3.Bölüm (ASR - ÂDİYÂT - TEBBET - TEKÂSUR - MÂÛN - KÂFİRÛN - FÎL - FELAK - NÂS - İHLÂS - NECM - ABESE - KADİR SÛRELERİ)
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Dua ve istiğfar ile Allah’ın ayetlerine cevap vermeye bu sohbetimizde de devam edeceğiz; yani Allah’ın ayetlerine iman ettiğimizi bir daha ikrar edeceğiz inşallah.
Her neyi söylersek söyleyelim, söylediklerimizi kalbimizin tasdik etmesi lazım. Öyle ki iman etmiş olalım. Yoksa sadece dille ayetlere cevap verip “bunları kabul ediyorum” demek iman değildir. Bu yüzden her ayet karşısında “işittik ve inandık” ya da “işittik ve anladık” değil “işittik ve itaat ettik, gerekeni de yapacağız” dememiz gerekir. Biz de “Ayetlere Dua ve İstiğfarla Cevaplar” sohbetlerimizde ayetleri işitecek ve gerekeni yapıp rabbimize itaat edeceğiz inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Vel asr: “Asra and olsun ki.” Zamana and olsun ki, insanın ömrüne and olsun ki. İnnel insâne le fî husr: “Şüphesiz insan hüsrandadır.” İllâllezîne âmenû ve amilûs sâlihâti ve tevâsav bil hakkı ve tevâsav bis sabr:71 “Ancak iman edenler, salih amel işleyenler, birbirine hakkı tavsiye edenler ve sabrı tavsiye edenler müstesna!” Bunların dışında geriye kalan herkes hüsrandadır, zarar etmiştir; hayatından zarar etmiş, hayatını israf etmiş ve bu yüzden kaybetmiştir. Biri iman etmez, salih amel işlemez, hakkı, sabrı tavsiye edip insanları hakka, sabra davet etmezse hüsrandadır, kaybetmiştir. Bu bütün insanlar için geçerlidir.
O hâlde “acaba Allah’ın yaptığı bu mü’min tarifine uyan ne kadar insan var” diye bakmamız gerekir. Allah’ın beyanına göre insan hem iman edecek; yani Allah’ı ve resulünü her şeyden çok sevecek, hem Allah’ın kelamını bütün kelamlardan daha çok sevecek, hem peygamberini kendine örnek alıp onun yolunda yürüyüp ona tabi olacak, salih amel işleyecek, kendi nefsini ıslah etmeye çalışırken bir de başkalarının ıslahı için çaba, gayret sarf edecek, hem de hakkı yaşayıp haklının yanında olacak, hakkı tavsiye edip hakka davet edecek, hakkın sadece Allah olduğuna davet edecek, sabredip insanları da sabra davet edecek.
İnsanın böyle bir derdinin olması, bunun için de gücünün yettiği kadarıyla çaba, gayret sarf etmesi gerekir. Acaba “ben mü’minim” diyenlerin kaçta kaçı Allah’ın bu tarifine uyuyor! Biz inşallah böyle yapmaya, bütünüyle böyle olmaya çalışıyoruz; yani iman edip salih amel işliyor, hakkı ve sabrı yaşayıp isnanları da hakka, sabra davet ediyoruz. Bizimle beraber olanlar da böyle olmalıdır, en azından böyle olmaya çalışmalıdır.
Bizi gerçek manada iman edenlerden, salih amel işleyenlerden, nefsini ıslah edenlerden eyle ya rabbi! Nefislerini ıslah etmeleri için kullarına yardım edenlerden, destek olanlardan eyle ya rabbi! Hakkı tavsiye edenlerden, hakkı yaşayanlardan eyle ya rabbi! Senin hak dediğine hak, batıl dediğine batıl diyenlerden eyle ya rabbi! Bizi sabrı yaşayanlardan ve sabra davet edenlerden eyle ya rabbi!
Vel âdiyâti dabhâ: “And olsun nefes nefese koşanlara.” Fel mûriyâti kadhâ: “(Koşarken, Allah’ın) Nurunu saçanlara.” Fel mugîrâti subhâ: “Karanlığa sabahı getirenlere.” Bugünü aydınlatanlara, insanların hayatını Allah’ın nuruyla, vahyiyle aydınlatanlara. Fe eserne bihî nak’â: “(Koşarken, Allah yolunda yürüyüp, Allah yoluna davet ederken) İz bırakanlara (yolu açanlara).” Fe vesatne bihî cem’â: “Topluluğun arasına dalanlara (dalıp Allah’a davet edenlere and olsun ki).” İnnel insâne li rabbihî le kenûd: “Muhakkak ki (buna rağmen bu nurdan istifade edemeyen) insan, rabbine karşı nankördür.” Ve innehu alâ zâlike le şehîd:72 “Şüphesiz ki o da (insan da) buna şahittir.” İnsan kendi nankörlüğüne şahittir.
Ayette Allah’ın beyan ettiklerini bir insan tek başına yapamaz, bunlar cemaat hâlinde olması gereken işlerdir.
Allah’ın nurunu saçan, vahyini taşıyan ve Allah’a davet eden birinin davetine icabet etmeyen kişi rabbine karşı nankördür; çünkü rabbi ona ikram etmeyi, cenneti vermeyi dileyip onu dostluğuna davet ettiği hâlde bunu bir nimet olarak görmesi gerekirken, gözünü kapatıp bunları duymazlıktan gelmiş, dolayısıyla rabbine karşı nankörlük yapmıştır. Kendisi de bu nankörlüğüne şahittir.
