close

2.Bölüm (MUDDESSİR - A’LÂ - LEYL - FECR - DUHÂ - İNŞİRÂH SÛRELERİ)

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Geçen sohbetimizde rabbimizin vahyine nasıl cevap vermemiz gerektiğini ve ayetlere duayla nasıl karşılık vereceğimizi anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde de rabbimizin ayetlerine cevap vermeye devam edeceğiz inşallah.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ayetleri okurken veya namazdayken cevap verilmesi gereken bir ayet olduğunda namazın içinde de ayetlere cevap verirdi. Örnek vermek gerekirse Allah’ın “böyle yapacak mısınız” şeklinde sorusunun olduğu ayetlere “evet, ya rabbi! Böyle yapacağız” der, Allah’ın o sorusuna cevap verirdi. İman bunu gerektirir. Bu yüzden bizim de her bir ayete mutlaka cevap vermemiz gerekir ki iman etmiş olalım.

Evet, Allah’ın indirdiği ayetlerin neyi ifade ettiğini ve o ayetlerdeki muradını anlamaya çalışırken bir de ayetlere cevap vermeliyiz. Tabi ki bunu sadece Ramazan ayına özel olsun diye yapmıyoruz. Ne zaman bir ayet okuduğumuzda veya bize bir ayet okunduğunda gönlümüzün hemen devreye girip o ayete cevap vermesi için bunu yapıyoruz.

Allah’ı ciddiye almak; Allah’ın kelamını ciddiye almak demektir. İman etmek demek de Allah’ın ayetlerine iman etmek demektir. Bu yüzden Allah’ı ciddiye almak için her vahyine “işittik ve itaat ettik”32 deyip gönül itibariyle o ayete gereken cevabı vermemiz lazım. Hep beraber böyle yapmaya çalışacağız inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

muddessir sûresi

Yâ eyyuhâl muddessir: “Ey örtüsüne bürünen (ey örtüye bürünen)!” Kum fe enzir: “Kalk ve inzar et.” Kalk, kendini tanıt, üstündeki örtüyü at, herkes senin Allah’ın resulü olduğunu, mü’min olduğunu, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olduğunu, rabbine itaat ettiğini, rabbini sevdiğini, ona âbd olduğunu görsün ve anlasın. Ve rabbeke fe kebbir:33 “Ve rabbini tekbir et.” Rabbinin büyüklüğünü üzerinde göster. Öyle bir kul, öyle bir âbd ol ki sana bakan senin Allah’a âbd olduğunu, rabbinin büyüklüğünün, azametinin karşısında teslim olduğunu, acziyetini bütünüyle bildiğini, rabbine itaat ettiğini görsün; yani, rabbinin büyüklüğünü üzerinde göster, buyurdu Allah.

Bu ayete nasıl cevap vermemiz lazım?

Evet, ya rabbi! Örtümüzü üstümüzden atıyoruz. Ne mevkimizin, ne makamımızın, ne malımızın, mülkümüzün örtüsüyle ne de başka bir örtüyle örtünüyoruz, tüm örtüleri üzerimizden atıyoruz ya rabbi! Sadece sana âbd olmanın örtüsü üzerimizde kalacak ya rabbi! Bize bakan, bizi gören, senin âbdin olduğumuzu görecek ve bilecek, bunu üzerimizde göstereceğiz ya rabbi! Kulluğumuzu ortaya koyup hâlimizle, ahlakımızla insanları uyaracağız. Kulluğumuzu ortaya koyarken de aynı zamanda kulluğa davet edeceğiz ya rabbi! Seni tekbir edip büyüklüğünü ahlakımızda, üzerimizde, sözümüzde göstereceğiz. Hayatı yaşarken kul olduğumuzu her hâlimizle göstereceğiz. Büyüklüğünü ortaya koyup her emrine “işittik ve itaat ettik” diyecek ve vahyine uyacağız ya rabbi!

Ve siyâbeke fe tahhir:34 “Elbiseni temiz tut.” Zahiri elbiseni de manevi elbiseni de temiz tut!

Kendimizi temiz tutacağız ya rabbi! Zahiri elbisemizi temiz tutarken manevi olarak da gönlümüzü temiz tutacağız ya rabbi! İmanımızdan dolayı giydiğimiz takva elbisesini temiz tutup onu kirletmeyeceğiz ya rabbi! Her anda sana karşı sorumluluğumuzu bilecek ve gerekeni yapmaya çalışıp elbisemizi kirletmeyeceğiz. Takva elbisemiz kirlendiğinde onu tövbeyle, istiğfarla temizleyeceğiz ya rabbi!

Sen ayetinde Ver rucze fehcur:35 “Ve azap olacak (güzel olmayan, hoş olmayan) şeylerden hicret et (onlardan kaçın)” buyurdun, biz de onlardan kaçınacağız ya rabbi! Bütün çabamızla, gayretimizle, gücümüzün yettiği kadarıyla seni ciddiye alıp sevmediğin her türlü yanlıştan, kusurdan, hatadan, günahtan, şirkten uzaklaşmaya, hicret etmeye, onlardan kaçmaya çalışacağız ya rabbi!

Ve lâ temnun testeksir:36 “Yaptığın şeyi çok görerek minnet etme.” Yaptığımız hiçbir şeyi çok görerek asla minnet etmeyeceğiz ya rabbi! Ne ibadetimizi ne de zahiri olarak yaptığımız bir iyiliği çok görerek sana minnet etmeyeceğiz! Kullarına da minnet etmeyeceğiz ya rabbi!

Ve li rabbike fasbir:37 “Rabbin için sabret.”

Nasıl bir sorun, nasıl bir sıkıntı, nasıl bir imtihan olursa olsun senin için mutlaka sabredeceğiz ya rabbi! Sen, “Allah sabredenlerle beraberdir.”38 “Allah sabredenleri sever”39 buyurdun ya biz de bizimle beraber olman ve sevgini kazanmamız için mutlaka sabredeceğiz ya rabbi! Bizi sabredenlerden eyle ya rabbi!

Kullu nefsin bimâ kesebet rehîneh: “(Cehenneme giden) Herkesin kazandığı her ne varsa onun karşılığında bir rehindir.” İllâ ashâbel yemîn: “Ama sağın arkadaşları (kitabını sağdan alanlar) müstesna!” Fî cennâtin, yetesâelûn: “Onlar cennette sorarlar.” Anil mucrimîn: “Mücrimlerin (suçluların, cehenneme gidenlerin durumunu sorarlar).” Mâ selekekum fî sekar: “(Cennetlikler cehennemliklere der ki) Sizi cehenneme sokan nedir?” Cennetlikler “neden cehenneme girdiniz, bunu hak edecek ne yaptınız” diye cehennemliklere sorarlar. Kâlû lem neku minel musallîn: “Onlar derler ki: Biz salat edenlerden değildik.” Ve lem neku nut’ımul miskîn: “Ve fakirleri (miskinleri) doyuranlardan değildik.” Ve kunnâ nehûdu meal hâidîn: “Ve gaflete (yanlışa) dalanlarla beraber (gaflete) dalıyorduk.” Ve kunnâ nukezzibu bi yevmid dîn: “Ve bu hesap gününü de (yokmuş gibi) yalan saydık.” Hattâ etânâl yakîn:40 “Nihayet bize ölüm geldi.”

