close

Aşk Âşık Maşuk 12.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Aşk, Âşık, Maşuk’u, Allah’ı neden sevmemiz ve Allah’a neden âşık olmamız gerektiğini; yani neden iman etmemiz gerektiğini anlamaya çalışıyorduk.

Herkes iman ettiği gibi yaşar, kim nasıl yaşarsa onun dini de odur. Önce bunu anlamak gerekir.

İnsanlar iki kısımdır; bir ahireti tercih edenler, bir de dünyayı tercih edenler, üçüncü bir kısım yoktur. Dünyayı tercih edenler; nefsinin ve bedenin arzularını, isteklerini tercih eder. Ahireti tercih edenler ise; ruhunun arzusunu, isteğini, aşkını, muhabbetini tercih eder.

İnsan yaşarken hayatını harcar, Allah’ın kendisine takdir ettiği ömrü sarf edip kullanır. Bu yüzden insan, hayatını yaşarken, harcarken neyin peşinden koşar, neyi kazanmaya çalışırsa kazanabileceği de o olur.

İnsanlar başka bir yönüyle de iki kısımdır; ekmeğin ve aşkın peşinden koşanlar. Bunu böyle anlamak gerekir; yani bir, bedene ve nefse ait arzular, istekler peşinde koşanlar bir de Allah’ın rızası, dostluğu, cemali peşinde, Hz. İnsan olma peşinde koşanlar.

Ekmeğin ve otun peşinde koşanlar hayvanlarla aynı derecededir, onların hayvanlardan bir farkı olmaz; çünkü böyleleri nefsinin, bedeninin arzu ve isteği peşinde koşar, onu dert edinirler. Böyle olunca da manevi taraflarına, Allah’ın kendilerine nefhettiği ruh taraflarına bakamadıkları, göremedikleri, anlayamadıkları, tadamadıkları için tadı, lezzeti nerde bulurlarsa onun peşinden koşarlar.

Bu yüzden aşkı, muhabbeti, sevmeyi tatmadan iman olmaz. Tadılmayan bir iman taklidi bir iman olur, taklidi iman da iman değildir.

Bu yüzden herkesin neyin peşinden koştuğuna, derdinin ne olduğuna bakması gerekir. İnsana dünyadan bahsedilince, dünyayı ve parayı kazanmaktan bahsedilince eğer iki değil dört kulağını açıp dinliyorsa, daha doğrusu her haliyle kulak kesiliyorsa; ama aşktan, muhabbetten, imandan, Allah’tan, ahiretten söz edilince kulakları kapanıyor, hiçbir heyecan duymuyor, hissetmiyorsa onun manevi tarafı ölü demektir, aşk ile, iman ile, Allah ile bir derdi yok demektir.

İnsan kendini kandırmadan kendini mutlaka tanımaya, anlamaya çalışmalıdır. İnsanın derdi Allah mıdır yoksa kendi nefsi midir, bunu tefekkür edip kendine bakmalıdır. Eğer insan, imanın kıymetini bilmezse; yani Allah’ı sevmenin, aşkın, muhabbetin kıymetini, değerini bilmezse bunu kazanamaz. Allah’ı sevmek, Allah’a âşık olmak lazım. Bu yüzden imanı anlamadan, aşkı, muhabbeti, sevmeyi anlamadan hayvani halden kurtulup, Hz. İnsan olmak mümkün değildir.

Evet, Allah’ın isimleri üzerinden rabbimizi anlamaya, tanımaya; yani Allah kendini nasıl tanıtmışsa Allah’ı öyle tanıyıp, öyle anlamaya, öyle sevmeye çalışıyorduk.

Allah’ı tanımadan sevmek, sevmeden de iman etmek mümkün değildir, dedik. Allah’ı tanıdığımız kadarıyla sever, onu sevdiğimiz kadarıyla da ona iman etmiş oluruz; yani Allah’ı sevdiğimiz kadarıyla, Allah’a yakın, Allah’a dost, âşık, mü’min olmuş oluruz. Böyle bir nimete kıymet, değer veremiyorsak; yani Allah’ı tanımanın, aşkın, muhabbetin peşinden koşamıyorsak beşer olmaktan kurtulup insan olamamışız demektir. Bu dünyaya Hz. İnsan olmaya gelmişiz, bu da imanla, aşkla, muhabbetle mümkündür.

Rabbimizi neden sevmemiz gerekir?

Rabbimiz, El Esmau’l Husna’ya, bütün güzel isimlere, bütün güzelliklere sahip olduğu için onu sevmemiz gerekir. Esmau’l Husna denince bunu saf güzellik olarak anlamak gerekir. Bu yüzden bütün güzellikler Allah’a aittir. En güzel Allah olduğu için, onunla güzelleştiğimiz, onunla en güzel olma imkânımız olduğu için onu sevmemiz gerekir.

Rabbimizi isimleri üzerinden neden sevmemiz gerektiğini anlatırken en son, Allah’ın Kahir ismini anlatmıştık. Şimdi de Allah’ın Falik ismiyle devam edeceğiz inşallah.

Allah ayeti kerimede; İnnallâhe fâlikul habbi ven nevâ: “Muhakkak ki Allah faliktir (yarandır), yarıp içinden habbeyi ve çekirdeği çıkarandır”350 buyurur. Habbe; tane demektir. Çekirdek çatlayınca içinden filiz çıkar. Bu çatlayan çekirdek neyin çekirdeği ise ondan o meydana gelir; yani hangi ağaçsa, hangi meyveyse, hangi taneyse onu çıkarır. Küçük, büyük her ne varsa Allah onu yarar ve o yardığı çekirdeği yok edip, onu yeni bir yaratılışla yaratır.

İnsan da böyledir. İnsan, beşer olarak yaratılmıştır ve bu beşerden Hz. İnsan çıkarma imkânı vardır. İnsan, beşeriyetten kurtulursa; yani beşer çekirdeğini yarıp, yok olursa içinden Hz. İnsan çıkar. Onun için insan, beşeri tarafını, dünyayı, nefsin arzularını, isteklerini terk etmeden ondan Hz. İnsan olmaz.

Bir çekirdeği toprağa gömdüğümüzde o çekirdek sulanınca önce nemlenir sonra ısınır, çatlar ve içinden filiz çıkar. Bu filizden de ağaç çıkar ve bu ağaç meyve verir. İnsan da bu dünyaya içinde ağacı barındıran bir çekirdek olarak gönderilmiştir.

İnsan, beşer olarak gönderilmiştir; ama onun içinde Hz. İnsan vardır. İnsanın toprağa düşüp ısınması gerekir. Bu toprak ise gönüldür; peygamber gönlüdür, peygamberi gönüllerdir. Bu toprağın peygamber gönlüne ya da peygamber varisi olan gönüllere düşmeden ısınması, ıslanması, nemlenmesi, aşkla, muhabbetle ısınmadan çatlaması mümkün değildir. Bu yüzden insan, peygamber gönlüne ya da peygamber varisi olan gönüllere düşmezse çekirdek gibi gelir ve gider; yani çürür, Hz. İnsan olmadan gider.