Bizi yolunda koşanlardan ve vahyini taşıyanlardan eyle ya rabbi! Bu nuru, ışığı etrafına saçanlardan eyle ya rabbi! Karanlığı nurunla, vahyinle aydınlatanlardan eyle ya rabbi! Bizi iz bırakanlardan, yol bırakanlardan eyle ya rabbi! Sana gelen yolu açanlardan eyle ya rabbi! Her topluluğun arasına dalıp vahyini taşıyanlardan, nurunu saçanlardan eyle ya rabbi! Bizi nankörlerden eyleme ya rabbi! Vahyine, nuruna, ikramına karşı kör ve sağır davrananlardan eyleme ya rabbi! Kendi nankörlüğüne şahit olanlardan eyleme ya rabbi! Nimetini görüp nimetine şükredenlerden eyle ya rabbi!
İnsan, Allah’ın nimetine karşı neden nankörlük yapar? Bunun cevabını Allah veriyor.
Ve innehu li hubbil hayri le şedîd:73 “Muhakkak ki onun mala olan sevgisi çok şiddetlidir.” Böyle biri dünyayı tercih etmiştir. Eğer ahireti tercih etseydi gerekeni yapardı; ama mala karşı çok şiddetli bir sevgisi olduğu için bu sevgisi gözlerini kör etmiş ve rabbine karşı nankör olmuştur.
E fe lâ ya’lemu izâ bu’sira mâ fîl kubûr. Ve hussıle mâ fîs sudûr: “Böyle olanların, kabirlerinin içinden derlenip toparlanıp dışarı çıkarıldığı ve kalplerindeki ortaya konduğu zaman (onların hâli nasıl olur)!” İnne rabbehum bihim yevme izin le habîr:74 “Muhakkak ki rableri (Allah) o gün her şeyden haberdar olandır.”
Bizi mala karşı çok şiddetli sevgisi olanlardan eyleme ya rabbi! Sana karşı şiddetli sevgisi olanlardan eyle ya rabbi! Malını senin yolunda kurban edenlerden eyle ya rabbi! Bizi kör olanlardan, nankör olanlardan eyleme ya rabbi!
Tebbet yedâ ebî lehebin ve tebb: “Ebu Leheb’in elleri kurusun, zaten kurudu da!” Mâ agnâ anhu mâluhu ve mâ keseb: “Ona ne malı ne de (elleriyle) kazandıkları bir fayda verdi.” Se yaslâ nâran zâte leheb: “O, alevli ateşe atılacak (yaslanacak).” Vemraetuhu, hammâletel hatab: “Karısı da aynı şekilde; çünkü (onun ateşine) odun taşıyordu. Fî cîdihâ hablun min mesed:75 “Boynunda hurma lifinden bükülü bir iple.”
Bizi küfre yardım edenlerden eyleme ya rabbi! Vahyini taşıyanlara taş atanlardan eyleme ya rabbi! Onlara sorun ve sıkıntı çıkaranlardan eyleme ya rabbi! Onlara taş atanlara yardım edenlerden eyleme ya rabbi! Bizi başkasının ateşine odun taşıyanlardan eyleme ya rabbi! Güzel yapanları eleştirip çekiştirenlere, onlara taş atanlara bizi yardımcı kılma ya rabbi! Onları tasdik edip ateşlerini çoğaltmamıza müsaade etme ya rabbi!
Elhâkumut tekâsur: “Çokluk derdi sizi oyaladı.” Mal çoğaltma derdi sizi Allah’tan, Allah yolundan alıkoydu. Hattâ zurtumul mekâbir: “(Ne zamana kadar?) Kabre gelinceye kadar.” Kabir âlemine gelinceye kadar mal toplama derdi sizi oyaladı. Kellâ sevfe ta’lemûn: “Hayır, yakında bileceksiniz.” Gerçeğin, hakikatin ne olduğunu bilip anlayacaksınız. Summe kellâ sevfe ta’lemûn: “Yine hayır, yakında bileceksiniz.” Kellâ lev ta’lemûne ilmel yakîn: “Hayır, gerçekten bilseydiniz (yakîne sahip olsaydınız).” Le teravunnel cahîm: “Mutlaka o (kabir âlemindeki) cehennem ateşini görürdünüz.” Mal toplayanların ateşin içinde olduğunu görürdünüz. Summe le teravunnehâ aynel yakîn: “Ama bunu (ahirette) mutlaka gözünüzle göreceksiniz (bunun böyle olduğunu göreceksiniz).” Summe le tus’elunne yevmeizin anin naîm:76 “Sonra o gün mutlaka nimetlerden sorgulanacaksınız.”
Bizi malı toplayıp ateşini çoğaltanlardan eyleme ya rabbi! Ölmeden, kabristana girmeden önce kendine gelenlerden eyle ya rabbi! Topladığımız malın bize ateş olacağını bilenlerden, ayetlerine iman edenlerden eyle ya rabbi! Bizi yakîn sahibi olanlardan eyle ya rabbi! O malı toplayıp biriktirenlerin kabirde ateş azabı içinde olduğunu yakîniyle görenlerden, en azından buna iman edenlerden eyle ya rabbi!
E raeytellezî yukezzibu bid dîn: “Dini yalanlayanı gördün mü?” Fe zâlikellezî yedu’ul yetîm: “O, yetimi itip kakar.” Anası, babası olmayan yetimi itip kakar. Aynı şekilde anasının, babasının desteğinden mahrum kalanları; yani gücünün yettiği insanları itip kakar. Ve lâ yahuddu alâ taâmil miskîn: “Yoksulları (fakirleri) doyurmaya (çalışmaz) teşvik etmez.” Fe veylun lil musallîn: “Ona da onun namazına da yazıklar olsun.” Ellezîne hum an salâtihim sâhûn: “Onlar namazlarından gafildirler.” Ellezîne hum yurâûn: “Onlar gösteriş yaparlar.” Ve yemneûnel mâûn:77 “Ve ikram etmekten alıkoyarlar.”