Allah bizi namaz kılanlarla, secde edenlerle, fakirleri, miskinleri doyuranlarla beraber eylesin. Yanlışa, hataya, gaflete dalanlarla beraber gaflete dalanlardan eylemesin. Allah bizi din gününü, hesabı yalan sayanlardan “kabul ettim” deyip gereğini yapmayanlardan ve bu hâl üzere ölenlerden eylemesin.

Fe mâ tenfeuhum şefâatuş şâfiîn: “Artık (o gün) şefaatçilerin hiçbir şefaati onlara fayda vermez.” Fe mâ lehum anit tezkirati mu’rıdîn: “Öyleyse onlara ne oluyor ki zikirden (Allah’ın zikrinden, Allah demekten, Allah’ın vahyinden) yüz çeviriyorlar!” Ke ennehum humurun mustenfiratun, ferrat min kasverah:41 “Onlar aslandan kaçan yaban eşekleri gibidir.” “Onlar yaban eşeklerinin aslandan ürkmesi gibi Allah’ın vahyinden, Allah’ın zikrinden ürküp kaçarlar. Onlara ne oluyor böyle!

Allah bizi zikrinden, vahyinden kaçanlardan eylemesin. “Yaban eşeklerinin aslandan kaçtığı gibi Allah’ın zikrinden, vahyinden kaçıyorlar” dediği kullarından eylemesin inşallah!

Kellâ, bel lâ yuhâfûnel âhırah: “Hayır! Gerçek şu ki onlar ahiretten (hesaptan) korkmuyorlar.” Kellâ innehu tezkirah: “Hayır, muhakkak ki bu (Kur’an) bir zikirdir (nasihattir, Allah’ın kullarına verdiği öğüttür).” Fe men şâe zekerah:42 “Kim dilerse ondan öğüt alır.”

Allah bizi Kur’an’dan öğüt alanlardan, rabbini dinleyenlerden eylesin. Ahiretten, hesaptan korkanlardan, haşyet duyanlardan eylesin. Ahiretin hesabını yapıp yaşayanlardan, dünyayı ahiretin tarlası olarak bilenlerden, bunu unutmayanlardan eylesin. Her anında Allah’ın hesabını yapanlardan eylesin inşallah.

a’lâ sûresi

Sebbihısme rabbikel a’lâ: “E’âla olan rabbinin ismini tesbih et.” Ellezî halaka fe sevvâ:43 “O ki yarattı ve düzene koydu.” Vellezî kaddera fe hedâ: “O ki takdir etti ve hidayet etti (hidayet yolunu gösterdi).” Subhane rabbiyel e’âla: “E’âla olan rabbimiz subhandır.” Yüceler yücesidir, yüceliği akılla anlaşılmayacak olandır. Allah, akıl ile anlaşılamayacak kadar yücedir. E’âla olan rabbimizi tesbih ederiz. O her şeyi yaratıp her şeyi düzene koyandır. Şahitlik ederiz ki Allah her şeyi düzene koymuş ve her şeye, herkese hidayetini göstermiştir; yani peygamber gönderip kitabını, vahyini indirerek tüm kullarına hidayeti, hidayet yolunu göstermiştir.

“Dileyen rabbine varan bir yol tutsun.”44 Kim Allah’ın vahyiyle hayatını yaşarsa rabbine varan yolda yürür, rabbine vasıl olur, rabbini onun kendisini tanıttığı gibi tanır ve rabbini bulur. Rabbinden kaçanlar ise hidayeti bulamaz; çünkü onlar hidayet yolunu kaybetmişlerdir.

Bizi hidayetinle hidayeti bulanlardan ve hidayetine uyanlardan eyle ya rabbi! Hidayetçilerine uyanlardan eyle ya rabbi! Seni E’âla olarak bilip ismini tesbih edenlerden eyle ya rabbi!

Fe zekkir in nefeatiz zikrâ: “Eğer bu zikir (Kur’ân, ayetler) fayda verecekse onunla öğüt ver.” Bu zikirle onlara hatırlat. Se yezzekkeru men yahşâ: “(Rabbinden) Haşyet duyan kişi (Allah’ın vahyinden mutlaka) öğüt alacaktır.” Ve yetecennebuhâl eşkâ: “Şaki olan da ondan kaçınacaktır (kaçacaktır).” Ellezî yaslân nâral kubrâ: “Bunun için en büyük ateşe atılır.” Summe lâ yemûtu fîhâ ve lâ yahyâ:45 “Sonra orada ne ölür ne de hayat bulur.” Orada ölüm yok ki ölsün, yaşantısı da yaşamak değil ki yaşasın.

Allah bizi Kur’an’ın, vahyin öğüdünü dinleyenlerden, ayetlerden öğüt alanlardan ve gerekeni yapanlardan eylesin. Allah bizi kendisinden haşyet duyanlardan eylesin. Şaki olanlardan, vahyinden kaçanlardan eylemesin. Allah’ın vahyinden kaçtığı ve Allah’ı dinlemediği için ayette buyrulduğu üzere en büyük ateşe atılanlardan eylemesin inşallah.

Kad efleha men tezekkâ: “Gerçek şu ki temizlenenler felah bulmuştur.” Temizlenmiş olarak gelenler felah bulmuştur. Ve zekeresme rabbihî fe sallâ:46 “Ve rabbinin ismini zikredip namaz kılanlar (namazla doğrulanlar felah bulmuştur).”

Bel tu’sırûnel hayâted dunyâ: “Ama hayır! Siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz.” Nefsinizi tezkiye etmek yerine, temizlenmek yerine, rabbinize secde edip namaz kılmak ve rabbinizin ismini zikretmek yerine dünya hayatını tercih ediyorsunuz. Vel âhıratu hayrun ve ebkâ: “Hâlbuki ahiret hayatı hem bakidir (ebedidir) hem de (dünyadan) daha hayırlıdır.” İnne hâzâ le fîs suhufîl ûlâ: “Muhakkak ki bu (hüküm) geçmiştekilerin kitaplarında da vardır.” Hiçbir kulum için hükmüm değişmez, hepsi için aynıdır. Suhufi ibrâhîme ve mûsâ:47 “İbrahim’in ve Musa’nın sahifelerinde de (bu yine böyleydi).”

