close

Aşk Âşık Maşuk 5.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber aşk, âşık ve maşuğu; yani seveni, sevileni ve ikisi arasındaki münasebeti anlamaya çalışıyorduk. Hayat zaten aşktan başka bir şey değildir. Hayatta; seven vardır, sevilen vardır, sevenin sevdiği, sevilenin de seveni için yaptıkları vardır. Hayat baştan sona bundan ibarettir.

Sevilen; maşuk, ilah, mabut olan Allah’tır, seven ise; kuldur, âbddir, âşıktır. Kul; mabudu, âbd olduğu rabbi için neyi ne kadar yapabilirse Allah’a âbdliği, âşıklığı, kulluğu da o kadar olur. İnsan, Allah’a kul, âbd, âşık olmaz, iman etmezse mutlaka bir şeye iman eder, ona iman edince de ona âbd olup onun peşinden koşar ve hayatını onun yolunda harcar.

Hiçbir bahane üretmeden, kendi nefsine, şeytana taviz vermeden, kendini küçümseyip aşağılamadan Hz. İnsan olarak kabul edip aklı sonuna kadar kullanmak gerektiğini ısrarla söylüyoruz. Yoksa; “falanca böyle dedi, filanca böyle konuşmuş, filanca böyle düşünmüş” dediğimizde aklımızı kullanmamış, başkalarının aklıyla hareket etmiş oluruz. Bu, insan olmak, Hz. İnsan olmak değildir.

Allah ayeti kerimede; “canlıların en kötüsü aklını kullanmayan sağır ve dilsiz (insanlardır)”87 buyurur. Yani aklını kullanmayan insan, bir köpekten, domuzdan ve solucandan daha aşağıdır. Eğer biri başkalarının aklıyla hareket eder, düşünür, konuşur, yaşarsa o, canlıların en kötüsü olmuş olur.

Mesela öyleleri var ki; “falanca şöyle dedi” der. Bu durumda ona söylemek lazım; peki, sen ne diyorsun, senin de bir fikrin yok mu, sen de aklını kullanıp, düşünüp, tefekkür etmeye, anlamaya çalışmadın mı? Allah sana bunun hesabını sorar. Allah sana bu aklı kullanman, onunla hakkı, doğruyu bulup hakikati anlaman, rabbini ve kendini tanıman için vermedi mi? Bu durumda Allah sana; “niye aklını kullanmadın” diye sormaz mı?

Eğer birileri aklını esrar, eroin ve içki gibi şeylerle uyuşturursa Allah ona; “düşün, aklet, tefekkür et, anla” dediği halde o; “yok, ben anlamak istemiyorum” demiş olur; yani kendini en aşağı seviyeye indirmiş olur. Bu, aklı zahiri olarak perdelemek demektir.

Bir de manevi olarak aklı perdelemek vardır. Manevi olarak aklını perdeleyenler kendisinin fikri olmadan, kendisi düşünüp, tefekkür edip anlamadan; “falan âlim, falan şeyh, falan cemaat böyle söylemiş, falan lider böyle söylemiş” deyip aklını kullanmaz ve kendi aklını onlara teslim eder. Böyle biri onların aklını kendi aklıymış gibi kabul eder. Bu, aklı kullanmamaktır.

Bu yüzden Allah, vahyini indirip peygamberini göndermiştir. Bizim de peygamberi ve Allah’ın vahyini anlamaya çalışmamız lazım. Peygamber zaten canlı Kur’an’dır. Allah bizden kendisine âbd olmamızı, Hz. İnsan, kâmil insan olmamızı, cenneti kazanmamızı istiyor. Bunun için de yapılması gereken her neyse onu en ince ayrıntısına kadar Kur’an’da anlatmıştır. Yetmez, bir de peygamberi önümüze koyup; “işte bunun gibi ol, buna tabi ol, buna uy, bunun yaptığı gibi yap, bu nasılsa sende öyle ol, öyle olmaya çalış” demiştir; yani “ ya rabbi sana nasıl kul olayım” diye sorarsak eğer Allah’ın bize vereceği cevap; “işte, resulüm gibi bir kul ol, al sana örnek” cevabıdır.

Allah peygamberlerinden sonra da Kıyamete kadar peygamber varislerini, örnek olacak olan insanları göndermeye devam eder. Buna Mürşid-i kâmile tabi olmak, gönlü ona rabt edip rabıta yapmak denir. Aklını kullanmayanlar hakikati anlamaya çalışmak yerine Mürşid-i kâmili yok saymayı tercih eder ve Mürşid-i kâmili anlamak istemediğinden ya da işine gelmediğinden dolayı onu inkâr edip; “böyle bir şey olmaz” der. Hatta Mürşid-i kâmile tabi olmayı şirk kabul edenler bile vardır. Mürşid-i kâmile tabi olmanın şirk olduğunu düşünenler aklını kullanıp anlamadığı ve; “ben anlamadıysam o halde böyle bir şey olmaz” dediği için böyle düşünür.

Mesela ben rabıtayı bir parça anlatayım;

Allah hangi peygamberi, hangi resulü gönderirse göndersin kullarına; “ona tabi olun” demiştir. Bu yüzden Allah ayeti kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için; “biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik.”88 “Sen azim bir ahlak üzeresin.”89 “De ki: Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin, günahlarınızı mağfiret etsin”90 buyurur. Bu durumda imanlı olduğunu, iman ettiğini iddia ediyorsan resulünü sevmen, ona tabi olman, adım adım onun gibi yapmaya, onun gibi olmaya çalışman lazım ki gerçekten Allah’ı sevmiş olasın. Allah’ı sevdiğini iddia ediyorsan, Allah seni sevsin istiyorsan onun peygamberi gibi yapıp ona tabi olursan Allah seni sever; yani Allah sana kendi kendine bir hayale kapılma, dedi. Bu durumda bütün sahabe, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e gönül verip, gönlünü ona rabt etmiş midir? -Elbette ki etmiştir.

Rabt etmek demek; bitiştirmek, yapıştırmak demektir. Allah ayeti kerimede kullarını överken; “rabitun olanlardan, gönlünü raptedenlerden”91 bahseder. Allah bu ayette gönlünü Allah’ın rızasına, dostluğuna, Allah’ın resullerine, dostlarına raptedenlerden bahseder, onları kasteder.

