close

Aşk Âşık Maşuk 4.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber aşkı, âşığı ve maşuğu anlamaya çalışıyorduk. Yeryüzünde yaratılmış her ne varsa Allah onu mutlaka kitabında beyan etmiş ve öğretmiştir. Kul her ne yaparsa yapsın, hangi duyguya sahip olursa olsun, Allah’ın ondan nasıl söz ettiğini, onu nasıl anlattığını mutlaka rabbinin kitabına bakıp Allah’tan öğrenmelidir, yoksa kendi kendine bir hayale kapılıp bir hayalin peşinden gider. Böyle yaparsa kendi kendini kandırır, sonra kıyamette bu yaptığına pişman olur ve pişmanlık da orada fayda vermez.

Allah, Kıyamet günü bütün insanların, özellikle kaybedenlerin pişman olduğunu ayetlerinde beyan etmiştir.50 Pişman olmamak için her şeyi Allah’tan öğrenerek gereğini yerine getirip Allah’a layıkıyla bir kul, bir âbd olmaya çalışmak lazım ki yarın; “keşke şunu şöyle yapmasaydım, keşke şunu şöyle söylemeseydim, keşke şunu şöyle düşünmeseydim” demeyelim. Zaten biri “keşke” dediğinde işi bilmediğini ve anlamadığını ikrar etmiş olur; çünkü anlasaydı “keşke” demezdi.

Allah’ın mutlaka insan üzerinde bir muradı vardır. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “yerde, gökte (ve ikisi arasında) her ne varsa hepsini insanın hizmetine verdim (hepsini insana boyun eğdirdim, itaat ettirdim)”51 buyurur. Allah; yerde, gökte ve ikisi arasındaki bütün varlığı insan için, insanı da kendisine âbd olması için yaratmıştır.

Âbd olmak; sevmek, âşık olmak, sevdiğinin peşinden sürüklenmek ve koşmak demektir. Bunun için de biri iki görmemek gerekir. Bütün varlığı tevhit ve vahdet halinde görmek lazım ki âbd olabilelim; çünkü kâinatta her ne varsa o, bütünüyle Allah’ındır, Allah’a aittir.

Bu nedenle Allah’a ait olan herhangi bir şey hakkında Allah’ın verdiği hükümden başka hüküm vermek küfürdür; yani Allah’ın verdiği hükmü görmeyip hakikati örtmektir. İnsan önce kendisine bakıp kendisini anlamaya, tanımaya çalışmalı, kendi kendine küfretmemeli, kendi kendisinin kâfiri olmamalıdır; yani kendini örtmemelidir. Allah, onu her nereye koymuşsa orda durmalıdır. Eğer insan, Allah’ın kendisini koyduğu yerde durursa Allah’ın muradına uygun hareket eder, düşünür ve gereğini yapar, durmazsa kendi kendisini inkâr eder, kendi kendisinin kâfiri olur.

Allah, insanı yeryüzüne halife olsun, kendi güzelliğini üzerinde göstersin, kendisine ayna olsun, Hz. İnsan olsun diye göndermiş ve Hz. İnsan olarak bu Hz. İnsanlığını korumayı emretmiştir. Hiç kimsenin Allah’a vereceği herhangi bir şeyi yoktur ve olamaz; yani kulun yaptığı hiçbir şey Allah’ın kudretinden bir şey arttırmaz veya eksiltmez; ama Allah’ın, insanı yaratırken üzerinde bir muradı vardır.

Peki, Allah’ın insan üzerindeki muradı nedir?

Kendisine ayna olmasıdır. Allah’a ayna olabilmek için de tertemiz olmak gerekir. İnsan kendi nefsinden kurtulmadıkça, Allah’ın güzelliği onun üzerinde tecelli etmedikçe Allah’a ayna ve halife olamaz ve Allah’ın muradı onun üzerinde gerçekleşmez.

Allah, kulunu huzuruna alıp; “neyle geldin, ne getirdin” diye sorduğunda kulun vereceği cevap; “sen hiçbir şeye muhtaç değilsin ya rabbi! Sen samedsin, hiçbir şeye muhtaç olmayan, her şeyin ve herkesin kendisine muhtaç olduğu zatsın ya rabbi! Sana hiçliğimi ve yokluğumu getirdim. Öyle bir hiç oldum, öyle bir yok oldum ki sana ayna oldum. Bende senin güzelliğinden başka, bende senden başka bir şey yoktur ya rabbi” olursa o kul; Allah’a dost, Allah’a yakın, Allah’a ayna ve halife olmuş olur. Yoksa dağ gibi nefsiyle Allah adına hüküm verip, Allah’ın isimlerine sahip çıkarak; “ben şöyleyim, ben böyleyim, ben şöyle yaptım, ben böyle yaptım” deyip etrafına hezeyanlar savuruyorsa o, Allah’ı ve kendini bilemez, tanıyamaz, anlayamaz.

Allah ayeti kerimede; “(Kıyamet günü) ancak nefsini tezkiye etmiş olarak gelenler kurtuluşa (saadete) erer”52 buyurur. Yani nefsini tezkiye etmiş olarak, temizlenmiş olarak, nefsinden kurtulmuş olarak, selim bir kalp ile, selamete ermiş bir kalp ile, selam olan Allah’a vasıl olmuş bir kalp ile gelenler kurtuluşa erer dedi Allah. Bir de kendisi ve onunla beraber olanların selamette olduğu, her şeyin onun elinden, dilinden ve gönlünden selamette olduğu kimseler kurtuluşa erer, buyurdu.

Allah’ın, kitabında beyan etmediği hiçbir şey yoktur, dedik; çünkü Allah ayeti kerimede; “ne yaş ne kuru, bu kitapta hiçbir şeyi eksik bırakmadık”53 buyurur. Ne diri ne ölü; yani ne canlı, ne ölü, ne aşikâr olan, ne de gizli olan, ne kendini bilen, ne de bilmeyen her ne varsa hepsini bu kitapta size vahyettik, buyurur.

Daha önce Allah’ın kendisini sevdiği için ve kendisine ayna olsun diye insanı aşktan yarattığını izah etmeye çalışmıştık. Şimdi de Allah’ın kitabına bakınca insanın nasıl bir âşık olduğunu, nasıl âşık olması ve bu aşkı üzerinde nasıl göstermesi gerektiğini anlamaya çalışacağız inşallah!