İnsan, gönül itibariyle bir peygamberle ya da bir peygamber varisiyle beraber olur, gönlünü onun gönlüne bağlayıp, onun gönlüne girer, onu gönlüne alırsa bu durumda onun gönül toprağına düşer. Peygamberin gönül toprağına düşen bu insan, peygamberin gönlündeki aşk ve muhabbetle yanar, ısınır, çatlar, filizlenir, büyür, ağaç olur, meyve verir; yani Hz. İnsan olarak kemale erer. Peygamber ve onun varisleri, Allah’ın bütün isimlerini üzerinde, gönlünde taşır ve bu isimler onların üzerinde kemale ermiştir.

Gönül, bir peygamberle ya da bir peygamber varisiyle beraber olup, onun gönlüne girince, onu gönlüne alınca Allah’ın isimleri onun da üzerinde tecelli eder ve bu isimleri manevi olarak, nur olarak ondan alır. Bunlar hayal değil hakikattir, gerçektir. İnsan bu isimlerin nurunu öyle hayal ile alamaz, yani hayali olarak; “ben düşündüm, bunu anladım, bu tamamdır” diyemez, bunu alması gerekir.

Mesela; bir insan üşüyünce güneşin sıcaklığını düşünüp; “güneş var” demekle ısınmaz, onun ısınabilmesi için güneşte durması gerekir. Biri susayınca binlerce kez “su, su” dese bile suya kanmaz; çünkü suya kanması için suyun var olması ve onun bu sudan içmesi gerekir. İman da, muhabbet de, Allah’ın isimleri de böyledir.

O halde kemale ermek, Hz. İnsan olmak istiyorsak yapmamız gereken şey nedir?

Allah ayeti kerimede; “Allaha karşı takva sahibi olun, sadıklarla beraber olun”351 buyurur. Yani Allah’a karşı sorumluluğunuzu kabul edin, sorumlu olduğunuzu bilin. Bu durumda Allah’ın senin üzerindeki muradının gerçekleşmesini kabul ediyor, istiyorsan yapman gereken şey; sadıklarla, sadakatini ispatlamış olanlarla, Allah’a verdiği söze sadık olanlarla, “ben sizin rabbiniz değil miyim” hitabına cevaben Kâlu belâ şehidnâ:352 “Evet, şahidiz ki sen bizim rabbimizsin” diyenlerle beraber olmaktır. Hayatı yaşarken bu sadakati ispatlamış olanlarla beraber ol, dedi Allah. Yoksa; takva sahibi olamamış, Allah’a karşı sorumluluğunu kabul etmemiş, Hz. İnsan olmayı, Allah’a halife ve ayna olmayı, Allah’ın nuru olmayı kabul etmemiş olursun.

Allah faliktir; habbeyi yarıp içinden ağacı, çekirdeği yarıp içinden onun meyvesini çıkarandır. İnsan için de bu böyledir. Allah, gönlünü kendisine bağlayıp, kendisine teslim olan birinin zahiri, beşeri tarafını manevi olarak yok edip içinden Hz. İnsanı çıkarandır. Bu yüzden Allah sevilmeye layıktır.

Allah bedi’dir;353 eşsiz, benzersiz, en güzel şekilde yaratandır. Bunu sadece bilmek yetmez. Kulun, Allah’ın kopya çekmediğini bilmesi lazım. Allah, kulunu özel olarak yaratmıştır ve Allah’ın kul üzerinde özel olarak bir muradı vardır. Kulun bunu anlaması, bunu böyle kabul etmesi gerekir, yoksa rabbine olan yakınlığını tadamaz, anlayamaz.

Kulun kendini birebir rabbiyle muhatap olarak bilmesi lazım; öyle ki yeryüzünde sanki Hz. Âdem (a.s.) gibi bir tek kendisi bir de rabbi vardır. Rabbi onu imtihana tabi tutar, gerisi hepsi onun için imtihana vesiledir, sebeptir; yani kazanma imkânıdır. Kulun bunu böyle anlaması gerekir.

Yoksa “işte herkes böyle yapıyor, biz de öyle yapalım, herkes şu tarafa gidiyor, biz de o tarafa gidelim” derse bu, sürü mantığı olur. Kulun bire bir, teke tek rabbiyle muhatap olduğunu bilmesi lazım. Böyle olmadan onun şahsiyet olması, şahıs olması mümkün olmaz.

Mesele; insanın, peygamberi kendisine örnek alırken peygamber gibi olması değil kendisi olması, Allah’ın kendisine nefhettiği ruh olması, Hz. İnsan olmasıdır; çünkü her kul Allah katında özeldir, farklıdır. Peygamberler kendi özlerini bulmuş, kendi hakikatine erişmiştir. Birinin peygambere uyması Allah’ın kendisine has kıldığı hakikatine, aslına ermek içindir. Bu yüzden peygamber gibi olmak demek; kişinin tıpkı onlar gibi kendi hakikatini bulması demektir, peygambere uymaktaki amaç da zaten budur. Bu nedenle Allah’ın insan üzerindeki muradı; insandaki fıtratın büyümesi, kemale ermesidir. İnsanın fıtratı kemale erince insan, Hz. İnsan olur.

Allah bedi’dir, insanı en güzel şekilde eşsiz ve benzersiz yaratmıştır. İnsanların parmak izi bile birbirine nasıl uymuyorsa maneviyatları da böyledir, Allah rab olarak tecelli edip onu yaratırken de böyledir. Kulun maneviyatı bir başkasının maneviyatına benzemez; yani özel olarak yaratılmıştır.

Kul, Allah katında nasıl özelse Allah da onun için öyle özel olmalıdır. Kulun bunu unutmaması gerekir. Eğer biri bunu anlarsa Allah ona nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun mutlaka onu beğenir, kabul eder; yani ondan razı olur.

Velilerin de halleri farklı farklıdır. Mesela; bir, dua mertebesindeki veliler Allah’a dost olanlar, mü’minler vardır. Bunlar her halükârda her anda dua halindedir. Bir de ağzı duaya kilitlenmiş veliler vardır. Bunlar istese de dua edemez, elinden gelmez.

Vuslat yolcuları, Allah’a dostluk için yola çıkmış olanlar da zaman zaman bu halleri yaşar. Bazen dilleri kilitlenir dua edemez, bazen de daimi dua halinde olurlar. O dili kilitlenmiş olanlar o anda rıza makamında durdukları için dua edemezler. Yoksa “Allah duamı kabul etmez” dedikleri için değil “benim rabbimin takdirine müdahale etmem edebe aykırıdır, edepsizliktir” dedikleri için dua edemezler; çünkü onlar Allah’ın yaptığı her şeyin en güzel olduğunu bilirler. Onlar, “Allah her anda rahmetiyle, hâyr olarak, vehhab olarak, kerim olarak, bedi’ olarak tecelli eder. Allah neyi yaratırsa yaratsın o en güzel, eşsiz ve benzersiz olandır” derler.

Bütün insanlar bir araya gelip, akıllarını bir araya toplasalar ve bir hüküm verseler Allah gibi hüküm verebilirler mi! -Hâşâ! Onlar sadece yaratılmış bir kul olarak hüküm verebilirler; ama Allah yaratan olarak hüküm verdi mi ebedi hayata göre en hayırlı olarak, rahman ve rahim olarak hüküm verir. Bunun için o rıza makamında olan vuslat yolcusu dua edemez; ama hali aşk ve muhabbettir. Allah ona nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun rıza makamından baktığı, Allah’tan razı olduğu için musibetten, beladan, sıkıntıdan, sorundan, hastalıktan ayrı bir haz alır. Bu onun imanının tadıdır; yani imanından haz alır. Böyle bir kul, Allah’ı sevdiği için “rabbim böyle yaptıysa en güzelini yapmıştır” deyip ondan haz alır. Zaten Allah’ın yaptığından haz almaz, “o en güzel olandır” demezse dua eder. “O en güzeldir” derse zaten duası da o olmuş olur. Böyle bir kul, Allah ile diri olan bir kuldur. Allah bedi’dir; eşsiz, benzersiz, en güzel yaratandır, bunun için sevilmeye de layık olandır.