Gönlün rabt olması durumunda ne olacağını anlamak gerekir. Mürşid-i kâmil, Allah’ın zatıyla ve sıfatıyla tecelli ettiği kimsedir; yani Allah’ın El Esmau’l Husna’sı Mürşidi kâmilin üzerinde tecelli eder. Bir insan hiç bir şey bilmediği için gidip bir Mürşid-i kâmile tabi olduğunda Mürşid-i kâmil önce ona rabıtayı anlatır ve; “gönlünü bizden ayırma” der. O halde mürşide tabi olanın, gönlünü mürşidinden ayırmadığında ona ne olduğunu anlamaya çalışmak lazım.

Allah ayeti kerimede; “Allah’a karşı takva sahibi olun, sadıklarla beraber olun”92 buyurur. Allah sadıklarla beraber olmayı emretmiştir. Eğer sadıklarla beraber olmazsan Allah’a karşı takva sahibi olmuş olmazsın; yani Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirip Allah’a kul, âbd olmayı kabul etmiş olmaz, Allah’a âbd, kul olanların âbdliğini, kulluğunu kabul etmemiş, onlar gibi olmayı tercih etmemiş olursun.

Resulullah (s.a.v) Efendimiz bir hadisi şerifinde; “salihler anıldığında oraya Allah’ın rahmeti iner”93 buyurur; yani biri Allah’ın salih bir kulunu düşünüp tefekkür ettiğinde, ondan bahsettiğinde oraya Allah’ın rahmeti iner.

Rabıta yaparak gönlünü mürşidiyle beraber eden biri ya da onu anlatan biri, hem Allah’ın emrini yerine getirmiş olur hem de Allah’ın oraya rahmet etmesine sebep olmuş olur. Bir de kişi kendi gönlünde mürşidini anıp hatırladığında Allah’ın rahmeti onun gönlüne iner. Eğer peygambere iman etmişsek bilelim ki o böyle söylemiştir.

Peki, biri bir müşrikin ya da birinin hatasını, kusurunu, yanlışını ve günahını düşünürse oraya rahmet iner mi? -Tabi ki oraya rahmet inmez. Hatta böyle düşünmesiyle sadece gönlünü kirletir; ama biri salihleri, peygamberleri, Allah dostlarını hatırlayıp gönül itibariyle onlarla beraber olursa Allah’ın rahmeti onun gönlüne iner. Allah’ın rahmeti onun gönlüne inince de o kişi Allah’a karşı takva sahibi olup sorumluluğunu yerine getirmiş, Allah’ın salih kullarıyla beraber olmuş olur. Zaten biri Allah’ın salih kullarını sadıklardan kabul etmezse onunla beraber olmasının bir manası da olmaz.

Gönlümüzü mürşidimize rabtettiğimizde; “ben mürşidimle beraberim, mürşidim de benimle beraberdir. Ben yokum o var” demiş oluruz.

Bu ne demektir, neden bunu söylememiz gerekir?

Bütün sahabe, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “ben yokum o var” demiştir. Böyle söylemeseydiler sahabe olmazlardı. Bunu söylemeyenler de sahabe olamadılar; çünkü nefislerini öne almışlardı.

Allah ayeti kerimede; “mü’minlerin, canlarını Allah’ın resulünden önce tutması yakışmaz, yaraşmaz”94 buyurur. Allah’ın resulü, mü’minlerin canından önce gelir. Bu; ben yokum o var, o benden önce gelir, o benim canımdır ve zahiri canımdan önce gelir, demektir. Mü’min kesinlikle böyledir, başka türlü mü’min olunmaz, dedi Allah.

Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadisinde; “sizden biri Allah ve resulünü her şeyden çok sevmedikçe iman etmiş olmaz”95 buyurdu. Bu arada Hz. Ömer (r.a.); “ya Resulullah! Kendi canımızdan da mı daha çok sevmemiz lazım” diye sorunca; “evet, böyle olmadıkça mü’min olamazsınız”96 buyurdu.

Evet, rabıtanın neden gerekli olduğunu anlatmaya çalışıyorduk.

Biri tabi olduğu mürşit için; “ben yokum mürşidim var ve ben oyum” derse kendi nefsine; “şöyle kenara çekil, seni tanımıyorum” demiş olur. “Ben yokum o var” demek nefse kenara çekil demektir. Biri nefsine; “kenara çekil” derse şeytan orda kalmaz; çünkü şeytanın işi nefisledir. Sonra mürşide tabi olan kişi halini, hareketini, tavrını mürşidine göre ayarlayıp onun gibi yapmaya ve onun gibi olmaya çalışır. Eğer kul, nefsine; “kenara çekil” derse gerçekten Hz. İnsan olur, Allah’a âbd olur; ama böyle bir şey yapmazsa da kulluğu becermesi, nefsini aradan çekmesi asla mümkün olmaz ve hep nefsiyle savaşarak onunla boğuşur durur.

Hiç kimse kendi ibadetiyle Allah’a dost, veli olamaz; isterse o kişi gece gündüz ibadet yapsın! Kişi rabıtayla veli olur. Aklını kullanmak isteyenler için işin inceliğini ve özetini anlattım. Yoksa böyle kendi kendine ilim öğrenmiş, ilim öğrendiğini zannetmiş birileri aklını kullanmadan; “ben biliyorum” derse kendi bildiğiyle baş başa kalır.

Şimdiye kadar bütün velilerin rabıtayla kazandığını herkesin anlaması gerekir. O yüzden Allah’a dost, veli olmak isteyenlerin Mürşid-i kâmille beraber olması, bunu rabıtayla kazanması gerekir.

Neden daha önce gelmiş bütün zatlar; “Bir Mürşid-i Kâmil’e tabi olan birinin mürşidine ölünün yıkayıcısına teslim olduğu gibi teslim olması gerekir” demiştir?

Mürşid-i kâmili inkâr edenler bu söze ayrıca bir bahane uydurup; “böyle bir şey olmaz” dediler. Oysaki teslim olmak demek; “ben de senin gibi olmak istiyorum” hatta “ben yokum sen varsın” demekti. İnsan kendi kendine itiraz etmez. O yüzden biri mürşidine; “sen bensin, ben de senim” derse mürşidinin söylediklerine itiraz etmez, edemez; ama böyle söylemezse mürşidi ona bir şey söylediğinde bin dereden su getirir.

