close

Aşk Âşık Maşuk 6.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Aşk, Âşık, Mâşuk’u anlamaya çalışıyorduk.

Âşık denildiğinde; yani gerçek manada kul denildiğinde akla ilk gelenler elbette ki Allah’ın nebileri ve resulleridir. Allah’ın nebileri ve resulleri âşıklığını, sadakatini, imanını ispatlamış, gerçek manada kul, âbd olmuştur. Diğer insanlar da Allah’ın nebileri ve resullerine tabi olup onlar gibi olduğu kadarıyla Allah’a kul, âbd olur, iman edip teslim olur, Allah’a karşı kul olarak sadakatini ispatlar. Bütün peygamberler bizim için böyledir.

Bu yüzden Allah ayeti kerimede; Lâ nuferriku beyne ehadin min rusulih: “Allah’ın resulleri arasında fark gözetmeyin”135 buyurur. Resullerin arasında risalet olarak hiç bir fark yoktur; ama başka bir ayeti kerimede; “Allah onları derecelerle birbirinden üstün kılmıştır”136 buyurmuştur. Bu ayeti doğru anlamak lazım.

Herhangi bir peygamberi diğer peygamberlerin önüne alıp; “bu önde, diğer peygamberler ise onun arkasındadır” demek doğru değildir. Resul olarak hepsi Allah’ın resulüdür; ama derece itibariyle birbirlerinden farklıdır. Bu derece farkını onların genel hali üzerinden anlamak doğru değildir.

O zaman resullerin derece itibariyle birbirlerinden farklı olmalarını nasıl anlamak gerekir?

Mesela; bir öğrenci okulda sınava girdiğinde sınav puanı yüz üzerinden değerlendirilir. Örneğin; bir öğrenci tarih dersinden 70, matematikten 50, coğrafyadan 70 puan alırsa toplam puanı 190 eder. Başka bir öğrenci daha farklı olarak tarih dersinden 60, matematikten 70, coğrafyadan 60 puan alırsa yine sonuç itibariyle toplam puanı 190 eder. Neticede iki öğrencinin de ders notları farklı olmasına rağmen toplam puanları aynıdır, aralarında fark yoktur. Bu yüzden Allah’ın resullerinin hepsi kul olarak yüzde doksan kuldur ve yüzde onluk gibi bir eksikleri de olabilir; sadece bir konuda biri daha önde, aynı konuda öteki ise daha geridedir.

Mesela; sabır itibariyle Hz. Eyüp (a.s.) öndedir ve Hz. Âdem (a.s.) onun arkasından gelir. Hz. Âdem (a.s.)’ın başka bir hali ise Hz. Eyüp (a.s.)’ın önünde gelebilir; yani ortalama olarak hepsi aynı seviyededir. Bir konuda biri ilerde, başka bir konuda ise diğeri ilerdedir. Bu derece itibari ile olan farktır; ama hepsi Allah’a kâmil manada kuldur ve Allah’a âşıktır hem de Allah’a canını, hayatını, her şeyini feda edecek kadar âşıktır.

Âşıklığı, imanı ve kulluğu Allah’ın resullerinden öğrenmemiz gerekir; çünkü onlar her açıdan bizim için örnektir. Hangi peygambere bakarsak bakalım, Allah için hayatlarını ve canlarını ortaya koyduklarını görürüz. Allah, peygamberlerine neyi emretmişse hiçbir itirazda bulunmadan, mazeret üretmeden; “neden” diye sormadan Allah’ın emrinin gereğini bütün çabaları ve gayretleriyle yerine getirmeye çalışmışlardır.

Hz. Âdem (a.s.) ilk insan ve ilk peygamberdir. Bu nedenle Allah ayeti kerimede iblise; “iki elimle yarattığıma seni secdeden men eden şey nedir”137 diye buyurur. Allah’ın iki eliyle yaratması; kudret eliyle yaratması demektir; yani Allah, ilk olarak Hz. Âdem (a.s.)’ı kudret eliyle yaratmış, sonra diğer insanları da birbirinden yaratmıştır ve ilk olarak imtihana tabi tutulan da Hz. Âdem’dir.

Evet, Hz. Âdem (a.s.)’ın cennette yasak meyveyi yediğini biliyoruz; ama Hz. Âdem (a.s.), Allah’ın emrini unutsa bile Allah, melekleri, cinleri ona secde ettirmiştir. Hz. Âdem (a.s.), Allah’ın; “bu meyveden yeme, buna yaklaşma” emrini unutmuş olsa bile bu unutkanlığın Hz. Âdem için bir eksiklik olmadığını bilmemiz gerekir. O ki beşerdir, unutur, yanılır, bununla beraber hata da işleyebilir; ama Hz. Âdem (a.s.)’ın bir kere işlediği hatayı bütün insanlar tekrar tekrar işliyor. Allah, Hz. Âdem (a.s.) üzerinden; “insan böyledir; cennette olsa, bütün nimetler önünde olsa bile bir tane yasak varsa ona da göz diker, bunu unutmayın” deyip bizi bize tanıtır; yani insanı bize tanıtır, yoksa bunları Hz. Âdem (a.s.)’ın hatasını ve yanlışını bize anlatmak için Allah söylemiyor.

