close

7.Bölüm (A’RÂF - YÂSÎN SÛRELERİ)

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Allah’ın ayetlerine tövbeyle, istiğfarla cevap vermeye çalışıyorduk. Tövbe başka, istiğfar başka bir şeydir. Tövbe dönmek demektir; yani hatadan ve yanlıştan Allah’a, Allah’ın emrine dönmek demektir. İstiğfar ise Allah’ın affetmesi, mağfiret etmesi için yapılan özür beyanıdır. Bu sohbetimizde de yine tövbe ve istiğfarla cevap vermeye çalıştığımız ayetlere şükürle, hamdle ve tesbihle devam edeceğiz inşallah.

Hepimiz biliyoruz ki Ramazan ayında mukabele yapmak vardır. Mukabele; karşılıklı Kur’an okumaktır. Mukabelede imam veya başka biri Kur’an okur, ötekileri de ona mukabele eder. Mesela; Cebrail (a.s.) Allah’ın ayetlerini okumuş, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de ona mukabele etmiştir. Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ayetleri okumuş, Cebrail (a.s.) ona mukabele etmiştir.

Bizim ise “Ayetlere Dua ve İstiğfarla Cevaplar” sohbetiyle yaptığımız şey sadece mukabele yapmak değil aynı zamanda rabbimizle mukabele yapabilmemiz için bir eğitimdir. Mukabeleyi rabbimizle yapmamız gerekir. Allah’ın ayetlerine cevap vermek; Allah ile mukabele yapmak demektir. Kur’an okuduğumuzda Allah bizimle o anda konuşur, bu nedenle önce ayetleri okuyor sonra da ayetlere cevap veriyoruz; yani mukabele yapıyoruz. Gerçek, hakiki bir mukabele böyledir. Dolayısıyla yeni bir şey icat etmiyoruz, zaten işin özü böyledir, mü’minler, Müslümanlar olarak zaten böyle yapmamız gerekir. Misal; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz namazda bile ayet okurken okuduğu ayete mutlaka cevap verirdi. Sadece namazda değil namazın dışında da ayetlere cevap verirdi.

Örnek vermek gerekirse; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz elem neşrah leke sadrek: “Senin göğsünü açmadık mı?” Ve vedagnâ anke vizrek:236 “Senin üzerindeki yükü kaldırmadık mı” ayetlerini ne zaman okusa cevap olarak “evet, ya rabbi! Göğsümü açtın, yükümü hafiflettin, üzerimden kaldırdın” der, ayetleri bu şekilde cevaplardı.

E lem yecidke yetîmen fe âvâ: “Seni yetim bulup barındırmadı mı?” Ve vecedeke dâllen fe hedâ:237 “Seni yolunu kaybetmiş olarak bulup hidayete erdirmedi mi” ayetlerini okuyunca da “evet, ya rabbi! Beni yetim bulup barındırdın, yolunu kaybetmiş olarak bulup bana hidayeti verdin” derdi. Aynı şekilde Vestagfirillâh:238 “Allah’a istiğfar et” ayetine “hemen istiğfar ediyor, tövbe ediyorum ya rabbi” deyip cevap verirdi.

Bu hitap, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Vestagfir li zenbik:239 “Günahlarına istiğfar et.” Allah bunu peygamberine söylüyor! Buradan da anlamamız gerekir ki hiç kimse günahsız ve yanlışsız değildir. Herkesin yapması gereken şey günahlarına istiğfar etmektir. Peygamber de olsa, Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e istiğfar etmeyi emretmiştir; çünkü hatasız, kusursuz, eksiksiz hiç kimse yoktur. Belki de kul olarak en çok istiğfara ihtiyacımız vardır. Peygamberlerin en öndeki vasıfları istiğfar etmeleridir, dolayısıyla ümmetlerine miras olarak istiğfarı bırakmışlardır. Bize de düşen; devamlı olarak rabbimize istiğfar etmektir.

Allah ayet-i kerimede “duanız olmasa (davetiniz olmasa) rabbim size neden kıymet versin”240 buyurur. Demek ki kıymetimizi, değerimizi duamızdan, Allah’ı davet edişimizden alıyormuşuz!

Peki, Allah’ı nasıl davet ederiz?

Allah’a “ya rabbi! Beni mağfiret et” dediğimizde bizi mağfiret etmesi için rabbimizi davet etmiş oluruz. Bununla beraber “ya rabbi! Beni affet” ya da “bana şunu ikram et” dediğimizde yine rabbimizi davet etmiş, dua etmiş oluruz. “Dea” kelimesi duayı da daveti de birden kapsar.

Rabbimize dua ediyoruz ki rabbimiz bizi ciddiye alsın, rabbimizin katında bir kıymetimiz, değerimiz olsun. Rabbimizin emrettiği gibi, sevdiği gibi rabbimizi davet edip rabbimize dua edeceğiz ki kulluk vazifemizi yerine getirmiş olalım. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “dua; ibadetin özüdür, iliğidir, beynidir”241 buyurmuştur. Bütün ibadetler duadır. Dua; aynı zamanda niyettir. Niyeti olmayan ibadet, ibadet olmaz. Biz de bundan dolayı “Ayetlere Dua ve İstiğfarla Cevaplar” sohbetimizde hep beraber istiğfar ediyor, tövbe ediyor, dua ediyor, rabbimizi davet ediyor ve rabbimize, rabbimizin vahyine mukabele ediyoruz.

Geçen sohbetimizde mukabeleyi A’râf Suresi’yle yapmıştık. Bu sohbetimizde de A’râf Suresi’yle mukabeleye devam edeceğiz inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

a’râf sûresi

Vetlu aleyhim nebeellezî âteynâhu âyâtinâ: “O kimsenin haberini anlat ki ona ayetlerimizi vermiştik.” Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e anlatmasını buyurmuştur. Allah ayetlerini Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e nasıl vermişse bize de öyle vermiştir. Fenseleha minhâ: “Ama o ondan (ayetlerden) sıyrılıp çıktı.” Ayetlerden yüz çevirdi. Fe etbaahuş şeytan: “Şeytan onu peşine taktı.” O, şeytana tabi oldu. Biri Allah’ın ayetlerinden çıkar, sıyrılırsa ona kalan tek şey şeytana tabi olmak olur. Fe kâne minel gâvîn:242 “Sonra haddini aşan azgınlardan oldu.”

