close

“ALLAH ÂLEMLERİN RABBİDİR” NE DEMEKTİR?

6.BÖLÜM

“ALLAH ÂLEMLERİN RABBİDİR” NE DEMEKTİR?

El hamdu lillâhi rabbil âlemîn:230 “Âlemlerin rabbi olan Allah’a hamd olsun” demektir. Âlemler; insan âlemini, cin âlemini, melekût âlemini, bitki âlemini ya da cansız varlıklar âlemi dediğimiz cemadat âlemini; yani bir cinsin bütününü temsil eder.

Allah’ın her bir âlem üzerinde bir muradı, bir yaratılış gayesi dolayısıyla hak ile yaratması vardır. Mesela; Allah’ın insan üzerindeki muradı, kulunun kendisine âbd olmasıdır. Biz de zaten sohbetlerimizde Allah’a âbd olmayı anlatmaya çalışıyoruz. Âbd olmak; Allah’ı sevmek, onun rızasını, dostluğunu, cemalini ve sevgisini kazanmak için severek onun peşinden koşmak ve onu istemek demektir.

Âlemlerin her birini ayrı ayrı anlamamız, “Allah âlemlerin rabbidir” deyince de hangi âleme, hangi varlığa bakarsak bakalım Allah ile bakmamız, âlemleri Allah ile anlamaya çalışmamız gerekir. Allah bir âlemi nereye koymuşsa, oradan neyi anlamamızı istiyorsa, bize düşen de onu anlamaktır. Onu anlayınca onunla beraber âlemlerin rabbinin tecellisini de muradını da anlamış ve Allah’a hakkını teslim etmiş oluruz.

Âlemlere Allah ile bakmaz, Allah’tan bağımsız bir varlıkmış gibi bakarsak, öyle görmeye, anlamaya çalışırsak Allah’ın muradını anlayamayız, böylelikle âlemleri Allah adına okumuş olmayız. Allah adına okuyabilmek için “Allah’ın bu varlığın, bu âlemin üzerindeki muradı nedir” diye bakıp bunu anlamaya çalışmamız gerekir ki Allah adına okumuş olabilelim.

Allah bütün âlemleri okumamızı ister. Bir âlemi Allah’ın koyduğu yerden görmez, ona başka bir mana yüklersek, ona zulmetmiş, o âlem hakkında cahil kaldığımız için aynı zamanda kendimize de zulmetmiş oluruz. Allah ile bakmadığımızdan dolayı Allah’ı tanımamış ve onun bize olan yakınlığını, âlemlerin bizim için yaratılmış olduğunu, bizim hizmetimize verildiğini de anlamamış oluruz. Dolayısıyla Allah adına okumayınca, bütün âlemlerin rabbini hamd ile tesbih ettiğini anlamamış oluruz.

Oysaki bütün varlık Allah’ın ayetidir. Allah; gündüz, gece, Ay, Güneş, yıldızlar, yer, gök ve dağlar için kısacası bütün varlık için “bunlar Allah’ın ayetleridir” demiştir. Mesela; Allah suyun üzerinde yürüyen gemiler için ayet-i kerimede “o, dilerse rüzgarı durdurur da onlar denizin üstünde durakalırlar. Bunda Allah’ın ayetleri vardır.”231 Başka bir ayet-i kerimede de “bunda düşünen bir kavim için ayetler vardır”232 buyurmuştur. Yani bütün varlıkta Allah’ı, Allah’ın tecellisini, kudretini gösteren ayetler vardır. İşte, Allah bizden bu ayetleri okumamızı ister.

Allah’ı âlemlerin rabbi olarak kabul edebilmek için, bütün âlemleri, bütün varlığı ayet olarak okumamız gerekir ki âlemlerin rabbini kabul etmiş olalım. Yoksa sadece “Allah âlemlerin rabbidir” deyince onu kabul etmiş olmayız, Allah’ı kabul etmek bu değildir. Bu şekilde Allah’ı sadece bilmiş oluruz.

Peki, biri Allah’ı kabul edip ona iman edince ne olur?

Allah adına okuyup Allah adına sevmiş olur. Bununla beraber “Allah âlemlerin rabbidir” deyince “âlemlerin rabbi sevilmeye, hamd edilmeye layıktır” demiş olur. Bu aynı zamanda bütün varlığı ayet olarak okuyup sevmek, hepsinin rabbini hamd ile tesbih ettiğini, ona itaat ettiğini, rabbine teslim olduğunu kabul edip varlığa öyle muamele etmek demektir. Dolayısıyla “el hamdu lillâhi rabbil âlemîn” diyebilmek için öncelikle sevmek gerekir, okumak gerekir.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Fatiha /2 ↩
  2. Şura /33 ↩
  3. Casiye /13, Rum /21, Nahl /13 ↩