Herkes kendisine baktığında binlerce, hatta yüz binlerce yanlış yaptığını görür, belki de bir yanlışı her gün tekrar tekrar yapıyordur. Bunun için Hz. Âdem (a.s.)’a bakıp; “o yanlış yaptı” demek haddini bilmemek, kendini görmemek, işi anlamamaktır.

Hz. Âdem (a.s.) ve Hz. Havva annemiz cennetten çıkarılırken yeryüzünde ayrı ayrı yere inmiş ve Arafat denen yerde buluşmuşlardır. İkisi Arafat’ta buluştuktan sonra ağlayıp, feryat ederek üç yüz yıl boyunca tövbe ve istiğfar etmişlerdir.

Peki, Hz. Âdem ile Havva annemizin tövbeleri nasıldır?

Allah bununla ilgili olarak ayeti kerimede; Kâlâ rabbenâ zalemnâ enfusenâ ve in lem tagfirlenâ ve terhamnâ le nekûnenne minel hâsirîn:138 “İkisi dedi ki: Biz nefsimize (kendimize) zulmettik ya rabbi! Eğer sen bizi mağfiret etmez, bize rahmet etmezsen biz hüsrana uğrayanlardan oluruz” buyurur. İkisi de Allah’ı sevdikleri ve rablerinin emrine ters düştükleri için ağlayıp feryat ettiler.

Bütün peygamberler, resuller ve Allah dostları da böyle bir vasfa sahiptir; yani bir hata, bir yanlış yaptıklarında istiğfar ederler, ağlayıp feryat ederek rablerine karşı boyun büküp, hayâ eder, utanırlar. Bütün peygamberlerin en öndeki vasıfları; istiğfar edip, tövbe etmeleridir. Dolayısıyla Allah’ı seven, Allah’a iman eden, Allah’a âşık olanların en öndeki vasfı da tövbe ve istiğfardır. Böyle olanlar edebe aykırı bir harekette bulunup bir söz söylediklerinde veya böyle bir düşüncede bile bulunduklarında tövbe edip istiğfar ederek gönül itibariyle ağlar ve feryat ederler.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “ben günde yetmiş sefer istiğfar ederim.”139 Başka bir hadisinde de; “ben günde yüz sefer istiğfar ederim”140 buyurur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu istiğfarı yaparken tesbihi eline alıp; “estağfirullah” ya da “estağfirullah el azim” dememiştir, o günü yaşarken gönlünden herhangi bir şey geçse ya da herhangi bir şey olsa o anda Allah’ın huzurunda istiğfar etmiştir.

Mesela sahabeden biri; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le beraber bir mecliste oturuyorduk, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in o sırada tam on beş sefer istiğfar ettiğini saydım” buyurur. Yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir şey konuşup anlattığında tam on beş sefer o mecliste istiğfar etmiş. Bu yüzden peygamberlerin en öndeki vasıfları istiğfar etmektir, dedim.

Allah’ı seven, Allah âşık olan, peygambere tabi olup, gönül itibariyle onlarla beraber olanlar da her anda rablerinin huzurunda olduğundan yanlış bir fikir, bir düşünce, bir söz, bir tavır, bir bakış ve yanlış bir halin; mâşukuna karşı edebe aykırı olduğunu ve bunun âşıklığa, âbd olmaya yakışmadığını bilirler.

Demek ki bütün peygamberlere baktığımızda en öndeki vasıfları; tövbe ve istiğfarmış. Her birimiz peygamberlerin hayatını okuyup, dinleyip, ayetlerden anlamaya çalıştığımızda hayatlarını Allah yolunda sarf edip feda ettiklerini, kurban ettiklerini rahatlıkla görürüz. Allah, peygamberlerini; “hadi kullarımı davet et” deyip kavimlerine gönderdiğinde bütün dünyaya, bulundukları her yer ve topluluğa karşı tek başlarına ayakta durarak; “lâ ilâhe illallah” deyip insanları Allah’a davet etmişlerdir. Onlar insanlara bu daveti yaparken insanların hepsi onlara karşı gelmiştir ve bu davet sırasında mutlaka eleştirilmişler, çekiştirilmişler, küfür, azar ve hakaret işitmişler, taşlanmışlar, işkence görmüşlerdir ama asla; “ya rabbi şikâyet ediyorum” dememişlerdir. Bu yüzden bazen bir, bazen beş, bazen on kişi onlara iman etmiş veya bir kişi bile onlara iman etmemiştir; ama böyle olduğu halde onlar bütün hayatlarını Allah’a davet etmekle geçirmeye devam etmişlerdir.

Allah, örnek alınması için resullerin sadece bir kısmını Kur’an’da anlatmıştır. Mesela; Allah’ın, Kur’an’da ismi geçmeyen Hz. Cerciş (a.s.) adında bir resulü vardır. Hz. Cerciş (a.s.), Allah’ın resulü olarak insanları imana davet etmeye başlayınca zamanın kralı onu hemen huzura çağırtıp;

-Bundan vazgeç, yoksa seni idam ederim, der.