Kim nefsini tezkiye edip temizlerse “Allah” deyip rabbinin ismini zikreder, namazı kılar, ahireti dünyaya tercih ederse saadete erer ve kazanır. Yoksa ebediyen kaybeder. Ahiretin devamlı olduğuna, baki olduğuna, dünyadan daha hayırlı olduğuna iman edenler ahireti dünyaya tercih ederler. Bu tercihi yapamayanlar ahireti için çabasını, gayretini sarf edip fedakârlık yapamazlar. Bu, geçmişteki ümmetler için de sizin için de böyledir; yani kıyamete kadar böyledir, buyurdu Allah.

Bizi nefsini tezkiye edenlerden eyle ya rabbi! Nefsini şirkten, küfürden, hasetten, riyadan, dünya sevgisinden, nefsin arzu ve isteklerinden temizleyenlerden eyle ya rabbi! Bizi ismini zikredenlerden, namazı ikame edenlerden, hayatı her anda huzurundaymış gibi yaşayanlardan eyle ya rabbi!

leyl sûresi

Vel leyli izâ yagşâ: “(Karanlığı) Bürüdüğü zaman geceye and olsun.” Ven nehâri izâ tecellâ: “Aydınlığa kavuştuğu zaman gündüze (gündüzün aydınlığına and olsun).” Ve mâ halâkaz zekera vel unsâ: “Erkeği ve dişiyi yaratana (and olsun).” İnne sa’yekum le şettâ: “Muhakkak ki amelleriniz çeşit çeşittir.” Amelleriniz ne olursa olsun; yani Allah’ın rızasını hangi yolda kazanmaya çalışıp çaba, gayret sarf ederseniz edin, içinizden kazanacak olanlar şunlardır. Fe emmâ men a’tâ vettekâ: “Kim takva sahibi olur (Allah’a karşı sorumluluğunu bilir) ve verirse.” Ve saddeka bil husnâ: “En güzeli de (sözü de) tasdik ederse.” Allah’ın vahyini tasdik eder, ona cevap verip “işittik ve itaat ettik” derse. Fe se nuyessiruhu lil yusrâ:48 “Onu en kolaya müyesser kılacağız (onun işini kolaylaştıracağız).” Allah’ın muradı üzerinde gerçekleşsin diye çabasını, gayretini sarf edip ebedi hayatını kazanmaya çalışırken onun bu işini kolaylaştıracağız. Bunun için nerede çalışırsa çalışsın böyle yapacağız.

Ve emmâ men bahıle vestagnâ: “Ama kim de cimrilik eder (Allah’ın ‘ver’ demesine karşılık ‘vermesem de olur’ deyip) ve kendini müstağni görürse.” Ve kezzebe bil husnâ: “Ve en güzeli yalan sayarsa.” Fe se nuyessiruhu lil usrâ:49 “Onu da zor olana müyesser kılarız.” Yani kaybetmesin, aksine kazansın diye önüne engeller koyarız. En güzeli yalan saymak demek “kabul ediyoruz, Allah’ın sözü doğrudur; ama bu zamanda böyle olmaz, bu zamanda böyle yapmak mümkün değildir” demektir ya da kendini kandırıp “gücüm, öyle yapmaya yetmiyor” demektir. Böyleleri Allah’ın vahyini tasdik eder; ama yaşantısına almayıp yalan sayar. Böyle biri kaybederse ne topladığı malı ne de kazandığı diğer şeyler ona fayda verir. Ve mâ yugnî anhu mâluhû izâ tereddâ: “O, cehenneme yuvarlanırken malı ona fayda vermez.” İnne aleynâ lel hudâ: “Muhakkak ki bize düşen, hidayet yolunu göstermektir.” Ve inne lenâ lel âhırate vel ûlâ:50 “Muhakkak ki dünya da ahiret de bizimdir.”

Dünyanın ve ahiretin sana ait olduğuna iman ettik ya rabbi! Hidayet yolunun gösterilmesinin sana ait olduğunu kabul ettik ve hidayet yolunu Kur’an ile gösterdiğine iman ettik, senin vahyine, gösterdiğin yola tabi olduk, yolunu kabul ettik ya rabbi! En güzeli tasdik ediyoruz ya rabbi! Senin kelamın kelamların, sözlerin en güzeli, en hakkıdır. Kelamından başka doğru, hak bilmiyor, tanımıyoruz ya rabbi! Bize ikram ettiklerini kullarına ikram etmek için çabamızı, gayretimizi sarf ediyoruz ya rabbi! Dünyayı ahirete kurban ediyoruz ya rabbi! Bunun için bize yardım et ya rabbi! Sana karşı sorumluluğumuzu, takvamızı yerine getirmeye çalışıyoruz ya rabbi! Bizi en güzeli yalanlayanlardan eyleme ya rabbi! Duymamış gibi yapanlardan, kendi kendini kandırarak “bir şeyler yapmaya çalışıyoruz” deyip aslında seni dinlemeyenlerden eyleme ya rabbi! Bizi cimrilik yapıp vermeyenlerden eyleme ya rabbi! Kerim olup verenlerden eyle ya rabbi! Emrini yerine getirenlerden eyle ya rabbi! Seni her şeyden, canından çok sevenlerden eyle ya rabbi! Bu sevginin, bu imanın gereğini yerine getirenlerden eyle ya rabbi!

Fe enzertukum nâran telezzâ: “Ben sizi kaynayıp köpüren ateşle (cayır cayır yanan cehennem ateşiyle) uyardım.” Lâ yaslâhâ illal eşkâ:51 “Oraya ancak şaki (eşkıya) olanlar girer.” Bu ateşe ancak rabbinden, rabbinin vahyinden yaban eşeklerinin aslandan kaçtığı gibi kaçanlar girer.

Ellezî yu’tî mâlehu yetezekkâ: “O (takva ehli) ki (Allah’a karşı sorumluluğunu bilip yerine getirenler) malını verir ve temizlenir.” Ve mâ li ehadin indehu min ni'metin tuczâ: “Ve onun (Allah’ın) yanında (şükrana layık) mükâfatlandırılacak hiçbir nimet yoktur.” İllebtigâe vechi rabbihil a’lâ: “Ancak e’âla olan (yüceler yücesi olan) rabbinin cemalini isteyenler müstesna!” Takva sahibi olup malını verenler ve yüceler yücesi olan rabbinin cemalini isteyenler müstesna, o takva sahiplerinin yaptıkları şükrana layıktır, Allah katında kıymetlidir, değerlidir, nimete layıktır. Onlar takva sahibi olup Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirdikleri, malını verip temizlendikleri ve rablerinin vechini, cemalini istedikleri için Allah onlardan razı olacak, onlar da Allah’ın ikramından razı olacaklardır. Ve le sevfe yerdâ:52 “(Rabbinin cemalini istediği için o ona verilecek) Ve yakında o da razı olacaktır.” Yani rabbinin cemalini müşahede edecek ve istediğine kavuştuğu için de bundan razı olacak.