Böyleleri namazı eğilip kalkmak olarak anlamıştır, dolayısıyla namazın ne olduğunu bilmezler. Şayet birinin namazı onu insan yapmamışsa, yetime merhamet ettirmiyorsa, fakire, yoksula merhamet ettirip onları doyurtmuyorsa hem ona hem de kıldığı namazlara yazıklar olsun, veyl olsun, buyurdu Allah.
Veyl; aynı zamanda cehennemde bir derenin ismidir. Bu yüzden veyl olsun demek; onların cehenneme kadar yolları var manasına gelir.
Evet, onlar namazlarından gafildirler, namazın hakikatini anlamamışlar; yani namazın, mü’minin miracı olduğunu, namazda Allah ile beraber olmak gerektiğini anlamamışlardır ve namazları sadece bir görüntüden, gösterişten ibarettir. Kıldıkları namaz, zahirde namaz olarak görünür; ama aslında namaz değildir. Bununla beraber onlar insanları türlü türlü bahaneler üreterek güzellikten, ikram etmekten de alıkoyarlar.
İkram etmeyenler insanları da ikrama davet edemezler. Aynı şekilde Allah yolunda harcamayanlar, insanları Allah yolunda infak etmeye, harcamaya davet edemezler; çünkü kendileri bunu yapmıyordur. Yapmadıkları bir şeye insanları nasıl davet etsinler. Böyleleri bir de nefislerini savunmak için kendilerini haklı çıkarmaya çalışırlar. Bunu da ikram etmenin doğru olmadığını söyleyip hayra mâni olmaya çalışarak yaparlar.
Bizi dini yalanlayanlardan eyleme ya rabbi! Yetimi itip kakanlardan eyleme ya rabbi! Bizi miskinleri doyurmayı teşvik etmeyenlerden eyleme ya rabbi! Bizi “onlara da, namazlarına da veyl olsun” dediğin kullarından eyleme ya rabbi! Namazından gafil olanlardan eyleme ya rabbi! Namazı sadece zahiri bir gösterişten ibaret olanlardan eyleme ya rabbi! Hayrı, yardım etmeyi men edenlerden eyleme ya rabbi! Bizi yetime kol, kanat gerenlerden eyle ya rabbi! Onları yedirip, içirip büyütenlerden eyle ya rabbi! Miskinleri doyuranlardan, fakirlere ikram edenlerden eyle ya rabbi! Namazın hakikatine varanlardan, namazı miraç olanlardan eyle ya rabbi! Namazın, kendisini her türlü fehşadan, her türlü aşırılılıktan alıkoyduğu kullarından eyle ya rabbi! Bizi gösteriş yapanlardan, namazı, sadece bir gösterişten ibaret olanlardan eyleme ya rabbi! Bizi hayra mâni olanlardan eyleme ya rabbi! Hayra davet edenlerden, hayrı teşvik edenlerden eyle ya rabbi!
Kul yâ eyyuhâl kâfirûn: “De ki: Ey kâfirler!” Lâ a’budu mâ ta’budûn: “Ben sizin tapmakta olduğunuza tapmam (sizin âbd olduğunuza âbd olmam).” Ve lâ entum âbidûne mâ a’bud: “Siz de benim âbd olduğuma âbd olmazsınız.” Ben Allah’a âbd oluyorum, siz ise başka putlara âbd oluyorsunuz. Ve lâ ene âbidun mâ abedtum: “Ben sizin âbd olduğunuza âbd olmadım.” Ve lâ entum âbidûne mâ a’bud: “Siz de benim âbd olduğuma âbd olacak değilsiniz.” Lekum dînukum ve liye dîn:78 “Sizin dininiz size, benim dinim de banadır.” Şayet birini ikna edemezsek ona söyleyeceğimiz, okuyacağımız ayet bu ayettir.
Bizi sana âbd olanlardan eyle ya rabbi! Sana âbd olanlarla beraber eyle ya rabbi! Sana âbd olmayanlarla beraber eyleme ya rabbi! Onların dinleri onlara, bizim dinimiz bize olsun ya rabbi! Onların dinini kendi dinine karıştıranlardan eyleme ya rabbi! Bizi imanına şirki karıştıranlardan eyleme ya rabbi! Sana âbd olmakla beraber başkalarına da âbd olanlardan eyleme ya rabbi! Bizi bundan muhafaza eyle ya rabbi!
E lem tera keyfe feale rabbuke bi ashâbil fîl: “Rabbinin fil sahiplerine ne yaptığını görmedin mi?” E lem yec’al keydehum fî tadlîl: “(Rabbin) Onların yaptığı o hileyi (kötü planı) boşa çıkarmadı mı?” Ve ersele aleyhim tayran ebâbîl: “Onların üzerine ebabil kuşlarını gönderdi.” Termîhim bi hicâratin min siccîl: “(O kuşlar) Onlara pişmiş çamurdan taşlar atıyordu.” Fe cealehum keasfin me’kûl:79 “Onları yenmiş (içi boşalmış) ekin gibi yaptı.”