Hz. Cerciş (a.s.) da;

-Bu, Allah’tan bir emirdir, ben emri Allah’tan almışım dolayısıyla bu davetten vazgeçmem mümkün değildir. İstediğin şekilde beni öldürebilirsin; ama ben bu davetten vazgeçmem, buyurur.

Bunun üzerine kral onu idam eder. Sabah olduğunda Allah, Hz. Cerciş (a.s.)’ı bir daha diriltir ve Hz. Cerciş insanları bir daha davet etmeye başlar. Kral onun nasıl dirildiğini bilmediği için şaşırmış bir şekilde onu bir daha çağırtıp;

-Eğer vazgeçmezsen seni yakarım, küllerini de denize savururum, der.

Hz. Cerciş (a.s.);

-Allah emretmiş, ne yaparsan yap ben davete devam ederim, buyurur ve öyle de yapar. Kral onu yakıp küllerini denize savurunca Allah onu bir daha diriltir. Sabah olduğunda onu kavim içinde davete devam ettiğini gören kral bir daha onu çağırtıp;

-Bu sefer seni aslanlara yedireceğim, bakalım bu sefer nasıl dirileceksin, der.

Kral, üç beş tane aslan getirip kafese koyar ve o aslanları günlerce aç bırakır. Hz. Cerciş (a.s.)’ı da başka bir yerde hapsettikten sonra onu alıp aslanların önüne atar ve aslanlar onu anında parçalayıp yerler. Allah ertesi gün Hz. Cerciş (a.s.)’ı bir daha diriltir.

Hz. Cerciş (a.s.)’ da sonuçta bir beşer olduğu halde bir sefer bile; “ya rabbi! Bunlar bana böyle işkence yapıyor, beni bu şekilde öldürüyor, ben bunu kabul etmiyorum” deyip itiraz etmemiştir; çünkü Allah’a kul olup iman etmiş, Allah’a âşık olup Allah’tan emin olmuştur. İman, emniyeti, emin olmayı gerektirir; çünkü Hz. Cerciş (a.s.) rabbi ona nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun o muamelenin güzel olduğunu, doğru olduğunu, hak olduğunu, hayır olduğunu biliyordu.

Âşık kendini görmez, rabbini görür, rabbine bakar. Âşık; kendini bütünüyle rabbine ait görüp ona teslim olur, Allah’ın kendisine yaptığı muameleye hiçbir şekilde itiraz edip, onu beğenmeyip fikir beyan etmez. İşte kulluk da, âşıklık da, mü’min ve Müslüman olmak da, Allah’a teslim olmak da budur, böyledir.

Allah bütün kullarına her anda muamele eder ve Allah birine muamele ederken eğer o kişi itiraz edip; “ben bu muameleyi beğenmedim, bunu kabul edemem, bu bana ağır geldi, ben bunu yapamam” derse bu durumda kulluğu kabul edememiş, kendi nefsini Allah’a şirk koşmuş demektir; çünkü böyle olmasaydı itiraz edemezdi. Biri, Allah’a kul olmuş, gerçekten iman etmişse Allah ona nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun itiraz edemez, itiraz edemez.

Peki, gerçek manada iman edenler kimlerdir?

Nebiler, resuller, sıddıklar, şehitler ve salihlerdir. Bunlar; Allah’ın kendilerine nimet verdiği kullardır. Ya bu kullarla beraber olur, onlar gibi yapar, onlardan oluruz ya da onlarla birlikte olmayarak kulluğu kabul etmeyiz; yani Allah’ın kendisine nimet verdiği kullardan olmaz, kaybedenlerden oluruz.

Bir gün sahabeler, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e;

-Ya Resulullah! Sizin en zor geçen gününüz hangi gündür, diye sorarlar. Sahabeler bunu anlatırken; “biz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in en zor geçen günü için Uhud günü” diye cevap vereceğini beklerdik, derler.

Uhud’da ordu dağılmış, üç beş kişi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in etrafında kalmış, kendilerini ona siper etmişlerdir. Bu arada sahabe de Uhud Dağı’na tırmanmaya çalışmış, zaten Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de yaralanmış, yanağından ve dişinden kan akmaya başlamıştır; ama Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kanın yere düşmemesi için telaşla kanını silmeye çalışmıştır.

Sahabeler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in o hali üzerine;

-Ya Resulullah! Neden telaşla kanınızı siliyorsunuz, diye sormuş,

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de;

-Bir kavim kendi peygamberinin kanını yere dökerse Allah onları toptan helak eder. Onların helak olmasından korkuyorum, endişe ediyorum, bu yüzden kanım yere dökülmesin diye siliyorum, şeklinde cevap vermiştir.

Sahabe, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e en zorlu gününü sorduğunda;

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;

-Benim için en zorlu gün Taif günüydü. O günden daha zorlu bir gün yaşamadım. Hem beni inkâr ettiler, yalanladılar hem de beni kovdular. Yetmez, bir de yolun kenarına çoluk çocuğu ve köleleri toplayıp, bir deliyi taşlar gibi beni taşlattırdılar, buyurur.