Senin ayetlerinden sıyrılıp çıkmışsak, ayetlerinden yüz çevirmişsek, ayetlerini ciddiye almamış, dinlememiş, dinlemek için bir çaba, gayret sarf etmemişsek, farkında olmadan şeytana tabi olmuş, şeytanın peşine düşüp haddimizi aşmış, şeytanla beraber azgınlık yapmışsak, ayetlerin dışında bir hayat yaşamış, insanlara da böyle bir hayatı tavsiye etmişsek senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi!

Ve lev şi’nâ le rafa’nâhu bihâ: “Eğer dileseydik (ve o dileseydi) biz de onu onunla (o ayetlerle) ref ederdik (yüceltirdik).” Onu en yüksek makama ulaştırırdık. Ve lâkinnehû ahlede ilel ard: “Ama o arza (toprağa) saplandı.” Yani dünya malını, dünya hayatını tercih etti. Vettebea hevâh:243 “O, hevasına (nefsinin arzusuna, isteğine) tabi oldu.”

Böyle birinin durumu nedir?

Fe meseluhu ke meselil kelb: “Onun misali tıpkı köpek gibidir.” İn tahmil aleyhi yelhes: “Üstüne varsan (ona Allah’ın ayetlerini anlatsan, onu doğruya davet etsen) dilini çıkarıp solur (ağzından salya akar).” Ev tetrukhu yelhes:244 “Onu bıraksan da dilini çıkarıp solur (ağzından salya akar).” Çünkü Allah’a kul olmayı becerememiştir, bu yüzden de sağa sola saldırıp havlar. Köpeğin hırladığı gibi o da yanından geçenlere hırlar; çünkü dünyayı tercih etmiş, nefsinin hevasına tabi olmuş ve Allah kendisine ayetlerini verdiği hâlde o, ayetlerden yüz çevirip ayetleri yok saymıştır. Allah böyle yapanlar için “köpek gibi dilini çıkarıp solur” buyurdu! Tabir-i caizse ağzından kuduz köpek gibi salya akar.

Allah katındaki yerini öğrenmek isteyenlerin yapması gereken şey Allah’ın ayetlerini okumak ve rabbini dinlemektir. Allah böyle yapmayanlara insan muamelesi yapmaz. Allah “onun misali köpek gibidir” dediği birine hiç insan muamelesi, Hz. İnsan muamelesi yapar mı? -Elbette ki yapmaz!

Bunu yaşadığımız dünyadan anlarız. Hâlimiz ortadadır; mü’minler, Müslümanlar devlet kurma, memleketler işgal etme, hükümet kurma adına birbirlerine sadece havlıyor, dilini çıkarıp soluyorlar! Fırsat bulduklarında da kuduz köpekler gibi ısırıyorlar! Böyleleri insan olmayı kaybetmiştir, dolayısıyla “rabbim beni bu dünyaya ne için göndermiş” deyip kendilerini hesaba çekmezler.

Allah ayetlerinde “asıl hayat ahiret hayatıdır.”245 “Allah ölümü ve hayatı yarattı ki hanginiz daha güzel yaparsınız diye”246 buyurduğu hâlde biz insanlar olarak dünyayı, dünyadaki saltanatları tercih ettik ve dünyayı cennete çevirmeye çalışıyoruz! Allah “kim bir insanı haksız yere öldürürse bütün insanlığı öldürmüştür”247 buyurmadı mı! Neden rabbini dinlemiyorsun! Allah “kim bir mü’mini kasıtlı olarak öldürürse cezası ebedi cehennemdir ve Allah ona gazap etmiş, lanet etmiştir”248 buyurmadı mı! Sen ise hâlâ kalkmış “ben bunu Allah için yapıyorum” diyorsun, Allah sana böyle yapmanı mı söyledi! Senin ilahın kimdir! Sen bunları hangi kitaptan okuyorsun!

Hâlimiz ortadadır. Bu hâlimiz rabbimizin ayetlerinden sıyrılıp çıktığımız içindir.

Allah bizi aklını başına alan kullarından eylesin inşallah. Kendisine gelen Allah’ın vahyini dinleyen, Allah’ın ayetlerinden sıyrılmayan, kaçmayan, yüz çevirmeyen kullarından eylesin inşallah. Allah bizi ayetlerine, ipine sımsıkı sarılanlardan eylesin. Sımsıkı sarılıp rabbine, rabbinin rızasına giden yolda yürüyenlerden eylesin inşallah.

Evet, Allah kendisine ayetlerini verdiği hâlde ayetlerden yüz çeviren, ayetlerini yok sayanların hâlini bir misalle anlatmış, “onun misali tıpkı köpek gibidir, üzerine varsan da varmasan da köpek gibi dilini çıkarıp solur” buyurmuştu. Ayet devam ediyor. Zâlike meselul kavmillezîne kezzebû bi âyâtinâ: “İşte, ayetlerimizi yalanlayan kavmin hâli böyledir.” Faksusîl kasasa leallehum yetefekkerûn:249 “Kıssayı anlat, umulur ki tefekkür ederler.” Umulur ki tefekkür edip Allah’ın ne anlatmak istediğini anlarlar.

Bizden ne istediğini, bize ne anlatmak istediğini anladık ya rabbi! Anladık ve gerekeni yapacağız ya rabbi!

Sâe meselenil kavmullezîne kezzebû bi âyâtinâ ve enfusehum kânû yazlimûn:250 “Ayetlerimizi yalanlayan kavmin hâli ne kötüdür! Onlar kendi nefislerine zulmetmektedirler.”

Men yehdillâhu fe huvel muhtedî: “Allah kimi hidayete erdirirse (kim Allah’ın hidayeti ile, vahyiyle hidayete ererse) hidayeti bulan odur.” Ve men yudlil: “Kimi de dalâlete düşürürse.” Kim Allah’ın ayetlerinden yüz çevirirse dalâlete düşmüştür, sapıtmış, yoldan çıkmıştır. Fe ulâike humul hâsirûn:251 “İşte, hüsrana uğrayanlar onlardır.”

İnsanların çoğu cehennemliktir. Allah onların çoğalmasına müsaade eder; çünkü var olma, beşer olma tercihini kendileri yapmıştır; yani kendileri ana rahmindeki yarışı kazanıp beşer olmuştur. Allah da onların çoğalmasına müsaade eder; ama onların çoğu cehennemliktir.

