RUH VE NEFİS BİRBİRLERİNDEN AYRI VARLIKLAR MIDIR, YOKSA İKİSİ AYNI MIDIR VE İYİ, KÖTÜ YÖNLERİ Mİ VARDIR? ŞAYET NEFİS VE RUH AYNIYSA NEFİS TERBİYESİ DEDİĞİMİZ ŞEY RUHUN KÖTÜ TARAFI İÇİN Mİ KULLANILMIŞTIR, BUNU NASIL ANLAMALIYIZ?
Nefis ve ruh aynı şeydir. Kişi kendini kirletince ona nefis tezkiyesi gerekir; yani onun temizlenmesi gerekir; çünkü nefis bir tanedir.
Peki, bu kirlenme nerden kaynaklanır, insan yaratılırken üzerinde böyle bir kötülük var mıydı?
Kesinlikle hayır, insan yaratılırken tertemizdi; ama “ben” dedikçe, kendisine Allah’tan bağımsız bir varlık olarak benlik verdikçe üzerine örtüyü örttü ve o benliği, benlik kirini kendi üzerine giydi. Temizlenmesi gereken şey işte o benliktir. İnsan temizlenince nurlanır ve “ben Allah’a aitim, ben Allah’ın kuluyum” demeye başlar.
Allah ayet-i kerimede “onlar ‘hepimiz Allah içiniz, Allah’tan geldik, yine Allah’a döneceğiz’ derler”176 buyurur. Bir başka ayette ise; “de ki: Namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm âlemlerin rabbi olan Allah içindir”177 buyurmuştur. Mesele, kendini bütünüyle Allah’a ait görmektir. Kişi kendini Allah’tan bağımsız bir varlık olarak gördüğünde ise onda benlik, perde ve nefis oluşur. Bu benliği insanın kendi kendisi üretir ve kendi kendisinin ürettiği bu benliği yine kendisinin temizlemesi gerekir ki Allah’ın kendisine nefhettiği o nefisle, hakikatle, ruhla beraber olsun.
İnsan, Allah’ın kendisine nefhettiği nefisle, hakikatle, ruhla beraber olunca Allah’ın nuru, güzelliği, Allah’ın yeryüzündeki halifesi ve aynası olur.
Nefis kelimesi kötü manada kullanıldığında kişinin üzerindeki kibir, gurur, riya, haset; yani benlik ve günah kiri kastedilir. Onun artık ibadet, tövbe ve istiğfar nuruyla temizlenmesi lazım, temizlenince de kişideki o güzellik ortaya çıkar. Zaten tövbe ve istiğfar nefsi temizlemek içindir. Allah yolunda yürüyüp güzel şeyler yaptıkça, ibadet yaptıkça kişinin Allah’ın rızasını kazanmak için yaptığı her şey onu temizler ve nurlandırır.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde “bir günah işlediğinizde kalbe bir leke gelir, bir sevap işleyerek onu silin”178 buyurur.
Kalp deyince iç âlemi anlamak gerekir. Şayet kalpteki o lekeyi silmezsek lekeler üst üste gelir, kalbin üstünü kapatır, ona elbise olur. Böyle olunca da nefis dediğimizde artık içerdeki o ruhu kastedemeyiz, nefsin üzerindeki örtüyü kastetmiş oluruz.
Sonuç itibariyle “nefis” kelimesi kötü manada kullanıldığında üzerindeki örtü, güzel manada kullanıldığında ise Allah’ın nefhettiği ruh kastedilmiş olunur. İkisi aynı şeydir, biri ötekinin üzerine giydirdiğimiz elbisedir. Bu elbise kibirden, gururdan, küfürden bir elbise ise gönlümüzü karartmış, örtmüşüz demektir; ama ibadetten bir elbise ise ibadetin nuruyla, nurdan bir elbise gönlümüze giydirmiş oluruz.