Taif günü, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in her tarafı kan içinde kalmıştı hatta ayakkabısına dahi kan dolmuştu, o da kanı yere dökülmesin diye telaşla siliyordu. Yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Uhud gününde yaşadığı durum Taif’te de vardı.

Taif şehri iki dağın arasındadır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Taif şehrinin alt tarafına geldiğinde Cebrail (a.s.) gelip;

-Ya Resulullah! Allah’ın sana selamı var. Allah buyurdu ki; “eğer resulüm isterse iki dağı birleştir ve Taif’i yok et.”

Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;

-Hayır, Allah beni azap ve gazap olarak değil âlemlere rahmet olarak göndermiştir, dedi.

Sonra elini açıp; “ya rabbi! Onlar beni bilmiyorlar, beni bilselerdi, anlasalardı, tanısalardı böyle yapmazlardı. Sen onları mağfiret et, onlara hidayet ver” buyurur.

Daha sonra ise; “ya rabbi! Eğer sen bana gazap etmemişsen, bana kızmamışsan, bana küsmemişsen, bana darılmamışsan bu önemli değildir; Benim yanlışlarımdan dolayı bana gazap etmemişsen benim taşlanmış olmam önemli değil, ben buna aldırış etmem, bu benim için önemli değildir. Benim için önemli olan; senin benden razı olman, bana küsmemen, darılmaman, benim yanlış yapmamış olmamdır ve yanlışımdan dolayı bunların benim başıma gelmemiş olmasıdır. Yoksa bunların benim başıma gelmesi önemli değildir”141 buyurur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Taif’teki insanları sadece Allah’a, imana ve cennete davet etmiştir; ama onlar Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i taşlamışlardır. Buna rağmen Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’a itiraz etmemiştir. İşte gerçek manadaki âşık böyledir.

Âşık olmak, iman etmekten farklı ya da özel bir durum değildir; âşık, mü’min demektir. Bunu Allah söylüyor.

Allah ayeti kerimede; “insanlardan öylesi var ki Allah’ı sever gibi başkalarını severler. Oysaki mü’minlerin Allah’a olan muhabbetleri çok şiddetlidir”142 buyurur. Çok şiddetli muhabbet aşk demektir; yani mü’min çok şiddetli olarak Allah’ı sevip, Allah’a âşık olandır.

“Âşık” denilince mü’mini, “mü’min” denilince de Allah’a âşık olanı anlamak gerekir. Âşık; Allah’ı her şeyden çok seven, her şeyini Allah yolunda kurban edecek vasıfta olan bir imana, bir aşka sahip olandır. Mü’min, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ne kadar benzemişse o kadar iman etmiş, peygambere ve Allah’a o kadar yakın olmuş, peygamberinin kazandığı nimete de o kadar layık olmuştur.

Hz. Aişe (r.a.) annemiz anlatır;

Bir gece uyandığımda Resulullah’ı yanımda bulamadım, onu bulamayınca da endişe ettim. Kalkıp baktım ki Resulullah (s.a.v) Efendimiz bir köşede oturmuş, tefekkür halindedir. Ben de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yanına yaklaşıp;

-Ya Resulullah! Ne yapıyorsun, dedim.

Başını kaldırıp bana baktı ve;

-Sen kimsin, dedi.

Ben de;

-Ben Aişe’yim, dedim.

O da;

- Aişe kimdir, buyurdu.

Bunun üzerine;

-Ben hanımın Aişe’yim ya Resulullah, dedim. “Ben hanımın Aişe’yim” demeyene kadar beni tanımadı.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz öyle bir tefekkür halindedir ki, hanımını tanıyamayacak kadar Allah’ın huzurunda durup kendinden geçmiştir! Hanımının yüzüne bakıyor; ama onu tanımıyor, belli ki kendine gelememiş.

İşimize gelmediği için, bizde bu âşıklık hali olmadığı için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bu vasfını unutur, yok sayar, bunun yerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in katıldığı savaşları ya da onun başka bir halini anlatırız; ama onun âşıklık halini anlatmayız ya da anlatmaya yüzümüz tutmaz.

Hz. Aişe (r.a.) annemiz bir keresinde yine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bir halini anlatırken; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz evden çıkmadan önce; ya Aişe! Benimle konuş, konuş ki dünyaya ineyim, derdi” buyurur.

Yine sahabe anlatır; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz evden çıkmadan önce mutlaka annelerimizle konuşurdu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz annelerimizle konuşmadan dışarı çıksaydı kimse onunla konuşamazdı. Öyle bir manevi hali, öyle bir muhabbet hali vardı ki sanki başka bir âlemdeymiş gibi ona yaklaşmaya, onunla konuşmaya cesaret edemezdik. Ne zaman hanımları onunla konuşsa yavaş yavaş kendine gelir, ne yapması gerektiğini, vazifesini hatırlar, dışarı çıkarken insanlarla ona göre meşgul olurdu. Yoksa tek başına kalsa, onunla konuşulmasa kendine bile gelemezdi.”

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bu hali neyden dolayıydı?