Allah’ın ilk indirdiği ayetler Alak Suresi’ndedir. Allah, ayetlerini indirmeye başlar başlamaz aşkı; yani insanın Allah’a âbd olması, sevmesi, âşık olmasını anlatır. İlk tam olarak inen sure ise Fatiha Suresi’dir. Allah Fatiha Suresi’nde baştan sona aşkı, muhabbeti ve âbdiyeti anlatır. Allah, Kur’an’ın özü ve özeti olduğu için ilk olarak Fatiha’yı anlattıktan sonra Muddessir Suresi’ni anlatır.

Allah, Muddessir Suresi’nin ilk ayetlerinde; Yâ eyyuhâl muddessir, kum fe enzir:54 “Ey örtünen, kalk ve inzar et” buyurur. Allah bu ayette “ey örtünen” derken Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üstüne attığı örtüyle örtünmesini kastetmemiştir. “Ey örtünen” derken; yani ey kendini gizleyen, ey imanını gizleyen, ey güzelliğini gizleyen sen azim bir ahlak üzeresin, kalk ve inzar et, buyurmuştur. Kalk uyar, kalk sana indirilen vahyi nazara sun, kendini göster; yani kulluğunu göster, güzelliğini göster, benim güzelliğimi kendi üzerinde göster, demiştir. Bu, “inzar et” demektir.

Şimdi de hep beraber Alak Suresi’ni anlamaya çalışalım.

Allah ilk indirdiği ayette; İkra’ bismi rabbikellezî halak:55 “Seni yaratan rabbinin ismi ile oku!” buyurur. Oku demek; bak ve anla, gör ve anla, düşün, tefekkür et ve anla, demektir. Allah bu ayetle başta Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i onun nezdinde ise bütün kullarını düşünmeye, tefekkür etmeye, bütün varlığı görmeye davet eder. Eğer Allah “oku” demişse peşinden neyi okumamız gerektiğini de beyan etmiştir. Bu beyan, tam olarak inen ilk sure olan Fatiha Suresi’dir; yani Allah Fatiha Suresi’yle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “kalk, sana neyi okuyacağını öğreteceğiz, okuman gereken Kur'an'ın özü, bütünü olan Fatiha’dır” demiştir. Yoksa kulun, insanları Allah’a davet etmesi mümkün değildir; çünkü parçalarla davet yapılmaz. Önce bütünle davet edilir sonra o bütün, parçalarla parça parça öğretilir. Bu yüzden önce Fatiha'yı okumamız ve onunla davet etmemiz lazım.

İkra’ bismi rabbikellezî halak: “Seni yaratan rabbinin ismiyle oku.” Rabbinle beraber, rabbinin sana öğrettiği gibi oku. Peki, Allah bu ayetle neyi okumamızı istemiştir; çünkü ayet ilk defa indiği için okuyacağımız bir Kur’an yoktur. O halde Allah’ın bize öğretip de okumamızı istediği şey nedir?

Allah bizi yaratırken bize âbd olmayı öğretmiştir. Bu yüzden “ben sizin rabbiniz değil miyim” hitabına bütün ruhlar; Kâlû belâ, şehidnâ:56 “Evet, ya rabbi (sen bizim rabbimizsin)! Biz buna şahidiz” demiş ve rabbimizin cemalini müşahede etmiştik.

Allah bize “oku” derken; “oku, Allah’ı hatırla, onun ismiyle, onunla onu anlat, onunla onu oku, onunla onu gör, bak, o senin rabbindir” demiştir. İkra’ bismi rabbikellezî halak: “Seni yaratan rabbinin ismiyle oku (kendi rabbinin ismiyle oku).” Yani okumaya, anlamaya, görmeye önce kendinden başla ve kendini gör. Oku ki senin rabbin bütün varlığı yaratandır, o bütün varlığın rabbidir, dedi Allah. Eğer okursan “elhamdulillâhi rabbil âlemin” deyip hamd edersin. Bu yüzden “İkra bismi rabbikellezi halak” ayeti aynı zamanda “elhamdulillâhi rabbil âlemin” ayetinin karşılığıdır.

Halakal insâne min alak:57 “Ki o, insanı alakadan, alaktan yarattı.” Allah bir kelimeyi kullandığında o kelimenin ifade ettiği bütün manaları bir anda hepsiyle beraber anlamak gerekir.

Alak; tutunan, yapışkan, yapışıp bırakmayan anlamına gelir. Alak (nutfe), ana rahmine düştüğünde sadece rahimde durmaz, insan olsun, beşer olsun diye ana rahmine doğru yolculuk yapar ve bu yolculuğu yaptığında da ana rahmine sarılır, yapışır, onu bırakmaz.

İnsan, sarılan bir varlıktır; yani insan olmak için çaba ve gayret sarf eden bir varlıktır. Allah, insanı bu vasıfta, bu fıtratta; yani sarılan, çaba ve gayret sarf eden bir varlık olarak yaratmıştır. Alak; Allah’ın, insanı zahiri olarak bu vasıfta yaratması demektir. Aynı zamanda Arapçada kelimenin bütün manası ortaya çıksın diye o kelimeyi iştikaka tutmak vardır. Bu metotla kelimenin harflerinin yeri değiştirildiğinde öz itibariyle manası neyse bulunan bütün kelimeler o manayı ifade eder.

Şimdi hep beraber alak kelimesinin iştikaka tabi tutulduğunda çıkan manalarını anlayalım;

Lika; kavuşmak, kavuşmak için sarılan ve tutunan demektir. Allah, insanın hem maddi hem de manevi özelliğini beraber anlatır. Zahiri olarak embriyo ana rahmine yapışıp beşer olmak için yarışır. İnsan da manevi olarak rabbine tutunur. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “Allah’a (rabbinize) sarılın”58 buyurur; yani rabbinizin sevgisine, yakınlığına sarılın. Kul, rabbine mülaki olmak, rabbine kavuşmak, rabbinin huzuruna çıkmak için sarılır. Lika, bu demektir.

Alak kelimesini iştikaka tabi tuttuğumuzda aynı şekilde “kelam” ve “kalem” manasına geldiğini görürüz. Bu da; konuşan, aşkını beyan eden, derdini ve tutunduğunu anlatan, tutunduğunu bir de üzerinde gösteren demektir.