Allah bu ayette Kâbe’yi yıkmaya gelen Ebrehe’ye ne yaptığını beyan eder. Kuşlar onlara çamurdan pişmiş taşlar atıp onları yenmiş ekin gibi yaptı, buyurdu Allah. Hayvanlar ekini yedikten sonra yediklerini gübreye döndürürler, dolayısıyla Allah onları gübre gibi yaptığını buyurdu. Bu; Allah’ın evini yıkmaya çalışmalarından dolayıdır.
Elbette ki Ebrehe’nin bunu yaparken bir amacı vardı. Ebrehe bulunduğu yerde ibadethane gibi bir şey yapmış ve insanlar Kâbe yerine kendi yaptığı yeri ziyaret etsin, böylece ticareti artsın diye düşünmüştü.
Aynı şey şimdi de geçerlidir. Biri ister cami, ister mescit, isterse de dergâh olsun, Kâbe’nin şubesi olan bir yerin helak olmasını, harabeye dönmesini istiyor ve bunun için konuşuyorsa Kâbe’ye taş atıyor demektir. Dolayısıyla böyle birinin Ebrehe’den, Ebrehe’nin askerlerinden hiçbir farkı yoktur. Allah böyle yapanları buna karşılık gübreye, yenilmiş ekine çevirir. Günümüze baktığımızda maalesef Ebrehe gibi yapanlar da çoktur!
Bizi Ebrehe ve Ebrehe’nin askerleri gibi olanlardan eyleme ya rabbi! Senin beytin olan Kâbe’yi, Kâbe’nin şubesi olan camileri, mescitleri, dergâhları yıkmaya çalışanlardan ya da “kimse oraya gitmesin ki oralar harabeye dönsün” deyip bunun için çaba, gayret sarf edenlerden eyleme ya rabbi! Bu konuda çaba, gayret sarf edenlere yardım edenlerden eyleme ya rabbi! Onları tasdik edenlerden eyleme ya rabbi! Bizi yenilmiş ekine döndürdüklerinden eyleme ya rabbi! Yenilmiş ekine döndürdüklerini savunan, onları destekleyenlerden eyleme ya rabbi!
Kul eûzu bi rabbil felak: “De ki: Sığınırım sabahın rabbine.” Günü aydınlatanın rabbine, gönülleri aydınlatan, aydınlığın rabbine sığınırım. Min şerri mâ halak: “Yarattığı her ne varsa hepsinin şerrinden.” Ve min şerri gâsikın izâ vekab: “Kapladığı zaman karanlığın şerrinden.” Küfrün, şirkin şerrinden her şeyi nuruyla aydınlatan nurun sahibine, rabbine sığınırım. Ve min şerrin neffâsâti fîl ukad: “Düğümlere üfürenlerin şerrinden.” Ve min şerri hâsidin izâ hased:80 “Haset ettiği zaman hasetçinin şerrinden.” Hasedinin gereğini ortaya koyup çaba, gayret sarf eden hasetçinin şerrinden, yerin ve göklerin nuru olan âlemlerin rabbine sığınırım, de.
Sana sığınıyoruz ya rabbi! Yerlerin, arzın ve semavâtın nuru sensin. Gönülleri aydınlatan sensin. İman nurunu ihsan eden sensin. Sensiz her şey karanlıktır ya rabbi! Sensiz her şey şerdir. Hayır sadece sendendir ya rabbi! Bizi kendi kendine hile yapanlardan, üfürükçülere, muskaya güvenenlerden eyleme ya rabbi! Bizi haset edenlerin şerrinden muhafaza eyle ya rabbi! Hasetçi kendi kendini yakar, içini yakar, bizi onlardan eyleme ya rabbi! Hasetçilere destek olanlardan eyleme ya rabbi! Bizi her türlü şerden muhafaza eyle ya rabbi! Hafiz olan sensin ya rabbi! Bütün karanlıkları nuruyla aydınlatan sensin ya rabbi! Bizi de karanlıkta bırakma ya rabbi!
Kul eûzu bi rabbin nâs: “De ki: Sığınırım insanların rabbine.” Melikin nâs: “İnsanların melikine.” İlâhin nâs: “İnsanların ilahına.” Min şerril vesvâsil hannâs: “O sinsi vesvesecinin (şeytanın verdiği vesvesenin) şerrinden.” Ellezî yuvesvisu fî sudûrin nâsi, minel cinneti ven nâs:81 “O ki insanların göğsüne vesvese veren cinlerden ve insanlardan (olan şeytanlardan Allah’a sığınırım).”
Vesvese verenler cin şeytanlarından da, insan şeytanlarından da olur. Biz hem cin şeytanlarından hem de insan şeytanlarından sana sığınıyoruz ya rabbi! Sen insanların ve cinlerin rabbisin, melikisin, ilahısın ya rabbi! Sana sığınıyoruz, bizi muhafaza eyle ya rabbi! Bizi başkalarına vesvese verenlerden eyleme ya rabbi! “İnsan şeytanları” dediğin, insanların gönlüne vesvese veren kimselerden eyleme ya rabbi! İnsan ve cin şeytanlarından sana sığınıyoruz ya rabbi! Onlar ki insanları senden, ahiretten ayırmak için, onlara ahireti kaybettirmek için insanlara vesvese verirler, onlardan sana sığınıyoruz ya rabbi! Her vesvesecinin vesvesesinin şerrinden sana sığınıyoruz ya rabbi! Sen bizim rabbimizsin, melikimizsin, ilahımızsın. Bizi onlardan muhafaza eyle ya rabbi! Bizi onlardan uzak tut ya rabbi! Onları da bizden uzak tut ya rabbi!