Allah, kulunun üzerinde muradı gerçekleşsin, kulu Hz. İnsan olsun, gönlü cennet olsun, Allah’ın isimleriyle isimlensin, El Esmau’l Husna’nın güzelliği, güzellikleri üzerinde tecelli etsin, kendisine ayna olsun diye kuluna muamelede bulunup imtihana tabi tutar; yani ona kazanma imkânı tanır.

Kul, rabbine iman etmişse Allah’ın muradı üzerinde gerçekleşsin diye gereğini yapar, bu onun duası olmuş olur. Kul, duasının gereğini yapmadan dua etmiş olmaz. Diliyle istediği kadar dua etsin, böyle bir dua kabule layık değildir; çünkü bu dua emek sarf edilmeye, fedakârlık yapılmaya layık görülmemiştir. Bu yüzden bedi’ olan Allah sevilmeye layık olandır.

Allah hakemdir;354 hüküm verendir, hükmü mutlak olandır. Allah her konuda, herkes için mutlaka hüküm verir. Allah’ın bir genel hükmü bir de her bir kula ait özel hükmü vardır.

Genel hüküm bellidir; Allah, kuluna hayat vermiş, o kazansın diye ona peygamberini, kitabını göndermiştir. Bu, genel hükümdür, herkesin uyması gereken hükümdür.

Bir de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in; “her gönülden Allah’a bir yol gider” buyurduğu özel hüküm vardır. Kişi, gönlünden Allah’a giderken bu sefer Allah o kul için özel bir hüküm verir. Hiç kimsenin bu yolu, bu hükmü, bir başkasınınkine benzemez, bu hüküm her kulun kendisine özeldir. Her gönülden Allah’a bir yol gidince bu yol kişiye ait özel bir yol olur.

Bu; manevi yolculuk, manevi seyir, manevi olarak Allah’a gidiştir. Bu da kıyas kabul etmez. Biri bir başkası için; “sen de benim gibi yap” ya da “sen de benim gibi ol” diyemez, böyle deme hakkına da sahip değildir. Genel olan yolda ise herkesin aynı yapması gerekir; ama anlarken gönül farklı farklı hal alıp, farklı farklı bakışa sahip olabilir.

Herkesin gönlünden Allah’a bir yol gider; yani ayeti, Kur’an’ı hep beraber okuyor ve hep beraber sünnete uyuyoruz. Bu durumda bir de bizim gönlümüzden Allah’a giden bir yol vardır. Mesela; biri namazdan ve secdeden, öteki zikirden, başkası da tesbih yapmaktan muhabbet alır ve bu kişiye göre değişir. O anda kişinin gönlündeki ihtiyaç neyse ondan muhabbet alır. Yoksa zikirden muhabbet alan birinin başkasına; “sen de böyle yap” demesi doğru değildir. Bırak, o kendi gönlünün yolculuğunu bilir.

Mesele; Allah’ın huzurunda durup huzurda olduğunu unutmamak, Allah ile beraber olmak, Allah’a yakınlığı tatmaktır. Kişi bu yakınlığı bir başkasına uyarak değil nasıl tadarsa öyle yapmalıdır. Kişi, kendi gönül yolculuğunu da bilir. Allah’ın, kişi hakkında verdiği hüküm ne olursa olsun eğer kişi Allah’ı biliyor, tanıyorsa, Allah’a iman etmişse Allah’ın o hükmünü kabul eder, ona rıza gösterir ve razı olur.

Kul, Allah’ın hükmüne rıza göstermiyor, razı olmuyorsa Allah’ı tanımamış, Allah’a iman etmemiş olur. Yoksa Allah’a nasıl itiraz edebilir, Allah’a nasıl; “ben senin yaptığını beğenmedim” diyebilir! Eğer kul, Allah’ı tanıyorsa bu böyledir. Kul, Allah’a bunu söylüyor, Allah’ın ona yaptığı muamelesini beğenmiyorsa Allah’a iman etmemiş ve kendine göre bir put edinmiş olur; yani kendi gönlünde bir put üretip; “Allah böyledir” demiş olur. Hâlbuki kendisi ürettiği o putundan daha büyüktür; çünkü gerektiğinde onun işini beğenmeyip “sen bunu yanlış yaptın, bunu böyle yapmamalıydın, sen bu işi bilmiyorsun, senin yaptığını beğenmedim” diyebiliyor. Kul, Allah’ın muamelesine karşı itiraz edip böyle söylediğinde bu söylediğini Allah’a değil kendi kendine ürettiği putuna söylemiş olur; çünkü Allah’a iman etseydi, bunu söyleyemezdi.

Yaratılışın gayesi; Allah’a iman etmek yani Allah’a âbd olmak, Allah’ı sevmek, Allah’a âşık olmaktır. Bu yüzden birinde iman ya vardır ya da yoktur. Unutmamak gerekir ki taklidi iman, iman değildir.

Biri, Allah’ın hükmünü kabul ediyor ve seviyorsa iman etmiş, Allah’ı hakem olarak kabul etmiştir. Hakem olan Allah sevilmeye layıktır; çünkü Allah’ın bizim hakkımızda verdiği her hüküm mutlaka onun rahmetindendir, mutlaka o hüküm bizim için hayırdır, ikramdır, muhabbettir, Allah’a yakınlıktır. Bu hüküm bizi Allah’a, Hz. İnsan olmaya yaklaştıran hükümdür.

Bu yüzden bize düşen; hüküm vermek değil Allah’ın verdiği hükmü anlayıp o hükmü sevmeye çalışmaktır. Yoksa; o hükmü kabul etmiş olmaz, kendi hükmümüzü Allah’ın hükmüne tercih etmiş oluruz.

Hayatımızı yaşarken her anda her konuda Allah’ın bizim için verdiği bir hüküm vardır. Mesela; şu anda size sohbet ediyorsam Allah benim hakkımda hüküm verip; “şuraya otur, anlat” demiş, size de; “buraya oturun, dinleyin” demiştir. Öyle değil mi!

Allah’ın hükmü her andadır. Mesela birazdan hüküm verip; “namaz kılın, Allah’ı zikredin”355 diyecek. O, hüküm vermeden biz nefes bile alamayız. Her anda hükmü geçerli olan Allah’tır. Ya onun hükmünü kabul eder ya da kendi kendimize; “ben” deyip hayale kapılırız. Hiç kimse Allah’ın hükmünün dışına çıkamaz. O, dilemeden ağaçtaki yaprak bile düşmez.356 Her anda hüküm veren Allah sevilmeye layıktır.

Allah sadıktır;357 kuluna hangi sözü vermişse sözünde sadık olandır. Allah hangi sözü vermiştir? -Allah Kur’an-ı Kerim’de neyi buyurmuşsa o, Allah’ın, kullarına verdiği sözdür. Allah sözünden caymaz;358 çünkü Allah sadıktır.