“Alak” kelimesi “kal’a” manasına da gelir. Kal’a; kale gibi sağlam demektir. Allah, insanı kale gibi sağlam ve yıkılmaz olarak yaratmıştır. Yeter ki insan kendini yıktırmasın, kendisinden bir bölümü yıkıp şeytana kapıyı açtırmasın. İnsan kendisini yıktırmazsa şeytan oraya yol bulamaz ve gücü de buna yetmez. İşte Allah, insanı böylesine sağlam yaratmıştır.

Bir de Allah, Alak Suresi’nde insanın özelliğini anlatmıştır. İkra’ ve rabbukel ekrem:59 “Oku ki senin rabbin ekremdir.” Senin rabbin kerem ve ikram sahibi olup insanı mükerrem kılmıştır. Bu ayeti diğer ayetlerle beraber anlamamız gerekir. Rabbin kerem sahibidir; yani rabbin, insanı mükerrem ve şerefli kılmıştır.

Allah ikram ederse insana neyi ikram eder?

Kendinden El Esmau’l Husna’sını, isimlerini, güzelliğini ikram eder. Allah, varlığından insana hayat verip, bütün ikramları insana yaparak onu bütün ikramlara layık görmüş ve layık kılmıştır. Allah'ın kendisine ikram ettiklerini kendi üzerinde göstersin diye bütün varlığı insanın hizmetine vermiş ve Allah’ın kendisine verdiği emaneti taşıyabilsin diye de insanı güçlü kılarak bu emaneti taşıyabilecek vasıfta yaratmıştır.

Eğer insan kendini sadece etten ve çamurdan bir varlık olarak görürse rabbinin keremini üzerinde taşıyamaz, nail olduğu ikramları kendi nefis mağarasına gömer. Bu nedenle insan, Allah’ın kendisine verdiği bu güzelliği üzerinde taşımalı ve göstermelidir.

Ellezî alleme bil kalem:60 “Ki o, kalemle talim ettirdi.” Kalem; yazan şey anlamına gelir. Bir şeyi düşünüp hafızamıza kaydettiğimizde onu hafızamıza yazdık demektir. İki türlü yazmak vardır; bir, zahiri olarak kalemle yazmak, talim etmek bir de manevi olarak gönül kalemiyle yazmaktır. Allah, insanın gönlüne kudret kalemiyle yazar.

Peki, Allah kudret kalemiyle insanın gönlüne ne yazar?

Güzelliğini, El Esmau’l Husna’sını yazar. Allah, insana kalemle talim ettirerek ona yazmayı öğretir; yani insanı yetiştirmeyi, kendisi gibi birini yetiştirip eğitmeyi öğretir. İnsan kendi kendine öğrenmez, muallim olmaz. Allah önce insana talim ettirir, sonra insan da birilerine talim ettirir ve öğretir. Bu yüzden insanlar birbirinden öğrenerek birbirinden talim görür ve muallim olur.

Allemel insâne mâ lem ya’lem:61 “İnsana bilmediklerini talim ettirdi.” Zaten insan hiçbir şey bilmez, her şeyi ona öğreten Allah'tır. Dolayısıyla insan bütün hayatı boyunca öğreneceğini Allah'tan öğrenmelidir. Eğer insan, Allah'tan değil de şeytandan, nefsinden, vehminden, hayalinden veya Allah'ın dışında herhangi birilerinden bir şey öğrenmeye kalkışırsa Allah'ın öğrettiğinin üstünü örter; yani Allah'ın vahyine karşı kendini perdeler, vahyin kâfiri olur, vahyin üstünü örter. Zaten kâfir demek; hakikati örten demektir.

Bu yüzden neyi öğrenirsek öğrenelim mutlaka Allah'tan öğrenmemiz ve öğrendiğimizi de vahyin ölçüsüne vurmamız gerekir. Eğer Allah; “bu bilgi doğrudur” demişse o bilgiyi alıp anlamamız; ama “bu bilgi doğru değildir” demişse bu kez de o bilgi kimden ve nerden gelirse gelsin onu reddetmemiz gerekir.

Kellâ innel insâne le yatgâ:62 “Hayır, insan haddini aşar.” Yani; “iş sizin bildiğiniz, anladığınız gibi değil, insan azar” dedi Allah. Peki, insanın azmasının sebebi nedir?

En raâhustagnâ:63 “Kendini ihtiyaçsız görür.” İnsan; “benim, Allah'a, Allah'ın vahyine, öğretmesine, keremine, okutmasına, ismiyle okumama, rabbimi anlamama, tanımama, onun keremine, beni niçin yarattığını anlamama ve onu sevmeme gerek yok. Allah’ı sevmesem de, ona iman etmesem de, onu öğrenmesem de tanımasam da, onun söylediğini anlamasam da olur, bunlar bana lazım değil, bunlar gereksizdir” dediği için kendini rabbine karşı ihtiyaçsız görür ve azar.

Böyle bir kul kendini rabbine karşı muhtaç görmediği için haddini aşarak rabbine karşı saygısızlık yapar. Bu nedenle insan böyle yapınca da tuğyana; yani şeytanın durumuna düşer; çünkü tuğyan, şeytanın işidir. Tağut; Allah'ın vahyinin dışındaki her şey demektir. Kişi, Allah'ın vahyinden kaçınca tuğyana düşer. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “insan, haktan ayrılınca batıldan başka ne kalır”64 buyurur. Çünkü insan, haktan ayrılınca batıla düşer.

Bütün bu anlattıklarımdan ne anlamak gerekir?

Allah, sana önce; “oku, bak, gör ve anla” dedi. Peki, neye bakman gerekir? -Elbette ki kendine, rabbinin sana ikram edişine ve keremine bakman gerekir. Bunları sana rabbin öğretmiş ve talim etmiştir, bunu Allah söylüyor. Öyleyse senin işin; Allah'a âbd olmak, rabbinle beraber olup, rabbinin ismini okumak ve rabbinin ismiyle okumaktır. Eğer böyle olmazsan rabbini yok sayar, kendini ona karşı ihtiyaçsız görür, muhtaç görmezsin dolasıyla tağuta, yanlış tarafa saparsın. Böyle yapma, dedi Allah.

