ARİF-İ BİLLAH NEDİR VE MÜRŞİD-İ KÂMİLİ NASIL ANLAMAMIZ LAZIM?
Arif-i billah; Allah’a arif olan ve Allah’ı, Allah ile tanıyan demektir. Biri arif-i billah olur, Allah’ı tanırsa, daha doğrusu Allah ona kendini tanıtırsa Allah’ı sever. Bununla ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Allah kendini sevdiklerine tanıtır” buyurmuştur. Böyle biri Allah’a olan sevgisini ispatlamış ve Allah’ın sevgisine layık olup Allah’tan sevilme hakkını kazanmıştır. Bu yüzden Allah da onu sever ve kendini ona tanıtır.
Allah kendini bir kula tanıtırsa ve o kul arif-i billah olursa kendisine ait hiçbir şeyin olmadığını, bütün varlığının Allah’a ait olduğunu görür ve bunu tadar, dolayısıyla ona ait bir şey olmadığı için vücudu sadece bir elbise gibi onun üzerinde durur; yani vücut elbisesi onun manevi tarafını; Allah’ın zatıyla, sıfatıyla ona tecelli edişini perdeler, örter. Bu nedenle Mürşid-i kâmil bir beşer gibi görünür; ama o vücudunun arkasında, daha doğrusu elbisesinin arkasında zatıyla, sıfatıyla tecelli eden Allah’ın kendisidir.
Peki, Mürşid-i kâmilin manevi konuşmasını nasıl anlamamız gerekir?
Mürşid-i kâmil zahiri olarak herkes gibi bir beşerdir ve bir vücuda sahiptir, dolayısıyla herkes gibi yer, içer, yorulur. Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabelerine “ben de sizin gibi bir beşerim. Sevindiklerinize sevinir, üzüldüklerinize üzülürüm”41 buyurmuştur. Zahiri olarak bir beşerdir; ama Allah’ın resulüdür ve Allah’ın vahyini taşır. Söylediği her sözün bir hikmeti vardır ve her sözü insanlık için hayırdır. O her ne söylerse söylesin mutlaka Allah’tan söyler, Allah ile söyler ve ağzından yanlış bir şey çıkmaz, dolayısıyla o, Tuva’daki ağaç gibidir.
Mürşid-i kâmil de peygamber varisi olduğundan ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i temsil ettiğinden dolayı bu durum Mürşid-i kâmil için de geçerlidir. Nasıl ki Allah, Hz. Musa (a.s.)’a Tuva’daki bir ağaçtan hitap ettiyse Mürşid-i kâmil üzerinden de insanlara hitap eder. Derviş, mürşidinin sözünü böyle anlamalıdır. Evet, Tuva’daki ağaçtan; yani Mürşid-i kâmilin bedeninden hitap eden, onu kendisine davet eden Allah’tır; ama ağacın ağaç olduğunu da unutmayalım! Her ne kadar Allah, Mürşid-i kâmil üzerinden kullarına hitap etse de Mürşid-i kâmil beden itibariyle beşerdir. Burayı kesinlikle unutmamamız lazım!
Bir de Mürşid-i kâmil, arif-i billah olduğu için Allah ile konuşur. Allah bir hadis-i kutside “kulum kendisine farz kıldıklarımla en güzel şekilde bana yaklaşır sonra nafilelerle yaklaşmaya devam eder. Kulum nafile ibadetlerle bana yaklaşmaya devam ettikçe nihayet ben kulumu severim. Ben bir kulumu sevdiğimde o kulum benimle görür, benimle işitir, benimle tutar, benimle yürür, benimle söyler, bir de onun kalbi olurum”42 buyurmuştur. Arif-i billah da Mürşid-i kâmil de böyledir. İkisi arasındaki fark; Mürşid-i kâmil hem arif-i billahken hem de arif-i billah yetiştirmek üzere Allah’tan vazife almıştır.