Kişi gönlünü mürşidiyle beraber edip her anda onunla beraber olmaya çalışarak onun gibi olmaya, hatta kendini aradan çekip o olmaya çalışmazsa göklerin ve arşın kapısı ona kesinlikle açılmaz. Bir kere bunu böyle bilmemiz, böyle anlamamız gerekir.

Eğer senin bin türlü fikrin, düşüncen varsa mürşidinle bu yolu gidemez ve o olamazsın. Senin, mürşidinde yok olman ve kaybolman gerekir. Eğer mürşidinde kaybolursan onu bulursun.

Rabbini bulmak istiyorsan önce aradan çekilmen, yok olman lazım ki Allah tecelli etsin. İşte bunu ancak mürşidinle yapabilirsin. Bunu mürşidinle yaptığında aynı zamanda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le de yapmış olursun; çünkü mürşidin de onda yok olmuştur. Peki, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kimde yok olmuştur? -Ona da Allah, zatı ve sıfatı ile tecelli etmiştir, o da Allah’ta yok olmuştur. Hepsi birdir, iki değildir; yani sen mürşidinde yok olursan Allah sana tecelli eder.

Sohbetimizin başında aklımızı kullanmamız gerektiğini söylemiştim; çünkü aklımızı kullanıp tefekkür etmezsek kulluğu anlayamayız dolayısıyla kul da olamayız.

Bir mürşide tabi olmanın gerekliliğiyle ilgili olarak Abdulkadir Geylani Hazretleri; “mürşidi olmayanın mürşidi şeytandır” buyurur. Abdulkadir Geylani Hazretlerinin bu sözünü anlamak lazım.

Allah, veli olan mürşide tabi olmayanlar için ayeti kerimede; “Allah’ın delalette bıraktığı kimseye veli olan mürşidi bulamazsın”97 buyurur. Eğer bir kul, veli olan mürşidi bulmazsa delalette olup yolunu kaybetmiş ve yoldan çıkmış olur. Bunu Allah söylüyor. Ayette geçen Arapça kelime; “veliyyen murşidâ” yani veli mürşit kelimesidir. Eğer biri veli olan mürşidi bulmazsa şeytan, ona mürşitlik yapar. Abdulkadir Geylani Hazretleri böyle söyledi; veli olan mürşidi bulmayanlara şeytan, nefis ya da etrafındaki insanlar mürşitlik yapar. Bu yüzden biri velileri kendine mürşit olarak kabul etmezse şeytana uymuş olur.

Şimdi de hep beraber Allah’ın kimi ve neyi sevdiğini, bir de kimi ve neyi sevmediğini anlamaya çalışalım.

Mürşid-i kâmilde Allah’ın sevdiği bütün vasıflar mevcut olup, Allah’ın isimleri, El Esmau’l Husna’sı birer birer onun üzerinde tecelli etmiştir. Sen de Mürşid-i Kâmil’i sevip onunla beraber olursan Allah’ın isimlerini, El Esmau’l Husna’yı; yani Allah’ın güzelliğini sevmiş olursun. Zaten Mürşid-i kâmile baktığında onu göremez, bulamazsın; çünkü Mürşid-i kâmil Allah’ın saf güzelliğidir, başka bir şey değildir.

Allah ayeti kerimede; “Allah mü’minleri sever”98 buyurur. Allah, mü’mini severken mü’minin imanını sever. İman; Allah’ı sevmektir. Dolayısıyla Allah kulunun kendisini sevmesini sever. Allah’ın, kulunun üzerinde sevdiği vasfı; kendisini sevmesini sevmesidir. İnsan da böyledir; biz de bizi seveni bizi sevdiği için sever, bizi sevmeyeni de sevemeyiz. Allah da kendisini seveni sever. Allah zatıyla ve sıfatıyla insana tecelli etmiştir dolayısıyla insanda Allah’ın tecelli ettiği bu vasıf vardır. Bu durumda biz Allah’ı sevmezsek “Allah beni sevsin” diyemeyiz.

Allah’a olan sevginin ölçüsü nedir?

Allah’a olan sevgin; Allah için yapabildiklerinle, yaptığın fedakârlıkla ve onun için verdiklerinle ölçülür. “Ben Allah’ı seviyorum ama onun için bir şey yapamam” diyen biri yalan söylemiş olur; çünkü Allah böyle bir sevgiyi kabul etmez. Nitekim imtihan, Allah’a olan imanı; yani Allah’a olan sevgiyi ispatlamak içindir.

Allah, kulunun üzerinde isimlerini, El Esmau’l Husna’sını; yani kulunun güzel ahlakını sever. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Allah’ın bütün isimlerini üzerinde taşıyıp gösterdiği için azim bir ahlak üzeredir.99 Bu nedenle Allah, kulunun güzel ahlakını; yani kulunun üzerinde tecelli eden güzel isimlerini sever. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “Allah muhsinleri sever” buyurur. Muhsin; güzel demek, Allah’ın huzurundaymış gibi hayatı yaşayan demektir. Dolayısıyla Allah güzel olanları, Allah’a göre güzel olup güzel yapanları sever.

Bu durumda Allah’ı sevdiğini iddia edip Allah’ın da kendisini sevmesini isteyen birinin ne yapması gerekir?

Allah’ın kendisini sevmesini istediği bir kulun Allah neyi severse onu yapmaya çalışması lazım ki Allah’a olan sevgisini ispatlasın sonra, iman edip rabbini sevmeli, muhsin olup güzel olmaya ve güzel yapmaya çalışmalı ki Allah da onu sevsin. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “Allah muhsinleri (güzel yapan, güzel amel işleyenleri) sever.”100 “Allah muttakileri sever”101 buyurur. Bu söylediklerimiz ayettir ve sadece bu ayetlerin izahını yapmaya çalışıyoruz.