Âşıklığından, Allah ile beraber olduğundan dolayı, gönlü arştan inmediği, orda kaldığı için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu haldeydi.

Bizim de gönlümüz arşa çıkarsa biz de bu aşkı tatmış oluruz; yani bu aşk deryasından bir tatsak, bir içsek Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in halini anlarız; ama bu deryadan içip tatmazsak Allah’ın huzurunda durmanın, miraçta durmanın nasıl olduğunu anlamamız mümkün değildir. Bir peygambere ne varsa onun ümmetine de o vardır. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “namaz, mü’minin miracıdır”143 buyurur.

Miraçta ne kadar durursan Allah’a olan aşkın ve muhabbetin de o kadar artar. Gönül itibariyle Allah ile ne kadar beraber olur, Allah’ı ne kadar zikreder, tesbih edersen Allah’a o kadar yakın olursun. Yalnız dille değil gönül itibariyle de Allah’ın huzurunda durman gerekir ki o namaz gerçek manada namaz olsun, ibadet olsun, zikir olsun, tefekkür olsun. Eğer gönül halin böyle olmazsa kıldığın namaz taklidi olur ve taklitten de hiçbir şey kazanılmaz.

Namaz kılarken bir an olsun kendini miraçta hissetmezsen o namazın, namaz olmamış, miraç olmamıştır. Dolayısıyla kıldığın o namaz taklidi bir hareketten ibaret kalmıştır; yani zahiri olarak beden itibariyle namaza durmuşsun; ama gönlün namaza durmamış, miraca çıkmamış, huzurda durmamıştır. Namaz kıldığın zaman bir an bile olsa; “ben rabbimin huzurundayım” demen lazım ki o namazın huzura layık olsun; çünkü kıldığın o namazla huzura çıkman gerekir.

Peki, neyle huzura çıkıyoruz?

Elbette ki gönülle huzura çıkıyoruz. Önce huzurda olduğunu bir an tadarsın, sonra bir dakika, sonra bir rekât boyunca tadarsın, en sonunda da namaza durduğunda Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’in kıldığı namazı kılarsın.

Daha önce anlatmıştım; Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’in bacağına savaş esnasında ok saplanınca sahabeye; “namaza durayım oku öyle çıkarın” der. Bunun üzerine Hz. Ali (r.a.) Efendimiz namazdayken sahabeler de onun bacağındaki oku çıkarır. Hz. Ali (r.a.) Efendimiz namazı bitirip selam verince ok çıkarıldığı halde bunu hissetmediğinden; “ne yaptınız” diye sorar.144

Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’in bacağındaki okun çıkarıldığını hissetmemesinin sebebi; kendinde olmamasından, Allah’ın huzuruna, miraca çıkmasından dolayıydı. O da bizim gibi bir beşerdi; ama Allah’a olan aşkı da böyle şiddetliydi. Sadece Hz. Ali (r.a.) Efendimiz değil sahabenin çoğunluğu böyleydi; yani gerçek manadaki bütün sahabe namazdayken Allah’ın huzurundaydı.

Evet, aşkı anlamaya çalışıyorduk. Eğer Hz. Ali (r.a.) Efendimiz ve sahabeler namaza durunca Allah’ın huzurunda kendi bedenini hissetmiyorsa bu durumda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in halini ona göre anlamaya çalışmak gerekir.

Âşığı anlamaya çalışmamız lazım ki aşkı anlayabilelim.

Aşığı anlarken mâşuku da anlamaya çalışmak gerekir. Mâşuk olan; yani sevilen, sevilmesi gereken Allah’tır. Mâşukun, âşığına özel bir muamelesi vardır. Allah kendisine âşık olmayanlara yaptığı muameleyi âşığına yapmaz; çünkü Allah kendi âşığına muameleyi özel olarak yapar. Âşığı bir yanlış yapınca, herhangi bir hataya düşünce, hatası ne olursa olsun Allah onu kesinlikle yerde bırakmaz; onu tutup kaldırır ve affeder, üstüne bir de ona ikram eder.

Bütün peygamberlere baktığımızda Allah’ın onlara yaptığı bu özel muameleyi hemen görür, anlarız. Mesela Allah ayeti kerimede; “Musa, adama bir yumruk attı ve adam öldü. Musa; ‘rabbim! Şüphesiz ben nefsime zulmettim, beni affet’ dedi. Allah da onu affetti”145 buyurur. Musa tövbe edip istiğfar edince hemen afettik, dedi Allah. Hz. Âdem (a.s.) tövbe edince, Hz. Yunus (a.s.) da balığın karnında istiğfar edince Allah hemen onları afetti. Durum ve hal ne olursa olsun Allah’a iman edip âşık olan bütün kullar için bu böyledir; yani Allah hemen onları affedip; “kalk kulum, düştün kalkmasını öğren, kalkmasını bil” diyerek onları kaldırır.