Ve lekad zere’nâ li cehenneme kesîren minel cinni vel ins: “And olsun insanların ve cinlerin çoğunu cehennem için yarattık.” Lehum kulûbun lâ yefkahûne bihâ: “Onların kalpleri vardır, onunla anlamazlar.” Ve lehum a’yunun lâ yubsırûne bihâ: “Onların gözleri vardır, onunla görmezler.” Yani hikmetle bakmaz, doğruyu anlamaz, Allah’ın inzal ettiği, afaktaki ve enfüsteki ayetleri okumazlar. Ve lehum âzânun lâ yesmeûne bihâ: “Onların kulakları vardır, onunla işitmezler.” Onlar hakkı, Allah’ın vahyini işitmezler. Ulâike kel en’am: “İşte, onlar hayvanlar (davarlar) gibidirler.” Bel hum edallu: “Hatta onlar (hayvandan) daha aşağıdırlar.” Ulâike humul gâfilûn:252 “İşte, onlar gafil olanlardır.” Onlar Allah’ın ayetlerinden, Allah’tan gafil olanlardır, Allah’tan yüz çevirip Allah yokmuş gibi yaşayanlardır.

Ve lillâhil esmâul husnâ fed’uhu bihâ:253 “En güzel isimler Allah’a aittir (bütün güzellikler Allah’ındır, Allah’a aittir). Ona onlarla (o güzel isimlerle) dua edin.”

Biz de Allah’ın El Esmau’l Husna’sıyla, güzel isimleriyle Allah’a dua ediyoruz.

Sen rahman ve rahimsin ya rabbi! Bizi rahmetinin içine al ya rabbi! Sen ğafursun ya rabbi! Bizi mağfiret et, mağfiretinin içine al ya rabbi! Sen tevvabsın ya rabbi! Sen tövbe edenleri seversin, tövbemizi kabul et, sana döndük ya rabbi! Sen kerimsin, sen ekremsin ya rabbi! Bize ikram et, bizi kerim kıl, bizi ikram edenlerden eyle ya rabbi! Güzel isimlerinin üzerimizde tecelli etmesi için bize yardım et ya rabbi! Güzel isimlerini bize ihsan et, ikram et ya rabbi! Sen ekrem-el ekreminsin ya rabbi!

Ve zerûllezîne yulhıdûne fî esmâihi: “Onun isimlerinde (Allah’ın isimlerinde) aşırı gidenleri bırakın.” Se yuczevne mâ kânû ya’melûn:254 “Onlar yaptıklarından dolayı cezalandırılacaklar.” Allah’ın isimlerinde aşırı gitmek; Allah’ın zatına yakışmayan herhangi bir ismi, sıfatı Allah’a yakıştırmaktır. Allah kendini hangi isimle vasıflandırmışsa Allah’ın ismi odur. Hangi isimle de vasıflandırmamışsa o isim Allah’a ait değildir. Şayet biri de Allah’ın isimlerini bilmezse kendi kendine Allah’a isimler yakıştırır.

Allah kendini tanıtıp ayet-i kerimelerde subhânallâhi ammâ yuşrikûn:255 “Allah onların şirk koştuklarından münezzehtir.” Subhânallâhi ammâ yasifûn:256 “Allah onların vasıflandırmalarından münezzehtir (beridir)” buyurmuştur. Yani senin kendi kendine hayal ettiğin, Allah değildir! Allah senin vasıflandırmalarından münezzehtir ve her türlü yakıştırmalarından, şirk koşmalarından beridir. Bütün El Esmau’l Husna Allah’a aittir, dolayısıyla Allah’ı tanımak istiyorsan, onun kendini vasıflandırdığı isimlerinden, Allah’ın kendisini tanıttığı gibi tanıman gerekir. Yoksa Allah’ı kendi kendine hayal etmiş olursun ki bu hayal ettiğin de Allah olmaz.

Seni, bilmeden sana yakışmayan bir isimle isimlendirip vasıflandırdıysak bunun için senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi!

Ve mimmen halâknâ ummetun yehdûne bil hakk: “Sizden yarattığımız bir ümmet (bir cemaat, bir kavim) vardır ki hakka hidayet ederler.” Ve bihî ya’dilûn:257 “Onu adaletle (hak ile, dosdoğru olarak yaparlar).” Yolu neyle gösterirler? -Elbette ki Allah’ın ayetleriyle gösterirler.

Vellezîne kezzebû bi âyâtinâ: “Ve ayetlerimizi yalanlayan o kimseleri de.” Se nestedricuhum min haysu lâ ya’lemûn:258 “Bilmedikleri yerden tedrici olarak (yavaş yavaş) helâka yaklaştıracağız.”

Ve umlî lehum: “Onlara mühlet veririm.” İnne keydî metîn:259 “(Ama bu mühletin sonunda) Muhakkak ki (onlara) azabım çok şiddetlidir.”

E ve lem yanzurû fî melekûtis semâvâti vel ardı ve mâ halakallâhu min şey’: “Onlar göklerin ve yerin ve Allah’ın yarattığı her şeyin mülkiyetinin Allah’a ait olduğunu görmediler mi!” Bakmadılar mı, bunu anlamadılar mı! Allah her neyi yaratmışsa hikmetle bakıp onun Allah’a ait olduğunu anlamadılar mı!” Ve en asâ en yekûne kadıkterebe eceluhum: “Ecellerinin yaklaşmış olabileceğini anlayamadılar mı!” Fe bi eyyi hadîsin ba’dehu yu’minûn:260 “Artık bu sözden sonra neye iman edecekler!”

Ecelimizin yaklaştığını şimdiye kadar anlamadıysak, indirdiğin vahye gerektiği gibi iman edemediysek, en güzel isimlerin sana ait olduğunu anlayamadıysak bunun için senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi!

Men yudlilillâhu fe lâ hâdiye leh: “Allah bir kimseyi dalâlette bırakmışsa onu hidayete erdirecek hiç kimse yoktur.” Yani Allah’ın hidayeti ile hidayete ermeyen biri hidayette olamaz, hiç kimse de onu hidayete erdiremez. Ve yezeruhum fî tugyânihim ya’mehûn:261 “Onları (Allah’ın ayetlerini, vahyini kabul etmeyenleri) o tuğyanları içinde bırak. Bırak onlar (daldıkları bataklıkta) bocalasınlar.”