Bir de Allah, Kellâ:65 “Hayır.” İş, sizin anladığınız gibi değil buyurdu. Rabbinin adını okumayan onun güzelliğini kendi üzerinde göstermeyen bir kul, kendini rabbine karşı müstağni görür ve; “benim Allah'a ihtiyacım yok, hakikat böyledir” der. Bu yüzden bir şeyi öğreneceksek başkasından, başkalarının söylemesinden değil rabbimizden öğrenmemiz gerekir. Bunun için de önce Fatiha'yı anlamaya çalışmamız lazımdır.

Allah, Kur’an’ı tedrici olarak peyderpey indirmiş, inzal etmiştir; ama Kur’an’a özet olacak şekilde ilk sure olarak da Fatiha’yı indirmiştir.

Peki, Kur’an’ın özü, özeti olan Fatiha’yı nasıl anlamamız, bilmemiz, öğrenmemiz gerekir? Bu yüzden şimdi de hep beraber Fatiha’yı anlamaya çalışalım.

Elhamdulillâhi rabbil âlemin:66 “Hamd (övme ve övülme), âlemlerin rabbi olan Allah içindir (Allah'a aittir).” Her defasında Fatiha'yı anlatırken mutlaka farklı bir tarafını anlatmaya çalışıyoruz. Bu sefer aşkla ilgili olan tarafını anlatmaya çalışacağız inşallah!

Övme ve övülme özel olarak âlemlerin rabbi olan Allah'a aittir, Allah’a mahsustur. Allah’tan başka övgüye layık ve gerçek manada ondan başka bizi övecek kimse de yoktur. Başkalarının övgüsü sahtedir ve hakiki övgü sadece Allah'ın övgüsüdür.

Peki, Allah kimi över?

Peygamberlerini, nebilerini, resullerini, onlarla beraber olanları, iman edenleri, muttakileri, kendisine yakın olanları ve muhsinleri över.

Eğer biri Allah'ın övgüsüne mazhar olursa isterse bütün insanlar onun için başka şeyler söyleyip onu küçümsesin ve yersin, Allah’ın övdüğü kula asla bir zarar veremezler. Sonra onu küçümsemeye çalışan insanların kendileri küçük düşer; çünkü bütün izzet ve bütün şeref Allah’a aittir.67 Allah o kulu şereflendirip yüceltir, gerisini de aşağı indirip rezil, rüsva eder ve övdüğü kulu yerenlerin övdüklerini de o övdüğü kulun ayağının dibine atar. Bu, Allah’ın değişmez âdetidir.

Evet, övmek ve övülmek Allah’a aittir. Bir şeyi veya birini övebilmek için onu sevmek, beğenmek ve takdir etmek gerekir; yani bir şeyi takdir edemiyor, beğenemiyor, sevemiyorsak ya da bir şey bize göre güzel değilse onu övemeyiz. Demek ki bu durumda övmek sevmekmiş.

Bütün sevgiler Allah'a aittir ve Allah’a gider. Sevmek de Allah'a aittir. Allah'ın sevgisi hak ve gerçektir, geriye kalan bütün sevgiler ise fani, geçici ve mecazidir. Hakiki olan sevgi sadece Allah'ın sevgisidir. Allah bütün âlemlerin rabbi olduğu için sevmeye ve sevilmeye layık olan da sadece Allah’tır.

Âlem demek bütün varlıklar demektir. Âlem sadece gezegenler ve galaksiler demek değildir. Atom da, dünya da aynı zamanda bir âlemdir. Kelimenin anlam itibarıyla manası böyledir. Nasıl ki “elhamdulillâhi rabbil âlemin” diyorsak, aynı şekilde “elhamdulillâhi rabbil âlamin” de diyebiliriz; yani bütün alametlerin rabbi; her ne ki görünüyorsa, hangi olay ve mesele olursa olsun Allah onun rabbidir, onu yaratandır; yani Allah, insanlara, varlığa, mahlûkata nasıl muamele ederse etsin o muamele onu yaratan, terkip eden, ona bir vazife yükleyen rabbinden gelmiştir.

Her ne varsa, hangi olay, hangi mesele, hangi varlık varsa hepsi Allah’ın isimlerinin alametidir. Neye bakarsan bak orda Allah'ı işaret eden bir alamet, bir tecelli; yani Allah’ın bir ismini görürsün. İster bir varlık olsun, ister olaylar veya meseleler olsun her şey Allah’ı işaret eden bir alamettir. O, alametlerin rabbidir, bütün alametlerden onun rabbi tecelli eder, görünür dedi Allah. Bu durumda; “ne yöne dönersen dön (hangi tarafa dönersen dön, Allah’ın) rabbinin veçhi ordadır.”68 “O, size şah damarınızdan daha yakındır.”69 “Nerde olursanız olun o, sizinle beraberdir”70 ayetleri tecelli eder.

Bu ayetler nasıl tecelli eder?

Er rahmânir rahîm:71 “Rahman ve rahim” olarak tecelli eder. Neyi görürsen gör, neye bakarsan bak, orda görünen rahman ve rahim olan Allah’tır; çünkü âlemlerin rabbi olan Allah rahman ve rahimdir. Allah kendini tanıtıyor.

Rahmeti sevmeyen, rahmete âşık olmayan hiç kimse yoktur. Bir yerde rahmet varsa orda sevmek ve o rahmete layık olan kişiyi ciddiye almak vardır. Allah, yarattığını ciddiye alır, hem de her şeyi ve herkesi bir beşerin anlamayacağı kadar ciddiye alır.

Allah nasıl ki peygamberi ciddiye alıyorsa aynı şekilde Firavun’u da ciddiye alır. Allah, peygamberini Firavun’a gönderip; “git onu imana, rabbine iman etmeye davet et”72 demiştir; yani Firavun’u da ciddiye almış ve onu yok saymamıştır. Allah’ın, peygamberini Firavun’a göndermesi onun “Er rahmânir rahîm” oluşundan, rahmetinden dolayıdır. Bütün varlık için bu böyledir. Allah kime nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun rahman ve rahim olduğu için rahmetiyle ona muamelede bulunur. Bütün alametlerde, bütün olaylarda, meselelerde ve bütün varlıkta görünen; Allah’ın sevmesine ve muhabbetine karşılık tecelli eden rahmetidir.