Onlar en güzeli (Allah’ın vahyini) tasdik ettikleri, takva sahibi olup mallarından verdikleri, temizlendikleri, nefislerini tezkiye ettikleri ve rablerini her şeye tercih ettikleri için bu nimeti alırlar.

Bizi e’âla olanın, yüceler yücesi olanın cemalini dileyenlerden eyle ya rabbi! Malını verip temizlenenlerden eyle ya rabbi! Bizi takva ehli olanlardan, sana karşı sorumluluğunu yerine getirenlerden eyle ya rabbi! Hakkı, vahyini tasdik edenlerden eyle ya rabbi! Senden, zikrinden kaçanlardan eyleme ya rabbi! En güzeli tasdik edenlerden eyle ya rabbi! Cimrilik yapanlardan eyleme ya rabbi! Kendini müstağni görüp “benim ihtiyacım yok” diyenlerden eyleme ya rabbi!

fecr sûresi

İnne rabbeke le bil mirsâd:53 “Muhakkak ki rabbin (her şeyi) gözetlemededir.” Her şey onun kontrolü altındadır. Muhakkak ki siz rabbinizin gözetimi altındasınız.

Bizi her an gözetlendiğini unutmayanlardan eyle ya rabbi! Her an senin huzurunda olduğunu unutmayanlardan eyle ya rabbi!

Fe emmâl insânu izâ mebtelâhu rabbuhu fe ekramehu ve na’ameh: “Ne zaman rabbi, insanı imtihan edip ona ikramda bulunsa ve ona nimet verse.” Fe yekûlu rabbî ekramen: “Rabbim bana ikram etti, der.” Allah, kuluna imtihan olarak ikramda bulunduğunda kul “rabbim bana ikramda bulundu, ikram etti, nimet verdi” der. Ve emmâ izâ mâbtelâhu fe kadera aleyhi rızkah: “Ne zaman da bir imtihan gereği rızkını kıssa (daraltsa, o zaman da).” Fe yekûlu rabbî ehâneni:54 “Rabbim bana ihanet etti, der.” Yani “rabbim beni zelil etti, bana ihanet etti, ben bunu hak etmemiştim” der.

Bizi böyle söyleyenlerden eyleme ya rabbi! İmtihanın kazanma imkânı olduğunu bilenlerden eyle ya rabbi! Nimetle imtihan ettiğinde gereğini yerine getirenlerden eyle ya rabbi! Musibetle imtihana tabi tuttuğunda itiraz etmeyip bir kul gibi duranlardan, teslim olanlardan eyle ya rabbi! O imtihanın arkasında mutlaka bir nimet olduğunu bilenlerden ve buna iman edenlerden eyle ya rabbi!

Kellâ bel lâ tukrimûnel yetîm: “Hayır! Doğrusu siz yetime ikram etmiyorsunuz.” Ve lâ tehâddûne alâ taâmil miskîn: “Miskini doyurmayı da teşvik etmiyorsunuz.” Ve te’kulûnet turâse eklen lemmâ: “Mirası hırsla (helal, haram demeden) yiyorsunuz.” Ve tuhıbbûnel mâle hubben cemmâ: “Malı da pek çok seviyorsunuz.” Kellâ izâ dukketil ardu dekken dekkâ: “Ama (Kıyamet günü gelip) arz parça parça olduğunda.” Ve câe rabbuke vel meleku saffen saffâ: “Rabbin geldiğinde (tecelli ettiğinde) ve melekler saf saf dizildiğinde.” Ve cîe yevme izin bi cehenneme yevme izin yetezekkerul insânu ve ennâ lehuz zikrâ: “O gün cehennem getirilir ve o gün insan düşünür. Artık bu düşünmenin ne faydası var!” Yekûlu yâ leytenî kaddemtu li hayâtî: “(İnsan o gün) Ah keşke bu hayatım için güzel şeyler yapsaydım (dünyadayken yararlı işler yapsaydım da onu ahirete gönderseydim), der.” Fe yevmeizin lâ yuazzibu azâbehû ehad: “Artık o gün onun (Allah’ın) yapacağı azabı hiç kimse yapamaz!” Ve lâ yûsiku ve sâkahû ehad:55 “Onun (Allah’ın) vurduğu bağı hiç kimse vuramaz.”

Bizi öldükten sonra Kıyamet gününde pişman olanlardan eyleme ya rabbi! Yetimleri doyuranlardan, fakirlere ikram edenlerden eyle ya rabbi! Malı toplamayı sevenlerden eyleme ya rabbi! İkram ettiklerini ahireti için harcayanlardan eyle ya rabbi! Bizi “keşke ahiretim için bir şeyler yapıp gönderseydim” diyenlerden, pişman olanlardan eyleme ya rabbi!

Yâ eyyetuhân nefsul mutmainneh: “Ey itminana ermiş nefis!” Ey Allah ile itminan bulmuş Hz. İnsan; Allah’ın zikriyle, vahyiyle, aşkıyla, muhabbetiyle itminana ermiş insan, Allah ile mutmain olmuş insan! İrciî ilâ rabbiki râdıyeten mardıyyeh: “Rabbinden razı olarak, rabbin de senden razı olarak rabbine dön!” Fedhulî fî ibâdî: “Kullarımın arasına gir.” Vedhulî cennetî:56 “Cennetime dâhil ol.” Gönlü cennet olan kullarımın arasına gir. Rabbin senden razı olmuştur, sen rabbini kendinden razı ettin; çünkü rabbinden ve rabbinin sana yaptığı her muameleden razı olup her imtihanın gereğini yerine getirdin. Bu yüzden rabbin de senden razı oldu.

Bizi nefsi itminana ermiş olan kullarından eyle ya rabbi! Seninle mutmain olan kullarından eyle ya rabbi! Senden razı olan kullarından ve razı olduğun kullarından eyle ya rabbi! Sana dönen, bütünüyle seninle olan kullarından eyle ya rabbi! Gönlü cennet olan kullarınla beraber eyle ya rabbi! Gönlü cennet olan kullarından eyle ya rabbi!

duhâ sûresi

Ved duhâ: “Kuşluk vaktine (günün aydınlığına) and olsun!” Vel leyli izâ secâ: “Sakinliği çöktüğünde geceye (yemin olsun ki).” Mâ veddeake rabbuke ve mâ kalâ: “Rabbin seni terk etmedi ve sana darılmadı.” Ve lel âhıratu hayrun leke minel ûlâ: “(Ama bilesin ki) Ahiret senin için dünyadan daha hayırlıdır.” Ve le sevfe yu’tîke rabbuke fe terdâ:57 “Rabbin sana mutlaka verecek ve sen razı olacaksın (rabbin seni razı edecek).”

Bizi kendisine küstüğün, darıldığın kullarından eyleme ya rabbi! Kendisine unutulmuş muamelesi yaptığın kullarından eyleme ya rabbi! Ahiretin, dünyadan daha hayırlı olduğuna iman edenlerden eyle ya rabbi! Bizi; ahireti dünyaya tercih edenlerden eyle ya rabbi! Kendisine verip razı ettiğin kullarından eyle ya rabbi!