Evet, Allah mü’minleri, muhsinleri ve muttakileri sever, buyurdu. Muttaki; Allah’a karşı takva sahibi olan, Allah’a karşı sorumluluğunu kabul eden, Allah’ı, Allah’ın vahyini, ayetlerini, Allah’ın peygamberlerini ciddiye alan, Allah’ın da kendisini ciddiye almasını isteyen, hakikati arayan, hakikati bulunca da kabul eden demektir.

Eğer biri Allah’ı ciddiye aldığını iddia ederse bu durumda Allah’ın vahyine uyup peygamberlerini de kendisine örnek alarak onlar gibi olmaya ve onlar gibi yapmaya çalışması lazım ki Allah’ın sevgisine layık olup muttaki olabilsin.

“Allah kendisine tevekkül edenleri (güvenenleri) sever.”102 Eğer biri; “ben iman etmişim” derse Allah’a güvenip tevekkül etmelidir; yani her hal ve her durum karsısında Allah’ı kendine vekil olarak kabul edip; “Allah benim vekilimdir” demelidir. Nasıl ki Hz. İbrahim (a.s.) ateşe atılırken; hasbunâllâhu ve ni’mel vekîl:103 “Vekil olarak Allah bana yeter (Allah beni korur, o nasıl biliyorsa öyle yapsın, onun yaptığı en güzeldir).” dediyse bizim de her hal, her durum ve her imtihan karsısında Allah’a tevekkül etmemiz, “hasbunâllâhu ve ni’mel vekîl” dememiz, diyebilmemiz gerekir.

Eğer Allah kendisine tevekkül edenleri, güvenenleri sever, buyurmuşsa o zaman Allah’a güvenmemiz lazım; çünkü iman demek emin olmak demektir. O yüzden Allah’tan emin olmamız gerekir; nitekim o, rahmandır, rahimdir, kerimdir, hafizdir; muhafaza eder ve korur, rezzaktır; rızkımızı verir. Allah’ın bütün isimleri böyledir. Bu nedenle Allah’ın bütün isimlerinde Allah’a tevekkül etmemiz, güvenmemiz lazım, yoksa imanımız iman olmaz.

Allah bizi sevsin istiyorsak Allah’a güvenip tevekkül etmemiz lazım. Yoksa hayatı yaşarken en ufak bir sorun ve sıkıntı karşısında feryat edip isyan eder, itiraz eder, umutsuzluğa düşersek Allah’a güvenemedik, ondan emin olamadık dolayısıyla iman edemedik demektir. Eğer; “ben Allah’a iman ediyorum; ama Allah’a güvenmiyorum” dersek böyle bir iman, iman olmaz ve Allah bu imanı bizden kabul etmez.

Allah’a karşı güvensizlik sıkıntısını hep beraber çevremizde görüyoruz. Mesela öyleleri var ki; üç kuruş parasına ya da mevkisine, makamına güveniyor, öyle ki o güvendiği şeylere Allah’tan daha fazla güveniyor; yani memursa aybaşına tevekkül ediyor; ama Allah’a tevekkül edemiyor ya da çalışıyorsa; “ben çalışıp kazanıyorum” deyip, Allah’a tevekkül edeceğine çalışmasına tevekkül ediyor. Allah bu halde olanlardan böyle bir imanı kabul etmez. Bu yüzden önce Allah’a tevekkül etmeli sonra vesileye sarılmalıyız; yani vesileyi, sebebi, Allah’ın yerine koymamalıyız. Eğer mü’min olduğumuzu, Allah’ı sevdiğimizi, iman ettiğimizi iddia ediyorsak önce Allah’a tevekkül etmeliyiz.

Evet, şimdi de hep beraber Allah’ın kimleri sevdiğini ayetlerle öğrenmeye çalışalım.

“Allah affeden muhsinleri sever.”104 Affeden, safh eden mü’minleri, muhsinleri sever. Muhsin; güzel olanlar, güzel yapanlar demektir. Demek ki affedenler Allah’a göre güzelmiş.

“Allah başkalarının hatasını, kusurunu, ihanetini, hainliğini affedenleri sever.”105 Yani biri sana hainlik yapar, haksızlık yapar, zulmeder veya eleştirir, çekiştirir, kötülük yaparsa sen de onu affedersen Allah seni seveceğini söylüyor. Neden? -Çünkü sen büyüksün, böyle küçük şeylere takılmazsın, senin işin benimle, hani sen beni seviyorsun ya, sen benim aşığımsın ya, böyle şeylerle meşgul olma, dedi Allah. İşte Allah, böyle şeylerle meşgul olmayıp affeden muhsinleri, böyle güzel olanları sever.

“Allah, istikamet üzerine olup ahdini, verdiği sözü bozmayanları sever.”106 Bunlar Allah’a; “sana âbd olacağız” diye söz verip; Kâlu belâ şehidnâ:107 “Bilakis (sen bizim rabbimizsin) ve biz buna şahidiz” diyerek Allah’ın kendisine rab olduğunu, her anda muamele ettiğini bir an bile unutmamış olanlardır. İşte Allah böyle olanları sever; çünkü bunlar ahdini bozmayıp rablerini, rablerine verdiği sözü unutmayanlardır. Yani Allah rablerine verdiği sözü unutmayanları sever, unutanları ise sevmez.

“Allah temizlenenleri (nefsini tezkiye edenleri) sever.”108 Peki, nefsi tezkiye etmek kimin işidir, Allah bu vazifeyi kimlere vermiştir?

Allah ayeti kerimede; “sizden, sizin içinizden (sizin dilinizi konuşan) bir resul gönderdik ki; Allah’ın ayetlerini okuyup açıklasın, size kitabı ve hikmeti (Allah’ın muradını) öğretsin, nefsinizi tezkiye etsin bir de size bilmediklerinizi öğretsin”109 buyurur. Demek ki nefsin tezkiyesi Allah’ın resullerine aitmiş; yani Allah “sen kendi kendini temizle” demedi; “git nefsi tezkiye etme görevini verdiğim kulum seni temizler” dedi.

Peki, Allah’ın resulleri kişiyi nasıl temizler?

Biraz önce rabıtada anlattığım gibi; gönlün mürşidinle beraber olur, onu kendine örnek olarak kabul eder, o olmak, onun gibi âbd olmak istersen nefsini tezkiye edip seni temizler. Allah, nefsini tezkiye edenleri sevdiğinden dolayı nefsini tezkiye etmeye çalışan biri yola daha yeni girdiğin de bile, nefsi tezkiye olmadığı halde Allah’ın sevgisine mazhar olur.

