close

İNSANIN SAİD YAHUT ŞAKİ OLDUĞU ÖNCEDEN BELLİ MİDİR?

Said; iman ile, Allah ile saadete erendir. Şaki ise eşkıya demek, kaçan demektir; yani Allah’tan kaçan demektir. Said olma ya da şaki olma tercihini Allah kula vermiştir. Yoksa hâşâ Allah bir kısım insanları said, bir kısım insanları da şaki olarak yaratmamıştır; çünkü böyle olması insana zulüm olurdu.

Eğer işin içine insanın iradesi dâhil olmazsa o zaman Allah iradeyi insana gereksiz yere vermiş olur ki bu durumda peygamber göndermesi, kitabında “böyle yaparsanız cennete, şöyle yaparsanız cehenneme gidersiniz” demesi boşuna olurdu. Dolayısıyla insanın cennete mi, cehenneme mi gideceğine Allah’ın karar vereceğini düşünmek işi yanlış anlamaktır.

İnsanın saadeti de şekaveti de kendi elindedir, kendi tercihiyledir. Allah ayet-i kerimede “(iman da bellidir, küfür de bellidir) Dileyen iman etsin, dileyen kafir olsun”143 buyurmuştur. Dikkat edilirse Allah “dileyen istediğini tercih etsin” buyurdu yoksa “ben dilersem sen said olursun, dilersem şaki olursun” demedi. Allah’ın ne dediğine dikkat etmemiz lazım. Hâl böyleyken geçmişte kalan bilgilerle “atalarımızın dininde böyle söylenmiş. Allah her şeyi yazmış, kalem kırılmıştır. Cennete gidenler cennetliklerin amelini, cehenneme gidenler de cehennemliklerin amelini işler” dememiz doğru değildir. Allah böyle söylememiştir. Bu nedenle devamlı “imanımızı Allah’ın kitabına, Kur’an’a arz etmemiz; yani Kur’an’a göre iman etmemiz lazım” diyoruz.

Allah ayet-i kerimede “biz resul göndermediğimiz kavme azap etmeyiz”144 buyurmuştur. Dolayısıyla Allah, kulunu yaratıp dünyaya gönderirken ebedi hayatını kazanması için ona resullerini gönderir. Şayet resulünü göndermeyip ona hakkın ne olduğunu öğretmezse, hakikati bildirmezse onu sorumlu tutmaz.

Bununla beraber Allah, kulunu mutlaka resulleriyle, vahyiyle muhatap eder sonra da tercihi kulun kendisi yapar. Ya iyice anladıktan sonra iman edip mü’min olur ya da inkâr eder, kâfir olur, tercih ona aittir. Yoksa hiçbir şey bilmiyorsa ve Allah’ın vahyinden haberdar değilse ona “kâfir” denmez sadece “cahil” denir, cehâlet de mazerettir. Allah ona öğretinceye kadar mazereti vardır. Ne zaman ki Allah’ın kitabıyla, ayetleriyle, resulüyle muhatap olup iyice anladı, iman etti, sonra ise imanının üstünü örttü işte o zaman kâfir olur. Çünkü kâfir; örten, hakikati örten, fıtratının üstünü örten demektir. Fıtratı “ben Allah’ın kuluyum ve beni yaratan rabbimi istiyorum” deyip feryat ederken bu feryadını örtendir. Görüldüğü gibi saadet de şekavet de bizim kendi elimizde, kendi tercihimizledir. Bu yüzden saidliği ve şakiliği böyle anlamak gerekir.

Israrla Allah’a iman etmemiz, âşık olmamız, muhabbet duymamız ve Allah’a karşı ihlaslı, samimi olmamız gerektiğini söylüyoruz; çünkü amelden önce bunlar gelir. Nefsimizi Allah’a kul olmaya, Allah’ın âzim olduğuna, kendisinin ise aciz olduğuna, aslında hiçbir şeye sahip olmadığına, her şeyin sahibinin Allah olduğuna ikna etmemiz ve gerektiğinde ona “sus, rabbine karşı edepsizlik yapma” dememiz lazım. Böyle yapmazsak sonra o nefis ilahlık taslar ve bizi şekavete sürükler.