E lem yecidke yetîmen fe âvâ: “(Rabbin) Seni yetim bulup barındırmadı mı?” Ve vecedeke dâllen fe hedâ: “Seni yolunu kaybetmiş bulup hidayete erdirmedi mi?” Ve vecedeke âilen fe agnâ: “Seni fakir (yoksul) bulup zengin etmedi mi?” Fe emmâl yetîme fe lâ takher: “Öyleyse sakın yetimi kahretme.” Ve emmâs sâile fe lâ tenher: “İsteyeni de azarlama.” Ve emmâ bi ni’meti rabbike fe haddis:58 “Ve rabbinin nimetini anlat.”

Bize hiçbir zaman darılmadığını, darılmayacağını biliyor ve buna iman ediyoruz ya rabbi; ama bazen cehaletimizden dolayı, bilmediğimiz için “niye arzularımız, isteklerimiz yerine gelmiyor” ya da “niye rabbimiz bizi böyle imtihana tabi tutuyor” deyip sana küsüyor, darılıyoruz ya rabbi! Bunun için senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Bu bizim acziyetimizden dolayıdır ya rabbi! Farkında olmadan böyle bir yanlışa düştüysek senden af diliyor, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Senin bizim için yarattığın, takdir ettiğin her şeyin hayır olduğunu biliyor, buna iman ediyoruz ya rabbi!

Sen azimsin, biz aciziz ya rabbi! Estağfirullah El Âzim! Elbette ki ahiretin dünyadan daha hayırlı olduğuna iman etmişiz ya rabbi; ama bazen dünyaya daldığımız, ahireti unutup sanki sadece dünya hayatı varmış gibi konuştuğumuz, düşündüğümüz, yaşadığımız, çalıştığımız oluyor ya rabbi! Bunun için de af diliyoruz, mağfiret diliyoruz ya rabbi! Ahireti dünyanın önüne, üzerine koyacağımıza söz veriyoruz ya rabbi! Ahireti tercih ettiğimiz takdirde bize ikram edip bizi razı edeceğine iman ettik ya rabbi; çünkü sen böyle müjdelemişsin, böyle vahyetmişsin, biz de buna iman ediyoruz ya rabbi!

Senin bizden razı olman bizim için her şeyin önünde ve üzerindedir ya rabbi! Tercih ettiğimiz sensin, senin rızandır, dostluğundur, cemalindir ya rabbi! Kimi yetim bulur, desteksiz bulursak onu barındırmak için çabamızı, gayretimizi sarf edeceğiz ya rabbi! Nasıl ki sen bizi barındırdıysan, bizi yaratıp büyüttüysen, yetiştirdiysen inşallah biz de elimizden geldiği kadarıyla kullarına yardımcı olacağız ya rabbi! Sen bize yolu nasıl gösterdiysen, bizi hidayete nasıl erdirdiysen biz de aynı şekilde kullarını hidayete erdirmeye çalışacağız ya rabbi! Vahyinle, peygamberinle, peygamberinin hayatıyla, güzelliğinin tecellisiyle hidayete vesile olmaya çalışacağız ya rabbi! Hiç kimseyi azarlamayacağız ya rabbi! İsteyeni azarlamayacağız ya rabbi! Onlara yolu göstereceğiz ya rabbi! İhsan ettiğin, ikram ettiğin her nimeti anlatacağız ya rabbi! Şükretmek için, hamd etmek için, seni tesbih etmek için, tekbir etmek için, tevhid etmek için her nimetini anlatacağız ya rabbi! Hamd ettiğimiz, övdüğümüz bir tek sensin ya rabbi!

inşirâh sûresi

E lem neşrah leke sadrak: “Biz göğsünü açıp genişletmedik mi?” Ve veda’nâ anke vizrek: “Yükünü senden kaldırmadık mı?” Ellezî enkada zahrak: “O (yük ki) senin belini bükmüştü.” Ve rafe’nâ leke zikrak: “(Yükünü kaldırıp) Senin şanını yüceltmedik mi?” Fe inne maal usri yusrâ: “Her zorlukla beraber mutlaka bir kolaylık vardır.” İnne maal usri yusrâ: “Ama mutlaka her zorlukla beraber bir kolaylık vardır.” Fe izâ feragte fensab: “Herhangi bir işi bitirip tamamladığında yeni bir işe koyul.” Ve ilâ rabbike fergab:59 “Ve sen rabbine rağbet et (rabbini dile, rabbini iste).”

Ve ilâ rabbike fergab: “Ve sen rabbine rağbet et.” Sen rabbini, rabbinin rızasını, dostluğunu, cemalini iste ve bunun için de çabanı, gayretini sarf et. Bir işi yapıp bitirdikten sonra yeni bir işe koyul ve rabbinin rızasını, cemalini isteyip rabbine rağbet et.

Göğsümüzü iman ile, muhabbetinle genişleten sensin ya rabbi! Yükümüzü bizden alan sensin ya rabbi! İş bize kalırsa bütün dünyanın yükünü kendi sorumluluğumuza alır ve bunun altında eziliriz ya rabbi; ama biliyoruz ki mülkün sahibi, dünyanın da, ahiretin de sahibi sensin. Bize düşen; sadece kulluğumuzu yapmak ve sana kul olmaktır. Yükümüzü alan sensin ya rabbi! Sen bize iman ikram ederek, teslimiyet ihsan ederek yükümüzü üzerimizden almasaydın bu yük bizim belimizi bükerdi, biz de bu yükün altında ezilirdik ya rabbi! Bu yükü üzerimizden alırken bizi sana iman etmekle, teslimiyetle, tevekkülle şereflendirdin, şerefimizi yükselttin ya rabbi!

Sen “her zorlukla beraber mutlaka bir kolaylık vardır; ama mutlaka bir kolaylık vardır” buyurdun, hayatı yaşarken buna tekrar tekrar şahit olduk ya rabbi! Vahyine, va’dine iman ediyoruz ya rabbi! Hangi zorluk olursa olsun peşinden bir kolaylığın geleceğine iman ettik ya rabbi; çünkü bu va’di veren sensin. Biz de iman ettik, hayatı yaşarken de tekrar tekrar buna şahit olduk ya rabbi! Rağbetimiz sanadır, istediğimiz sensin ya rabbi! Hangi işi yaparsak yapalım derdimiz senin rızandır, senin dostluğundur, senin sevgindir, muhabbetindir ya rabbi! Gönlümüzü senden başka tarafa çevirme ya rabbi! Bizi ayaktayken, otururken, yanı üzere yatarken seni zikredenlerden, seni hiç unutmayanlardan eyle ya rabbi! Bizi bir an bile gaflette eyleme ya rabbi! Bizleri; seni unutanlardan, kendisine unutulmuş muamelesi yaptıklarından eyleme ya rabbi!