Kul huvallâhu ehad: “De ki: o Allah (zatında ve sıfatlarında) bir olandır (tek olandır).” Allâhus samed: “O Allah sameddir.” Hiçbir şeye muhtaç olmayandır, her şeyin kendisine muhtaç olduğu zattır. Allah her yeri, her şeyi ihata etmiştir, herhangi bir şekilde hiçbir varlıkta asla boşluk yoktur, her yere tecelli eden odur. Lem yelid ve lem yûled: “O doğurtmamıştır ve doğmamıştır.” Ve lem yekun lehu kufuven ehad:82 “Ve hiçbir şey ona denk olmaz (ona benzemez).” O hiçbir şeye benzemez; çünkü Allah herhangi bir şeye benzemekten, akla ve hayale gelmekten münezzehtir.
Bizi zatında birliğine iman edenlerden eyle ya rabbi! Bütün sıfatların, El Esmau’l Husna’nın sana ait olduğuna iman edenlerden eyle ya rabbi! Bütün vasıflarınla, sıfatlarınla, isimlerinle seni sevenlerden eyle ya rabbi! O isimlerinin kendisinde tecelli ettiği kullarından eyle ya rabbi! Samedliğine iman edenlerden eyle ya rabbi! Senin hiçbir şeye muhtaç olmadığını, her şeyin bütünüyle sana muhtaç olduğunu idrak edenlerden eyle ya rabbi! Varlığının sana muhtaç olduğunu idrak edenlerden, bunu tadanlardan, yaşayanlardan eyle ya rabbi! Hiçbir şekilde doğurtmadığını ve doğurulmadığını idrak edenlerden eyle ya rabbi! Bütün varlığın senin nurundan tecelli ettiğine iman edenlerden eyle ya rabbi! Hiçbir şeye benzemediğine, hiçbir şeyin de sana benzemediğine iman edenlerden eyle ya rabbi! Aklımıza, hayalimize, düşüncemize, fikrimize, gönlümüze her ne gelirse gelsin, onun sen olmadığını bilenlerden eyle ya rabbi! Yaratılan aklın yaratanını idrak edemeyeceğini anlayanlardan eyle ya rabbi!
Ven necmi izâ hevâ: “Kayan yıldızlara (batan yıldızlara) and olsun ki.” Mâ dalle sâhıbukum ve mâ gavâ: “Sizin arkadaşınız haddini aşmadı ve sapmadı (kendini kaybetmiş değildir).” Ve mâ yentıku anil hevâ: “O, kendi hevâsından konuşmaz.” İn huve illâ vahyun yûhâ:83 “Söylediği sadece ona vahyedilendir.” O sadece Allah’ın vahyiyle konuşur; yani Allah’ın söylediğini söyler.
Bizi vahyine iman edenlerden eyle ya rabbi! Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in söylediği her şeyin senin vahyinden olduğuna, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sadece senin vahyinle konuştuğuna ve her şeyi vahyinle yaptığına iman edenlerden eyle ya rabbi! Bizi ona tabi olanlardan eyle ya rabbi! Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakını kendisine örnek alıp onun ahlakına bürünenlerden eyle ya rabbi!
Allemehu şedîdul kuvâ: “Ona, şiddetli kuvvet sahibi olan öğretmiştir.” Zû mirratin, festevâ: “(Onu ona) Üstün idrak sahibi (öğretmiştir) sonra onu istiva etmiştir.” Onu ihata etmiştir, kaplamıştır. Ve huve bil ufukil a’lâ:84 “(Sonra) Ona yüce bir ufukta (tecelli etti).”
Summe denâ fe tedellâ: “Sonra yaklaştı, ona doğru tecelli etti.” Fe kâne kâbe kavseyni ev ednâ: “İki kavisin (yayın iki ucunun) birbirine olan yakınlığı kadar. Belki ondan daha yakın.” Fe evhâ ilâ âbdihî mâ evhâ:85 “Artık orda âbdine (kuluna) vahyedeceğini vahyetti.”
Mâ kezebel fuâdu mâ raâ: “Gördüğü şeyi kalbi yalanlamadı.” E fe tumârûnehu alâ mâ yerâ:86 “(Şimdi siz) Onun gördükleri hakkında onunla mücadele mi ediyorsunuz?”
Peki, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz neyi görmüştür?
Elbette ki rabbini, rabbinin tecellisini görmüştür. Rabbi ona hangi isimleriyle tecelli etmişse rabbini o isimlerle görmüştür; çünkü Allah önce onu istiva etmiştir. İstiva eden; ihata eden, kaplayan bir tek Allah’tır.
Allah sonraki ayette “âbdine vahyedeceğini vahyetti” buyurdu. Âbdine bu vahyi yapan elbette ki Allah’tır.
Rabbini gören, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in zahiri gözleri değil onun gönlüdür. Dikkat edilirse Allah Mâ kezebel fuâdu mâ raâ: “Gördüğü şeyi kalbi yalanlamadı” buyurdu. Fuad; gönül (kalp) demektir. Bu durumda ayet; gönlünün gördüğünü, gönül gözünün gördüğünü imanı yalanlamadı, manasına gelir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ilmel yakîn olan imanı, aynel yakîne dönüşürken; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gönlüyle, fuadıyla rabbinin cemalini müşahede ederken gördükleriyle gönlü birbirine ters düşmedi, ikisi aynıydı, birdi; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz imanının gereğini gördü, iman ettiği gibi gördü. Şimdi siz onun gördükleri hakkında onunla münakaşa mı, mücadele mi ediyorsunuz; yani o “ben rabbimi gördüm” dediyse buna itiraz mı ediyorsunuz, buyurdu Allah.