Allah’ın, kuluna olan, mü’mine olan, âşığına olan muamelesini bir beşer seviyesinden anlamaya çalışmak gerekir. Allah, Hz. Yunus (a.s.)’ı balığın karnından çıkardığında onu sahile bırakır. Bir de üstüne gölgelensin diye kabak türünden yaprakları geniş bir bitki yetiştirip onu güneşten korur; yani Allah, âşığını sevdiği için güneşin onu yakmasına bile tahammül edemez. Nasıl ki Allah, Hz. Yunus (a.s.)’a böyle muamelede bulunmuşsa kendisine âşık olan bütün kulları için de aynı muamelede bulunur.

“Âşık” denince genelde kulun, Allah’ı sevmesi olarak anlarız. Hâlbuki durum bunun tam tersidir; yani aslında Allah, kulunu sever. Allah’ın sevgisi kulun gönlüne tecelli edince geri yansır ve o, kulun sevmesi olarak anlaşılır; yani kul; “ben Allah’ı seviyorum” deyip Allah’ı sevdiğini zanneder. Hâlbuki onu seven Allah’tır ve onun gönlünde Allah’ın sevgisi tecelli eder. Allah’ın sevgisi kulun gönlünden geri yansıyınca kul kendisini Allah’ı sever olarak, âşık olarak bulur; yani aslında seven Allah’tır. Dolayısıyla kul çabasını, gayretini sarf ederek kendi gönlünü Allah’ın sevgisine hazır hale getirip nefsinden kurtulmaya çalışır, nefsini temizleyip tezkiye eder ve gönlünü Allah’ın sevgisine layık hale getirir.

Kulun; “ben Allah’ı seviyorum” demesinin doğru bir düşünce olmadığını anlamak gerekir. Doğru olan; kişinin “önce Allah beni seviyor, dolayısıyla ben de Allah’ı seviyorum” demesidir ama Allah’ın, kulu sevmesi için kulun da mutlaka çabası, gayreti ve fedakârlığı olmuştur.

Herkesin kendine bakması gerekir; eğer birinin gönlünde Allah’ın sevgisi yoksa Allah’ın sevgisine layık olmadığını bilmelidir. Bu yüzden o kişi; “Allah beni seviyor” da diyemez, söylerse yalan bir söz söylemiş olur ve sadece kendisini kandırmış olur; çünkü Allah onu sevseydi o da Allah’ı severdi. Kul kendi üzerinden Allah’ın onu sevip sevmediğini hemen anlar; yani kendisi Allah’ı sevmeyince, Allah’ın da kendisini sevmediğini anlar.

Allah ayeti kerimede; “beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim”146 buyurur. Biri Allah’ı zikredemiyorsa Allah onu zikretmediği içindir. Kul, Allah’ı zikretmek için çaba, gayret sarf etmeyince zikre layık olmaz. İnsanlar Allah’ı zikretse, Allah’a bir fayda vermez, eğer zikretmezse bir zarar da veremez. Allah’ı zikrin faydası da zararı da kula aittir. Eğer kul Allah’ı zikredemiyorsa Allah’ın yanında, katında anılmaya değer değildir. Kul, rabbini unutup zikredemiyor, hamd edemiyor, tesbih edemiyor, şükredemiyorsa Allah katında onun hiçbir kıymeti ve değeri, dolayısıyla zikredilmeye, anılmaya layık bir hali de yok demektir.

Yani kul kendi gönlünden Allah’ın kendisini sevip sevmediğini, zikredip zikretmediğini, övüp övmediğini, kendisini temize çıkarıp çıkarmadığını; yani hamd edip etmediğini, tesbih edip etmediğini anlar. Sen doğru yaparsan, Allah’a hamd edersen bil ki Allah da seni över, sen Allah’ı zikredersen bil ki Allah da seni zikreder. Hatta önce Allah seni zikreder sonra sen onu zikredersin. Bu; senin imanına, ameline, ahlakına, düşünmene, tefekkür etmene karşılıktır.

Herkes kendine bakınca rabbinin kendisine nasıl bir muamelede bulunduğunu, Allah katında nasıl bir makamda, bir mevkide, bir halde olduğunu anlar ve bilir. Bilmezse bu ona zulüm olur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabeye;

-Size Allah katındaki yerinizi haber vereyim mi, buyurur.

Sahabe;

-Evet, ya Resulullah, deyince bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;

-O halde herkes kendi gönlüne baksın, kişinin kendi gönlünde Allah neredeyse o da Allah katında oradadır, buyurur.

Kulun, kendi gönül âleminde Allah ile nasıl bir münasebeti, nasıl bir yakınlığı varsa Allah ile yakınlığı da ona göredir. Eğer kulun gönlünde Allah’a âşıklık varsa Allah’ı mâşuk olarak kabul etmiş, Allah onu seviyor ve onun gönlündeki muhabbet geri yansıyor demektir. Kul, Allah’ı tesbih mi ediyor, bilsin ki Allah da onu temize çıkarıp onu temizliyor. Kul, Allah’ı hamd ile övüyor mu, bilsin ki Allah da onu övgüye layık kılıp onu övüyor hem de meleklerin yanında övüyor. Her konuda, bütün ibadetlerde, bütün zikirlerde, tesbihlerde, hamdlerde ve şükürlerde bu böyledir. Eğer kul böyle yapmazsa ot gibi olur, ne bir şey tadar ne de bir şey hisseder. Neticede böyle bir kul namaz kılarken bile taklit yaparak eğilip doğrulur ve namazı bitince de çekip gider; yani o kıldığı namazdan hiçbir şey anlamaz.