“Allah, kendi yolunda kale gibi saf bağlayıp savaşanları, mücadele edenleri sever.”110 Allah, kendi yolunda kale gibi sarsılmaz, ayrılmaz bir bütün gibi bir ve beraber olup Allah yolunda savaşanları, cihat edenleri, çaba, gayret sarf edenleri, mücadele edenleri sever. Allah, kullarının beraber olmalarını, onun yolunda beraber savaşmalarını, cihat etmelerini, hizmet etmelerini sever.

“Allah, adaletle hükmedenleri sever.”111 Hüküm verirken adaletle hükmetmek gerekir. Taraflar ister ana, baba, kardeş veya yakın olsun bu fark etmez. Allah, adaletle, doğrulukla, haksızlık etmeden Allah’ın koyduğu hükme göre Allah’ın hükümleriyle hükmedenleri sever. Aynı şekilde Allah, kendisi için adaletle davrananları da sever. Bu; insana doğru bakarken onun hakkını teslim etmek demektir.

Peki, insana hakkını nasıl teslim etmeliyiz?

İnsana bakarken; “bu, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olan Hz. İnsandır. Allah’ın bu kul üzerinde bir muradı vardır. O ne kadar bilmese, anlamasa, cahil olsa, çamura ve batağa düşmüş olsa da benim bu kula yardım etmem lazım. Allah benden bunu bekliyor, bunu istiyor, bunu seviyor” demeli ve yardım edebildiğimiz, gücümüzün yetebildiği kadarıyla insana yardım etmeliyiz. Bu bir kazanma imkânıdır ve insana Allah için adaletle davrananlar böyledir.

Bütün bunları anlayabilmek, görebilmek, şahit olabilmek için mutlaka bir Mürşid-i kâmil, bir Allah dostu lazım ki onunla beraber olduğumuzda Allah’ın sevdiği bütün bu vasıfları onun üzerinde görebilelim, onu kendimize örnek alıp Allah’ın sevgisine layık hale gelebilelim.

Allah’ın sevdiklerini; Allah’ın neyi, kimi, kimleri sevdiğini bilip öğrenelim ve Allah’ın sevdiği gibi olalım, olmaya çalışalım diye bunları anlamaya çalıştık. Eğer biri Allah’ın neyi ve kimi, insan üzerindeki hangi hali ve ameli sevdiğini anlamazsa Allah’ı tanımamış olur dolayısıyla Allah’ın sevgisini de kazanmaya çalışmaz, bu onun için mümkün olmaz. Bu yüzden önce bilmek ve öğrenmek, öğrendiğimizi de Allah’tan öğrenmemiz gerekir. Bundan dolayı daha önce ayetleri hep beraber okuyup anlamaya çalışmıştık.

Bir de Allah’ın sevmedikleri vardır. Allah’a iman ettiğini, Allah’ı sevdiğini iddia eden bir kul, Allah’ın sevmediği bir şeyden uzak durur ve o hale düşmez.

Peki, Allah kimleri sevmez? Şimdi de hep beraber Allah’ın kimleri sevmediğini ayetlerle öğrenmeye çalışalım.

“Allah, aşırı gidenleri, haksızlık edenleri, saldırganları sevmez.”112 Herkesin; “acaba bende böyle bir vasıf var mıdır, haksızlık ediyor muyum, haddimi aşıp aşırıya gidiyor muyum, çizgiyi aşıyor muyum, saygısızlık ya da saldırganlık yapıyor muyum, saldırmak için bahane üretiyor muyum” diye kendine bakması gerekir.

“Allah, müfsitleri, bozgunculuk yapanları sevmez.”113 “Allah, günahını inkâr eden (faizcileri) sevmez.”114 Evet, Allah günahını inkâr eden faizcileri sevmediği söyledi. Peki, faizciler günahlarını neden inkâr ederler? -“Faiz de alışveriş gibi, ticaret gibidir”115 dedikleri için günahlarını inkâr ederler. Oysaki Allah ayeti kerimede; “Allah ticareti helal, faizi de haram kılmıştır”116 buyurur. Faiz, ticaret gibi değildir. Allah faizcileri sevmez; çünkü onlar hem günah işler hem de günahlarını inkâr ederler.

“Allah, kâfirleri sevmez.”117 Yani hakkı ve hakikati örtüp hakikati görmezden gelenleri, Allah’ın ayetlerini duyduğu halde duymamış gibi onu örtenleri; yani ona karşı kâfir olanları, Allah yokmuş gibi düşünüp konuşanları sevmez. İsterse, Allah’ın bir ismini örtmüş olsun, böyleleri Allah’ın sevgisine layık olmaz ve Allah onları sevmez, buyurdu.

Herhangi biri Allah’ın bir ismini örterse o isim karşısında kâfir olmuş olur. Mesela; biri Allah’ın rezzaklığına iman etmezse Allah’ın Rezzak ismine karşı kâfir olmuş olur; yani o ismi inkâr etmiş değil örtmüş, yok saymış, görmezden gelmiş olur. Allah’ın bir ismi inkâr edilince de o inkâr eden kişi Allah’ın sevgisine layık olmaz.

Allah ayeti kerimede; “Allah muntakimdir”118 buyurur. Biri bir kula zulmederse Allah o kulun intikamını ondan alır. Öyleyse kulun korkmasına ve endişe etmesine gerek yoktur. Biri sana zulüm mü yaptı, bil ki Allah senin intikamını ondan alır. Allah hem dünyada hem de ahirette mutlaka ona gerekeni yapar ve onun yaptığı bu zulüm ona kâr kalmaz. Sen Allah’a havale et, bak Allah gerekeni nasıl yapıyor!

“Allah, kâfirleri sevmez, kâfirler de mü’minleri sevmez.”119 O halde biri mü’minleri sevmiyorsa bilelim ki o, kâfirdir. Bunu Allah söylüyor. Kâfirler mü’minleri sevmez; çünkü kâfir, mü’minin imanını sevmez. Hiç küfür, imanla kardeş olur mu? -Elbette ki olamaz. Birinin gönlü küfür doluysa mü’minle kardeş olamaz, mü’mini sevemez, sevmesi mümkün değildir, istediği kadar kendini zorlasın, hiçbir zaman mü’mini, imanı sevemez.