Huvellezî halakakum min nefsin vâhıdetin ve ceale minhâ zevcehâ li yeskune ileyhâ: 262 “O, sizi bir nefisten yaratan sonra da gönlü sükûn bulsun diye ondan eşini yaratandır.”

Gönlümüz sükûn bulsun diye Allah bize eş vermiş; ama biz birbirimize sükûnet olmak yerine tam tersine zahmet oluyor, azap oluyoruz. Belki de bu hâlimiz ne istediğimizi bilmediğimizden dolayıdır. Eğer asıl hayatın ahiret hayatı olduğunu, eşimizin bizim için ahiret arkadaşı olduğunu anlasaydık, eş olmanın gereğinin beraber ebedi hayatı kazanmak için birbirine yardım eden iki arkadaş, iki dost, iki sevgili, iki sırdaş olmak olduğunu anlasaydık, Allah yolunda, ahiret yolunda birbirimize yardımcı olup destek olsaydık o zaman gönlümüz birbirimizin yanında huzur bulur, sükûn bulurdu; ama derdimiz dünya olduğu için “niye bu yok, niye şu eksik, niye şunu şöyle yaptın, niye böyle yapmadın, nerde kaldın, niye geç geldin” diyoruz. Böyle yapınca da ailemizde sükûn yerine tam tersine bir huzursuzluk, bir kaos oluşuyor. Hatta öyle ki birbirimizi görmeyelim diye çaba, gayret sarf ediyoruz. Allah’ın, gönlü yanında huzur bulsun, sükûn bulsun, diye helal kıldığı eşler olarak birbirimize sükûn değil, huzur değil, huzursuzluk veriyoruz! Evlilik bu mudur!

Farkında olmadan birbirimizi üzdüysek, kırdıysak, birbirimize huzursuzluk verdiysek, rabbimizin muradı üzerimizde, ailemizde gerçekleşmediyse, rabbimizin rızasını kazanamadıysak bundan dolayı rabbimizden af diliyor, mağfiret diliyoruz. Allah yuvamıza, evimize huzuru, sükûnu ihsan etsin inşallah. Evimiz Allah’ın evlerinden bir ev olsun inşallah.

Bir de Allah ailedeki çocuk isteğini ve ailenin çocuklarına olan tavırlarını beyan eder. Fe lemmâ eskalet deavâllâhe rabbehumâ: “Ne zaman (gebeliği) ağırlaşınca ikisi beraber (o eşler) rableri olan Allah’a dua ederler.” Lein âteytenâ sâlihan le nekûnenne mineş şâkirîn:263 “Bize iyi bir çocuk verirsen sana şükreden kullardan olacağız (deyip dua ederler).”

Fe lemmâ âtâhumâ sâliha: “Allah onlara iyi bir çocuk verince ise.” Cealâ lehu şurakâe fîmâ âtâhumâ: “Kendilerine verdiği şeyde (çocuk konusunda) ona ortak koşmaya başlarlar.” Fe teâlâllâhu ammâ yuşrikûn:264 “Allah onların ortak koşmalarından e’âladır (münezzeh ve yücedir).” Allah bu ayetleri bize söylüyor ve hikâye olsun diye bize anlatmıyor. Allah bize bunları söylüyorsa o hâlde ders almamız, anlamamız gereken şeyler var demektir.

Peki, bir anne veya baba, evladını Allah’a nasıl ortak koşar?

Onu Allah’tan daha çok sever, onun hesabını yaparken Allah’ın hesabını yapmaz, yapamaz, bunun yerine “ben çocuklarımın geleceğini düşünüyorum” der. Aynı şekilde Allah’ın verdiği kula şükretmesi ve çocuğunu Allah’a bir kul olarak, âbd olarak yetiştirmesi gerekirken çocuğunun önüne dünyayı koyup “çalış, önemli olan dünya hayatını kazanmaktır” der. Böylelikle hem kendi nefsini hem de çocuğunu Allah’a ortak koşar.

Bir de sevgide çocuğunu Allah’a ortak koşar ve kendini onun rabbi zanneder. Bu hem anne hem de baba için aynıdır. Çocuğunu öyle bir sahiplenir ki onu Allah’a emanet edemez. Rızık konusunda da çocuğun geleceği konusunda da evladını Allah’a emanet etmez; çünkü iman etmemiştir, Allah’a güvenmiyordur.

Çocuğumuzu senin önüne koyup onu sevmemiz gerekenden daha fazla sevdiysek, çocuğumuzun önüne ahireti değil de dünyayı koyduysak, onu sana şirk koştuysak, onunla nefsimizi sana şirk koştuysak bunun için tövbe ediyor, istiğfar ediyor, senden af ve mağfiret diliyoruz ya rabbi!

Allah, çocuklarını Allah’a şirk koşanların hâlini beyan eder. Ve in ted’ûhum ilel hudâ lâ yettebiûkum: “Onları hidayete davet etseniz size uymazlar (hidayete tabi olmazlar).” Sevâun aleykum e deavtumûhum em entum sâmitûn:265 “Onları davet etseniz de sussanız da (davet etmeseniz de) sizin için birdir.” Onları ha davet etmişsin, ha etmemişsin, onlar bildiklerini yapmaya devam ederler.

Allah bizi böyle bir durumdan muhafaza eylesin inşallah. Allah bizi hatasını, kusurunu, günahını, yanlışını anlayıp tövbe ve istiğfar edenlerden eylesin inşallah.

Allah bu ayette ise mü’minleri tarif eder. İnne veliyyiyallâh: “(Mü’minler derler ki) Muhakkak ki benim velim (dostum) Allah’tır.” Ellezî nezzelel kitâb: “Kitabı indiren odur.” Bu kitabı bana indiren odur. Ve huve yetevelles sâlihîn:266 “O, salihlerin (nefsini ıslah edenlerin) velisidir.” Allah barıştakilerin; nefsiyle, Allah ile, resulüyle, Allah’ın vahyiyle, kitabıyla barışık olanların velisidir. O hâlde biri “benim velim Allah’tır” diyemiyor, ona güvenmiyor, kendini Allah’a teslim edemiyorsa Allah’ın ayetlerini yalanladığı, Allah’ın kendisine indirdiği kitabını kabullenemediği, kitabı ciddiye almadığı içindir.