Muhabbet yoksa, aşk yoksa, iman yoksa yapılan bütün ibadetler taklitten, âdetten ibaret kalır ki bu da kula hiç bir fayda vermez. Bütün ibadetlerden, hayırlardan gaye, imanın; yani âşıklığın kemale ermesi, kulun, Allah’a âşık olması, hatta bütünüyle aşk olmasıdır. Seven, sevdiği için her şeyi yapar, bu yüzden Allah’ı sevdiğini, ona iman ettiğini iddia ediyorsan Allah için canını da vermen, feda edebilmen gerekir; ama baktığımızda insanların günün bir saatini hatta haftada bir saatini Allah yolunda feda edemeyip; “işim var” dediğini hep beraber görüyor, duyuyoruz.

Mesela; insanları haftada bir iki saat Allah’a secde etmeye, namaz kılmaya, “buyrun rabbimizi zikredelim” deyip Allah’ı zikretmeye davet ettiğimizde; “vaktim yok, işim var, meşguliyetim var” derler. Yani insanların işi, meşguliyeti Allah’ın huzuruna çıkmaktan, Allah’ı zikretmekten, Allah’ın ayetlerini öğrenmekten önce geliyor! Böyleleri nasıl mü’min olsun, Böyleleri Allah’ı sevdiğini nasıl iddia edebilir, iddia ederlerse bu iddiaları yalan bir iddia olmaz mı?

Allah ayeti kerimede; “Allah cennet karşılığında mü’minlerden mallarını ve canlarını satın almıştır”147 buyurur; yani malını, canını Allah yolunda feda edebilecek bir imanın yoksa o halde imanın zandan ibarettir, sadece iman ettiğini zannetmişsin; ama aslında iman etmemişsin, bu durumda cennete de gidemezsin, dedi Allah. Mesele; Allah için her şeyi verebilecek bir imana sahip olmaktır ve bu da tamamen imanla, sevmekle ilgilidir. Allah’ı canından çok seviyorsan canını, malından çok seviyorsan malını Allah yolunda verebilir, nefsinden çok seviyorsan da insanları affedebilir ve fedakârlık yapabilirsin.

Eğer Allah’ı nefsimizden çok sevmezsek nefis öne geçerek kendini Allah’ın önüne koyar, sonra da isteklerini sıralayıp; “şunun şöyle olmasını, bunun böyle olmasını istiyorum, şu bana şöyle, bu da bana böyle muamele etsin, yoksa kabul etmem” der, dolayısıyla Allah’ın kendisine yapacağı muameleyi de kabul etmez. Böyle bir nefis, Allah’ı rab olarak kabul etmediği için böyle yapar ve itiraz eder.

Allah her şeyi bir vesileyle yarattığı gibi aşkı ve muhabbeti de bir vesileyle yaratır. Eğer Allah’a iman etmek, âşık olmak istiyorsak bilelim ki Allah, aşkı gökten yağdırıp bize havadan vermez.

Aşk hayali bir şey değildir; çünkü Allah’ın bir âdeti vardır ve Allah bu âdetini hiç kimse için bozmaz. Sahabenin, iman edenlerin hepsi bu muhabbeti elbette ki âlemlere rahmet olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in gönlünden almıştır.

Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “de ki Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin”148 buyurarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmayı şart koşmuştur; yani Allah’a olan aşkı ve muhabbeti ona tabi olarak onun gönlünden alman gerekir. Bundan başka şart yoktur ve bu durum kıyamete kadar da geçerlidir.

Bu şart aynı şekilde peygamber varisleri için de geçerlidir. Ya o muhabbeti bir peygamber varisinin gönlünden alırsın ya da kendi kendine hayal kurarsın. Bir peygamber varisine ne kadar tabi olup uyarsan, gönül itibariyle onunla ne kadar beraber olur, onun gibi yapmaya, ona uymaya ne kadar çalışırsan alacağın muhabbetin şiddeti ve derecesi de ona göre olur.

Arkadaşlar bu konuda tecrübe sahibidir. Mesela; gönüllerini bir an için başka bir tarafa döndürseler gönüllerinde olan o muhabbeti hemen kaybettiklerini görürler. Çünkü o muhabbet bağını kendileri kesmiştir ve bu hep böyledir. Bu yüzden muhabbeti almak kendi kendine olacak bir şey değildir. Ne zamana kadar? Gönül, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in huzuruna varıncaya kadar, gönül Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in huzuruna varmadan ondan bir şey alamazsın.

Peki, gönül Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in huzuruna nasıl varır?