Ve lekad raâhu nezleten uhrâ: “And olsun ki onu başka bir inişte daha görmüştü.” İnde sidratil muntehâ: “Sidretu’l Munteha’nın yanında.” İndehâ cennetul me’vâ: “Cennetu’l Me’vâ da onun yanındadır.” İz yagşes sidrate mâ yagşâ: “O zaman Sidre’yi bürüyen bürümüştü.” Mâ zâgal basaru ve mâ tagâ: “Gözü ne kaydı ne de haddini aştı.” Lekad raâ min âyâti rabbihil kubrâ:87 “And olsun ki o, rabbinin en büyük ayetlerinden bir kısmını gördü.” Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Allah’ın isimlerinin bütün tecellisini değil isimlerinin tecellisinden bir kısmını görmüştür. Zaten bütünüyle gördüğünü söylemek câiz olmaz; çünkü bu, Resulullah (s.a.v) Efendimiz’in gönlü onu ihata etmiş manasına gelir. Allah hangi isimleriyle Resulullah (s.a.v) Efendimiz’e tecelli etmişse o da en büyük ayetlerden bir kısmını görmüştür. Allah ayet-i kerimenin devamında e fe raeytumul lâte vel uzzâ ve menâtes sâlisetel uhrâ:88 “Gördünüz mü! Lat ve Uzza ve diğer üçüncüsü Menat’ı” buyurur. Yani siz bunları Allah’ın cemaliyle, Allah’ı görmekle nasıl kıyaslıyorsunuz, putları nasıl Allah ile kıyaslıyorsunuz!
Bizi, resulüne ikram ettiğin bu nimeti ikram ettiğin kullarından eyle ya rabbi! Gözü, gönlü kaymayanlardan eyle ya rabbi! Vahyinle beraber olanlardan eyle ya rabbi; çünkü bu nimete kavuşacak olanlar ancak senin vahyine tabi olanlardır ya rabbi! Bizi cemalini müşahade ettirdiğin kullarından eyle ya rabbi! Sidretu’l Munteha’ya aldığın kullarından eyle ya rabbi! Onlara tecelli edip kendilerini istiva ettiğin, bürüdüğün kullarından eyle ya rabbi! İki yay kadar, yayın iki ucu kadar kendine yaklaştırdığın kullarından eyle ya rabbi!
Abese ve tevellâ: “Yüzünü ekşitti ve döndü.” En câehul a’mâ: “(Neden dolayı?) Âmâ olan ona geldiğinden dolayı.” Ve mâ yudrîke leallehu yezzekkâ:89 “Nerden biliyorsun belki, o (öğüt alıp nefsini) kendini temizleyecekti.”
Ev yezzekkeru fe tenfeahuz zikrâ: “(Senin ona anlattıklarınla) Belki o öğüt alacak ve ona fayda verecekti (o da kendini temizleyecekti).” Emmâ menistagnâ: “Ama kendini ihtiyaçsız (müstağni) görene gelince.” Fe ente lehu tesaddâ: “Sen onunla meşgul oluyordun (onunla ilgileniyordun).” Ve mâ aleyke ellâ yezzekkâ: “Onun temizlenmemesinden sana ne!” Ve emmâ men câeke yes’â: “Ama o sana koşup gelen var ya (işte onunla meşgul olman gerekirdi).” Ve huve yahşâ: “O (rabbinden) haşyet duyuyordu.” Fe ente anhu telehhâ:90 “Oysaki sen onunla (rabbinden haşyet duyanla) meşgul olmuyordun.” Senin işin; kendini müstağni görenle değil, rabbinden haşyet duyanladır. Sen ise tam tersine kendini müstağni görenlerle meşgul oluyordun!
Kellâ innehâ tezkirah: “Hayır (böyle yapma)! Muhakkak ki bunlar (bu ayetler sizin için) bir öğüttür (bir nasihat, bir zikirdir).” Fe men şâe zekerah:91 “Dileyen ondan öğüt alır.”
Bizi öğüt alanlardan eyle ya rabbi! Kendini müstağni görenlerle meşgul olanlardan eyleme ya rabbi! Malı, mevkisi, hâli ne olursa olsun kendini müstağni görenlerle meşgul olanlardan eyleme ya rabbi! Bizi öğüt almak isteyenlerle, temizlenmek isteyenlerle meşgul ettir ya rabbi! Bizi; hâli ne olursa olsun temizlenmek isteyenlere karşı yüzünü ekşitenlerden eyleme ya rabbi! Bilmeyerek, farkında olmayarak böyle yaptıysak af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Bizi temizlenmek isteyenlerle beraber eyle ya rabbi!
İnnâ enzelnâhu fî leyletil kadr: “Muhakkak ki biz onu (Kur’an’ı) Kadir Gecesi’nde indirdik.” Ve mâ edrâke mâ leyletul kadr: “Kadir Gecesi nedir biliyor musun?” Leyletul kadri hayrun min elfi şehr: “Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlı olan gecedir.” Tenezzelul melâiketu ver rûhu fîhâ bi izni rabbihim min kulli emr: “O gecede her bir iş için (her bir kişi için) rabbinin izniyle melekler ve ruh iner.” Selâmun: “(O gece) Selamettir.” Hiye hattâ matlaıl fecr:92 “(Ne zamana kadar) Güneşin doğuşuna (fecre, hakikat ortaya çıkıncaya) kadar.”
Melekler ve ruh; Kadir Gecesi’nin kıymetini bilenler için ve vahyin, gönlüne indiği insanlar için inerler.
