↩
  24. Vâkıa /96 ↩
  25. Neml /1-2 ↩
  26. Neml /3 ↩
  27. Neml /4-5 ↩
  28. Neml /16 ↩
  29. Neml /17-18 ↩
  30. Neml /19 ↩
  31. Neml /20-21 ↩
  32. Neml /22-23 ↩
  33. Neml /24 ↩
  34. Neml /25 ↩
  35. Neml /26 ↩
  36. En’âm /38 ↩
  37. Neml /27 ↩
  38. Neml /28 ↩
  39. Neml /28 ↩
  40. Neml /29-30 ↩
  41. Bakara /74 ↩
  42. Buhârî, Cihâd, 71; Hacc, 504; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 3/140. ↩
  43. Neml /77-79 ↩
  44. Neml /80 ↩
  45. Neml /81 ↩
  46. Neml /83-84 ↩
  47. Neml /85 ↩
  48. Neml /89-90 ↩
  49. Neml /91 ↩
  50. Neml /92 ↩
  51. Neml /93 ↩