Örnek vereyim; hep birlikte Allah’ın vahyine dua ve istiğfarla cevap vermek için burada toplandık. Burada rabbimizin ayetlerine nasıl karşılık vereceğimizi bilelim diye Allah’ın ayetlerini anlatmaya çalışıyorum yahut farklı bir şey anlatsam bile herhangi bir kardeşimizin beni dinlemediğini görsem “beni ciddiye almadı” der ve kesinlikle ona kızarım. Hâl böyleyken konuşan Allah olunca, âlemlerin rabbi kuluyla konuşunca kulu da onu dinlemezse Allah ona gazap etmez mi! Kendi üzerimizden düşündüğümüzde bunu hemen anlarız. Allah bize öğretmediği bir şeyi anlamamızı bizden beklemez. Allah konuştuğunda hâşâ “konuşmana gerek yok, biz zaten biliyoruz” diyebilir miyiz! O bize öğretmeden biz nerden bileceğiz, nasıl anlayacağız!

Bilmeden, farkında olmadan ayetlerini dinlemediysek, ayetlerin okunurken başka bir şeyle meşgul olduysak bunun için senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi!

Bize bu kitabı indiren Allah’a hamd olsun. Kitabını bize hidayet kılan, nur kılan, şifa kılan Allah’a hamd olsun.

Ve immâ yenzeganneke mineş şeytâni nezgun: “Şeytandan bir vesvese seni dürterse.” Festeiz billâh: “Hemen Allah’a sığın.” İnnehu semîun alîm: 267 “Muhakkak ki Allah, semi’ ve âlimdir (her şeyi işiten ve her şeyi bilendir).” Yani Allah senin durumunu işitir ve bilir, dolayısıyla Allah’a sığındığında Allah hemen müdahale eder. Bu herkes için, hepimiz için geçerlidir. Şeytan bir konuda bizi vesveseyle dürttüğünde hemen Allah’a sığınmamız gerekir.

İnnellezînettekav izâ messehum tâifun mineş şeytâni tezekkerû: “Muhakkak ki o muttakiler (takva sahipleri) kendilerine şeytandan (şeytan taifesinden) bir vesvese dokunduğu zaman hemen tezekkür ederler.” Hemen “bu nerden geldi” diye düşünürler. Fe izâhum mubsirûn:268 “Hemen basiretle bakarlar.” Mubsirûn; göz kesilir, her tarafı göz olur, manasına gelir; yani takva sahipleri kendilerine şeytandan bir vesvese geldiği zaman hemen aklıyla düşünür, gözüyle, gönlüyle, ilmiyle, hikmetle bakıp onun şeytandan olduğunu anlar ve ona “dur” derler.

Takva sahibi, veli demektir. Veli bile yanlış yapabilir, bir anlığına şeytanın herhangi bir vesvesesine kapılabilir; ama kendisine gelenin şeytandan olduğunu hemen anlar. Velinin bunu hemen anlaması yanlış yapmadığı manasına gelmez. Veli yanlış yapar, düşer; ama düşünce bunun şeytandan olduğunu anlayıp hemen kalkar. Bazen düşmeden kalkar, düşmeden bunun farkına varır. Bazen de düşünce farkına varır ve kalkar; yani şeytanın vesvesesi onda uzun süre etkili olmaz, devam etmez.

Aynı şekilde ailevi sorunlar da böyledir. Genel olarak baktığımızda birinin “bir” dediğine öteki “iki” der, böylelikle küçücük bir şeyi büyütür ve onu büyük bir sorun hâline getirirler. Oysaki birinin söylediğine öteki cevap verdiğinde hemen ikisinin de şeytanın, evlerinde olduğunu ve kendilerine vesvese vermeye çalıştığını anlamaları gerekirdi. Anlaşmazlığı sürdürmenin, şeytana uymanın ne anlamı vardır! Böyle bir durumda anlaşmazlığı hemen bitirip eûzubesmele çekmek ve bunun şeytandan olduğunu anlamak gerekir.

Şeytan, evlerimizde huzursuzluk çıkarmak ister. Öyle ki onunla uğraşalım, birbirimizle uğraşalım da ebedi hayatımızı unutalım, Allah’ın hesabını yapmayalım, onun tuzağına düşelim, birbirimize kırıcı sözler söyleyelim, hakaret edelim, böylece birbirimizden uzaklaşalım. Şeytanın istediği budur, genel olarak baktığımızda evlerimizde olan da budur!

Ve ihvânuhum yemuddûnehum fîl gayy: “(Şeytan) Kendi arkadaşlarını (kardeşlerini) o azgınlık noktasında destekler.” Yani biri yanlış bir şey söylediğinde yahut yaptığında şeytan onu desteklemeye başlar. O yanlışı söyleyen yahut yapan, şeytanın peşinden giderse şeytanın kardeşi olur. Summe lâ yuksirûn:269 “Sonra (şeytan onların) yakalarını bırakmaz.” Şeytan onun yakasından tutar, artık bırakmaz. Bir kere şeytanın peşine takıldı, ona kardeş olmayı kabul etti ya, artık şeytan onun peşini bırakmaz. Oysaki şeytan, elini onun yakasına atar atmaz, onun hemen “düş yakamdan” deyip şeytandan Allah’a sığınması gerekirdi.

Şimdiye kadar şeytan bize vesvese verdiğinde sana sığınmak yerine şeytanın peşine takıldıysak, farkında olmadan şeytana arkadaş, kardeş olup onun peşinden gittiysek, yakamızı şeytanın eline verdiysek, o da bizi yerde süründürdüyse senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Bu yanlışa düştüğümüz için pişmanız, bir daha ona taviz vermeyeceğimize söz veriyoruz ya rabbi!

Allah bu hitabı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e yapar. Kul innemâ ettebiu mâ yûhâ ileyye min rabbî hâzâ besâiru min rabbikum ve huden ve rahmetun li kavmin yu’minûn:270 “De ki: Ben rabbimden bana vahyolunana tabi olurum ki bu vahiy iman eden kavim için hidayet ve rahmettir, rabbinizden gelen basiretlerdir.” Biri rabbinden gelen vahyi kabul edemediyse, ondan yüz çevirip, onu yalanladıysa, inkâr ettiyse bu durumda hem hidayetten hem de rahmetten mahrum kalır.