Kadir Gecesi Ramazan ayının içindedir ve bütün Ramazan ayı Kadir Gecesi’nin nuruyla nurlanmıştır. Allah ayet-i kerimede “Allah, Kur’an’ı içinde Kadir Gecesi bulunan Ramazan ayında indirdi”93 buyurur. Dolayısıyla Kadir Gecesi bütün Ramazan ayını kaplamış, kapsamış durumdadır. Şayet Kur’an gönlümüze inerse Kadir Gecesi’nin bin aydan kıymetli oluşu gibi bizi de binlerce kat daha kıymetli, daha değerli kılar.
Bizi Kadir Gecesi’ni gerçek manada idrak edenlerden eyle ya rabbi! Kadir Gecesi’nin kapladığı Ramazan ayını, Ramazan günlerini, gecelerini idrak edenlerden eyle ya rabbi! Ramazan ayını senin vahyinle, Kur’an ile geçirenlerden eyle ya rabbi! Kur’an’ı dinlemeye, anlamaya, yaşamaya çalışanlardan eyle ya rabbi! Gönlünü Kur’an’a, senin vahyine açanlardan eyle ya rabbi! Gönlünü vahyine kapatanlardan, onu dinlemiş gibi yapanlardan eyleme ya rabbi! Dinleyip öğüdünü, zikrini, hatırlatmanı alanlardan eyle ya rabbi! Bizi Ramazan ayının, Kadir Gecesi’nin kadriyle, kıymetiyle kıymet ve değer kazananlardan eyle ya rabbi! Bizi fecre kadar, hakikat ortaya çıkıncaya kadar, Kıyamet gününe kadar inen ruhla, meleklerle beraber eyle ya rabbi! Onların getirdiğini alanlardan eyle ya rabbi! Nurunla, vahyinle yolunu bulanlardan eyle ya rabbi! O gün ki Güneş doğar ve her şey aydınlanır, kimin doğru, kimin yanlış yaptığı anlaşılır, bizi o zamana kadar selamette kıl ya rabbi! Selamın üzerimize olsun ya rabbi!
Sadakallahulazim
Allah’ın vahyini dinlerken rabbimizin bize neyi söylediğini, kendisine nasıl karşılık vermemiz gerektiğini kısaca anlamaya çalışıyoruz. Bir ayet okuduğumuzda veya dinlediğimizde mutlaka o ayetlere cevap vermemiz, bunu yaparken de sadece dilimizle cevap verip yalancılardan olmamamız gerekir; yani rabbimize yalan söylemememiz, bu yüzden de ayetlere cevap verirken “ya rabbi! Gücümüzün yettiği kadarıyla emrettiğin gibi yapacağız, işittik ve itaat ettik” dememiz gerekir.
Her namaz kıldığımızda Fatiha’yı okuduğumuz için özellikle ve mutlaka Fatiha’ya cevap vermemiz lazım. En azından namazda okuduğumuz kısa surelerin anlamını bilip öğrenmemiz ve o ayetlere cevap vermemiz lazım. Böyle yapınca namazımızın miraç olduğunu ve Allah’ın huzurunda durduğumuzu görürüz inşallah.
Herkesin kesinlikle bilmesi lazım ki bir kul, rabbini dinleyip ciddiye almayana kadar rabbine iman etmemiştir. Bu nedenle hiç kimse “ben Allah’a iman ediyorum” demekle Allah’a iman etmiş olmaz. İnsanın, Allah’ın her söylediğine iman etmesi, her söylediğini ciddiye alması lazım ki imanı iman olmuş olsun. Yoksa “falancalar böyle söyledi, filancalar şöyle söyledi, biz kabuğa bakmayız, işin özüne, hakikatine bakarız” diyenler ya da Allah’ın vahyi dururken başka türlü konuşanlar kaybeder. Hatta öyle bir kaybedişle kaybederler ki bir daha kendilerini toparlayamazlar, uçurumdan aşağı düşerler ve hiç kimse onları tutamaz. Hepimiz böyle yapanların kaybettiğine şahit olacağız.
Allah’ın birine mühlet verip tövbe etmesi için zaman tanımasına aldanmamak gerekir. Biri Allah’ın vahyi dışında bir şey söylemiş olabilir. Belki, “doğrudur” diye anlattığı şeyi rüyasında görmüştür, belki de sadece kendi hâlinden örnek vermiştir. Hatta belki de asıl söylemek istediği şeyi başkasının anlaması mümkün değildir. Bu yüzden her ne sebeple olursa olsun söylediği söz, Allah’ın vahyine uymayanlara, Allah’ın vahyinin dışında herhangi bir söz söyleyip “falan veli böyle söylemiş” diyenlere “hayır, öyle değil Allah ne söylemişse doğru olan odur” dememiz gerekir.
Kazanmak istiyorsak Allah’a itaat etmemiz ve Allah’ın vahyine tabi olmamız lazım. Yaratan yarattığını bilmez mi?94 Kuluna büyürken neyin lazım olduğunu bilmez mi? -Elbette ki bilir. Allah, kuluna manevi olarak yedirir, ikram eder. Bu yüzden Allah’ın ikram ettiğini yiyip büyümek gerekir. Belki o veli manevi olarak taş yiyordu; bu yüzden öyle söylüyordu. Sen taş yiyemezsin, yesen de onu sindiremezsin. Dolayısıyla velilerin her sözüne bakıp “onlar böyle söylemişse o zaman doğrudur” demek yanlıştır. Doğru olan söz Allah’ın vahyidir. Allah’ın vahyine göre doğru neyse doğru olan odur.