Mâliki yevmid dîn:73 “(O) Din gününün sahibidir.” Dinin, din gününün ve bütün varlığın sahibi olan Allah nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun bütün muamelelerin sahibidir. Allah özel olarak ahiretteki hesabın sahibidir. Allah, kullarını hamd etmeye, rahman ve rahimin rahmetini görmeye davet eder. Bu durumda sana hangi muamelede bulunursa bulunsun o din gününde, hesap gününde kazanasın diye rahmetiyle sana muamele edip; “rahmetimi gör” der. Neden? -Çünkü o, rahman ve rahimdir, seni sevdiği için sana merhamet eder.

Peki, Allah bu rahmetine karşılık senden ne ister?

İyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn:74 “(Yalnız seni seviyor) Yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyoruz” demeni ister. Senin söylemen gereken şey bu olmalıdır.

Allah’ı neden sevmemiz gerekir?

Çünkü Allah; “ben senin için rahman ve rahimim, senin hayrını, iyiliğini, senin için en güzelini isteyen ve en güzelini yaratan benim, seni seven benim de ondan beni sevmen gerekir. Bu yüzden sen de ‘iyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn’ derken ‘ben’ deme, ‘yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyoruz’ de” buyurur.

Peki, bu duayı kiminle beraber söylemen gerekir?

İçinde bulunduğun toplulukla, cemaatle; yani “iyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn” diyen bir toplulukla, bir cemaatle beraber olman ve bunu onlarla beraber söylemen gerekir.

Sadece böyle bir cemaatle bunu söylemen yetmez, bu seni aşka, âbd olmaya götürmez. Sonra bütün varlığı, bütün insanları Allah’ın ismiyle okuman, görmen ve hepsinin Allah'a ait olduğunu, Allah'ın bütün varlık üzerinde bir muradının olduğunu anlayıp; “ya rabbi! Biz senin kulunuz, senin âbdiniz. Yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyoruz” demen gerekir.

Yani kendini mahlûkattan, bir taştan ve bir ağaçtan bile ayırma. Bütün varlık Allah’a aittir ve hepsi onun kuludur. Yerde, gökte ve ikisi arasında her ne varsa hepsi rabbini hamd ile tesbih eder.75 Kulluğu, bununla beraber tevhidi, birliği kabul et.

Tevhid; bütün varlığa Allah’ın nazarıyla nazar etmek, her şeyi Allah’a ait bilip Allah ile görmek, haddini bilip, Allah’a karşı edepli olmak ve hüküm beyan etmemektir.

Her şey Allah’a aittir ve her şey Allah’ı hamd ile tesbih eder. Peki, bu durumda Allah’ın insandan istediği nedir?

Allah, insana tercih hakkı ve irade vermiştir. Allah’ın insandan istediği; kendi iradesiyle bütün varlıkla beraber Allah’ı hamd ile tesbih etmesidir. Kendini bir şeye sahip zannetmemesi, kendini hüküm makamında görüp, birilerini cennete, birilerini de cehenneme göndermeye kalkışmamasıdır; çünkü bütün bunların sahibi kendisi değil Allah’tır. O yüzden her birimize düşen; kul olduğumuzu bilip; “iyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn” demek ve bütün varlıkla beraber rabbimizi hamd ile tesbih etmektir.

Bütün varlık rabbini ister ve rabbine koşar. Rabbine koşmayan hiçbir şey yoktur. Her şey dönüyor ve her şey hareket halindedir. Her şey ölümüne, rabbine doğru koşar.

İnsanın ölümü, rabbine kavuşmasıdır. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “hepinizin varacağı yer Allah’ın huzurudur”76 buyurur. Bu durumda bize düşen; biri iki görmeden kendimizi bütün insanlarla, bütün varlıkla bir görüp; “Allah” derken bütün varlıkla “Allah” demektir. Biri böyle olunca kâinattan ve varlıktan büyük olur, dolayısıyla Allah’ın onun gönlüne tecelli etmesine layık olur.

Allah ayeti kerimede; “Rahman arşa istiva etti”77 buyurur. Yani Allah, arşı ihata edip kapladı, arştan hükmetti. Bu; bir, zahiri arştır ve bütün varlık için hükümranlık yeridir bir de gönül arşıdır; Allah’ın tecelli ettiği yerdir. Allah, insanın gönül arşına tecelli edip gönül arşını istiva eder, istiva edince de o gönülde hüküm Allah’ın olur.

Bu nedenle Allah bir hadis-i kutside; “kulum kendisine farz kıldığım ibadetlerle en güzel şekilde bana yaklaşır, sonra diğerleriyle yaklaşmaya devam eder. Kulum bana yaklaştıkça beni sever, o beni sevdikçe ben de onu severim. Ben bir kulumu sevdiğimde onun gören gözü, işiten kulağı, tutan eli, yürüyen ayağı ve kalbi olurum”78 buyurur.

Bu ne demektir?

Allah, kulun gönül arşına istiva edip tecelli eder. Dolasıyla o kul, Allah ile görür, Allah ile işitir, Allah ile bilir, Allah ile sever, Allah ile yürür, Allah ile tutar, hükmü de Allah ile verir. Böyle bir kulda haktan başka bir şey kalmaz. Bu; kulun kendisine farz kılınan ibadetleri yapıp diğerleriyle onu tamamlamasının, nefsini tezkiye edip temizlenmiş olmasının, kendi benliğinden kurtulup “Allah” demesinin sonucudur.

Kul; “ben bütünüyle Allah’a aidim” deyip kendindeki varlığı Allah’a teslim etmeden, “iyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn” demeden Allah onun gönül arşına istiva etmez. Eğer kulun gönlü, Allah’ın tecellisine layık hale getirilmezse şeytan orayı (gönül arşını) kaplar ve oradan hükmeder. Şeytan oradan hükmedince de orası şeytana ve kendi nefsine arş olur dolayısıyla hükmü, Allah ile vermeyip kendi nefsiyle verir. Hatta bu kul hüküm verirken Allah adına hüküm verdiğini de söyler; ama Allah’tan mahrumdur ve Allah ile hiçbir bağı da yoktur. Böyle bir kul Allah’ı bilmez, tanımaz ve anlamaz dolayısıyla kendi kendine bir hayale, vehme kapılarak; “ben bunu Allah’a göre yapıyorum” der. Hâlbuki bu kulun, Allah’tan haberi olmadığı gibi ne Allah’ı sever ne de Allah için sever.