Allah ayeti kerimede; “iman eder, salih amel işlerseniz yeriniz cennettir”359 “İman etmez, kâfir olursanız, hakikati örterseniz, Allah’a şirk koşarsanız, münafık olursanız da yeriniz cehennemdir”360 buyurur.

Allah’ın Kur’an’da buyurduğu her şey kullarına verdiği sözdür; ister cennetle, ister cehennemle, ister Hz. İnsan olmakla, ister hayvan gibi hatta hayvandan daha aşağı olmakla ilgili olsun, Allah hangi sözü vermişse sözünden dönmez ve sözünün hükmü hiç kimse için de değişmez. Bunun için Allah ayeti kerimede; “Allah (hiç kimse için) âdetini değiştirmez”361 buyurur.

Allah’ın, Hz. Âdem (a.s.)’a verdiği emir neyse bize verdiği emir de odur, Allah’ın hükmü değişmez. Geçmiştekiler nasıl kazandıysa şimdi de, kıyamete kadar da öyle kazanılır. Zaman ilerledi, teknoloji gelişti, insanların halleri değişti diye Allah’ın hükmü değişmez. Allah, peygamberlerinden neyi istemişse bütün kullarından da kıyamete kadar onu ister.

Allah kime ne verdiğini bilendir. Hiç kimseye gücünün yetmediği bir şeyi yüklemez, yapamayacağı bir şeyi de ondan istemez. Kime neyi vermişse onun karşılığını ister; yani Allah birine ne kadar mal vermişse onun zekâtını vermesini o kadar emretmiştir. Aynı şekilde bu manevi olarak da böyledir. Allah, kulunu fıtrat itibariyle nasıl terkip etmiş, ondan neyi istemişse o kul en kâmil manada onu yapabilecek vasıftadır. Allah, kuluna ne kadar akıl, ilim, anlama kabiliyeti ve hikmet vermişse onu ondan hesaba çeker.

Mesela; Allah birine 1, ötekine 10 vermişse ona 1’in hesabını, ötekine de 10’un hesabını sorar. O, 1 verdiği kişi bir yaparsa kâmildir; ama o 10 verdiği kişi beş yaparsa; yani o, 1 yapanın beş katını yapmış olsa da daha onun yarısını yapmış olur. İnsana bakarken de bunu böyle anlamak lazım; yani sen beş yaptın diye o bir yapandan üstün olmazsın. O, kendisine verileni iade ederek emaneti sahibine teslim etmiştir; ama sen teslim etmedin ve sen bunu yapmadığını biliyorsun.

Allah, va’dinde sadık olan, asla sözünden dönmeyendir; ama kulun buna iman etmesi lazımdır. Biri, Allah yolunda bir şeyi verirken en az bire on, bire yüz, bire yedi yüz, bire bin hatta bire hesapsız alacağına iman etmemişse Allah’ın sözüne itimat etmemiş; yani Allah’ın sadık olduğuna iman etmemiş olur; çünkü Allah’a güvenseydi onun yolunda verirdi. Böyle biri sadaka denince sadece bozuk parayı anlar, verdiği bozuk parayı sadaka zanneder.

Sadaka; Allah’a karşı sadakatini ispatlamak; yani Allah’ı dünyadan, paradan ve kendisinden daha çok sevdiğini ispatlamak, sadakatini göstermek demektir. Eğer biri, Allah’a güvenmezse Allah yolunda veremez. Niye versin ki, zaten Allah’a güvenmiyor! Biri bizden bir şey istediğinde ona güvenmiyorsak ona istediği şeyi vermeyiz; ama Allah, verdiğimizde bize en az bire on verir. Fani olanı verdiğimizde Allah onun karşılığında bize ebedi olanı verir. Buna iman etsek vermez miyiz, verirken yaptığımız ticaretten dolayı sevinmez miyiz? -Elbette ki seviniriz.

Allah ayeti kerimede; “Allah ile yaptığınız alışverişten dolayı sevinin”362 buyurur. Yani Allah yolunda bir şeyler verirken sevinmen gerekir. Canını verirken, hayatını Allah yolunda sarf ederken, hizmet ederken, kullanırken sevinmen gerekir. Aynı şekilde malını verirken de sevinmen gerekir. Biri malını verirken sevinmezse Allah’ın onu kat kat geri vereceğine iman etmemiş olur; yani Allah’ın sadık olduğuna iman etmemiş, Allah’ın sözüne itimat etmemiş olur.

Biri, Allah’ın sözüne itimat etmezse Allah nasıl ona ilah olur! Eğer sen Allah’a, onun verdiği söze güvenmiyorsan Allah’a iman etmemiş olursun. Senin iman ettiğin, “iman ettim” dediğin senin kendi kendine ürettiğin putundur. Senin kadar bile sadık olmayan bir put! Bu durumda sen ondan daha büyüksün demektir.

Allah sadıktır; sözünde, emrinde, zatında sadık olandır. Sadık olan Allah sevilmeye layıktır.

Allah’ın isimlerini bu şekilde anlamaya çalışırken aynı zamanda bütün bu isimler bir de kulun üzerinde tecelli eder. Kul, sadıksa sevilmeye layıktır. Kul, bedi’ ise; yaptığını en güzel şekilde yaparsa sadıktır, sevilmeye layıktır. Kul, hakem ise; hüküm verirken Allah’a göre hüküm verirse sevilmeye layıktır. Kul, falik ise; yani kendi nefsini, bedenini, varlığını, vehmi olan varlığını çatlatıp, Allah’ın kendisine nefhettiği ruhuna feda edip, ruhunu kemale erdirerek Hz. İnsan olursa, Allah’ın güzelliği onun üzerinde tecelli ederse sevilmeye layıktır.

Allah rauftur;363 rahmetle, merhametle, şefkatle, hilm ile, yumuşaklıkla muamele edendir. Allah, kulu yanlış yapıp ters tarafa gitti diye, kâfir, müşrik ve münafık oldu diye Rauf ismiyle ona tecelli etmeye devam etmekten, rauf olarak muamele yapmaktan vazgeçmez, yumuşaklıkla muamele etmeye devam eder. Allah, kulu kendisini rauf olarak tanısın, sevilmeye layık olduğunu görsün diye onun rızkını kesmez, onu varlıkta diri tutmaya devam eder. Bununla beraber her anda ona muamele ederken onu kendisine davet etmeye, ona kazanma imkânı vermeye devam eder.

Kul, gözünü kapatırsa istese de göremez; çünkü gözünü kapatmış, kör davranmıştır; ama birazcık bakarsa bütün yanlışlarına, hatalarına, günahlarına, ters tarafa dönmesine rağmen Allah’ın ona rıfk ile, rauf olarak muamele etmeye devam ettiğini görür. Kullarına rauf olarak muamele eden Allah sevilmeye layıktır.

Eğer Allah, rauf olarak bize muamele etmeyip, yaptığımızın karşılığını hemen verseydi ne olurdu?

Allah ayeti kerimede; “eğer Allah, insanların kazandıklarına (günahlarına) göre onlara (hemen) muamele etseydi yeryüzünde canlı varlık bırakmazdı”364 buyurur. Allah, kişinin günahına göre muamele etmez; yani Allah, insana hak ettiği şekilde muamele etmez. Tam tersine rauf olarak, yumuşaklıkla, şefkatle muamele eder. Rauf olan Allah sevilmeye layıktır.