“Yaratan (yarattığını) bilmez mi?”60

Elbette ki kulu en güzel, en iyi şekilde bilen ve onu en iyi tanıyan, gücünün neye yettiğini bilen; onu yaratandır. Kul için en faydalı, en hayırlı olan şeyleri en iyi bilen yine onu yaratandır. Kulun hem dünyası hem de ahireti için kendisine gereken her şeyi ikram eden, aynı şekilde onu herkesten çok seven yine onu yaratan rabbidir. Buna iman etmemiz lazım. Bu yüzden rabbimiz bize nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun rabbimizden geldiği için o muamelenin hayır olduğuna, rahmet olduğuna iman edip onu kabul etmemiz ve rabbimize asla itiraz etmememiz gerekir.

Bizi itiraz edenlerden eyleme ya rabbi! Sen biliyorsun ki bizim istediğimiz sensin, senin rızandır ya rabbi! Bizimle beraber olanların istediği de senin dostluğundur, cemalindir ya rabbi! Bu dünya hayatında nasıl bir muameleyle karşılaşırsak karşılaşalım biliyoruz ki hepsi fanidir, geçicidir ve mutlaka biter; ama ebedi bir hayat bizi bekliyor, senin huzurunda hesap vereceğimiz gün bizi bekliyor, bunu biliyoruz ya rabbi! O gün geldiğinde bizi huzurunda mahcup eyleme, huzurunda kaybedenlerden eyleme ya rabbi! Bizi; “onu huzuruma getirmeyin, onun kulluğunu, imanını kabul etmiyorum” dediğin kullarından eyleme ya rabbi! Kendi nefsinin hevasına tabi olup seni dinlemeyenlerden eyleme ya rabbi! Bizi “ben doğruyu biliyorum” deyip vahyinden kaçanlardan eyleme ya rabbi! İpine sımsıkı sarılanlardan, onu bırakmayanlardan, onu bırakmanın bir felaket olduğunu bilenlerden, anlayanlardan eyle ya rabbi!

Hayatımızı Kur’an ile, vahyinle yaşamayı ikram eyle ya rabbi! Bizi hayatını Kur’an ile yaşayıp Kur’an ile sonlandıran kullarından eyle ya rabbi! Bizi canlı Kur’an eyle ya rabbi! Bizi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olanlardan eyle ya rabbi! Hayata, dünyaya, ahirete onun gibi bakanlardan eyle ya rabbi! Bizi dünya hayatını Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in anladığı gibi anlayanlardan eyle ya rabbi! Emrin gereği Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olanlardan eyle ya rabbi! Gönlünü onun gönlü ile birleştirip ona tabi olanlardan eyle ya rabbi! Gönlümüzü onun gönlü gibi eyle ya rabbi! O nasıl âzim bir ahlak üzereydiyse, âlemlere rahmettiyse bizi de onun gibi azim bir ahlak üzere eyle ya rabbi! Bizi de çevremize, bulunduğumuz, ulaştığımız her yere rahmet eyle ya rabbi! Rahmetini, hidayetini, nimetini üzerimizden ikram eyle ya rabbi!

Bizi bize bırakma ya rabbi! Bizi nefsini tezkiye edenlerden, temizleyenlerden ve nefsinin cimriliğinden kurtulanlardan eyle ya rabbi! Bizi senin yolunda infak edenlerden, verenlerden eyle ya rabbi! En güzeli tasdik edenlerden eyle ya rabbi! En güzeli yalanlayanlardan, cimrilik yapanlardan eyleme ya rabbi! Dünyayı ahirete tercih edenlerden eyleme ya rabbi! Dünyayı, nefsinin arzusunu sana tercih edenlerden eyleme ya rabbi! Bizi işitmemiş, anlamamış gibi yapanlardan, kendi kendini kandıranlardan eyleme ya rabbi! Bin sefer işittiği hâlde işitmemiş gibi yapanlardan eyleme ya rabbi! Bu gazaba uğrayanlardan eyleme ya rabbi! Bizi seni dinleyenlerden, sana itaat edenlerden, senin vahyini sevenlerden eyle ya rabbi!

Sadakallahulazim

İnsan duadan ibarettir ve insanın duadan başka hiçbir gücü yoktur, dolayısıyla insan sadece duadır. Çalışmak da insanın fiili duasıdır. Allah ayet-i kerimede “ahiret de dünya da Allah’ındır”61 buyurmuştur. Bize düşen; duamızı doğru yapmaktır, duamızı yaparken rabbimizi istemektir.

Şayet rabbimize rağbet edip onun rızasını, sevgisini kazanırsak bu durumda kazanamadığımız hiçbir şey kalmaz; ama bunları kazanmazsak o zaman da kazandığımız hiçbir şey olmaz. Sadece kendi kendimizi kandırmış oluruz. Bir insanın kendini böylesine kandırabilmesi büyük bir maharettir. Bunun için tabir-i caizse büyük bir eğitimden geçmesi gerekir.

Kulu bir, Allah ve resulü bir de iblis, şeytanlar davet eder. Kul için bunlardan başka yol yoktur. Kul da ya, rabbinin davetine icabet eder, böylelikle Allah’ın nebileriyle, resulleriyle, vahyiyle beraber olur ya da iblisin davetine icabet eder, bunun sonucunda ise iblisle, şeytanlarla beraber olur.

Herkes fikrine bakmalıdır; çünkü insanın fikri neyse zikri de odur; yani zikri neyse onun peşinden koşuyordur ve hayatını ona kurban etmiştir. Allah, kula kazanması için kısacık bir hayat takdir etmiştir. Kul, Allah’tan, Allah’ın rızasından başka bir şeyin peşinden koşuyorsa kaybetmiş demektir. Bu peşinden koştuğu şey; dünya olabilir, para olabilir, mal, mevki, makam olabilir, her ne olursa olsun eğer peşinden koştuğu şey Allah değilse o zaman hem dünyada hem de ahirette kaybetmiştir.

Söyledim, Allah haricinde her şey için bu böyledir. Biri kendi kendini kandırıp ya da şeytana uyup “işte, ben devlet kuracağım” diyebilir yahut “aslında bizim derdimiz şudur” diyebilir. Her ne yaparsa yapsın hayatını yaşarken Allah’ın haricinde bir şey istiyorsa kaybetmiş, Allah’a iman etmemiştir. Allah böyle birinin imanını kabul etmez; çünkü Allah şirkin karıştığı imanı kabul etmez. Bu yüzden ayet-i kerimede “onlar imanlarına şirki karıştırmadan iman etmezler”62 buyurmuştur.