Oysaki Allah bütün mahlûkatı sever, bütün mahlûkatına karşı rahman ve rahimdir. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için; “âlemlere rahmet”79 buyurur. Mesela; öyleleri var ki bakıyorsun adamda rahmetten eser yok, Allah’tan mahrum, âşıklıktan, âbd olmaktan habersiz ve Allah ile hiçbir bağı yok; ama konuşurken diliyle hep ayet, hep hadis söylüyor. Nefsi, onu ve gönlünü öyle bir kaplamış ki “Allah” derken ilahlık taslayıp kendi nefsini söylüyor; ama adamın bu hallerinden haberi bile yok!

Allah’ın olduğu yerde varlık ve benlik olmaz, orada kula “ben” demek yakışmaz. Bunu anlayabilmek için iman eden, âlemlere rahmet olan, en güzel ahlak üzere olan, rauf ve rahim olan peygamberi tanıyıp onunla beraber olmak gerekir. Başka türlü bunu anlamak mümkün değildir. Allah, bunu anlayalım diye Kur’an’da her şeyi beyan etmiştir.

Mesela özel olarak sorulan sorulardan biri de; “Allah, Kur’an’da namazın nasıl kılınacağını, kaç rekât olduğunu ya da net olarak vakitlerini beyan etmemiş” sorusudur. Doğrudur; ama Allah’ın bunları açık olarak beyan etmemesinin bir muradı vardır ve bu muradı anlamak gerekir. Eğer Allah namazın vakitlerini, rekâtlarını, kılınış şeklini beyan etseydi bunlar için bir sayfa yeterli olurdu. Peki, Allah tekrar tekrar “namazı ikame et”80 buyurduğu halde neden namazın nasıl kılınmasını ve vakitlerini net olarak belirtip beyan etmedi, Allah’ın bunda bir muradının olması gerekmez mi?

Allah bunu belirtmediyse o halde Allah’ın buradaki hikmeti ve muradı nedir?

Allah’ın buradaki hikmeti ve muradı; dinimizi anlarken, rabbimizi tanırken, vahyi öğrenirken peygamberi devre dışı bırakmamamızdır. Allah, peygamberini dinimizi ondan öğrenelim diye, bizlere örnek, önder ve imam olsun diye göndermiştir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz namaz için; Esselatu imaduddin:81 “Namaz, dinin direğidir” buyurur. Namaz, dinin ortasındaki direktir; yani çadırın ortasındaki direğin önemi neyse namazın da dinde böyle bir yeri vardır. Çadırın direği yıkılırsa çadır da yıkılır; yani namaz olmazsa kişinin dini yıkılır.

Allah, kitabında hemen hemen her türlü konuyu beyan ettiği halde dinin direği olan namazı beyan etmemiştir. Çünkü kuluna; “öyle haddini aşarak saygısızlık yapıp ‘ben bu dini peygambersiz anlarım’ deme. Bak, işi öğretmeyi peygamberime bırakmışım, o yüzden ona uy ve o nasıl yaptıysa öyle yap” buyurur. Bu yüzden Cebrail (a.s.); “ya Resulullah! Namazı böyle kılacağız”82 deyip beraber namaz kılarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e namazın nasıl kılınması gerektiğini öğretmiştir. Bu ümmet de namazın nasıl kılınması gerektiğini Resulullah (s.a.v.) Efendimiz'den öğrenmiştir. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i yok sayarsan dininin direği yıkılmış olur. Allah, kullarına resulsüz olmaz diyor. Bu nedenle namazın nasıl kılınacağını beyan etmeyerek onun beyanını resulüne bırakmıştır.

Dolayısıyla namaz mü’minin miracıdır, Allah’ın huzuruna çıkmaktır ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz olmadan miraç olmaz, Allah’ın huzuruna çıkmak olmaz; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz olmadan Allah’a vuslat olmaz. Yoksa münafıkların söylediği gibi; “Allah namazı niye beyan etmemiş” dersek aklımızı kullanmamış oluruz. Namazın Kur’an’da neden beyan edilmediğini söyledim ki bu mesele iyice anlaşılsın. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz her şeyiyle her şeyde bize örnek olduğundan dolayı âbd olmayı da, miraca çıkmayı da, huzurda durmayı da, âşıklığı, âşık olmayı, sevmeyi ve sevilmeyi de ondan öğrenmemiz gerekir.

Mesela âşıklıkla ilgili Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den bir örnek vereyim;

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Cuma namazında hutbe okurken herkes kendisini görsün diye bir hurma kütüğünü minber olarak kullanır, onun üzerine çıkarak hutbeyi öyle verirdi. Cemaat fazla kalabalıklaşınca annemiz olan bir hanım sahabe Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e;

-Ya Resulullah! Siz müsaade ederseniz ben size bir tane üç basamaklı bir minber yaptırmak istiyorum, dedi.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buna müsaade etti, hanım sahabe de minberi yaptırıp getirdi ve oraya koydu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in daha önce üzerine çıkıp hutbe verdiği o kütük de daha kaldırılmamıştı.

Sahabeler anlatır; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz minbere çıkıp oturduğunda orda duran kütük bir çocuk gibi inleyip ağlamaya başladı. Ağlama sesi kütükten geldiği için hepimiz şaşkın halde kütüğe baktık. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz minberden inip kütüğe sarıldı, kütüğe sarılınca da kütük sustu, sonra da kütüğe;

-Neden böyle ağlıyorsun, diye sordu.

Hurma kütüğü;

-Ayrılıktan dolayı ağlıyorum. Şimdiye kadar sizinle beraberdim, siz benden ayrılınca dayanamadım, diye cevap verdi.

Sonra Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ona;

-İstersen seni dışarda dikeyim, yeşer ve hurma ver, hem de meyven sürekli olsun, buyurdu. Bu muamele, kütüğün Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e olan sevgisine karşılık yapılan özel bir muameleydi.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bu teklifine karşılık hurma kütüğü;

-Hayır, onu istemiyorum, dedi.

Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;

-O zaman sana başka bir teklifim var. Eğer benden ayrıldığın için böyle feryat ediyorsan bu durumda cennette seninle beraber olalım, buyurdu. Bu, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hangi cennete giderse o kütük de oraya gidecek demektir.

Hurma kütüğü bu teklife cevap olarak;

-Ebedi olan beraberliği kabul ediyorum, dedi.