Allah kefildir,365 kuluna kefildir, sözüne kefildir. Allah her neyi söylemişse söylediği her söze kefildir. Peki, Allah kuluna ne zaman kefil olur? -Elbette ki kulu iman edip, onu dinlerse o zaman ona kefil olur. Kul, iman edince, salih amel işleyince Allah ona ne söz vermişse sözünü yerine getirir. Allah iman eden kuluna kefildir; ama iman etmeyen kuluna kefil olmaz; çünkü o, Allah’ı kefil olarak kabul etmemiş, Allah’a güvenmemiştir, dolayısıyla Allah da ona güvenmez.

Allah, dünyanın karşılığında kuluna cenneti vereceğine söz vermiştir. Bir de Allah kulun, nefsinden kurtulup Allah’ın kendisine nefhettiği ruhla beraber olmasına karşılık ona Hz. İnsan olmayı va’d etmiştir.

Kul, Allah’a güvenmeyince, Allah’ın kefaletini kabul etmeyince kendi nefsinin kefaletini kabul eder. Böyle olunca da; “bence bu böyledir, ben kendim için hayırlı olanı Allah’tan daha iyi biliyorum” demiş olur. Bu yüzden ayetleri dinlerken de hiç dinlememiş ve işitmemiş gibi yapar.

Böyle yapmasının sebebi nedir?

Kendisi daha iyi biliyor ya! Bu yüzden böyle yapar. Eğer Allah’ın, kendisi hakkında verdiği hükmün kendisi için en hayırlı olduğunu anlasaydı, Allah’a güvenseydi, Allah’ı kefil olarak kabul etseydi “Allah ne söylemiş” diye bütün hayatını ona harcardı ve “benim için hayırlı olan, güzel olan, doğru olan, kendisiyle kurtuluşa ereceğim söz, kelam Allah’ın dediğidir” derdi. Böyle yapmasının sebebi; Allah’ın kendisi hakkında verdiği hükmün en hayırlı hüküm olduğunu anlamaması, Allah’a güvenmemesi ve Allah’ı kefil olarak kabul etmemesindendir.

Mesela Allah ayeti kerimede; “Allah şükredenleri mükâfatlandırır, Allah sabredenleri sever”366 buyurur. Allah’ın bizi sevmesini istemiyor muyuz? -İstiyorsak o halde şükretmemiz ve sabretmemiz gerekir; çünkü şükredenleri ve sabredenleri Allah sever, mükâfatlandırır. Allah bizi sevince hem dünyada hem ahirette bizim neye ihtiyacımız olabilir, neyimiz eksik olabilir? -Hiçbir şey! Allah bizi sevince bizimle beraber olur.

Allah ayeti kerimede; “Allah sabredenlerle beraberdir”367 buyurur. Yani “herhangi bir sorun ve sıkıntı karşısında sabredersen seninle beraber olurum” dedi Allah. Niye sabredemiyorsun, Allah seninle beraber olsun istemiyor musun? Neden; “Allah benimle beraber olmasın, ben kendi işimi kendim hallederim, şunu şöyle, bunu böyle yapmam lazım, şuna şöyle saldırmam, böyle hakaret etmem lazım” diyorsun. Böyle yapanlar Allah’a güvenmediği, Allah’ın sözünde sadık olduğuna, Allah’ın doğru söylediğine iman etmediği için böyle yapar. Zaten Allah’ın sözünde sadık olduğuna iman etmemiş niye sabretsin ki!

Vallâhu yuhibbus sâbirîn:368 “Allah sabredenleri sever.” İnnallâhe meas sâbirîn:369 “Allah sabredenlerle beraberdir.” Allah kesin bir çizgi çizdi. İnnallâhe yuhibbul muttekîn:370 “Allah muttakileri sever.” İman edince, Allah’ı sevince, Allah’a karşı takva sahibi olunca, sorumluluğunu kabul edince, aklını kullanınca Allah’ı, kelamını anlamaya çalışınca Allah seni sever.

Peki, insanın buna tenezzül etmemesinin sebebi nedir?

Sözde kendisi biliyor ya bu yüzden Allah’ın söylediğini gerekli görmez ya da başkalarından duyduklarıyla iman ettiğini, anladığını zanneder.

Allah kefildir. Allah kendi sözüne, mü’min kuluna, peygamberlerine kefildir. Kuluna kefil olan Allah sevilmeye layıktır.

Kul, Allah’ı kefil olarak kabul ederse Allah’a karşı bütünüyle güven içinde olur. İman aynı zamanda güven demek, emin olmak demektir. Emin olmak da; güvenmek demektir. Kul iman eder, Allah’ı kefil olarak kabul ederse güvende olur ve yaptığı iyilik her ne olursa olsun karşılığını Allah’tan alacağını bilir. Eğer o iyilik yaptığı kişi ona yanlış yaparsa o yine de; “ben buna şöyle muamele ettim, o bana böyle yanlış yaptı” deyip, feryat etmez. Çünkü o, bunu Allah için yapmıştır, bu yüzden karşılığını Allah’tan alacaksa niye feryat etsin ki! Şayet kul feryat ederse karşılığını Allah’tan alacağına iman etmemiş, bu iyiliği başka bir şey için yapmış olur.

Bu nedenle Allah, ayeti kerimede mü’minleri anlatırken; “onlar, kendi ihtiyaçları olduğu halde fakirleri, yetimleri ve esirleri doyururlar. Derler ki: Biz sizi Allah rızası için doyuruyoruz. Bunun karşılığında sizden bir teşekkür de beklemiyoruz”371 buyurur. Mü’minler bunu yaparken karşılarındakinden bir teşekkür bile beklemez, Allah rızası için onları doyururlar.

Doyurmak denince bunu sadece ekmek olarak anlamayalım. Nasıl ki zahiri olarak ihtiyaçlar varsa bir de manevi ihtiyaçlar vardır. Kişinin ihtiyacı ne olursa olsun, isterse bu, iki güzel kelime olsun, kulun o anda ona ihtiyacı olduğu için o iki güzel kelimeyle doyması gerekir; yani aklın, gönlün, ruhun doyması gerekir. Bu yüzden ne yaparsak yapalım, karşılığında bir şey beklemeden “benim ücretim Allah’a aittir” dememiz gerekir.

İnsanın gönül hali nasılsa başkasına bakarken de en fazla kendisi gibi bakar. Kendisi öyle olduğu için karşısındakini de öyle zanneder. Bu yüzden manevi olarak aşağıda olan biri, yukarıda olan birini anlayamaz. Velayette de bu böyledir; birinci derecedeki bir veli kendi üstündekini anlayamaz. Yukarıdaki veli de birinci derecedeki veliye bakarken onu şirk içinde görür ve onun gibi olmaktan Allah’a sığınır. O birinci derecedeki de velidir; ama yukarıdakine göre şirktedir. Bu yüzden biri birine bakarken en fazla kendisi gibi ona bakabilir.

Kişinin bakışı ne kadar Allah’a göre olursa hakikati de ancak o kadar anlayabilir. Kişi, Allah ile bakarsa görebilir; yani bütünüyle, bütün zerresiyle, Allah’ın bütün vasıflarıyla, isimleriyle Allah ile bakabilirse hakikati, doğruyu görebilir ve anlayabilir. Yoksa; nefsiyle yarım yamalak bakıp, yarım yamalak anlar. Dolayısıyla böyle biri konuşurken de hareket ederken de halleri ve işleri yarım yamalaktır.

