CİNAYET İŞLEYEN BİRİ ALLAH’IN TAKDİR ETTİĞİ KADERİ DEĞİŞTİRMİŞ OLUR MU?
Kader; Allah’ın ilmi demektir. Allah evvelden ahire kadar her şeyi bilendir. Evvel odur, ahir odur dolayısıyla evveli de ahiri de bilen odur.
Allah, yaşanmış ve yaşanmamış olan her şeyi bilir, neler yaşanacağını bildiği için de takdirini buna göre yapar. Evvele ve ahire bakıp her bir insan için hükmü ona göre verir.
Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.
Örnek vermek gerekirse; biri, bir başkasını öldürdüğünde Allah o öldürülmeye teşebbüs edilen kulun hayatına bakar ve onun ölmesi mi yoksa kalması mı gerektiği konusunda takdirini yapar. Bu takdir sonucunda da kul ya ölür ya da hayatta kalır.
Peki, Allah bu takdiri neye göre yapar?
Allah bu takdiri kulun niyetine, çabasına, gayretine ve ameline göre mutlaka hayr olarak yapar, kulu için hayırlı olan neyse o şekilde takdir eder. Şayet kulu için hayırlı olan hayatta kalmasıysa onu hayatta bırakır, onun için hayr olan ahirete gitmesiyse o zaman da emanetini ondan alır. Bu yüzden Allah her andaki takdirini hayr olarak yapar. Eğer kul ölür, ahirete göçerse Allah bu takdirini onun durumuna göre yapmıştır; ama cinayeti işleyen kişi de yaptığından sorumlu olur. Yoksa Allah onun ölmesini takdir etti diye onu öldüren kişi sorumlu değildir diye bir şey olmaz.
Herkesin hayatı baştan sona bellidir. Allah her şeyi önceden takdir etmiştir. Kullarının durumunu, hayatını önceden bildiği için her birinin ne yapacağını, ne söyleyeceğini, ne konuşacağını, neyi düşüneceğini bildiği için takdirini de önceden yapmıştır. Bizim için gayb olan şeyler Allah için gayb değildir. Biz daha yaşamadığımız için bizim için gaybtır, belirsizdir; ama Allah için öyle değildir.
Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Abdurrahman bin Avf’a “miraçtayken senin diğer sahabelerimden beş yüz sene sonra cennete geldiğini gördüm. Sana neden böyle geç kaldın diye sorduğumda ise ‘helal olan malımın hesabında kaldım’ dedin”358 buyurur. Bu hadisten de anlaşılacağı üzere Allah, hesaptan sonra cennete gidişi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e kendi ilminden, kendi katından göstermiştir. Dolayısıyla onun katında her şey bizim nazarımızla, bakışımızla olmuş ve bitmiş demektir.
Allah her şeyi bilir; ama bütün yaşanacakları bir de görmek ister; çünkü yaşanınca hakikat olur, gerçek olur, kazanan kazanmış, kaybeden de kaybetmiş olur. Bununla beraber Allah habirdir; yani hem haberdar olur, hem de haberdar eder.
Allah’ın ilminden bilmesi başka bir şey, onun ortaya çıkması, yaşanması başka bir şeydir. Allah’ın ilmi kaderdir ve Allah’ın ilmi yaşanacak olanlara göredir. Bu onun bilgisidir, ilmidir ve Allah takdirini o andaki duruma göre yapar. Mesela; Allah Hz. Yusuf (a.s.) için ayet-i kerimede “bunu onun için biz hazırladık. (Kardeşlerinin onu kuyuya atmasını, onun zindana atılmasını, çıkıp Mısır’a sultan olmasını biz takdir ettik.) Biz güzel yapanlara böyle muamele ederiz”359 buyurmuştur.
Peki, Allah Hz. Yusuf (a.s.)’ ın güzel yapacağını nasıl bildi?
Onun güzel olduğunu, güzel yapacağını kendi ezeli ilminden biliyordu. Bu yüzden Hz. Yusuf (a.s.)’ ın başından geçen olaylar henüz yaşanmamışken muameleyi ona göre yapmış, Mısır’da ona manevi sultan olmayı takdir etmiş, oraya onunla hidayeti saçmıştır.
Allah, kime nasıl bir muamelede bulunmuşsa onun için hayır odur, güzel odur, doğru odur. Dolayısıyla biri cinayet işlediğinde ister ölen kişi, ister öldüren kişi olsun Allah ikisine de hayrı dilemiştir. Ölen kişiyi ahirete almış, günahını ötekine yüklemiş, ona cenneti ikram etmiştir. Bu onun için de ailesi için de hayırdır. Şayet sabreder, rablerine boyun bükerlerse Allah sabredenleri sever, Allah sabredenlerle beraberdir. Bu yüzden ölen kişinin ailesi bu sabırlarıyla kazanır.
Peki, işlenen cinayet öldüren için nasıl hayır olur?
O kişi de aklını başına alır, öldürdüğü için pişmanlık duyar, tövbe edip hayatını Allah yolunda geçirirse Allah onu affeder ve ona bir daha kazanma imkânı verir. Yoksa yanlış yapmaya devam eder.
Allah’ın bütün kullarına muamelesi hayırdır, rahmetindendir. Mesela biri bir suç işleyip cezaevine girdiğinde dışarıda yapmadığı yanlış kalmamışken cezaevine girince tövbe etmeye, Kur’an’ı öğrenmeye ve namaz kılmaya başlar. Bu durumda onun için cezaevine girmek hayır olur. Aslında bütün mesele kulun bu hayrı ve Allah’ın Rahman ve Rahim olduğunu görmeye çalışmasıdır. Kul bunu görmeye, anlamaya çalışırsa Allah’a döner, Allah’ın rahmetinin içine girer. Bu herkes için böyledir.
Allah ayet-i kerimede “kısasta sizin için hayat vardır”360 buyurur. Biri birini öldürdüğünde kendisi de ölen kişinin yerine öldürülürse; yani şer’i hüküm gereği o kişi infaz edilirse bu suçun cezası onun üzerinden kalkmış olur; çünkü karşılığında o da öldürülmüştür; ama kısasta hayat var demek bu değildir.
Kısasta hayat olması, hayır olması; kısasın insanı suçtan, yanlış yapmaktan alıkoyması demektir. Bir de kısas sadece adam öldürme konusunda değildir. Dişe diş, göze göz, kulağa kulak, buruna burun ve yaralar da aynı şekilde karşılıklıdır.361 Dolayısıyla biri aynı kısası göreceğini, aynı cezayla cezalandırılacağını bilse o suçu işlemekten uzak durur ve kendini korur; yani biri karşılığında öleceğini bilse bir başkasını öldürmeye yanaşmaz, bu onu hayatta tutar ve yanlış yapmaktan alıkoyar. Böylece kısas hem manevi hem de zahiri olarak hayat olur.