Hurma kütüğü, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le fani olan beraberliği kabul etmeyip, ebedi olan beraberliği kabul etti.

Sonra Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabeye;

-Nasıl ki bir cenazeyi mezara gömer gibi gömüyorsak bu kütüğü de götürüp öyle defnedin, Kıyamet günü onunla beraber dirileceğiz,83 buyurdu.

O hurma kütüğü, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i sevmesine karşılık cennette Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le beraber olacak. Kütüğün sevdiği bir beşer değil kütüğün sevdiği Allah’tı; yani Allah'ın güzelliğinin üzerinde göründüğü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’di. Mesele; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üzerinde tecelli eden Allah'ın güzelliğini görebilmek, anlayabilmektir. Bunu bilenler bilir ve öyle bakar.

Peki, bunu bilmeyenler; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üzerinde tecelli eden Allah'ın güzelliğini görmeyenler ona nasıl bakar?

Bunu bilmeyenler de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kendisi gibi bilip, kendisine nasıl bakıyorsa Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e de öyle bakar. Müşrikler de, iman etmeyenler de ona öyle bakmıştır; ama kütüğün Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bakışı öyle değildir.

Gördüğümüz ve görmediğimiz bütün varlığın hepsi Allah’ın isimleriyle diridir ve hepsi rabbini hamd ile tesbih eder. Taş da böyledir, ağaç da böyledir. İsterse o ağaç yaş veya kuru olsun, bu fark etmez. Bu yüzden biri Allah’ı severse Allah ile bakar, Allah ile bakınca da her şey onun için kıymetli, değerli ve şerefli olur. Sonra her şeyin, rabbini hamd ile tesbih ettiğini görür ve her şey onun için sevgili olur. Allah ile bakanın bakışı böyledir.

Her şeyi bir kenara bırakalım, eğer insan, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olan insana bakarken böyle bir bakışla; yani aşk gözüyle, muhabbetle, Allah ile bakmazsa diğer varlığa nasıl böyle bakar!

Allah ayeti kerimede; “ey ateş! İbrahim için serin ve selamet ol, dedik”84 buyurur. Allah, Hz. İbrahim (a.s.) için ateşi gül bahçesine çevirdi. Ateşe “serin ve selamet ol” hitabını yaptığında ateş de bu görevi aşk ve muhabbetle yerine getirdi. Her şey Allah’ın emriyle vazifesini yerine getirir, ateş de böyledir. Allah, ateşe; “yak” deyince yakar, “yakma, serin ve selamet ol” deyince de serin ve selamet olur.

Bundan bir de neyi anlamamız gerekir?

Her bir sıkıntı, musibet, hastalık, dedikodu, bela ve iftira insanı yakan birer ateştir. Bütün mesele bu ateşi Allah’ın sevgisiyle serin ve selamet kılmaktır. Eğer gönlümüz, Allah’a arş olursa Allah bu hitabı yapar; yani gönlümüz; “bu beni yaratan rabbimdendir” dediğinde o manevi ateş gönlümüz için serin ve selamet olur dolayısıyla o musibetler gönlümüzü yakmaz, kavurmaz hatta bize gül bahçesi olur.

Bir insana farz edelim ki bir musibet geldiğinde o insan da o musibeti sevip; “hamdolsun sana ya rabbi, bu musibetle beni temizledin, bununla beni şu yanlışımdan, şu şirkimden kurtardın” derse ve o musibetin öncesinde de sonrasında da bunu söylerse, bu durumda ateş onu yakmaz, onun için gül bahçesi olur.

Bu yüzden bize düşen; Allah’ın hakkını teslim etmek, rahmetle ve güzellikle bakmaktır. Bakarken de Allah’ın ismiyle, Allah’ın ismine bakmaktır.

İnsana bakarken insanın gönlüne bakmak gerekir ki onu görebilelim. Eğer karşımızdaki insana böyle bakıp onu görmezsek bu bakış doğru bir bakış olmaz. Bu durumda ona bakmamış, kendimize bakmış oluruz.

Peki, karşımızdakine doğru bakarsak ne olur?

Doğru bakarsak karşımızdakinin gönlüne dikkat eder, o gönlü kırmaz ve dağıtmayız. Bunun yerine o gönlü yapmaya çalışır, oradan Allah’ın rahmetini ve sevgisini kazanmaya çalışırız.

Bu nedenle insanı görmek, görebilmek için de “ben” demekten kurtulmak gerekir. “Ben” demekten kurtulursak baktığımız herkesi görürüz; yani o oluruz. Onun sevindiğine sevinir, üzüldüğüne de üzülürüz. Bu; o olmuşuz, bir olmuşuz, beraber olmuşuz, kardeş olmuşuz, demektir.

Bu sadece insan için değil diğer mahlûkat için de böyledir; yani elimizi bir ağacın yaprağını koparmak için uzatınca onun ağlayacağını, bunun o ağaca ağır geleceğini bilmemiz lazım. Eğer insanın hizmetine verildiği için o ağacın yaprağını koparmak gerekirse bu sorun olmaz; ama onu gereksiz yere koparırsak o ağacı ağlatmış oluruz.

Bırakın bir ağacı, bir insana bile bu muameleyi yapamıyorsak kardeşliğimizde, insan olmamızda, âbd olmamızda, rabbimizi anlamamızda bir sorunumuz var, bu durumda rabbimizi anlamamış, tanıyamamış, onun hesabını yapamamış dolayısıyla Allah’a âbd olamamışız demektir. Âbd olamayınca da “ben” der ve ilahlık iddia ederiz. İlahlık iddia edince de kendimizi görür, başkasını, başka şeyleri göremeyiz. Oysaki iyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn demek; “yalnız sana âbd oluyoruz. Bütün varlıkla beraber, senin yaratmış olduğun her şeyle senin âbdiniz ya rabbi ve bizim tek istediğimiz, tek sevdiğimiz sensin, istediğimiz senin muradının üzerimizde gerçekleşmesidir” demekti.

Fatiha Suresi devam eder; İhdinâs sırâtel mustakîm sırâtallezîne en’amte aleyhim:85 “Bizi sırat-el mustakime hidayet et. Kendisine nimet verdiğin kulların yoluna (hidayet et)” buyurur. Bu; bizi onlarla beraber eyle, onlardan eyle, onlar gibi eyle, demektir. Kendisine nimet verilen kullar olan nebiler, şahitler, sıddıklar ve salihler gibi bizi de sırat-el mustakime hidayet et; çünkü onlar bütün varlıkla bir olmuştur. İşte tevhid budur.