Bu yüzden Ümmet-i Muhammed’in hali ortadadır; birbirimizi sevmek yerine birbirimizi taşlamayı, yermeyi, küçümsemeyi, cehenneme göndermeyi tercih ediyoruz. Böyle yapmamızın sebebi; imanımızın gerçek manada iman olmamasındandır. Allah’ın bizden istediği iman bu iman değildir, böyle bir iman da olmaz. Bu nedenle imanla ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “cennete giremezsiniz iman etmedikçe, iman etmiş olmazsınız birbirinizi sevmedikçe”120 buyurur.

Birbirinizi sevmedikçe iman etmiş olmazsınız; yani birbirini sevmeyenlere iman yoktur, buyurdu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz. Bu yüzden; “belki, acaba, herhalde, bu öyle değil, bence böyledir” demeye gerek yoktur. Eğer böyle dersen, Allah’ın resulüne; “sen işi bilmiyorsun çekil, ben senden daha iyi biliyorum” dersin. Bu durumda Allah’a da; “sen işi bilmiyorsun, ben daha iyi biliyorum, iş senin bildiğin gibi değil” demiş olursun.

Bu yüzden ya seveceksin ya da mü’min olmadığını bileceksin; yani mü’mini sevmiyorsan kâfir olduğunu, hakikati örttüğünü, mü’minin imanını görmezden geldiğini bileceksin. Bunu böyle bil ki iman edebilesin, çaba, gayret sarf edip, tövbe ve istiğfar edip, Allah’a secde edip, yalvarıp; “ya rabbi! Ben sana iman etmek istiyorum, ben mü’minleri, iman edenleri sevmek istiyorum; çünkü sen mü’mini seviyorsun, ben sana ters düşmek istemiyorum, senin sevdiğini sevmek istiyorum” diyebilesin.

Allah’ın sevdiğini sevmiyorsan Allah’ı nasıl sevebilirsin ki! Mesela medyada veya çevremizde görmüşüzdür; sözde mü’min, Müslüman, sözde âlim, sözde muttaki iki kişi birbirini küfürle itham edip, bir programda birbirlerine; “bu kâfirdir, bu zındıktır, bu böyle söyleyerek müşrik oldu” diyorlar. Bunları söyleyenler mü’min ve Müslüman olduğunu söyleyen kişilerdir. Birbirlerine böyle ithamda bulunan kişiler, aslında birbirlerini sevemedikleri için böyle söylüyorlar.

Birinin bir başkası hata yaptığında onun hakkında hemen; “kâfir, müşrik” diyebilmesinin sebebi; Allah’a bakmaması, Allah’ı görmemesi, Allah’ın muradını anlamaması, Allah ile beraber olmaması, Allah’ın, kulunu sevdiğini, kuluna olan yakınlığını tatmaması, anlamamasından dolayıdır. Kendisi Allah’tan uzak olduğu için kendini Allah’ın yerine koyup hüküm verebiliyor, karşısındakinin hesabını görüp bir yanlışına bakarak; “bu kâfirdir” diyebiliyor. Böyle yapanlar, mü’minleri sevememiştir; çünkü kâfirler, mü’minleri sevmez.

“Allah, zalimleri sevmez.”121 Yani Allah; kendine ve başkalarına zulmeden kimseleri sevmez. Biri yanlış yaptığında, yanlış düşündüğünde ve yanlış konuştuğunda kendine zulmetmiş; başkaları hakkında yanlış konuştuğunda, başkalarına haksızlık ettiğinde, onlar hakkında yanlış düşündüğünde ise başkalarına zulmetmiştir. Allah zulmedenleri sevmez, zalimleri sevmez, buyurduysa bu durumda; “güzel düşün, doğru düşün, güzel konuş, doğru konuş, güzel yap, doğru yap; yoksa Allah’ın sevgisine layık olmazsın” dedi Allah.

“Allah, böbürlenip kibirlenenleri sevmez.”122 Çünkü böyleleri insanlara veya Allah’a karşı kibirlenir, böbürlenir, büyüklenir.

“Allah, günahkâr hainleri sevmez.”123 Bunlar hem günah işler hem de hainlik yapar; yani ihanet eder. Böyleleri Allah’a ihanet eder ve bu ihaneti yaparken de Allah’ı kandırmaya çalışırlar. Allah ayeti kerimede; “ey iman edenler! Allah’a, resulüne ve emanetlerinize bile bile hainlik yapmayın, ihanet etmeyin”124 buyurur. Bu emanetler; Allah’ın kitabı olan Kur’an ve Allah’ın emanet ettiği resulleridir.

“Allah, aşırı gidenleri, haddini aşanları sevmez.”125 Biri kulluğunu unutursa haddini, sınırı aşar, aşırı gider. Bu yüzden önce her konuda; “rabbim ne söylemişse hak odur, doğru odur, güzel odur” demeliyiz, yoksa Allah adına konuşmaya kalkışıp, Allah adına hüküm verirsek haddimizi aşmış oluruz. Hüküm Allah’ındır ve bize düşen de Allah’ın hükmünü anlatmaktır.

“Allah, israf edenleri sevmez.”126 İnsan önce kendini israf eder. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “ey (kendini) nefsini israf eden kullarım! Allah’ın rahmetinden umudunuzu kesmeyin. Allah bütün günahları affeder”127 buyurur. Yani “gel, kaçma, kaçarak kendini harcamış, kendini israf etmişsin; ama Allah’ın rahmetinden umudunu kesme; çünkü Allah, kendini, hayatını israf edenleri sevmez” buyurdu.

Biri hayatını Allah’ın yolunda yaşamaz, Allah’ın kendisine verdiği imkân kadarıyla kul olmaya, âbd olmaya, Allah’ın rızasını ve dostluğunu kazanmaya çalışmazsa hayatı israf edilmiş bir hayat olur. Aynı şekilde Allah’tan insana her ne verilmişse hepsinin ya yerinde kullanılıp şükredilmesi vardır ya da Allah’ı sevmek başta olmak üzere Allah’ın verdiği nimetlerin israf edilmesi vardır.