Bir veli Allah’ın vahyinin dışında bir şey söylemişse sarhoşluğundan dolayı söylemiş veya içinde bulunduğu manevi bir hâli dile getirmiş olabilir. Bize düşen de; onun o hâlini örnek almak değil Allah’ın vahyine tabi olup Allah’ın ipine sarılmaktır. Böyle yapmazsak kendi kendimize din üretmiş oluruz.
Elbette ki Allah dostlarının, velilerin Allah’a olan âşıklığını, sadakatini örnek almamız ve Allah’a onlar gibi âşık kul olmamız gerekir. Bilmemiz lazım ki Allah’ın vahyinin bir zerre bile dışına çıkmamak, bütünüyle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onun yaptığı gibi yapmak velayetin ölçüsüdür. Bu yüzden istisnasız her veli mutlaka Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e uymuş, onun gibi yapmaya çalışmıştır. Yoksa Allah’a dost olamazlardı. Az önce söylediklerim geçmiş zamanda yaşayan velilere ithaf edilen sözler içindir. Bunları söylerken velilere bakışımızın nasıl olması gerektiğini izah ediyorum.
Evet, bütün velileri, Allah dostlarını seviyoruz, her biri bulunduğu zaman içinde güzel yapmış ve insanlara hidayeti, Allah’ın vahyini taşımaya çalışmıştır; ancak bunu yaparken rablerine duydukları o yoğun aşktan dolayı sarhoşluk içinde birtakım kelimeler söylemiş olabilirler. Yapmamız gereken şey; sırf veliler diye onların sarhoşluk hâlinde söyledikleri sözü doğru olarak kabul etmemek, hemen “Allah ne söylemişse doğru olan odur” demektir. Bunu yaparken de onların velayetini yok saymamamız, onları küçük görüp “bir veli nasıl bunları söyler, o zaman bu kişi veli değil” demememiz gerekir; yani velilerin kulluğunu, güzelliğini örnek almamız, bize göre Allah’ın vahyinin dışında gördüğümüz sözlerini ise asla kabul etmememiz, ölçü olarak hemen Allah’ın vahyini almamız lazım.
En kâmil manadaki kul; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir, peygamberlerdir. Biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in, peygamberlerin yolundan kıl kadar ayrılmışsa kâmil değildir; eksiktir. Biz de böyle birine uyarsak zarar ederiz, ölçümüz o kişi olursa ölçüyü kaçırmış, şaşırmış oluruz. Dolayısıyla böyle birini kendimize ölçü olarak kabul ettiğimizde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kabul etmemiş oluruz.
Tek ölçümüz; Allah’ın önümüze koyduğu ölçüdür, örnektir, o da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Yoksa “falancalar böyle yapıyor, filancalar böyle yaptı” dememiz doğru olmaz. Kim ne yaparsa yapsın yaptığı şey Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığıyla birebir örtüşmüyorsa o yaptığı yanlıştır, eksiktir. Böyle birinin kendisi eksik olduğu için yaptığı da eksik olur.
Hâl olarak en kâmil hâl Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e aittir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hayatına baktığımızda her zaman bir kul, bir âbd olarak durmuş, her anda bir duası olmuş, Allah ile beraber olmaya çalışmış ve her anda rabbine hamd etmiş, şükretmiş, rabbini tesbih etmiş, tekbir etmiştir. Onun her anı böyle olmuştur. Bununla beraber sadece beş vakit namaz kılmamış, bir o kadar da namazına ilave etmiştir. Misal; sıkılınca, daralınca, bunalınca “ya Bilal! Bizi ferahlat, çık bir ezan oku ki Allah’ın huzurunda duralım, biraz ferahlayalım”95 demiştir.
İşte, kul budur! Yoksa Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kulluğu dışında kendi kendimize başka türlü hayaller kurarsak asla kemâle eremez, doğruyu, hakikati bulamayız. Gerçek manadaki kul da, bizim için örnek de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Bunun dışında başka bir şey söylenemez. Biri bunun dışında bir şey söylerse haddini aşmış, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e saygısızlık yapmış, dolayısıyla Allah’a da ters düşmüş olur.
Hep beraber kul olmaya, âbd olmaya çalışacağız inşallah. Her zamanda, her mekânda söz hakkını Allah’a vereceğiz inşallah. Rabbimizi tesbih ve tekbir edeceğiz, ona hamd edeceğiz, şükredeceğiz. Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kulluğunu anlatacağız; yani onun Allah’a nasıl âşık olduğunu, nasıl âbd olduğunu anlatıp onun Allah’ı sevdiği, âşık olduğu gibi âşık olmaya çalışacağız inşallah.
Âşık olan bir kul hamd eder, tesbih eder, tekbir eder, secde eder. Bu yüzden devamlı olarak “konuşanlar hiçbir şey yapmayanlardır” diyoruz. Birileri konuşuyorsa bilelim ki hiçbir şey yapmıyordur, bir şey yapmadığı için de bu boşluğunu konuşarak kapatmaya çalışıyordur; ama orası kapatılmaz. Allah bizden icraat istiyor, amel istiyor, kulluk istiyor, imanımızı ispatlamamızı istiyor! Zaten imtihan da budur! İsteyen rabbini bulur, rabbini tanır ve gereğini yapar. Tabi ki kuru kuruya isteyenler değil çabasını, gayretini sarf edip elinden geleni yapıp isteyenler rablerini bulurlar!
Allah bizi kendini kandıranlardan eylemesin. Allah bizi rabbini isteyenlerden, rabbine koşanlardan, rabbine vasıl olmak için çaba, gayret sarf edenlerden eylesin. Allah bizi hayatını Allah yolunda harcayanlardan, Allah yolunda yaşayanlardan eylesin. Allah hayatımızı imanımıza şahit kılsın inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