Allah, kuluna kefil olandır, her şekilde güvenilmesi gerekendir. Allah, teslim olunmaya, bütün varlığın, kendisine teslim edilmesine layık olandır. Bunun için kefil olan Allah sevilmeye layıktır.

Allah â’liyydir;372 yüceler yücesidir, yüceliği akılla kavranılmayan, anlaşılmayandır. Yaratılmış bir akıl, bir mahlûk, yaratanını, sahibini anlayamaz. Allah anlaşılmaktan, aklın anlamasından â’liyydir, yücedir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hadisi şerifinde; “Allah kendini sevdiklerine tanıtır” buyurur. Allah ancak kendini sana tanıtırsa sen onu tanırsın, yoksa aklınla, ilminle ve hayalinle tanıyamazsın, hayalle tanımak olmaz! Bu; Allah’ı aşağı indirmektir. Allah’a gitmek istemeyenler, Allah yolunda koşup vasıl olmak istemeyenler Allah’ı aşağı indirir. Böyle olanlar Allah’a gitmek istemediği, gitmek ona ağır geldiği için Allah’ı kendi seviyesine indirip; “ben Allah’ı anladım, tanıdım” der. Biri; “ben iman ettim” derse onun yukarı çıkması; yani uruc373 etmesi gerekir.

Allah rafi’dir;374 ref eden, yücelten, yukarı çıkarandır; ama bunun için senin fiili duan, çaban ve gayretin lazım ki Allah seni ref etsin, miraca çıkarsın, uruc etsin. Miraca çıkmazsan Allah’ı aşağı; yani kendi seviyene indirme durumunda kalırsın. Bu nedenle Allah’a gitmek için çaba ve gayret sarf etmeyenler, edemeyenler, bu çaba ve gayret kendisine ağır gelenler rabbini aşağı, kendi seviyesine indirir.

Allah, Kur’an’a; “Allah’ın ipi” demiş, bu yüzden ayeti kerimede; “Allah’ın ipine hep beraber sımsıkı sarılın”375 buyurmuştur. Allah, Kur’an’ı; bizi yukarıya, arşa, alâ-yi iliyîne çıkarmak için, ona sarılıp yukarı çıkalım diye indirmiştir. İp olmadan kimse yukarı çıkamaz. Â’liyy olan, yüceler yücesi olan, yüceler yücesine, alâ-yi iliyîne davet eden Allah sevilmeye layıktır. İnsanı beşer olmaktan Hz. İnsan olmaya davet eden, bu nimeti ikram etmek için her türlü vesileyi, sebebi, imkânı yaratan Allah sevilmeye layıktır.

Allah fettahtır;376 açandır, fethedendir, fethi ihsan edendir. Allah bütün kapıları, bütün nimetlerin kapısını açandır. Elbette ki öncelikle beşere, Hz. İnsan olma kapısını açandır. İnsan, iman etmezse beşerdir ve hayvandan daha aşağıdır; ancak iman edince Hz. İnsan, meleklerin secde ettiği varlık olur. Bu imkânı beşere tanıyan fettah olan Allah’tır. Bunun için fettah olan Allah sevilmeye layıktır.

İnsan böyle anlamadan beşeriyeti insanlık olarak zannederse beşer olmaktan kurtulamaz. İnsanın önce insan olmayı kendisinin kazanması gerektiğini anlaması gerekir. İnsan ancak bunu anlarsa yola girip, kapıyı arar, Allah’ın kendisine açtığı kapıdan içeri girer. Allah bu kapıyı; yani Hz. İnsan olma kapısını herkese açar ve herkesi oraya davet eder, yalnız tercih insanındır.

Allah bütün nimetlerin kapısını, rızkın kapısını açandır. O kapatınca da kimse kapıyı açamaz. Allah’ın, kapıları açmasında bir hayır, kapatmasında başka bir hayır vardır. Bir kapı kapanmışsa mutlaka iki kapı açılmıştır; yani kapanan bir kapının ardından açılan iki kapı vardır. Bir darlık, bir zorluk gelmişse peşinden mutlaka iki ferahlık vardır.

Allah ayeti kerimede; Fe inne meal usri yusrâ, inne meal usri yusrâ:377 “Mutlaka her zorluğun (her darlığın, her sıkıntının) peşinden bir kolaylık (ferahlık) vardır; ama mutlaka bir kolaylık vardır” buyurur. Allah iki sefer üst üste; “mutlaka ferahlık vardır” buyurdu. İki aynı ferahlık değil; iki ayrı, iki yönlü ferahlık vardır; yani bir kapı kapanmışsa iki kapı mutlaka açılır, buyurdu. Bunun için kulun elbette ki kapıyı araması gerekir. Fettah olan, bütün kapıları açan; rahmet kapısını, ikram kapısını, muhabbet kapısını, arşın kapısını, göklerin kapısını açan Allah’tır.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Namaz; mü’minin miracıdır”378 buyurur. Eğer biri namaza durursa göklerin kapısı ona açılır, durmazsa açılmaz. Namaz miraç olmazsa gerçek bir namaz olmaz; yani gönül, ruh, namazda arşa çıkıp, Allah’ın huzurunda durmazsa bu namaz, namaz olmaz dolayısıyla bu namaz taklidi bir namaz olur. Namazın hakiki olabilmesi için kulun huzurda durması, Allah ile beraber olması gerekir.

Bütün kapıları, gönülleri, perdeleri açan Allah’tır. Kul nasıl ahirete, meleklere, gayba iman ediyorsa aynı şekilde buna da iman etmelidir. Kul ölünce Allah ona perdeleri açar. Bunun için Allah ayeti kerimede; “(Allah ona buyurur:) Bugün senin için perdeleri biz açtık. Gözün keskin görür şimdi”379 buyurur. Yani kul hem öteki âlemi hem de bu âlemi seyreder.

Nasıl ki ölünce perdeler açılıyorsa burada da ölmeden evvel ölürsek, Allah’a teslim olursak Allah bize de perdeleri açar. Allah fettahtır, gönlümüzün üzerindeki perdeyi; yani bizimle rabbimiz arasına, bizimle melekler arasına giren perdeyi kaldırır.

Sahabeden biri olan Hz. Hanzala (r.a.), Hz. Ebubekir (r.a.)’a;

-Ben kendimi münafık gibi görüyorum, Hanzala münafık oldu, der.

Bunun üzerine Hz. Ebubekir (r.a.);

-Hanzala nasıl münafık oldu, diye sorar.

Hz. Hanzala (r.a.)’da;

-Münafık ikiyüzlü demektir. Ben Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in huzuruna gittiğim de o bize cenneti anlatınca cenneti görür gibi oluyorum, cehennemi anlatınca da cehennemi görür gibi oluyorum, öylesine iman ediyorum; ama onun huzurundan ayrılınca gidip çoluk çocukla, ticaretle meşgul oluyorum. Bu arada unutuyorum, o halimi kaybediyorum. Bu durumda ben kendimi münafık gibi görüyorum, şeklinde cevap verir.

Hz. Ebubekir (r.a.) ona;

-Ben de aynen senin gibiyim. Hadi gidelim bu halin ne olduğunu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e soralım, diye cevap verir.

