ALLAH’IN MEKÂNININ OLMAYIŞIYLA İLGİLİ BİLGİ VERİR MİSİNİZ?
Allah zamandan, mekândan, akla, fikre, hayale gelmekten münezzehtir; ama yaratılmış olan akıl bir şeyi anlamak için mutlaka ona bir mekân vermek, zahiri olarak bir varlık verip öyle düşünmek zorundadır. Allah ise yarattığı akla sığmaz, yaratılmış olan akıl da kendi yaratanını ihata edemez.
Akıl yaratanını ihata etmeye kalkışırsa ne olur?
Akıl kendini Allah’tan daha büyük zanneder. Haşa! Bilmemiz lazım ki böyle bir fikir, böyle bir düşünce olamaz.
Allah zamandan, mekândan münezzehtir ve bütün varlığa güzelliğiyle, isimleriyle, hükmüyle tecelli edip onları idare eder. Allah hiçbir şeye benzemez, hiçbir şey de ona benzemez; ama akıl bir şeyi anlamaya çalışırken mutlaka başka bir şeye benzetmek zorundadır. Unutmamamız lazım ki aklımıza her ne gelirse gelsin onu her neye benzetirsek benzetelim aklımıza gelen o tasavvur haşa Allah değildir.
Peki, rabbimizi nasıl tanıyacağız?
Rabbimizi, kendi üzerimizden, kulluk üzerinden düşünüp tefekkür ederek Allah’a zaman, mekân ve suret vermeden sadece “beni yaratan rabbim” deyip anlamaya çalışarak tanıyacağız.
Allah’ın zatı hakkında tefekkür edilmez; çünkü yaratılan akıl, kendi yaratanını anlayamaz, buna gücü yetmez. Allah ancak isimleriyle tefekkür edilip anlaşılır; çünkü zamanla ve mekânla sınırlı olan akıl, zamansızlığı ve mekânsızlığı anlayamaz. Ne zamana kadar? -Kul, ne zaman ki kendi kendine kavuştu, Allah’ın kendisine nefhettiği ruh oldu, zamanın ve mekânın dışına çıktı, işte o zaman zamansızlığın ve mekânsızlığın ne olduğunu anlar.
Dünyadaki zaman farklı, gökteki zaman farklı, arştaki zaman farklıdır. Ondan öteye ise ne zaman ne de mekân vardır. Lakin akıl, zamanla ve mekânla sınırlı bir varlık olduğu için zamanın ve mekânın dışına asla çıkamaz, evveli ve ahiri de anlayamaz.
Bunu anlayabilmek için zamanın ve mekânın dışına çıkmak gerekir ki zamansızlığın, mekânsızlığın, evvelin, ahirin ne olduğu anlaşılmış olsun. Allah bunu öğretmeyene, göstermeyene, yaşatmayana ve tattırmayana kadar kulun bunu anlaması mümkün değildir. Dolayısıyla insanın bunu anlamaya çalışmak için kendini zorlaması doğru değildir. Allah böyle bir hali tattırınca ve yaşatınca kul istese bile yine de bunu anlatamaz; çünkü anlatırken onu zamanla, mekânla sınırlı bir akla anlatması gerekir ki karşıdaki de zaten bunu anlayamaz.
Bir tasa bir deryayı doldurmak mümkün değildir. Tas deryadan sadece kabı kadar alabilir. Bize de düşen; gönlümüz kadar, kabımız kadar anlamaya çalışmak ve yine gönlümüz kadar Allah’ın güzelliğiyle güzelleşmektir. Allah’ın bize tanıdığı hayat çerçevesinde Allah’a kul olmaya, âbd olmaya, halife olmaya, ayna olmaya çalışmaktır.
Sonuç olarak; kul, Allah’ı ihata edemez. İhata etmeye, anlamaya kalkışırsa edebini bozmuş, haddini aşmış, bir tasa bir deryayı doldurmaya kalkışmış olur. Allah bizi haddini aşanlardan eylemesin.