Allah senin gönlüne muhabbeti, imanı ve sevmeyi ikram ederse ona sarılman, o muhabbeti dağıtmaman, çaldırmaman gerekir; yani imanını, aynı şekilde ibadetini, Allah’ın vahyini, vahyin bilgisini sonra Allah’ın verdiği nimetleri israf etmemen gerekir. Tabi ilk önce Allah’ın verdiği sevgi nimetini israf etmemen gerekir.

Bir de eşlerin birbirini severken Allah’ın ikram ettiği bu sevgi nimetini israf etmemeleri, çöpe atmamaları, yerinde kullanmaları lazımdır. Sonrasında bayan kardeşlerimiz, mü’minler, mutfakta israf etmemelidir; çünkü bir lokma ekmeğin bile çöpe gitmesi israftır, israfın her türlüsü haramdır ve Allah israf edenleri sevmez.

Peki, israf edersen ne olur?

Eğer Allah seni seviyorsa ve sen de israf ediyorsan, sen israf ettiğin için Allah’ın sevgisini kaybedersin. Hem de bu her konudaki israf için böyledir; yani elektriği ve suyu kullanırken de, mutfakta yemek hazırlarken de israf etmemeli, bütün bunlara dikkat etmeli ve nimeti ciddiye almalısın; çünkü nimeti veren Allah’tır, bu nedenle nimetin sahibinin hatırına nimeti ciddiye alman gerekir. Allah’ın kullarının o nimete ihtiyacı vardır dolayısıyla onu çöpe atamazsın, böyle bir hakkın yoktur; çünkü o nimet sana ait değildir. Bu yüzden; “bu rızık bana gelmiştir, benimdir, bana aittir” diyemezsin. Allah indirdiği her rızkı, kulları için indirmiştir. Eğer sen Allah’ın sana ikram ettiği rızkı yiyemiyorsan o halde onu komşuna dağıtman ve israfın Allah’ın sevgisini kaybettiren bir haram olduğunu asla unutmaman gerekir.

Bir de zamanı israf etmek vardır. Hatta vakti ve zamanı israf etmek en büyük israftır. Mesela; “gidelim kahvede bir oyun oynayalım, zaman geçsin” demek “zamanı israf edelim” demektir. Mü’minin boşa geçirecek bir anı bile olmamalıdır. Bu yüzden kahvede oyun oynayacağımıza gidip iki ayet öğrenip, o ayetler üzerinde tefekkür edersek, o zaman ne kazanacağımızı görürüz. Çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “bir saatlik tefekkür bin yıllık ibadetten efdaldir” buyurur.

“Allah müstekbirleri sevmez.”128 Müstekbirleri; yani kibirlenmek isteyenleri sevmez.

Peki, müstekbir ile kibirlenme arasındaki fark nedir?

Kibirlenenler malı olduğu için kibirlenir, oysaki müstekbir olanlar bir malı olmadığı halde kibirlenmek ister. Müstekbir olan biri dışarıya bu kibri yapamaz; ama bu kibri kendi gönlünde kendi kendine yapar, kendi gönlünde kibirlenmek ister, malı olunca da bu kibri dışarıya akseder ve hemen kibirlenmeye başlar.

İşte bu bir hastalıktır. İsterse bu kişi çöpten ekmek toplasın, eğer kibirlenmek isterse, müstekbirse kibirlidir. Böyleleri “neyiyle kibirlenir” diye sorarsak eğer; gönlünde kibirlenir, kibirlenmek ister; çünkü böylelerinin malı olsa zaten onunla kibirlenirdi.

“Allah, hain nankörleri sevmez.”129 Allah, hain nankörleri, ihanet eden nankörleri sevmez. Mesela; Allah hainlik yapan birine bir nimet verir; ama o, nimeti Allah’tan değil de kendinden bilir dolayısıyla Allah’a karşı nankörlük yapar.

Hain ise bile bile ihanet edendir. Hain biri; Allah’ın ona nimet verdiğini bilir ama; “Allah bu nimeti bana verdi” demez, bunun yerine; “ben kazandım, ben böyleydim, ben öğrendim, ben biliyordum” deyip rabbine karşı hainlik yapar.

“Allah, nimetlerden dolayı şımaranları sevmez.”130 “Allah, insanları küçümseyenleri, insanlara karşı kibirlenmiş olanları sevmez.”131 “Allah, çirkin sözün açıklanmasını sevmez”132 buyurur; yani Allah tek kelimeyle; “güzel konuş, çirkin söz söyleme, ortada çirkin bir şey varsa onu açıklama, onu söze dökme, dile getirme” buyurur. Bu yüzden ayeti kerimede; “kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler. Şeytan onların arasını bozmak ister”133 buyurur; yani “benim kullarım, şeytana müsaade edip kötü söz, çirkin söz söyleyerek birbirlerinin arasını bozmasınlar” dedi Allah.

“Allah sabredenleri sever.”134 Hayat baştan sona sabrı gerektirir. İbadet yaparken de, bir musibet, bir sıkıntı karşısında da sabır gerekir. Muhatap olduğumuz ister nimet, ister musibet olsun, bunlar karşısında sabredersek Allah’ın rızasını sürekli kazanırız.

Hep beraber ayetlerle Allah’ın kimleri, neyi, kulun hangi halini, ahlakını, amelini sevdiğini; bir de kimleri hangi ahlakından ve amelinden dolayı sevmediğini anlamaya çalıştık. Eğer iman etmişsek, Allah’ı sevdiğimizi iddia ediyor, rabbimiz de bizi sevsin istiyorsak Allah’ın sevdiği gibi olmaya çalışmamız, sevmediği hallerden de uzak durmaya çalışıp, kaçınmamız lazım ki gerçekten sözümüz doğru olmuş olsun ve mü’min olmuş, iman etmiş olalım. Yoksa; “ben Allah’ı seviyorum” deyip, Allah’ın sevdiği haller için çaba, gayret sarf etmez, sevmediği hallerden de kaçınmaz, sakınmazsak bu söz doğru bir söz olmaz, yalan bir söz olur dolayısıyla kendi kendimize iftira etmiş oluruz.