Tevhid; “lâ ilâhe illallah” Allah’tan başka ilah yoktur, demektir; yani Allah’tan başka sevilecek, tapılacak yoktur, mülkün sahibi, gerçek varlık sahibi yoktur. Yaratılmış her ne varsa Allah’ın kulu ve mahlûkudur.

Allah’ın yaratmış olduğu mahlûkuyla ne kadar beraber olur, onları ne kadar sever, onlara ne kadar yardım edersen Allah’a o kadar yakın olur, büyük olur, Hz. İnsan olur, Allah’ın tecellisine mazhar olursun.

Allah bu ayetteki duada yine çoğul olan “biz” kelimesini kullanmış ve; “bizi sırat-el mustakime hidayet et” demiştir. Sırat-el mustakim; istikamet üzere olan yol demektir. Bütün varlığın hepsi sırat-el mustakimdedir; ama insan tercih hakkına sahip olduğu için isterse bu gönül istikametini değiştirebilir.

Her şey rabbini hamd ile tesbih ederken ya sen de bütün varlık gibi istikamete girer, rabbini hamd ile tesbih eder, onu sever, över, övmeye, övülmeye layık görür, rahman ve rahimi tanır, ona âbd olursun ya da ters tarafa gider, istikametini değiştirirsin.

Allah bu duadan sonra ne söylememizi ister?

Gayril magdûbi aleyhim ve lâd dâllîn:86 “O gazaba uğrayanların, dalalette kalanların yoluna değil.” Bu ayeti okurken Allah’a; “delalette kalanlar senin gazabına uğrayanlardır, ben sırat-el mustakimden çıkıp onlardan olmak istemiyorum. Kendimi senin tanımladığının dışında başka bir şekilde tanımlamak istemiyorum. Beni böyle olanlardan eyleme ya rabbi! Böyle olanlardan sana sığınıyorum. Sana âbd olmayan, seni rahman ve rahim olarak tanımayan, sana hamd etmeyen, seni rab olarak kabul etmeyenlerden, kendisine nimet verdiğin kullarınla beraber olmayanlardan sana sığınıyorum ya rabbi” demiş oluruz. Allah bu ayetle bize; “bunu böyle yap, bana sığın. Bana sığın ki seni koruyayım, muhafaza edeyim” buyurur.

Fatiha’yı anlamadan okuyanlar bu ayetlerden istifade edemez, bunları anlayamaz. Kul, Allah’ın ayetleri üzerinde ne kadar tefekkür eder, ne kadar ince düşünürse o kadar hikmete sahip olur, o ayetler o kadar ona açılır, imanını o kadar arttırır; yani Allah’a olan muhabbetini o kadar arttırır. Bu yüzden Fatiha; kulluğu, âbdiyeti, âşıklığı anlatır, Allah Fatiha ile kuluna âbdiyeti ve âşıklığı öğretir.

Hayat baştan sona aşktan ve sevmekten ibarettir. Kim neyi severse onun kıymeti ve değeri de o sevdiğiyle ölçülür. Kişi neyi severse onu ister, onun peşinden koşar ve duası da o olur, dolayısıyla Allah’a olan yakınlığı da şerefi de o sevgisine göredir.

Bu yüzden Mevlana; “eğer bir ekmeği seviyorsan ekmeksin sen” yani senin kıymetin ekmek kadardır. “Eğer Allah’ı seversen senin kıymetine ve değerine de paha biçilmez” demiştir. Bu nedenle neyi ve kimi sevdiğimize, kimi istediğimize, kimi bütünüyle kabul edip onun karşısında; “ben yokum, sen varsın” dediğimize bakmamız gerekir. Bu bir insan, bir beşer mi yoksa Allah mıdır!

Allah hepimizi gerçek manada kendisine âbd olanlardan eylesin! Gerçek manada kendisine hamd edenlerden, kendisini isteyenlerden, sevenlerden, kendisine âşık olanlardan eylesin! Maşuku bir tek Allah olarak bilenlerden, tanıyanlardan, sevenlerden eylesin! Allah bizi kendisine âşık olanlardan eylesin, kendini kandıranlardan eylemesin! Gerçek maşuk olan rabbine ihanet edenlerden, rabbinden kaçanlardan eylemesin! Rabbinden kaçıp kendi nefsine, başkalarına, dünyadaki herhangi bir şeye âbd olanlardan, kul olanlardan eylemesin! Allah bizi sadece ve sadece kendisine âbd olanlardan eylesin!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Zuhrûf /39, Meryem /39 ↩
  2. Lokman /20 ↩
  3. Şems /9 ↩
  4. En’âm /38, 59 ↩
  5. Muddessir /1-2 ↩
  6. Alak /1 ↩
  7. Araf /172 ↩
  8. Alak /2 ↩
  9. Hacc /78 ↩
  10. Alak /3 ↩
  11. Alak /4 ↩
  12. Alak /5 ↩
  13. Alak /6 ↩
  14. Alak /7 ↩
  15. Yûnus /32 ↩
  16. Alak /6 ↩
  17. Fatiha /2 ↩
  18. Fatır /10 ↩
  19. Bakara /115 ↩
  20. Kaf /16 ↩
  21. Hadîd /4 ↩
  22. Fatiha /3 ↩
  23. Taha /44 ↩
  24. Fatiha /4 ↩
  25. Fatiha /5 ↩
  26. İsra /44, Haşr /1 ↩
  27. En’âm /72 ↩
  28. Tâhâ /5 ↩
  29. Buharî, Rikâk, 38 ↩
  30. Enbiyâ /107 ↩
  31. Bakara /43, Bakara /110, Nisa /103, Taha /14 ↩
  32. Acluni, Keşful Hafa, II/31 ↩
  33. Tahirü’l-Mevlevi (Olgun), Müslümanlıkta İbadet Tarihi, S. 24 ↩
  34. İmam Ahmed, Musned, 3/300; İbn Kesir, el-Bıdaye ve'n-Nihaye, 6/146; Ebu-Nuaym, Delailu'n-Nubuvve, s. 142 ↩
  35. Enbiyâ /69 ↩
  36. Fatiha /6-7 ↩
  37. Fatiha /7 ↩