İkisi beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e gidip;

-Ya Resulullah! Sizin huzurunuzdayken halimiz böyledir; ama huzurunuzdan ayrılıp eve gittiğimizde, işe daldığımızda bu hali unutuyoruz, diyerek, durumlarını arz edip nedenini sorarlar.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bunun üzerine;

-Bu beşeri bir haldir, normal bir durumdur; ama siz dışardayken benim yanımdaki halinizi korumuş olsaydınız yolda yürürken meleklerle selamlaşır, musafaha eder, oturup beraber sohbet ederdiniz, buyurur.380

Yani bu hali korusaydınız Allah gönlünüzün üzerinden perdeyi kaldırır, kalp gözüyle melekleri görür, onlarla musafaha eder, tokalaşır, sohbet ederdiniz.

Allah fettahtır, perdeleri açandır. Aynı şekilde söylediğim gibi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah, sevdiği kuluna kendini tanıtır” buyurmuştur. Allah, cemaliyle kulu arasındaki perdeyi de açan, kaldırandır; ama bunun için saf nur, saf ruh olmak gerekir; çünkü böyle bir müşahedeyi bir beşer değil ancak Allah’ın nuru yapabilir.

Allah rafi’dir; ref edendir, yüceltendir, alâ-yi iliyîne çıkarandır. Allah elbette ki ipine sarılanı alâ-yi iliyîne çıkarandır. Allah bir de ayeti kerimede; “Allah’a sarılın”381 buyurur; yani Allah’ı sevmeye, Allah’ın muhabbetine, Allah’ın sana nefhettiği ruha, ruhun arzusuna, isteğine, rabbini istemesine sarılın buyurur. Allah’ın ipine sarılırsan ne olur? -Allah seni ref eder, yüceltir. Ya, Allah’ın ipine, Allah’a sarılır, yüceliriz, Allah bizi ref eder ya da şeytan bizi kendisine bağlayıp, kendisinden daha aşağıya indirir. Bu yüzden Allah ayeti kerimede münafıklar için; “münafıklar cehennemin en alt tabakasındadır”382 buyurur. Münafıkların bir üstünde ateşe tapanlar, şeytana tapanlar, şeytanlar, bunların bir üstünde de müşrikler vardır.

Münafık olanlar kimlerdir?

“Ben mü’minim, ben Müslümanım” deyip, iman etmeyenler, dilinin söylediğini gönlü tasdik etmeyenler. Bunlar münafıktır; yani ikiyüzlüdür. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz münafıklarla ilgili olarak; “münafık konuşunca yalan söyler”383 buyurur. Bu, sadece zahiri olarak yalan söylemek değildir. İnsan ebedi bir varlık olarak cennet için, Hz. İnsan olmak için, Allah’a âbd olmak için, iman etmek için yaratılmıştır. Kul, bu konuda herhangi bir şey söylediğinde eğer o söylediği şey yalansa o kul da münafık olmuş olur.

Allah rafi’dir; ref edendir, yüceltendir dolayısıyla sevilmeye layık olandır. Allah’tan başka hiç kimse ref edemez, yüceltemez, yukarı çıkaramaz. Allah’tan başka kim nasıl davet ederse etsin, kime nasıl uyulursa uyulsun o uyulan sadece uyan kişiyi aşağı indirir.

Allah’tan başka denince bir de Allah ile işi yapanlar, Allah’ın peygamberleri vardır, onlar bu söylediklerimin dışındadır; çünkü onlar işi Allah ile yaparlar ki Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için; “o, kendinden söz söylemez, kendisine vahyedileni söyler”384 buyurmuştur. Birinin söylediği söz, Allah’ın kelamıysa o, Allah ile davet etmiştir. Yoksa kulun söylediği söz ne olursa olsun, vahiyle beraber değilse, vahyin nurundan, Allah ile söylenmiyorsa hem onu hem de söylediği kişiyi sadece aşağı indirir. Bu yüzden rafi’ olan Allah sevilmeye layık olandır.

Allah muhyidir;385 diriltendir. Allah ayeti kerimede; “Allah ölüden diriyi, diriden de ölüyü çıkarandır”386 buyurur. Bu ayetin bir zahiri tarafı, bir de manevi tarafı vardır.

Bu ayetin manevi tarafı nasıldır?

İman etmemiş biri, müşrik biri, kâfir biri, Allah nazarında ölüdür. Allah, kâfirlere, iman etmeyenlere “ölü”387 iman edenlere de “diri”388 der. Eğer biri birinin iman etmesine, Allah’ı sevmesine, Allah’a dönmesine vesile olduysa o kişi ölüyü diriltti demektir. Tam tersi olarak biri de birinin imanını kaybetmesine sebep olduysa o da onu öldürdü demektir; yani biri, iman eden birinin imanını sarstıysa, Allah’a dönmüş birini Allah’tan başka tarafa döndürdüyse, cennet yolunda yürüyen birini oradan alıkoyup cehenneme doğru yönelttiyse o da onu öldürdü demektir. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “bir insanı öldüren bütün insanlığı öldürmüş gibidir. Bir insanı dirilten de bütün insanlığı diriltmiş gibidir”389 buyurur.

Öldürme ve diriltme Allah’a aittir; ama Allah onu insana izafe etmiştir. Bu nedenle insan insanı hem öldürebilir hem diriltebilir. Bu diriltme zahiri değil manevi bir diriltmedir. Eğer biri seninle iman ettiyse seninle dirildi, sen onu dirilttin demektir. Bu durumda bütün insanlığı diriltmişsin gibi Allah’tan karşılık alırsın; yani bunun karşılığında Allah kendisiyle seni diriltir, sen Allah ile diri olursun.

Peki, manevi olarak öldürmek nasıldır?

Eğer birinin Allah’tan, imanından, cennet yolundan dönmesine vesile olduysan bu durumda onu öldürmüş olursun. Bunun karşılığında da manevi olarak ölür, helak olur, rabbini kaybedersin.

Allah diriltir, kul da Allah ile manevi olarak dirilirse o da diriltebilir. Veli ile Mürşid-i kâmil arasındaki fark da budur. Mürşid-i kâmilin manevi olarak ölü olanları diriltme kerameti vardır, velinin ise böyle bir kerameti yoktur.

Keramet; Allah’ın ikramı demektir. Allah, Mürşid-i kâmili vesile edip ölüyü diriltir. Bütün sahabe müşrikken iman ederek Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le beraber dirildiler. Kıyamete kadar da bunu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in varisleri yapar; yani Allah onlarla insanları diriltir, muhabbeti, imanı onlarla verir, onlarla kullarını kendisine döndürür. Bu bir vesiledir, Allah’ın kulları için bir ikram, bir kolaylıktır. Bir de kullar; “ya rabbi ben anlamadım” demesin diyedir.

Veli manevi olarak ölü olanları diriltme kerametine sahip değildir; ama Mürşid-i kâmil böyle bir keramete sahiptir, dedik. Mürşid-i kâmil manevi olarak ölmüş olan birine kendinden hayat verip onu diriltir; yani ona kendinden aşk, muhabbet, iman verir, onu Allah’a döndürür, Allah’a âşık ettirir, Allah’ı sevdirir, kulu Allah’a, Allah’ı da kuluna sevdirir. Zaten Mürşid-i kâmilde başka bir keramet de aranmaz. Biri onda bundan başka bir keramet ararsa onu basite indirmiş olur; yani onu dünyaya indirmiş, onu kendisi gibi görmüş olur.