Ya Allah’ı kabul edersin ya da etmezsin! Eğer dünyadayken bu tercihi yapmadıysan mutlaka son nefeste bu iki şık arasında tercihini yapmak zorunda kalırsın. Hayatı yaşarken, Allah’ı kabul etmediysen, Allah’ı her şeyin önüne koymadıysan “rabbim Allah’tır” deyip hayatını, nefsini, dünyayı ona kurban etmediysen seni Allah’tan başka tarafa çağıranların davetini Allah’a, Allah’ın vahyine kurban etmediysen bil ki Allah seni kulu olarak kabul etmez; çünkü neyin peşinden koşuyorsan onu seviyorsun demektir. En önemlisi neyi seviyorsan hayatını neyin yoluna kurban ediyorsan hayatını kurban ettiğin o şey senin rabbindir. Hâl böyleyken başka şeylerin peşinden koştuğun hâlde “namazımızı kılıyoruz, ibadetlerimizi yapıyoruz, biz mü’miniz” diyorsun! Oysaki Allah senin imanını kabul etmemiş! Sen daha Allah’a iman etmemişsin! Kulun, Allah’a iman etmesi Allah’ın, kulu üzerindeki hakkıdır. Allah’a hakkını teslim etmeyen biri Allah’a kul olamamıştır. Allah onu kulu olarak kabul etmez.

Her şeyden çok sevilmek, her şeyden, herkesten çok itaat edilmek, ciddiye alınmak Allah’ın hakkıdır. Allah, kulunu kendinden zatıyla ve sıfatıyla tecelli edip yaratmıştır. Bununla beraber kulunu varlıkta durduran, ona rızkını veren, kuluna ebedi hayatı hazırlayan odur. Bu durumda hayatının üzerinde söz hakkını Allah’tan başkasına verirsen Allah seni nasıl kulu olarak kabul etsin!

Sen kalk üç günlük dünyaya aldan, üç kuruş için ahiretini sat! İnsan bu kadar küçülmemeli, kendini bu kadar hafife, basite almamalıdır! Sen kendini dünyaya satarken Allah da sana cenneti satıyor. “Allah, mü’minlerden cennet karşılığında mallarını ve canlarını satın almıştır.”63 Bunu Allah söylüyor. Allah “sana emanet olarak verdiğim malı ve canı bana sat, karşılığında sana cennet ile cemalullah vardır; ama kendini bunun dışında bir şeye satarsan bedavaya satmış olursun; istersen bütün dünya, bütün mevkiler, makamlar, memleketler senin olsun hiç fark etmez. Sen ebedi cenneti ve cemalimi bırakıp kendini bedavaya, çok ucuza, geçici, fani bir şeye sattın, kendi kendine en büyük zulmü yaptın” buyuruyor.

Mü’minin mü’mince bir duruşu olmalıdır, mü’min, Allah’a döndü mü artık başka tarafa dönmemelidir. Allah ayet-i kerimede mü’minleri anlatırken “mü’minler iman ettikten sonra asla şüpheye düşmeyen, mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda cihad edenlerdir”64 buyurur. Bu nedenle Allah’a bir kere döndün mü başka tarafa dönmemen lazım.

Hata, kusur, günah işlemek ve yanlış yapmak beşeri bir durumdur. Söylediklerim hata yapmakla ilgili değil imanla, Allah’ın hakkıyla ilgilidir. Sen Allah’ın hakkını teslim etmediysen istersen “ben hiç kimseye haksızlık etmedim, herkese hakkını teslim ettim” de, bu hiçbir mana ifade etmez; çünkü sen seni yaratan rabbine karşı nankörlük yaptıysan, onu kendinden perdelediysen, vahyini, peygamberini ciddiye almadıysan zaten kul olarak, bir insan olarak en büyük nankörlüğü yapmışsın demektir.

Mesela “kul hakkıyla gelme neyle gelirsen gel” denilir. Veya ölen biri için arkasından “hiç kimseye zararı yoktu” denilir. Kimseye zararı olmayınca sanki cennete gidecekmiş gibi bir zan vardır! Ya da arkasından “işte, haram yememeye çok dikkat ediyordu” denilir. Biz de bakacağız, haram yemek neymiş! Daha önceki sohbetlerimizde söylemiştim. Farz edelim ki bir yerde çukur kazacağız. Bunun için de ücret karşılığında bu işi yapacak birilerini alıp getirdik ve ona kazacağı yeri gösterip “burayı kaz, akşam geldiğimde ücretini öderim” dedik. Akşam geldiğimizde tuttuğumuz işçi söylediğimiz yeri değil de başka bir yeri kazmışsa vereceğimiz ücreti hak etmiş olur mu? -Elbette ki olmaz; çünkü başka yeri kazmış, bir de üstüne bize iş çıkarmıştır. Bu defa hem istediğimiz çukuru gecikmeli olarak kazmak durumuna düşmüş hem de işçinin açtığı çukuru kapatmak zorunda kalmışızdır. Bu durumda vereceğimiz ücret işçiye helal midir haram mıdır? Söylenen işi yapmamış, üstelik başka yeri kazıp bir de bize zarar vermişse bizden alacağı para hiç helal olur mu! İnsanın helal ve haramı bu şekilde kendi üzerinden anlamaya çalışması gerekir.

Nasıl?

Bu, her bir mahlûkat için böyledir. Allah ayetinde tusebbihu lehus semâvâtus seb’u vel ardu ve men fîhinn: “Yedi gökte, yerde ve ikisi arasında her ne varsa onu tesbih eder.” Ve in min şey’in illâ yusebbihu bi hamdih:65 “Ve her şey hamd ile onu tesbih eder” buyurur. Sebehe; aktı manasına gelir. Her şey rabbinin kendisine gösterdiği yolda akar; yani rabbi bir varlığı ne için yaratmışsa o varlık mutlaka vazifesini yapar. Misal; Allah Güneş’e “aydınlat ve ısıt” diye emir vermiş ve Güneş’i bu vazifesini yapabileceği konuma koymuştur. Dünya’ya da emir verip “kendinin bir de Güneş’in etrafında dön” buyurmuştur. Bu durumda Dünya, Allah’ın emrettiği bu dönüşünü yerine getirmezse tesbihini yapmamış olur. Dünya’nın ayrıca bir tesbihi daha vardır ki bu ayrı bir şeydir.

Allah, insana da “seni bana halife olasın, ayna olasın diye yarattım. Senin üzerinde güzelliğimi; isimlerimi görmek istiyorum. Varlığın hepsini senin hizmetine vermişim. Sana peygamber göndermiş, kitap indirmişim. Zahiri ve manevi rızkını veriyor, seni varlıkta tutuyorum. Tek vazifen kulluk yapmak, âşıklık yapmaktır! Haydi, âşıklığını, imanını göster ve tavrını ortaya koy. Seni imtihana tabi tutarken imanını ölçüyorum. Bana olan muhabbetin, imanın artsın ve isimlerim üzerinde tecelli etsin diye seni imtihana tabi tutuyorum. Haydi, imanını ispatla” buyurmuş ve insan için böyle bir takdirde bulunmuştur.