Ve izâ kuriel kur’ânu festemiû lehu ve ensıtû: “Kur’an okunduğu zaman susun ve onu dinleyin.” Hem diliniz, hem gönlünüz, hem de nefsiniz sussun. Onu dinleyin ve anlamaya çalışın. Leallekum turhamûn:271 “(Böyle yaparsanız) Rahmete ereceğinizi umabilirsiniz.” O zaman rahmeti kazanır, Allah’ın rahmetine layık olursunuz; ama Allah’ın vahyini, Kur’an’ı dinlemezseniz Allah’ın rahmetinden mahrum kalırsınız; çünkü vahiy rahmettir.

Ayetlerin okunurken nefsimizi, gönlümüzü susturamadıysak, susamadıysak, bu yüzden de rahmetten mahrum kaldıysak senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Bundan sonra ayetlerin okunduğunda, Kur’an okunduğunda susup dinleyeceğimize söz veriyoruz ya rabbi! Vahyin rahmetiyle bize rahmet et ya rabbi! Vahyi gönlümüze şifa et, yolumuzu gösteren hidayet yap ya rabbi!

Evet, Allah “Kur’an okunduğunda susun dinleyin” buyurduktan sonra bir de “rabbini zikret” buyurur. Vezkur rabbeke fî nefsike tedarruan ve hîfeh: “İçinden yalvararak ve korkarak (ürpererek) rabbini zikret.” Ve dûnel cehri minel kavli bil guduvvi vel âsâl: “Yüksek olmayan bir sesle (cehri olmadan, rabbinle baş başa kalarak) gece gündüz rabbini zikret.” Ve lâ tekun minel gâfilîn:272 “Ve gafillerden olma!”

Zikirsiz geçen her anımıza tövbe ediyor, istiğfar ediyoruz ya rabbi! Sana bütün gönlümüzle yalvararak, senden korkarak, haşyet duyarak gece gündüz seni zikredeceğimize, seni unutmayacağımıza, gafillerden olmayacağımıza söz veriyoruz. Bizi gafillerden eyleme ya rabbi! Bizi zikri daim olan kullarından eyle, daimî olarak seninle beraber olanlardan eyle ya rabbi! Bizi senin huzurunda olduğunu unutmayanlardan eyle ya rabbi!

İnnellezîne inde rabbike lâ yestekbirûne an ibadetih: “Muhakkak ki rabbinin katında olanlar ona kulluk etmekten büyüklenmezler.” Ve yusebbihûnehu ve lehu yescudûn:273 “Onu tesbih ederler ve yalnız ona secde ederler.” Rabbinin katında olanlar ona ibadet etmekten, onu zikretmekten, tekbir etmekten, tesbih etmekten, ona secde etmekten büyüklenmez, kibirlenmezler. Bunlar meleklerdir. Bir de rabbinin huzurunda olanlar ve rabbiyle beraber olanlardır. Gerisi de buna tenezzül etmeyip “benim Allah’ı zikretmeye, tesbih etmeye, tekbir etmeye ihtiyacım yok” diyerek kibirlenenlerdir. Allah ile beraber olanlar ise asla kibirlenmezler.

Kebir olan sensin ya rabbi! Bizi kibirlenenlerden eyleme ya rabbi!

yâsîn sûresi

Yâ sîn. Vel kur’ânil hakîm: “Yâ sîn (ey insan, ey Hz. İnsan)! Hikmet dolu Kur’an’a yemin olsun ki.” İnneke leminel murselîn: “Muhakkak ki sen (Allah’ın) gönderdiği resullerindensin.” Alâ sırâtın mustekîm: “Sırat-el mustakim üzeresin.” Tenzîlel azîzir rahîm:274 “(Bu kitap) Azîz ve rahim olanın (rabbinin) indirdiği (hikmet dolu kitaptır).” Demek ki hikmet ehli olabilmek için Allah’ı dinlemek gerekiyormuş!

Allah ayet-i kerimede “Allah kime hikmeti vermişse ona pek büyük bir hayır vermiştir”275 buyurur. Hikmet, Allah’ın muradını anlamaktır; yani hayatın ne olduğunu, hayatı nasıl yaşamamız gerektiğini, kulluğun ne olduğunu ve nasıl kulluk yapmamız gerektiğini anlamaktır. Aynı şekilde rabbimizi bilmektir, tanımaktır, onun rızasını ve ebedi hayatımızı kazanmaktır. Hakla batılı, doğruyla yanlışı, imanla küfrü, nifakı birbirinden ayırt etmektir. Allah ile bilmek ve Allah ile anlamak demektir.

Allah ile anlayan bir kul öncelikle neyi anlar?

Tabi ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Allah’ın resulü olduğunu, sırat-el mustakim üzere olduğunu, bu kitabın aziz ve rahim olan Allah tarafından indirildiğini, bütün izzetin, şerefin, Allah’a ait olduğunu, kendisinin de izzetini, şerefini Allah’tan alması gerektiğini anlar. Allah azizur rahimdir; yani sen Allah ile şereflenmeye çalış, böyle yaparsan Allah sana şerefini verir; çünkü o rahimdir, dolayısıyla sana rahmetiyle muamele edecektir.

Şimdiye kadar izzetimizi, şerefimizi senin vahyinde, sırat-el mustakimde, resulüne tabi olmakta aramadıysak bunun için senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Sen ğafursun ya rabbi! Sen ğaffarsın ya rabbi! Sen tevvabsın, sen afuvvsun ya rabbi! Sen affetmeyi seversin, bizi affet, mağfiret et ya rabbi!

Li tunzire kavmen mâ unzire âbâuhum fe hum gâfilûn:276 “Babaları neyle uyarılmış ise (onunla) bir kavmi uyarman için (bunu gönderdi). Onlar gafillerdendi.” Bu kitabı babaları uyarılmış, kendileri uyarılmamış bir kavim için gönderdik. Bu ayet genel olarak “babaları uyarılmamış bir kavmi uyarman için bu kitabı indirdik” şeklinde meal edilmiştir. Oysaki ayette geçen “mâ” kelimesi olumsuzluk eki değil, şey manasına gelen “mâ” kelimesidir. Bu yüzden de ayet “onların babaları her neyle, hangi şeyle uyarılmışsa sen de onları o kelimelerle uyar; yani “Allah’a âbd olun ve hiçbir şeyi ona şirk koşmayın, diyerek onları uyar” manasına gelir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de onları Allah’ın azabıyla, gazabıyla uyararak küfürde, nifakta olduklarını onlara bildirecek ve onları Allah’a davet edecek. Şayet onlar bu uyarıyı almaz, Allah’ın vahyini kabul etmezlerse o zaman gazap onlara hak olacaktır.