Elbette ki bu gönlü onun huzuruna taşıyacak olan kişinin mürşididir. Gönül, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in huzuruna varsa bile derviş yine mürşidinden o muhabbeti almaya devam eder. Dervişin gönlü bu muhabbeti hem Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den hem de mürşidinden alır. Çünkü onu Allah’a götüren gönlün diri olması ve dervişin gönlünün de her anda mürşidiyle beraber olması gerekir. Gönül, Allah’ın huzuruna varınca iş tamamlanır ve onun artık mürşidine dönmesi doğru değildir; çünkü artık muhabbeti Allah’tan alır; ama Allah’ın huzuruna varıncaya kadar mürşidinden almaya devam eder.

Allah, insanları kendisine taşıma vazifesini peygamber varislerine vermişse o muhabbeti de, imanı da aşkı da onların üzerinden; yani onların gönlünden verir. Daha doğrusu gönül ne zaman huzura varırsa; yani Allah’ın kendisine yapacağı tecelliyi kaldırabilecek vasfa gelirse işte o zaman mürşit aradan çekilir ve artık dervişin mürşidiyle işi olmaz. Böyle bir durumda kişinin gönlü mürşidine dönse bile mürşidi onun bu dönüşünü kabul etmez. Yoksa kişi mürşidinden önce; “ben şöyle yapayım, böyle yapayım, Resulullah’a döneyim bu muhabbeti ondan alayım” derse sadece kendi kendini kandırmış olur. Sonra bu kişi döner, dolaşır ve aynı kapıya gelir. Bu yüzden mahrum olmamak için herkesin kapısını bilmesi lazım. İnkâr edenler ise bu nimetten mahrum kalır.

Hayat tecrübedir, bu nedenle başkalarının gördüklerine değil kendi gördüklerimize ve yaşadıklarımıza bakıp görüp hükmü ona göre vermemiz gerekir. Eğer biri bir Mürşidi Kâmile tabi olmuşsa önceki ve sonraki haline bakmalı ve bu mürşidin yolundan gitmeye devam edip etmeyeceğine kendisi karar vermelidir.

Eğer kişi tabi olduğu mürşidiyle rabbine yaklaşamıyorsa kesinlikle oradan uzaklaşmalı, kaçmalıdır; çünkü ona rabbi lazım, Allah lazımdır. Bir vuslat yolcusu, rabbini nerde bulabilecekse, rabbini nerde sevip ona âşık olabilecekse, onun rızasını nerde kazanabilecekse yeri orasıdır.

Bu yüzden arada bir söylüyoruz, bu bütün kardeşlerimiz için geçerlidir; eğer kardeşlerimiz bizimle beraber olduğunda Allah’ı sevemiyorsa, Allah’ın sevgisi gönlünde artmıyorsa, Allah’a her gün biraz daha yaklaşıp Allah’a yakınlığı tatmıyorsa, ahlakı her gün biraz daha güzelleşip değişmiyorsa, dışarıdan bakanlar bile ahlakının güzelleştiğini fark etmiyorsa bu durumda bir sorun var demektir ve onun burayı hemen terk etmesi gerekir; çünkü nerede kazanabiliyorsa yeri orasıdır.

Burası Allah’a dost olma, Allah’ı sevme, Allah’a âşık olma ve Allah’a teslim olma yeridir. Sen bunu burada yapamıyorsan kendine hemen başka bir Allah dostu ara, bul ve onunla beraber kazan; çünkü senin kazanman gerekir. Yoksa burada bulunman bir işe yaramaz. Burada bulunman ne sana fayda verir ne de bana fayda verir. Ya benimle kazanırsın ya da nerde kazanabiliyorsan oraya gitmelisin.

Allah hepimizi gerçek manada imanı, kulluğu, âşıklığı anlayanlardan eylesin! Allah hepimizi gerçek manada âşıklardan eylesin! Allah, Kıyamet günü; “beni sevenler ayağa kalksın” buyurduğunda bizi ayağa kalkmış olan kullarından eylesin! Allah bizi huzura alırken bir dost gibi, bir sevgili gibi, bir âşık gibi huzura alıp muamele ettiği kullarından eylesin!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Bakara /285 ↩
  2. Bakara /253 ↩
  3. Sâd /75 ↩
  4. Araf /23 ↩
  5. Buhârî, Daavât 3. Ayrıca Bk. Tirmizî, Tefsîr 47; İbni Mâce, Edeb 57 ↩
  6. Müslim, Zikir 41. Ayrıca Bk. Ebû Dâvûd, Vitir 26 ↩
  7. Süheylî, Ravdu'l-ünüf, IV, 46; İbn Seyyidinnas, Uyûnu'l-Eser, I, 232. İbn Hişam, Es-Sîre, II, 61-62; Belâzurî, Ensâb, I, 237; İbn Esîr, El-Kâmil, I, 607 ↩
  8. Bakara /165 ↩
  9. Fahreddin Râzî, et-Tefsîru’l-Kebîr, C: 1, S: 226, Sureden Çıkarılan Akli İncelikler Bölümü; Âlûsî, Rûhu’l-Meânî, C: 10, S: 453 ↩
  10. Deylemi, İrşadu’l-Kûlub, C. 2, S. 26 ↩
  11. Kasas /15 ↩
  12. Bakara /152 ↩
  13. Tevbe /111 ↩
  14. Ali İmran /31 ↩