Hâl böyleyken biri Allah’ın kendisi için takdir ettiği bu kulluğu yapmazsa onun varlığı haramdır. Bırakın yediğinin, içtiğinin, kazandığının haram olmasını onun varlığı haramdır. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede “müşrikler necistir (pisliktir)”66 yani Allah’a şirk koşanlar necistir, pisliktir, buyurmuştur. Biri pislik olunca helal mal yemesinin ne kıymeti vardır! Onun kendisi pisliktir!

Her şeyden önce temizlenmek, temiz olmak gerekir; çünkü Allah “temizlenenler kurtuluşa (saadete) erer”67 buyurmuş ve kullarını temiz olmaya davet etmiştir.

Peki, neyle temizlenmek gerekir?

Elbette ki iman ile, aşk ile temizlenmek gerekir. İnsan için başka temizlik yoktur! Şirki ancak iman, muhabbet, Allah’a olan aşk temizler. Bu nedenle öncelikle Allah’ın muradını üzerimizde gerçekleştirmemiz lazım ki yediğimiz, içtiğimiz helal olsun.

Öyleleri var ki kendisi pisliğe gömülmüştür, tabir-i caizse lağamın içindedir; ama sanki böyle değilmiş gibi “bana bir şey sıçramasın, pislik bulaşmasın” der. Hâlbuki sen kendin lağamın içindesin, haberin yok! Şirke gömülmüşsün, rabbinin hakkını takdir edememişsin! Seni yaratan, varlıkta durduran, rızkını veren Allah’tır; ama sen ona bir sefer teşekkür etmeyi bile becerememişsin! Sen hangi haktan bahsediyorsun!

İmanı olmayan biri bütün güzellikleri yapsa dahi cennete gitmez; çünkü kendisini yaratan rabbine iman etmeyerek kendine zulmetmiştir. Bu yüzden önce iman gelir! Herkesin kendine dönüp “imanım var mı yok mu, Allah’ı ciddiye alıyor muyum almıyor muyum, rabbimi dinliyor muyum dinlemiyor muyum, elimden geldiği kadarıyla çabamı, gayretimi sarf ediyor muyum etmiyor muyum” deyip kendine bakması gerekir.

Acziyet, hata işlemek, eksik yapmak başka bir şeydir, zaten acziyete bakılsa hepimiz aciziz. Mesele; rabbimizi ciddiye alıp bunun için elimizden geleni yapmaktır. Manevi olarak düşünce tövbe edip istiğfar ederek “sen benim rabbimsin, ben de senin kulunum, benim istediğim sensin, senin rızandır, ebedi hayatımdır” deyip ayağa kalkmak ve bunun için de biraz çaba, gayret sarf edip kıpırdamaktır.

Mesele; insanların hatasıyla, kusuruyla, günahıyla uğraşıp başkalarında kusur bularak kendi kendimize bahane üretmek değildir. Bu iş bizim işimiz değil Allah’ın işidir; çünkü kullarını hesaba çekecek olan odur. Allah “aranızda hüküm verecek olan benim.68 Siz başkalarını bırakın, hakkınızdaki hükmü vermek bana aittir. Huzuruma geldiğinizde kimin doğru, kimin yanlış yaptığı, kimin hakta, kimin batılda olduğu konusundaki hükmü ben veririm” demiş, bu yüzden başka bir ayet-i kerimede “aranızda Allah hüküm verecek”69 buyurmuştur; yani merak etme, sen kulluğunu yap, yürümene, koşmana, kazanmana bak! Benim kullarıma niye karışıyorsun! Kime nasıl muamele edeceğimi sana mı soracağım, buyurdu Allah. İşte, rabbimizi dinlemediğimiz, vahyini anlamaya çalışmadığımız için kendi kendimize din üretmiş, iman üretmişiz. Bu yüzden de “inanırsanız imanınız vardır” demişiz!

Ayetleri okuyup her ayete cevap vermemizin sebebi budur. Rabbimizin vahyini doğru anlayalım, doğru iman edelim, böylelikle kendi kendimize din üretmeyelim diye “Ayetlere Dua ve İstiğfarla Cevaplar” sohbetlerini yapıyoruz.

Tabi, her ayet üzerinde uzun uzun durmak zaman açısından mümkün değildir. Bu nedenle ayetlere birkaç kelimeyle cevap veriyoruz ki en azından ayetlere nasıl cevap verilmesi gerektiğini anlayalım. Ayetler üzerinde tefekkür de böyledir. Rabbimiz bizimle konuşuyor, biz de ona cevap veriyoruz. Bütün hayatımızın böyle olması gerekir.

Allah bizi kendisini ciddiye alanlardan, kendisini dinleyenlerden ve hakkını teslim edenlerden eylesin. “Onlar Allah’ın hakkını takdir edemediler”70 ayetine muhatap olanlardan eylemesin. Allah bizi hakkını takdir edenlerden, hakkını teslim edenlerden eylesin. Kulluğunu kabul edip rabbinin azametini, kibriyasını kabul edenlerden eylesin. Haddini aşıp Allah’ın işine karışanlardan, Allah’ın kullarının hesabını görenlerden, dünyayı ahirete tercih edenlerden eylemesin. Allah bizi “rabbim Allah’tır” deyip rabbine hicret edenlerden, rabbine koşanlardan, rabbine firar edenlerden eylesin.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Nûr /51 ↩
  2. Muddessir /1-3 ↩
  3. Muddessir /4 ↩
  4. Muddessir /5 ↩
  5. Muddessir /6 ↩
  6. Muddessir /7 ↩
  7. Bakara /153, 249, Enfâl /66 ↩
  8. Âli İmrân /146 ↩
  9. Muddessir /38-47 ↩
  10. Muddessir /48-51 ↩
  11. Muddessir /53-55 ↩
  12. A’lâ /1-3 ↩
  13. Muzzemmil /19, İnsan /29 ↩
  14. A’lâ /9-13 ↩
  15. A’lâ /14-15 ↩
  16. A’lâ /16-19 ↩
  17. Leyl /1-7 ↩
  18. Leyl /8-10 ↩
  19. Leyl /11-13 ↩
  20. Leyl /14-15 ↩
  21. Leyl /18-21 ↩
  22. Fecr /14 ↩
  23. Fecr /15-16 ↩
  24. Fecr /17-26 ↩
  25. Fecr /27-30 ↩
  26. Duhâ /1-5 ↩
  27. Duhâ /6-11 ↩
  28. İnşirâh /1-8 ↩
  29. Mulk /14 ↩
  30. Necm /25 ↩
  31. Yûsuf /106 ↩
  32. Tevbe /111 ↩
  33. Hucurât /15 ↩
  34. İsrâ /44 ↩
  35. Tevbe /28 ↩
  36. A’lâ /14, Şems /9 ↩
  37. Şûrâ /10 ↩
  38. Hacc /69 ↩
  39. Zumer /67 ↩