ALLAH’IN ZATIYLA İLGİLİ VESVESELERE NASIL KARŞI DURULMASI GEREKİR?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde “imana dair bir vesvese olursa bu imandandır”128 buyurur. İman yoksa şeytan vesvese vermez. Bununla beraber iman anadan, babadan miras kalan bir şey değil, her kulun çabasıyla, gayretiyle kazanması gereken bir nimettir. Kişinin bu nimeti kaybetmemek için de şeytanla, nefisle, vesveseyle, mücadele etmesi gerekir.
Peki, kişi bunlarla nasıl mücadele etmelidir?
Eğer şeytan, Allah’ın zatıyla ilgili bir vesvese verirse kişinin ona mutlaka cevap vermesi, verdiği cevaba da öncelikle kendisinin ikna olması gerekir. Kişi verdiği cevaba önce kendisi ikna olmazsa bu durumda nefsini de ikna edemez. Dolayısıyla şeytan ona vesvese verdiğinde nefsi sorun çıkarır, bunu kendine sıkıntı yapar.
Allah’ın zatıyla ilgili tefekkür yapılmaz; çünkü yaratılmış bir aklın, yaratanını anlamaya gücü yetmez. Şayet, aklın kendi yaratanını anlamaya gücü yeter dersek o zaman haşa akıl Allah’ı ihata etmiş, kulun aklı Allah’tan daha büyüktür demiş oluruz! Bilmemiz lazım ki ne akıl ne de gözler Allah’ı ihata edebilir.
Peki, Allah’ı nasıl düşünmemiz gerekir?
Allah’ın zatı üzerinde tefekkür edilmez, dedik; ama Allah’ın isimleri, sıfatları ve fiilleri üzerinde tefekkür edilebilir ve Esmau’l Husna’nın bizde tecelli etmesi için de o isimlerin birer ayet gibi okunması gerekir.
Bununla beraber her bir ismi anlamaya çalışırken o ismi öncelikle kendi üzerimizden anlamamız gerekir. Mesela; Allah rahman ve rahimdir derken Allah’ın rahmetini, Allah affedicidir derken affını, Allah, kerimdir derken de Allah’ın kerimliğini, ikram ediciliğini kendi üzerimizden anlamamız gerekir.
Peki, insan, Allah’ın zatını nasıl anlar?
Biz kendi kendimizi, Allah’ın bize nefhettiği ruhu anladık mı ki Allah’ın zatını anlayalım! Allah ayet-i kerimede nefahtu fîhi min rûhî:129 “Ona ruhumdan nefhettiğimde” buyurur. Eğer Allah’ın bize nefhettiği ruhu, kendi hakikatimizi kendi üzerimizde görür, anlar, tadar ve yaşarsak o zaman Allah’ın zatı hakkında bir bilgimiz olmuş olur. Nasıl ki Allah’ın isimlerini kendi üzerimizden anlıyorsak zatını da kendi üzerimizden anlayabiliriz. Bununla beraber Allah hakkında tefekkür yaparken bu tefekkürün mutlaka doğru olması gerekir. Yaptığımız tefekkür hayali ya da vehmi olursa doğru bir tefekkür olmaz.
Evet, Allah’ın zatı hakkında tefekkür etmememiz gerekir demiştik. Bu yüzden Allah’ın zatını “beni yaratan rabbim” deyip öyle düşünmemiz lazım. Allah’ı “beni yaratan rabbim” diye düşünürsek Allah’ın zatını tefekkür etmemiş, bunun yerine Allah’ı isimleriyle tefekkür etmiş oluruz ve Allah zatıyla, sıfatlarıyla Hz. İnsana da tecelli etmiştir.
Allah’ın isimleri onun zatına perdedir, aynadır. Dolayısıyla Allah’ı zatıyla değil; ama sıfatlarıyla bilebiliriz. İnsan kendi kendini bulursa; yani Allah’ın ona kendinden nefhettiği ruhu bulursa o ruhla Allah’ın zatını ona tanıttığı kadarıyla bilir ve anlar.
Allah’ın zatını tefekkür etmek isteyen nefsimize “benim bu küçücük aklım Allah’ı ihata edemez” dememiz gerekir; çünkü yaratılan, yaratanını ihata edemez. Dolayısıyla kul ancak Allah’ın kendisine tecelli ettiği kadarıyla Allah’ı anlayıp tanıyabilir. Bunu da Allah’ın kendisine nefhettiği ruh üzerinden yapar.