Bir de Allah bir kavmin iman edip etmeyeceğini bildiği hâlde onlara mutlaka bir resul, bir hidayetçi, bir imam gönderir. Lekad hakkal kavlu alâ ekserihim fe hum lâ yu’minûn:277 “And olsun onların çoğu iman etmezler. (Onlar iman etmediklerinden dolayı) Onlara (azap) sözü hak oldu.”

Neden iman etmezler ve neden onlara azap hak olmuştur? Bunun cevabını Allah veriyor.

İnnâ cealnâ fî a’nâkıhim aglâlen fe hiye ilel ezkân: “Çünkü onların boyunlarında tasmalar vardır. O tasmalar onların çenelerine kadar dayanmıştır.” Fe hum mukmehûn:278 “Bu sebeple başları kalkık durumdadır.” Boyunlarında tasma var demek; onlar kibirlidir demektir. Bu yüzden başlarını kaldırıp diklenirler; yani Allah’ın ayetlerine, resullerine karşı diklenirler. Allah’ın ayetlerini, resullerini dinlemek yerine kibirlenip “onların sözü değil benim bildiğim doğru” derler. Bu nedenle “azap sözü onların üzerine hak olmuştur” buyurdu Allah.

Ve cealnâ min beyni eydîhim sedden ve min halfihim sedden fe agşeynâhum: “(Onlar bu şekilde kibirlenince) Biz de onların önlerine, arkalarına birer set çekip gözlerini perdeledik.” Fe hum lâ yubsırûn:279 “Artık onlar (bu kibirlerinden dolayı) görmezler (anlamazlar).” Set olan şey onların kibirleridir. Kibirleri hem önlerine hem de arkalarına geçer; yani arkalarına bakıp ibret almazlar, önlerine bakıp anlamaya çalışmazlar.

Ve sevâun aleyhim e enzertehum em lem tunzirhum lâ yu’minûn:280 “Onları uyarsan da uyarmasan da onlar için birdir, onlar iman etmezler.” Çünkü Allah’ın ayetlerine karşı kibirlenmişler, Allah’ın ayetlerini ciddiye almamışlar, kendi kendilerine hayal kurup bir ilah edinmişler ve ona da “Allah” demişlerdir. Allah, kitabında konuşup kendini tanıttığı hâlde “yok, öyle değil” derler. Hiç böylelerinden daha münafık, daha müşrik var mıdır!

Bunu bir de en çok dervişler yapar! Hakikatten mahrum olan, kendine “şeyh” diyen sahtekârlar yapar! Evet, bunu en çok onlar yaparlar!

Peki, bunu nasıl yaparlar?

Avama, sıradan insanlara “biz hakikati bulmuşuz, biz özel insanlarız, bize uyarsanız kurtuluşa erersiniz” diyerek yaparlar. Kesinlikle unutmamamız lazım ki kim velayetten bir nimet kazanmışsa kazandığı en küçük bir nimeti bile Allah’ın vahyiyle kazanmıştır. Ötekiler ise sahtekârdır, hilekârdır. Böyleleri insanlara “sizin Allah’ı dinlemenize gerek yok, şöyle yapsanız tamamdır” deyip şeytanın vazifesini yaparak hem kendilerini hem de insanları kandırır, Allah adına hüküm verirler.

Hiç, Kur’an’dan mahrum olan, Allah’ı dinlemeyen, Allah’ın ayetlerini ciddiye almayan bir veli olur mu! Şeytan bile buna güler, şeytan bile insana bu numarayı yapmaz! Böyleleri bir de aşktan, muhabbetten, fenadan, bekadan dem vurur! Oysaki sen kim, aşk kim, sen kim, muhabbet kim! Fenadan, bekadan sen ne anlarsın! İki kitap okudun diye kendini fena bulmuş, beka bulmuş mu zannettin! Hiç böyle bir şey olabilir mi!

Allah’a gidebilmen için Allah’ın ipine sımsıkı sarılman, hatta hiçbir fırtınaya, hiçbir dalgaya taviz vermemen gerekir. Allah’ın ipine sadece elinle değil gönlünle, canınla sarılman ve seni parça parça etseler bile ondan ayrılmaman lazım ki Allah’a varabilesin. Yoksa Allah’a başka türlü varman mümkün değildir.

Kendimize bu şekilde zulmettiysek, Allah’tan başka ilahlar arayıp kendi kendimize ilahlar, putlar ürettiysek, hakikati bilmediğimiz, anlamadığımız hâlde kendimize sahte hakikatler üretip şeytanın peşine takıldıysak, “Allah’ın vahyine gerek yok, ayetleri anlamaya, ayetlere uymaya, peygambere tabi olmaya gerek yok” dediysek veya böyle düşündüysek bu hâlimiz için af diliyor, mağfiret diliyoruz ve bir daha böyle bir hataya, yanlışa düşmekten rabbimize sığınıyoruz. Ürettiğimiz bütün ilahları, bütün putları kırıyor, yok sayıyor, “âlemlerin rabbine Resulullah’ın iman ettiği gibi iman ettik. Allah’ın vahyi olan Kur’an nasıl ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e sırat-el mustakim olduysa bizim de sırat-el mustakimimiz Kur’an’dır” diyoruz.

Evet, Allah son okuduğumuz ayet-i kerimede “sen onları uyarsan da uyarmasan da onlar için birdir, onlar iman etmezler (onlar kendi ürettikleri putlara tapmaya devam ederler)” buyurmuştu. Ayet devam ediyor. İnnemâ tunziru menittebeaz zikre ve haşiyer rahmâne bil gayb: “Sen ancak zikre (Kur’an’a) tabi olan kimseyi (Allah’ın vahyini kabul edenleri) uyarabilirsin. O kimseler ki gaybi olarak Rahman’dan haşyet duyarlar.” Fe beşşirhu bi magfiretin ve ecrin kerîm:281 “İşte, onları mağfiret ve kerim bir ecir ile müjdele.”