Allah ayeti kerimede; “siz ölüyken Allah sizi diriltti”390 buyurur. Ölüyü dirilten Allah sevilmeye layıktır. Biz hem zahiri hem de manevi olarak ölüyken bizi dirilten Allah sevilmeye layık olandır. Biz, Allah’ı bilmez, anlamaz, tanımazken, kendisini bize tanıtıp, marifetiyle, bizi dirilten Allah sevilmeye layık olandır.

Allah veliyydir;391 gerçek dost, hakiki dost olandır. Allah ayeti kerimede; “Allah mü’minlerin velisidir”392 buyurur. Allah, mü’minlerin velisi; yani kendisine iman edenlerin velisidir. Mü’mini; Allah’ı her şeyden, canından çok seven, Allah’ı tanıdığı, anladığı, Allah’ın muradını kavradığı için seven olarak anlamamız gerektiğini söylemiştim. Mü’min; Allah’ı sever, Allah’a âşıktır ve her şeyini ona feda edebilecek durumdadır, dolayısıyla mü’minler velidir.

Velayet karşılıklıdır; mü’min, Allah’ın velisidir, Allah da mü’minin velisidir. Bir kulun, Allah’ı veli olarak kabul edebilmesi için kendini ona teslim etmiş olması gerekir.

Veli aynı zamanda kişinin kendisi adına işleri yürüten demektir. Mesela çocuğumuzu okula götürüp kaydederken bize; “bu çocuğun velisi kimdir” yani; “bunun sorumluluğunu alan kişi kimdir” denir. Biz de kendimizden sorumlu olarak Allah’ı kabul etmişsek, kendimizi Allah’a teslim edip; “ya rabbi! Sen benim velimsin, benden sorumlu olan, benim için en güzelini bilen sensin, takdir eden, hüküm veren sensin” dediysek Allah bizim velimiz olur.

Allah’ı veli olarak kabul etmişsek o halde Allah’a; “benim adıma kararları sen ver” dememiz gerekir. Niye? -Çünkü “ben bilmiyorum” küçüğün büyüğe; “ben çocuğum, ben anlamıyorum, büyüğüm karar versin” dediği gibi rabbimizin huzurunda küçüklüğümüzü ikrar etmemiz gerekir. Bunu söyleyen insan zahiri olarak büyük olsa da Allah’ın katında elbette ki çocuktur, hatta bebek gibidir. Kulun bunu anlaması, dolayısıyla kendini Allah’a teslim etmesi gerekir.

“Benim velim sensin ya rabbi! Sen benim hakkımda nasıl karar veriyorsan, nasıl hüküm veriyorsan, nasıl seviyorsan ben de öyle olmak, öyle yapmak istiyorum. Ben sana teslim oldum; çünkü benim velim sensin. Benim adıma bütün kararları, hükümleri sen ver. Sen nasıl karar, hüküm verirsen o benim için en güzeli, en hayırlısı, en sevgili olanıdır” diyenler Allah’ın velisidir.

Kul, Allah’ı veli olarak kabul etmeden Allah onu veli olarak kabul eder mi! Allah, kulunu veli olarak kabul etmiş; ama kulu bunu kabul etmiyor. Allah ona; “ben senin velinim, senin bütün işlerin bana aittir. Sana ait olan bütün hükümleri ben rahmetimle, muhabbetimle sana nimet olsun, ikram olsun, hâyr olsun diye veriyorum” deyip kendini ona tanıtmıştır ama kul, rabbini kabul etmediği, El Esmau’l Husna’sından ona iman etmediği için onu veli olarak kabullenmez, kabul etmez. Allah’ın yerine nefsini, şeytanı, aklını, ilmini, başkalarını veli olarak kabul eder. Allah’ı veli olarak kabul etmeden veli olmak, mü’min olmak asla mümkün değildir.

Kuluna veli olan Allah sevilmeye layıktır. Allah bütün isimleriyle, El Esmau’l Husna’sıyla, bütün güzelliğiyle sevilmeye layık olandır. Allah’ın güzelliğinin, El Esmau’l Husna’sının olmadığı yerde sadece karanlık vardır, cehalet vardır, zulüm vardır, insanın kendi kendisine zulmü vardır. El Esmau’l Husna’nın kendisine ait olduğu Allah bütünüyle, her anda sevilmeye, âşık olunmaya, teslim olunmaya tek layık olandır, hak olarak layık olandır.

Allah bizi gerçek manada kendisini sevenlerden ve tanıyanlardan eylesin! Marifetullaha ve muhabbetullaha sahip olanlardan eylesin! Allah bizi bir an bile, göz açıp kapayıncaya kadar bile nefsimizle baş başa bırakmasın! Bir an bile bizi huzurundan ayırmasın! Her anda Allah’ın huzurunda olduğunu tadanlardan, bunun idrakinde olanlardan eylesin! Allah bizi sevdiği, razı olduğu, veli olarak kabul ettiği kullarından eylesin!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. En’âm /95 ↩
  2. Tevbe /119 ↩
  3. A’râf /172 ↩
  4. Bakara /117 ↩
  5. En’am /114 ↩
  6. Muhammed Hüseyin (r.a.) Hocamız, Erdemiyet-Der binasında sohbet verdikten sonra kendisini dinleyenlerle beraber yatsı namazını ikame eder, sonrasında zikir yaptırırdı. ↩
  7. En’âm /59 ↩
  8. Hicr /64, En’am /146 ↩
  9. Rûm /6, Zumer /20, Ali İmran /9 ↩
  10. Secde /19, Lokmân /8 ↩
  11. Beyyine /6, A’raf /36, Zümer /60, Maide /72, Nisa /116 ↩
  12. Fetih /23, Ahzâb /62 ↩
  13. Tevbe /111 ↩
  14. Bakara /207, Nur /20, Hadid /9, Bakara /143, Hacc /65 ↩
  15. Fâtır /45 ↩
  16. Nahl /91 ↩
  17. Ali İmran /145-146 ↩
  18. Bakara /153, 249, Enfâl /46 ↩
  19. Ali İmran /146 ↩
  20. Bakara /153 ↩
  21. Tevbe /4, Ali İmran /76 ↩
  22. İnsan /8-9 ↩
  23. Mu’min /12 ↩
  24. Uruc: Yükselme, yukarı çıkma ↩
  25. Mu’min /15 ↩
  26. Ali İmran /103 ↩
  27. Sebe /26 ↩
  28. İnşirâh /5-6 ↩
  29. Fahreddin Râzî, et-Tefsîru’l-Kebîr, C: 1, S: 226 ↩
  30. Kaf /22 ↩
  31. Müslim, C.3, S.2106, Tevbe 12, 2750; Tirmizî, C.4, Kıyamet 59, H. 2514 ↩
  32. Hacc /78 ↩
  33. Nisâ /145 ↩
  34. Buhârî, İman 24; Müslim, İman 107-108; Tirmizî, İman 14 ↩
  35. Necm /3-4 ↩
  36. Fussilet /39 ↩
  37. En’âm /95 ↩
  38. Neml /80, Rûm /52 ↩
  39. Yâsin /70 ↩
  40. Mâide /32 ↩
  41. Bakara /28 ↩
  42. En’am /51 ↩
  43. Ali İmran /68 ↩