Evet, en başta aşk, âşık, maşuk demiştik; ama doğrusu bunun bu kadar uzun süreceğini tahmin etmemiştim.

Eğer Allah’ı seveceksek, Allah bizim mabudumuzsa, âbd olduğumuz, âşık olduğumuzsa onun da bizi sevmesini isteriz. Allah, kimleri sevdiğini ve kimleri sevmediğini öğrenelim ve ona göre hareket edebilelim, diye bize beyan etti. Öyle ki Allah’a âşık olabilelim ve o bizim maşukumuz, mabudumuz, ilahımız, Allah’ımız, rabbimiz olsun. Yoksa kendi kendimizi kandırmış oluruz.

Bütün insanlar aklını kullandığında kendisine ait hiçbir şeyin olmadığını ve kendisini kendisinin yaratmadığını bilir. İnsanı kendi varlığından tecelli edip yaratan, onu varlıkta tutan, ona kendinden hayat verip onun için ebedi bir hayat olan cenneti hazırlayan, onu mü’mini, âşığı, sevdiği olarak kabul eden Allah’tır. Dolayısıyla insanı seven, insanın gönlünü kendisine arş olarak yaratan Allah’tır.

Eğer biri aklını kullanmayıp, rabbinin vahyini dinlemez, peygamberini öğrenmeye ve anlamaya çalışmaz, bir avuç toprağa, ete ve kemiğe bakıp sadece eti ve kemiği görürse onun köpekten ne farkı kalır! Böyle biri insan olmaya çalışmıyordur; yani insana bakarken insanı etten, kemikten, dünyevi ve topraktan bir varlık olarak görüyordur. Köpek de insana bakınca aynen böyle görür. Oysaki insan insana bakarken karşısındakini Allah’ın yeryüzündeki halifesi, Hz. insan, Allah’a dost olarak görmelidir. Tabi önce kendini böyle görmesi gerekir.

Her insanın kendi sevgisini, imanını test etmesi lazım, demiştik. Bu yüzden kişi Allah’ın huzurunda olduğunu düşünüp, tefekkür ederek kendisini yaratan rabbine; “ya rabbi! Seni seviyorum” demelidir. İnsanın bir de kendi gönlüne bakıp, gerçekten doğru mu, yalan mı, yoksa laf olsun diye mi bunu söylediğine bakması ve bir daha; “ya rabbi! Seni seviyorum; çünkü sen benim rabbimsin, ben sensiz olmayan, seninle var olan bir varlığım. Benim bütün varlığım seninledir, sana aittir, sen bana tecelli etmiş, sen beni yaratmış ve sen beni varlıkta tutuyorsun, durduruyorsun. Bana ait bir şey yok! Benim seni sevmem kendimi sevmemdir” demelidir.

İnsanın kıymeti, değeri, şerefi sevgisiyle ölçülür. İnsan neyi severse onun kıymeti, değeri, şerefi de ona göredir. Eğer insan, dünyayı severse onun kıymeti dünyaya göredir; mevkiyi ve makamı severse de mevkiye ve makama göredir. İnsanın sevdiği şey onun değeri, fiyatıdır ve o onunla satın alınır; ama Allah’ı seven birinin fiyatı olmaz; çünkü o, değerini ve şerefini Allah ile bulmuştur.

Allah hepimizi gerçek manada sevdiği kullarından eylesin! Allah hepimizi sevmediği kulları gibi olmaktan muhafaza eylesin! Allah bizi kendisine âbd olan, âşık olan kullarından eylesin! Allah bizi kendisine hainlik yapmayan, ihanet etmeyen kullarından eylesin! Allah bizi sadıklardan, Allah’a karşı sıdkını, sadakatini, aşkını, muhabbetini, imanını ispatlamış kullarından eylesin! Allah bizi huzura alırken; bir dost gibi, bir veli gibi huzura aldığı kullarından eylesin!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Enfâl /22 ↩
  2. Enbiyâ /107 ↩
  3. Kalem /4 ↩
  4. Ali İmran /31 ↩
  5. Ali İmran /200 ↩
  6. Tevbe /119 ↩
  7. Keşfü'l-Hafa, 2 /70-1772 ↩
  8. Tevbe /120 ↩
  9. Buhari, İman 9, 14, İkrah 1, Edeb 42; Müslim, İman 67 ↩
  10. Müslim, İman 69 ↩
  11. Kehf /17 ↩
  12. Maide /54 ↩
  13. Kalem /4 ↩
  14. Ali İmran /134, 148, Mâide /93 ↩
  15. Tevbe /4, Ali İmran /76 ↩
  16. Ali İmran /159 ↩
  17. Ali İmran /173 ↩
  18. Ali İmran /134 ↩
  19. Mâide /13, Teğabun /14 ↩
  20. Ali İmran /76 ↩
  21. Araf /172 ↩
  22. Bakara /222, Tevbe /108 ↩
  23. Bakara /151, İbrâhim /4 ↩
  24. Saff /4 ↩
  25. Mâide /42 ↩
  26. Bakara /190, Mâide /87, Araf /55 ↩
  27. Kasas /77, Mâide /64 ↩
  28. Bakara /276 ↩
  29. Bakara /275 ↩
  30. Bakara /275 ↩
  31. Ali İmran /32, Rûm /45 ↩
  32. İbrâhîm /47, Ali İmran /4, Mâide /95 ↩
  33. Ali İmran /119, Ali İmran /32, Rûm /45 ↩
  34. Müslim, İman, 93; Tirmizî, Sıfâtu’l Kıyâme, 56 ↩
  35. Ali İmran /57, 140, Şûrâ /40 ↩
  36. Hadîd /23, Nahl /23 ↩
  37. Nisâ /107 ↩
  38. Enfâl /27 ↩
  39. Bakara /190, Mâide /87, Araf /55 ↩
  40. Araf /31, En’âm /141 ↩
  41. Zumer /53 ↩
  42. Nahl /23 ↩
  43. Hacc /38 ↩
  44. Kasas /76 ↩
  45. Lokmân /18 ↩
  46. Nisâ /148 ↩
  47. İsrâ /53 ↩
  48. Ali İmran /146 ↩