Göndermiş olduğun bütün nebilerin, resullerin tövbesiyle tövbe ediyor, istiğfar ediyoruz ya rabbi! Biz de Hz. Âdem (a.s.)’ın söylediği gibi “biz nefsimize zulmettik”282 diyoruz ya rabbi! Hz. Âdem (a.s.)’ın tövbesini hangi isminin hürmetine kabul ettiysen bizim de tövbemizi o isminin hürmetine kabul eyle ya rabbi! Hz. Nuh (a.s.)’ı hangi isminin hürmetine tufandan kurtardıysan bizi de o isminin hürmetine içinde bulunduğumuz küfür tufanından, nifak tufanından, günah tufanından kurtar ya rabbi! Hz. İbrahim (a.s.)’ı Nemrud’un ateşinden kurtardığın gibi bizi de nefsimizin ateşinden, dışarıdaki günah ateşinden, şirk ateşinden, küfür ateşinden kurtar ya rabbi! Hz. Yunus (a.s.)’ı balığın karnından, o karanlıktan kurtardığın gibi bizi de nefsimizin karanlığından, içinde bulunduğumuz cehalet karanlığından kurtar ya rabbi! Onu hangi isminle kurtardıysan bizi de o isminle kurtar ya rabbi! Hz. Musa (a.s.)’ı kavmiyle denizden geçirirken hangi isminle denizi yarıp onları Firavun’un zulmünden kurtardıysan bizi de o isminle nefsimizin, müşriklerin, kâfirlerin, münafıkların zulmünden kurtar ya rabbi! Hz. Eyüp (a.s.)’a şifa verdiğin gibi bizim de yaralarımıza, manevi ve zahiri hastalıklarımıza şifa ver ya rabbi! Duasını kabul ederek hangi isminle ona tecelli edip, onu hastalıklardan kurtardıysan bize de o isminle tecelli edip bizi hastalıklarımızdan kurtar ya rabbi!

Hz. İsa (a.s.)’ın ölüleri dirilttiği gibi Kur’an’ı da bizim için İsa eyle ya rabbi! Bizi vahyinle dirilt ya rabbi! Âlemlere rahmet olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, âlemlere nasıl rahmet olduysa, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e Rahman ve Rahim isminle nasıl tecelli ettiysen bize de öyle tecelli edip bizi âlemlere, insanlığa rahmet kıl ya rabbi! Bizi kendisine, insanlara rahmet edenlerden, merhamet edenlerden, çevresine, etrafına, âlemlere rahmet olanlardan eyle ya rabbi!

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e hangi isimlerle tecelli edip onu âzim bir ahlak üzere kıldıysan bize de o isimlerle tecelli edip bizi de âzim bir ahlak üzere kıl ya rabbi! Sen resulüne “rauf ve rahim” dedin ya rabbi! Bize de Rauf ve Rahim isminle tecelli edip bizi rauf ve rahim eyle ya rabbi! Bizi birbirimize karşı hilm sahibi eyle ya rabbi!

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “sen sırat-el mustakim üzeresin”283 buyurduğun gibi bizi de sırat-el mustakimde eyle ya rabbi! Bizi sırat-el mustakimde daim eyle ya rabbi! Hâdi olan sensin ya rabbi! Rahman olan sensin ya rabbi! Rahim olan sensin ya rabbi! Hay ve kayyum olan sensin ya rabbi! Zul Celali Vel İkram olan sensin ya rabbi! Mülkün sahibi sensin ya rabbi! Bizim sahibimiz sensin ya rabbi! Nefsimizden, nefsimizin arzu ve isteklerinden, dünyadan, varlıktan, yarattığın her şeyden sana sığınıyoruz, bizi hıfz-u muhafaza eyle ya rabbi! Bizi dünyada ve ahirette mahcup eyleme ya rabbi! Bizi huzurunda mahcup eyleme ya rabbi! Sen hafizsin ya rabbi! Velilerine, sevdiklerine nasıl muamelede bulunduysan bize de öyle muamele eyle ya rabbi! Resulüne aşkı, muhabbeti verdiğin gibi, onu aşk makamına çıkardığın gibi bize de aşktan kanat ver ya rabbi! Sana gelmek için, aşk makamına gelebilmek için, o kanatlarla uçabilmek için bize aşk ver, muhabbet ver ya rabbi! Sen erhamerrahiminsin, sen vedudsun, sen bizim ilahımızsın, sen bizim rabbimizsin, sen bizim Allah’ımızsın. Dualarımızı kabul et ya rabbi!

Sadakallahulazim

Allah bizi vahyiyle dirilenlerden ve sırat-el mustakimde rabbine doğru gidenlerden eylesin. Allah bizi onun huzurunda olduğumuzu bir an bile olsun unutmayanlardan eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. İnşirâh /1-2 ↩
  2. Duhâ /6-7 ↩
  3. Nisâ /106 ↩
  4. Mu’min /55, Muhammed /19 ↩
  5. Furkân /77 ↩
  6. Tirmizî, Daavât 1, Dua 1 ↩
  7. A’râf /175 ↩
  8. A’râf /176 ↩
  9. A’râf /176 ↩
  10. Ankebût /64 ↩
  11. Mulk /2 ↩
  12. Mâide /32 ↩
  13. Nisâ /93 ↩
  14. A’râf /176 ↩
  15. A’râf /177 ↩
  16. A’râf /178 ↩
  17. A’râf /179 ↩
  18. A’râf /180 ↩
  19. A’râf /180 ↩
  20. Haşr /23, Tûr /43 ↩
  21. Sâffât /159, Mu’minûn /91 ↩
  22. A’râf /181 ↩
  23. A’râf /182 ↩
  24. A’râf /183 ↩
  25. A’râf /185 ↩
  26. A’râf /186 ↩
  27. A’râf /189 ↩
  28. A’râf /189 ↩
  29. A’râf /190 ↩
  30. A’râf /193 ↩
  31. A’râf /196 ↩
  32. A’râf /200 ↩
  33. A’râf /201 ↩
  34. A’râf /202 ↩
  35. A’râf /203 ↩
  36. A’râf /204 ↩
  37. A’râf /205 ↩
  38. A’râf /206 ↩
  39. Yâsîn /1-5 ↩
  40. Bakara /269 ↩
  41. Yâsîn /6 ↩
  42. Yâsîn /7 ↩
  43. Yâsîn /8 ↩
  44. Yâsîn /9 ↩
  45. Yâsîn /10 ↩
  46. Yâsîn /11 ↩
  47. A’râf /23 ↩
  48. Yâsîn /4 ↩