Herkes kendi gönlündeki imana baktığında said mi yoksa şaki mi olduğunu anlar.

Nasıl?

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabelere “size Allah katındaki yerinizi haber vereyim mi” diye sorar. Sahabeler de “evet, ya Resulullah” der. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “her biriniz kendi gönlünüze bakın. Allah’ın sizin gönlünüzdeki yeri neyse siz de Allah katında öylesiniz”145 buyurur. O hâlde insan said mi yoksa şaki mi olduğunu kendi gönlüne bakarak anlayabilir.

Bunu anlamak için herkes kendine dönüp baksın; rabbini seviyor, rabbi için fedakârlık yapıyor, rabbinin ayetlerini dinliyor, resulünü seviyor ve ona tabi olmaya, uymaya çalışıyorsa bu durumda said biridir ve bu hâlini bozmaması, yolu yürüyüp bu hâlini artırması gerekir. Şayet diliyle “lâ ilahe illallah muhammedun resulullah” diyorsa; ama iş imana, sevmeye, fedakârlığa gelince yüzünü döndürüyor, kendi kendini kandırıp “böyle yapmasam da olur” diyorsa, Allah’ın ayetleri ona okunduğunda “bu bana söylenmiyor, beni ilgilendirmiyor” ya da “bu zamanda böyle yapmak zordur” diyorsa yahut ayetleri bir hikâye gibi dinliyorsa bu durumda o kişi şakidir.

Bununla beraber şaki olan biri, hâlini görüp tövbe eder ve iman edip rabbine dönerse şekavetten kurtulur, said olur. Said olan biri de imanını bırakıp dünyayı, nefsini tercih eder ve dünyaya saplanırsa her ne kadar önceden said olsa bile artık şaki olmuş olur. Dolayısıyla said mi, şaki mi olma tercihi kulun kendisine aittir ve Allah, kullarına son nefese kadar kazanmaları için mutlaka imkân tanır.

Bizim de hayat devam ettikçe son nefesimize kadar cihadımızın, mücadelemizin olması gerekir. Mücadele; imanı korumak, artırmak, kemale erdirmek, rabbine yakın olmak, rabbinin rızasını, dostluğunu ve ebedi hayatını kazanmak içindir. Kazanma imkânımız da, kaybetme tehlikemiz de son nefesimize kadar devam eder. O hâlde kendimizi böyle ayarlamaya “son nefese kadar kulluğumu yapmaya, imanımı ispatlamaya devam ederim. Rabbim beni hangi imtihana tabi tutarsa tutsun bunun karşılığında canımı vermek olsa bile mutlaka gerekeni yaparım” dememiz gerekir. Öyle ki ahireti, rabbimizi tercih etmiş olalım. Allah bununla ilgili olarak sahabelerin hâlini beyan ederken “onlar Allah’a verdikleri sözü canlarıyla yerine getirip Allah yolunda öldüler. Ötekiler de sırasını bekliyor”146 buyurmuştur. Bizim de sıramızı beklememiz, gerektiğinde ise kendimizi her şeyimizle Allah yolunda kurban edebilmemiz gerekir ki imanımız olmuş olsun, ahiretimiz saadet olsun. Yoksa “ya rabbi! Seni seviyorum; ama senin için bir şey yapamam, bir fedakarlıkta bulunamam, bir şeyi veremem” diyorsak, imanımız yoktur, sadece kendi kendimizi kandırıyoruz demektir.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Kehf /29 ↩
  2. İsrâ /15 ↩
  3. Suyuti, Camius Sagir 6/49, Hadis No: 8386 ↩
  4. Ahzâb /23 ↩